Thời quá vãng

12/04/202520:59:00(Xem: 2528)
John Martono
Tranh John Martono.

mới đó mà buổi chiều
chỉ còn sót lại vài vết nắng ngoài thềm
nắng úa dần qua mái tranh mục rã
từng cọng xơ màu xám tro
tôi nhìn ra khoảng sân nhà vương vấn
những nỗi buồn hiu hắt
từ thuở cây bông giấy vừa chặt xuống
nên thường có những buổi chiều
tôi ra ngồi ngoài hiên
nhìn những đám cỏ dại len vào trong nhà
mẹ tôi thường nói
mai con có rảnh nhớ nhổ đi
cho sạch nhà sạch cửa
tôi dạ dạ nhưng tai thì lắng nghe
tiếng con chim cú 
từ đồng sâu vọng vô trong làng
mà cứ sợ mùa nước lụt cuốn trôi đi
lúa mạ xanh non
làm mất mùa thì khổ lắm

buổi chiều xuống chậm bên kia cồn cát
căn nhà tranh vách đất mẹ cứ đợi ra giêng
mới sửa sang lại
nghe tàn phai từng bẹ cau khô
rụng xuống hồi hôm
mà mình thì chỉ chực chờ ra đi
mộng mơ cũng chẳng còn gì
để tha thiết một sợi khói chiều
khi em ngồi đun bếp
bóng dim ngoài chái cũng vừa sập xuống
khói ùn cay đôi mắt
khổ cực lại ùa về
nên mẹ cứ để mặc cho dòng đời trôi qua
chỉ còn em xanh xao tần tảo
chợ sớm chợ chiều
tôi chỉ là vết nắng héo vô thường
qua thời bể dâu
xin hiểu cho tôi
bởi con sông muôn đời vẫn trôi ra biển
trôi đi trôi đi
trôi theo ánh đèn chài trong đêm
bên kia cửa thuận
mà những chiếc thuyền câu
khua dờn dợn mặt nước lặng thầm

và cũng đã hơn mười năm
căn nhà của mẹ chẳng có ai
để sửa sang lại một lần
những đống mối lại ùn lên
như những nấm mồ hoang
đã chôn vùi thời quá vãng
mà tôi
vẫn chỉ là
vết nắng héo vô thường qua thời bể dâu
nên đợi chờ nhiều khi cũng
loãng tan theo từng bóng đêm
đêm của những tiếng cú dằn dặc thâu canh
nên đêm vẫn âm thầm 
theo con nước ròng trôi ra biển
trôi cùng nhịp đời lặng lẽ âm u

và cũng đã hơn mười năm
cuộc đời vẫn thờ ơ như những buổi chiều 
hôm nào đó ở quê nhà.

-- Huỳnh Liễu Ngạn

Độc giả nào đọc thơ Ngu Yên trong 36 năm qua (từ 1985), có lẽ cũng nhận ra, thơ của ông luôn luôn thay đổi vì luôn luôn tìm tòi, đào sâu bí ẩn của thi ca. Ông đã từng xác nhận, hành trình làm thơ là thứ yếu, mục đích lớn hơn, là truy lùng và dự đoán thơ thế giới và thơ Việt trong tương la. Ông là người thám hiểm phiêu lưu.
Thị Ngạn am một “ Góc Tùng” tự tại / Hai nẻo đường gánh vác nặng trên vai / Thân gầy gò ý chí chẳng đơn sai / Phách kim cang trong hình hài lau sậy
Vào thời điểm này, phải chăng thơ đã là món ăn tinh thần lỗi thời, mất hương vị quyến rũ, thua mùi phở hấp dẫn khi đói bụng? Đúng như vậy, có đói mới thèm ăn. Làm sao biết tâm tư của bạn đang đói? Hỏi thử nó có mệt mỏi, có căng thẳng, có phiền muộn chuyện đời, có ghét bỏ người khác? Nếu có, đúng rồi, nó đang đói. Thơ là món ăn tinh thần cổ truyền từ tiền sử. Nếu tiểu thuyết là bữa tiệc, truyện là bữa ăn tối, thì thơ Việt chính là phở. Một món ăn độc đáo cho bất kỳ người Việt nào tại gia hoặc tha hương.
cố gắng không rơi tõm xuống hố chữ nghĩa đen ngòm / đặc trưng của những ngày giãn cách xã hội theo chỉ thị / bầm dập nhừ tử sau cú trượt trên thang cuốn thời gian / hẹn một ngày có dịp chén thù chén tạc đưa cay ngả mặn /
khi đồng bằng cất tiếng ru của dòng sông / đất trời sẽ trở mình / thức dậy theo tiếng kêu tình nhân sông núi / tuổi xế chiều và bóng tối / đồng lõa một chút yêu nhau vội vã / như chén tương phùng uống cạn bình minh
giả sử niềm tin vẫn sáng soi / xác tín như bàn thờ trang nghiêm trong nhà / khói hương xì xụp vái / cầu người đã bỏ ta đi / đừng bỏ ta đi
Ngô đồng một lá rơi / Nhìn mắt em thoáng thấy / Mùa Thu, vàng đến rồi
Có khi tôi nối hai điểm bằng đường thẳng / Có khi bằng đường cong / Có khi bằng con đường dích-dắc / Có khi lại là những dấu chấm / Tưởng rất gần / Mà nối hoài / Hụt hơi / Không đến
Sáng và tối, mẹ và cha, âm và dương... đó là cánh cửa nhị nguyên đối đãi mở ra cái muôn màu muôn vẻ của đời sống này. Sáng và tối tuần hoàn lẫn nhau cho chúng ta cảm nhận về thời gian, cho nhãn quan chúng ta cảm nhận về bóng và hình. Bóng và hình này qua giác quan thi sĩ Khánh Minh và được nữ sĩ ghi lại cho nhân thế qua thi tập Ký Ức Của Bóng. Sau đó Khánh Minh “giải thoát” cho Bóng khỏi cái tạm bợ của một cảm xúc bất chợt, thả Bóng và cảnh giới miên viễn của bầu trời Thi Ca qua tập Bóng Bay Gió Ơi. Lần này trở lại với tập thơ Đêm, Bóng “về quê” thăm lại nguồn cội của chính mình. Chính trong Đêm Bóng ẩn mình an trú trong tịch tịnh. Cánh cửa nhị nguyên sáng tối khép lại, tịch tịnh của màn Đêm hiển lộ như là một biểu tượng cho cảnh giới không có thời gian mà Khánh Minh tạm gọi là “Nơi Dừng Lại Của Thời Gian Vĩnh Cửu”
Người đàn bà thức dậy / bỏ đi lúc mờ sương / vết trũng trên mặt giường / Còn ngập đầy bóng trăng.
như đốm lửa âm thầm / mẹ ngồi trầm ngâm bên cơi trầu / chiều xuống ôm bóng lặng / ngái ngủ tiếng kinh cầu lê thê / cơn mưa dông lướt thướt không dứt
Tôi không nói / Chỉ có hàng cây gió thổi / Và bóng. Tối / Tôi không ngủ / Chỉ có đêm đang trôi / Có lẽ sẽ một lời / Để đừng tan vào bóng tối
Em bỏ nước Mỹ giàu sang / về với cuộc đời cần lao đến nỗi bệnh trọng thân vong / có kẻ cho rằng em dại / cái dại của em gấp ngàn lần cái khôn của những kẻ / dát vàng khoe khoang xe triệu đô nhà trăm tỷ /