Mũi Tên Xuyên Thời Gian

13/12/202400:00:00(Xem: 3263)
trang-tho
Tranh của họa sĩ Edvard Munch, 1912. Nguồn: wikiart.org 

Trang Thơ Mùa Đông 2024
Nguyễn thị Khánh Minh giới thiệu
 
Nhà thơ Vũ Trọng Quang bảo mũi tên ấy bay hoài bay không tới. Làm sao bay kịp thời gian. Hoặc giả như vầy. Nơi tôi ngồi cố định, và. thời gian đi qua đi qua. Khi lời thơ vừa thốt lên là lúc tôi rơi mất thời gian. Không gian nào giữ những lời đi. Ở những bài thơ sau đây bạn có thể thấy được nơi thời gian và không gian gặp nhau trong nhịp lẫy tình cờ. đã ra đi là muôn đời ở lại…

Bây giờ là bao giờ??? Bao giờ là bây giờ!!!, chiếc kim đồng hồ lẩn thẩn/ như con kiến già bò trên miệng chén… …Bạn cùng tôi như ai kia thập tự vác mình qua đông gió, cứu chuộc nỗi tàn phai của Màu thân thể ngó chừng cũng cũ cùng sự lãng quên muôn đời, để có thể trong thế giới siêu hình yên tĩnh của ta được an ủi Mưa trầm trầm dương thế/ Ngấm sâu miền âm gian… , dù mưa không dội sạch được những linh hồn run rẩy, và dẫu Đó là cánh cửa bí mật/ từng khép cửa linh hồn…

Nhưng,
có một khe hở/ ở đó những người chết/ đang được lén lút đưa qua biên giới. Và lại bắt đầu một cuộc hẹn hò… không mệt mỏi trên dặm trường thởi gian.
Đó là thế giới mùa Đông trong thơ của: Tomas Transtromer, Nguyễn Lương Vỵ, Vũ Trọng Quang, Phương Uy, Trần Thiên Thị, Đoàn Minh Châu, Nguyễn Thị Hải.

TOMAS TRANSTROMER

Giữa Mùa Đông

 

Áng sáng màu xanh lơ

phát sáng từ y phục của tôi.

Giữa mùa đông.

Những mặt trống bằng băng kêu lanh canh.

Tôi nhắm mắt lại.

Có một thế giới yên tĩnh

có một khe hở

ở đó những người chết

đang được lén lút đưa qua biên giới.

 

CAO THU CÚC

dịch từ bản tiếng anh của Michael McGriff và Mikaela Grassl

 

TRẦN HOÀNG PHỐ

Khúc Hát Chiều Cuối Năm

 

Biết tìm đâu quá khứ thanh xuân

Trong mê cung cuộc đời lắt léo trầm luân

Em có về tìm lại mùa xuân tuổi ngọc

Bên nụ cười của vầng trăng ấu thơ

Và tiếng hót của loài chim họa mi ký ức

Hót trong giấc mơ có bảy sắc cầu vồng

Bắc qua giấc mộng ly biệt

 

Đó là cánh cửa bí mật

từng khép cửa linh hồn

Khi tiếng chuông nguyện ăn năn

Vọng trong sắc chiều sẫm bóng hoàng hôn

Em đi về một bóng

Hắt lên tiếng kinh chiều muộn sầu

Trên đại lộ nỗi buồn

Có những con gió buốt cuối năm

Sà vào những cơn ớn lạnh thịt da mùa đông

Mắt em màu tê tái xám

Chiều cuối năm những con phố bỗng buồn tênh

 

 

NGUYỄN LƯƠNG VỴ (1952-2021)

Sonata Trắng

Gửi Trần Hữu Dũng

 

I.

Cuối năm cuối đường khuya cuối cùng mùa

Lái xe loanh quanh lẩn quẩn một mình với câu thơ cũ

Mù sương âm chữ réo niềm thương

Ánh lên một nốt ruồi tịch mịch

Trầm xuống môt giọt rượu viễn phố

Xao xác sonata trắng

 

Biệt ly sonata trắng

Lắng nghe lắng nghe lắng nghe

Không ai ngoài những vì sao vừa dậy sớm

Không ai ngoài ta đang tự tiễn đưa mình

Bây giờ là bao giờ???

Bao giờ là bây giờ!!!

