Tháng 5, Đọc Thơ Phan Tấn Hải

08/05/202600:00:00(Xem: 273)

tho PTH
Minh họa Đinh Trường Chinh

Tháng 5, cũng có thể đọc là tháng năm, một cách đọc để kéo chuỗi thời gian cùng tham dự để mở ra ký ức. Một thời của chúng ta, của Phan Tấn Hải. Với ba bài thơ ngắn cho ta thấy một chặng dài trăn trở của tâm thức đi tìm chân hạnh phúc.

Từ ước muốn ngây thơ ở bài đầu tiên, đến đợi chờ cùng một lời nguyện ở bài hai, và rồi, Tôi năn nỉ ký ức tôi”, bi kịch của ý thức con người trước cuộc phá sản nhân tính.
 
-Như Trẻ Nhỏ Làm Thơ, khát vọng trở về tâm ban sơ, chỉ từ tâm ban sơ đó, ước muốn trẻ thơ “các vụn giấy bay lên và ráp lại thành cầu…” mới trở thành sức mạnh của chữ nghĩa, nối lại phân ly, nối lại căn tính, nguồn cội dân tộc. Và hạnh phúc không chỉ là điều nói trong sách vở “chờ cho tròn nét mực”. Hạnh Phúc phải là điều- đang- là.

-Và như vậy, có phải, không nguôi viết?  Dù có đôi khi ngôn ngữ bị khựng lại trước dồn dập của hiện thực “ngày vẫn trôi qua/ nhưng chữ chợt đứng lại”. Một dừng lại không mang nghĩa bất lực, mà là phút giây chiêm nghiệm, nhìn sâu hơn. Khi ký ức dội về mang theo những cơn sóng đau của lịch sử, chữ, ngoài nghĩa biểu đạt, nó còn là vết thương sững sờ “mực đọng thành dao”. Và cũng từ đó, lời nguyện cất lên:

“Tôi làm tiếp bài thơ vào tháng Năm / và sẽ không bao giờ ngưng viết.”

-Một thời xô đẩy những địa danh: Iran-Venezuela-Gaza-Cuba khiến lương tri con người không thể làm ngơ. Một gánh nặng chung của con người, và, “Tôi năn nỉ ký ức tôi” không còn là chuyện riêng. Nó là điểm hội tụ của những tâm hồn bị chấn thương.

Rằng làm ơn/ rằng ký ức tôi sẽ biến mất, sẽ bay xa… những năn nỉ ở đây là một ước nguyện, một phản xạ của từ bi, một tâm thái của từ bi, xuất phát từ chỗ không thể không thấy không thể làm ngơ, từ bi không hàm ý để giải thoát riêng mình mà ở lại nỗi đau cùng người như một lời cầu nguyện. Từ bi ở những bài thơ này là hệ quả của những cảm xúc của một trái tim biết đau nỗi đau của người khác.

Nguyễn Thị Khánh Minh giới thiệu
 
NHƯ TRẺ NHỎ LÀM THƠ
 
Tôi muốn làm một bài thơ cho nước mình
thơ sẽ rất mực nhà quê
thơ sẽ rất mực vụng về
thơ sẽ y hệt như trẻ nhỏ học vần
thơ sẽ đọc nghe như lạc điệu bolero
như người muốn tìm bạn tình cũ qua điệu hò
Tôi muốn làm một bài thơ
khi hạnh phúc cứ bảo là hãy còn chờ
phải chi chúng ta là trẻ nhỏ
để quậy phá, để xé giấy phóng vào nhau
chờ các vụn giấy bay lên và ráp lại thành cầu
để Vua Rồng gặp lại mẹ Âu Cơ
nơi các dòng chữ của chúng ta sẽ nối hai bờ
xin đừng để tôi tin rằng chữ hạnh phúc
của những gì rất là phước đức
lại cứ chờ cho tròn nét mực.
 
*
BÀI THƠ THÁNG BA

Có một bài thơ
tôi làm từ tháng Ba
ngày vẫn trôi qua
nhưng chữ chợt đứng lại
có phải mùa Xuân là tháng Ba
sao dòng chữ biến thành câu hỏi
khi khắp trời là mưa hoa
khi trang giấy vẫn kiên nhẫn chờ đợi
rồi bài thơ dở dang suốt Tháng Tư
khi bưu điện đứt gãy trọn tháng Tư
và mực đọng thành dao trong từng nét
Tôi làm tiếp bài thơ vào tháng Năm
và sẽ không bao giờ ngưng viết.
 