  

II.
Cắn một âm vang cho trắng thêm mắt thức
Câu thơ cũ xâu tiếng đàn linh cảm
Rất xa những vó ngựa già
Những giọt mồ hôi vẫn còn rịn trên vách đá
Những tiếng hí rền mây
Vỡ òa sonata trắng
 
Thực hay mơ sonata trắng???
Hỏi sợi tóc bạc vừa rơi trên ngón tay cằn
Đất lạ trời quen mà chẳng hay
Không ai ngoài cơn gió lạnh bất ngờ
Không ai ngoài bậc thềm trước căn phòng trọ
Bây giờ??? Bao giờ???
Nguyễn Lương Vỵ
 
NGUYỄN THỊ HẢI
Trên Đường
mục đồng dao chỉ hạnh hoa thôn
 
Mưa trầm trầm dương thế
Ngấm sâu miền âm gian
Đường đi bóng thăm thẳm
Khổ sầu hành tâm can
 
Mịt mờ thôn hoa hạnh
Đâu đó quán rượu bày
Mục đồng ban sơ chỉ
Hồn đã thành người say
 
 Mục đồng dao chỉ hạnh hoa thôn, là câu thơ trong bài thơ Thanh Minh của Đỗ Mục, thi nhân đời Vãn Đường.
 
VŨ TRỌNG QUANG
Vị Trí Thời Gian

Sớm mai lên đỉnh đồi

dốc cao chờ tuổi trẻ

buổi chiều xuống chân đồi

thác rơi nhanh thế kỷ

 

Đầu năm chào cuối năm

đông tàn xuyên đông mới

chim trời xuyên không gian

bay hoài bay không mỏi

mũi tên xuyên thời gian

bay hoài bay không tới

 

Nơi bước em di động

xuân trôi qua trôi qua

nơi tôi ngồi cố định

em đi qua đi qua

nơi thơ không chỉ định

tôi vươn theo vươn theo

PHƯƠNG UY

Thập Tự Đông


này là sáng bên này là tối
nhặt chiều vui khéo khéo lụa là
này hình dung bên này là tuổi
thuyền sông trôi nhấp nháy sao sa

Màu thân thể ngó chừng cũng cũ
có nỗi buồn đóng vảy hom hem
cơn co rút chảy tràn mộ chí
trận siêu sinh là chút êm đềm

đồi vĩnh hằng ngày chưa kịp hóa
sắc nguyên trinh không hẹn tháng dài
buổi mất ngủ già như quá khứ
cùng nỗi buồn thành chuỗi song thai

đẩy mùa thu đứng về cuối phố
nhẹ niềm vui chút chút xoa nhàu
anh thập tự vác mình qua đông gió
lạnh ngàn ngàn nỗi nhớ lung sâu.

TRẦN THIÊN THỊ
Nợ Nần Tháng Chạp
-" sầu ở lại "- TẠ KÝ

núi đã cho mùa đông mượn một bờ vai
để sương mù trũi xuống
em cho tôi mượn buổi chiều
để nỗi buồn có đôi

ai đã nhờ vả gì cơn mưa phùn cuối đông
đèn phố vàng
chẳng thể hong khô
một lòng trừ tịch

câu thơ yêu đương
như chừng đã đọc ở đâu rồi
những con chữ :
anh anh
em em
nằm cận kề
gợi nhớ về những ngôi mộ
nằm song song giữa trời tháng chạp

không lẽ phải nói lại một lần
một lời yêu đã cũ
như đôi môi vay hoài loài tí ngọ

sóng râm ran nói chuyện dối lừa
như một gã làm thơ
một đời không nghĩ
thâm canh trên mãnh vườn nhà hàng xóm

chiếc kim đồng hồ lẩn thẩn
như con kiến già bò trên miệng chén
lòng trót vay không thể khất qua năm
còn chút buồn đây
xin trả nốt

em lại về cùng mẹ đón xuân
tháng chạp mù mù
không bởi gió
chỉ có một nỗi buồn
đã ra đi là muôn đời ở lại

ĐOÀN MINH CHÂU
Về với mùa đông
 
Cốc rượu đã cạn
và sợi khói Capri cuối cùng bay ra khỏi quán
ta về thôi
mưa không dội sạch được những linh hồn run rẩy trên khung sắt của tòa nhà xây dở
ẩm ướt mưa ẩm ướt lời tỏ tình chắp vá
 
về đi
đêm quánh đặc tràn vào hốc mắt
con đường dập dềnh trôi qua tay trăm nghìn lối rẽ
chằng chịt những ngã tư vắng hoe
những ổ gà lởm chởm ước mơ nát bét
 
giọt mưa cào trên mặt hình thù một gương mặt khác một trí nhớ khác
cứ lấp loáng giữa những ảo tưởng thật thà
cũng quánh đặc và lặng lẽ chảy trên con đường dọn sẵn
về đi thôi
…
tiếng xe máy vỡ vào đêm
như tiếng mùa đông gọi.
 