*
 
TÔI NĂN NỈ KÝ ỨC TÔI

Mỗi khi gửi bản tin lên mạng xong
tôi năn nỉ, rằng làm ơn
hỡi những gì của Iran, Venezuela
hãy cho tôi rời thật xa
hỡi các trận mưa bom
rằng làm ơn
rằng ký ức tôi sẽ biến mất
như đàn chim biển bay lạc
hãy bay cho xa thật xa
chớ vào giấc ngủ tôi mỗi đêm
chớ làm tôi thức dậy buồn tới khóc
chớ làm màn hình TV lại hiện lên
chớ để tôi nghe lại tiếng kêu trẻ nhỏ ở Gaza
chớ để tôi nhìn thấy người moi thùng rác ở Cuba
tôi năn nỉ rằng ký ức tôi ơi
hãy theo đàn chim biển bay xa thật xa.
 
Phan Tấn Hải

một xác thân | chứa bao khoảng trống | những khoảng trống | càng nặng kiếp người
Hít thở và cầu nguyện. Tự do, khỏi những ràng buộc của lo sợ, của phẫn nộ bất an, để được đi theo mênh mông/ biết bao nhiêu mùa xuân mây trắng,để được sống- một cách tối thiểu của bình yên- như mùa xuân mềm mại/ mọc lên từ cây cối,để được mơ còn có người rải tơ vàng trong nắng rơi, để cảm nhận Nắng cất giữ trong từng hạt mưa Xuân/ chút tình nồng. Có nỗi nhớ chẳng gọi được thành tên/ và hình như có tiếng gọi từ quê nhà trong bâng khuâng gió bấc… để hy vọng từ cánh cửa sổ mở tìm cơn gió/ là bản nhạc cũ bật lên… Những khúc ca không dứt, hân hoan và bất chợt… Điệu luân vũ đắm say về một thế giới viết ràn ra/ Rất chân thật và hiền lành. Cho chúng ta nài nhau sống hơn một ngày…để được yêu. Đến khi toả sáng/ Tôi yêu và tạ ơn trời. Một ngày mới bắt đầu. Người có thể đi xuyên qua không gian bằng tất cả những giác quan để thấy, để nghe, để ngửi, để nắm, thời gian huyền nhiệm đôi mươi, và Trong tim/ mở ra vô vàn nhịp đập thanh xuân…
Niềm vui trong mùa xuân theo truyền thống của dân tộc Việt là những thời khắc nghỉ ngơi sau các vụ mùa, hành hương các kiểng chùa, để rồi ngồi thư giãn với tách trà, nhìn ngắm hoa mai, cành đào... Và dĩ nhiên, còn nhiều niềm vui khác khi gió xuân thổi tới. Bên câu đối đỏ chúc cho năm mới an vui, cũng là những dòng thơ mang nhiều đạo vị, những dòng thơ khi đọc lên là thấy hỷ lạc, an bình. Như thế, tập thơ Một Đóa Trà My của nhà thơ Thiện Trí đã hiển lộ
mỗi ngày quên thêm vài chữ mở kinh học lại từng dòng trí nhớ làm như vô sự hơi đâu mà thuộc sắc không mỗi ngày lùi thêm vài tuổi thấy mình thơ dại hơn xưa tóc trắng còn bay mấy sợi nghe chim cổ tích ban trưa
Bây giờ mình ra đường sợ xanh máu mặt sơ teo bu di | Nội cái da vàng mũi tẹt chứng nghiệm di dân diện mục
Người đàn bà mở từng cánh tủ | những chiếc áo len rơi ra | lăn theo những dấu tay của người đàn ông | đã bỏ đi từ một mùa hè đỏ lửa (*)
trong ký ức dòng họ | nó trườn | nó rít | nó cắn | bò qua bao mùa loạn | mang lửa | mang hơi thở | tới tay bà nội
đọc đọc và đọc | đọc 3 lần (và hơn thế nữa) | tôi vẫn không hiểu tại sao một bài thơ bị bắn | đứa bé 6 tuổi chắc sẽ không hiểu tại sao mẹ bị bắn
bài thơ năm cùng tháng tận | gửi người bạn trẻ thanh tân | không còn xem smartphone ngước nhìn bầu trời mây xám
Tôi gọi viên đạn | bằng tên của chim | vì nó đến từ bầu trời | và mang theo một mùa gió khác.
Điều này anh chỉ viết, nhưng không nói rằng phải chi em là người máy để anh không phải nghe những câu hỏi về những chuyện muôn đời anh không hiểu
Đôi khi tôi làm xong vài câu thơ em đọc, ngần ngừ nhìn tôi tội nghiệp rồi nói rằng thơ anh hơi cải lương
Họ vừa bắn chết một thi sĩ Họ vừa bắn chết một bà mẹ 3 con Họ vừa bắn chết một phụ nữ 37 tuổi