Trang đầuTrang trước64656667686970Trang sauTrang cuối

một ngày trôi giạt theo sóng vào bờ / một ngày quấn quýt từng bước chân trần / tuổi trẻ bềnh bồng không định hướng / một ngày câm nín xao động ôm trái tim mình / bay cao ngang ngửa trên ngọn cây mộc lan / trập trùng những nụ búp xanh tươi mơn mởn

Tập thơ thứ 11: “Đời Sống Làng Quê” ấn hành năm 2009. Được xem như một khúc quanh trong sự nghiệp thi ca của Louise Gluck. Khác hẳn với tập “Hoa Diên Vĩ Hoang Dại”, 1992, với nội dung siêu hình và siêu nhiên, đã tạo cho bà nhiều danh vọng. 1. “A Village Life” mang đến cho độc giả những cảm xúc thâm trầm về tâm sinh lý của cá nhân và xã hội. Một loại xã hội thực tế, dùng lám ẩn dụ, tuy hiện diện nhưng gần như bị lãng quên bởi đời sống phố thị rộn ràng nhốn nháo. Những mẫu chuyện ngắn thật ngắn, nhỏ thật nhỏ, đôi khi phức tạp, ly kỳ. Đa số bình thường với những nhận xét tinh tế:

Đàn ông biết được phụ nữ bao nhiêu? Tôi dùng chữ “biết”, không phải ý chữ “hiểu”. Tôi không dùng chữ “đàn bà” vì e rằng thiếu kính trọng. Tôi lấy vợ đã gần nửa thế kỷ. Đã bắt tay, chào hỏi vài ngàn phụ nữ và nhìn ngắm họ qua trăm ngàn vóc dáng khi du hành nhiều nơi trên thế giới, nếu tính luôn trên truyền hình, qua video, con số có thể lên hàng triệu. Nói như vậy, bạn đọc có thể lầm tưởng tôi là người có bản lãnh biết về phụ nữ, thực tế, như Louis de Bernières đã nói: “Đường lối phụ nữ chinh phục trái tim đàn ông là khiến cho anh ta tưởng bở đang làm cô thích thú.” (“That's how a woman wins a man heart, by making him think that he amuses her.)

điều nguyên vẹn nhất / vẫn nằm im trong tim / ngày mùa thu nhớ dòng sông / nấm đất buồn tênh bên lở bên bồi / quăng viên sỏi trắng cạnh chiếc cầu run rẩy / bàn tay nào níu giữ / bạn bè và tình nhân / ngẩn ngơ năm ba lời tiếc nuối / con chim non hót mấy tiếng cội nguồn

Thế giới giờ này người né người! / Ngồi trên xe bus gắn máy lạnh, hoặc xe bò cọc cạch lăn bánh, / người ngồi xa người, khoảng cách an toàn, một thước rưỡi. / Anh xa tôi! Tôi xa em! Ta xa nhau! Đúng 2 thước. / Giờ này đôi ta hôn nhau nụ hôn gió qua khẩu trang! / Ai đó lỡ miệng ách-xì một, hoặc hai tiếng, hoặc một tràng; / Hết rồi những ánh mắt ái ngại, / những lời nói cảm thông, “God bless,” hoặc “Trời, Phật, Chúa chữa!”

Mời các bạn đọc một ngụ ngôn tân thời của thi sĩ Nobel Louise Gluck. Bóng tối che đậy tội ác. Che giấu những con mèo từ rừng hoang xuống trà trộn vào thành phố. Ban ngày, chúng hiền lành. Về đêm, mèo lộng hành, bè đảng, lòng dạ hung tợn, ngay cả người cũng sợ. Chúng săn đuổi, tiêu diệt những sinh vật không có sức kháng cự. Thảm thương cho thân phận làm chuột. Ngày không dám nhìn mặt trời. Đêm la hét đau đớn dưới răng mèo sắc bén. Chết, Chuột chết la liệt đầy phố đêm. Ai biết? Biết rồi, ai nói? Trước khi trời sáng, xã hội quét dọn, đường phố sạch sẽ, không dấu vết sát thủ, nạn nhân. Mặt trời lên. Mèo hiều hậu, dễ thương, Chuột trốn nắng. Người vô tư. Nhưng rồi đêm sẽ đến, sẽ tiếp diễn máu me và định mệnh.

Mời nghe Alexandra Huỳnh đọc bài thơ Di Sản (Inheritance) "live" trên đài truyền hình LX News. Nữ sinh gốc Việt Alexandra Huynh, tên Việt là Thụy An, 18 tuổi, trong buổi chung kết đêm Thứ Năm 20/5/2021 vừa qua đã thắng giải: "2021 National Youth Poet Laureate -- Nhà Thơ Khôi Nguyên Giới Trẻ Quốc Gia 2021". Huynh trả lời phỏng vấn AP đêm Thứ Năm qua điện thoại từ nhà, rằng thơ đối với cô là phương tiện để tự bày tỏ và để giúp công lý xã hội. Cô nói “Tiếng Việt tự nó đã là một tiếng nói giàu chất thơ. Trong sinh hoạt văn hóa của người Việt người ta đã nói thành thơ trong cuộc sống hằng ngày.” Cô cho hay là đã tập viết những lời thơ phổ nhạc từ khi mới 7 tuổi; đặc biệt là sau những lần đọc thơ trước công chúng thì lại càng cảm thấy sức mạnh của chữ nghĩa có tác động tích cực lên tâm lý và tinh thần đại chúng. Alexandra Huynh căn bản sáng tác thơ bằng tiếng Anh nhưng luôn nuôi hy vọng là sẽ có tác phẩm thơ ra đời và sẽ được chuyển ngữ sang “tiếng Mẹ đẻ”, ngôn ngữ Việt Nam.

nếu tôi không thể là người hùng / tôi mang tên người di dân gương mẫu / ôi những chiếc thuyền / & những người trên những chiếc thuyền ấy / can đảm biết bao & khác xa / đám tỵ nạn đương thời chúng ta nợ họ / Tôi ngậm chặt lưỡi / nghe âm thanh / thân thuộc gần như nhà mình / khi tên Dương Thu Hương mất đi dòng sông / trong miệng lão thầy / và chẳng ai buồn hỏi vì sao / mặt tôi giàn giụa. & nhớ đến chiếc bàn buồn bã, / trong góc xó lớp học / tôi viết lời nguyện cầu / cho lũ trẻ sắp vào chật lớp này: / hãy để đám trẻ được xưng tên chúng như mẹ chúng đã từng gọi thế. / hãy để điệp khúc được xướng lại hay cố gắng & cố gắng như thế. / hãy để những câu chuyện không pha chất trọ trẹ / & giữ lại thanh âm không phiên dịch. / hãy để lũ trẻ điền vào khoảng trống bằng ký ức.

những bông hoa Diên Vỹ / nở tím chiều tháng Năm / Anh nở tím hồn em / bắt đầu vào tháng mấy

trên đồi gió khoác áo thư sinh tóc bạc / như lữ hành đi qua đồng bằng / thỏa mãn khát khao / sông dài núi rộng / thèm dòng sữa chảy ra từ lồng ngực / que diêm cháy một lần rồi tắt / vẽ vời chi / trăm cảnh lao đao

Trước đây, Thường Thấu Thấm thuộc về giả thuyết thưởng ngoạn và sáng tác. Tuy nhiên, dịch thuật cũng mang cấu trúc cơ bản của ngôn ngữ và ngữ pháp, được xác định minh bạch về bản chất, cá tính và chức năng, có tính toàn cầu trong hệ thống ngôn ngữ, có tính chung để thông đạt, nên giả thuyết này có thể áp dụng vào dịch thuật, song song với giả thuyết thưởng ngoạn và sáng tác.

Sủa ra xóm sủa xuống làng / Người dân nghe sủa hoang mang tột cùng / Nhưng loài sủa vẫn dửng dưng / Sủa tâng công để cửu trùng sủa khen

Tôi lắng nghe tiếng khóc đâu / đó nấc lên ngày tháng tư lắng / nghe từng âm âm ức ức mà / phỏng đoán tiếng khóc / ấy là khóc mừng vui sum / họp hay tủi hờn chia ly.
Trang đầuTrang trước64656667686970Trang sauTrang cuối