Minh họa Đinh Trường Chinh
Tháng 5, cũng có thể đọc là tháng năm, một cách đọc để kéo chuỗi thời gian cùng tham dự để mở ra ký ức. Một thời của chúng ta, của Phan Tấn Hải. Với ba bài thơ ngắn cho ta thấy một chặng dài trăn trở của tâm thức đi tìm chân hạnh phúc.
Từ ước muốn ngây thơ ở bài đầu tiên, đến đợi chờ cùng một lời nguyện ở bài hai, và rồi, “Tôi năn nỉ ký ức tôi”, bi kịch của ý thức con người trước cuộc phá sản nhân tính.
-Như Trẻ Nhỏ Làm Thơ, khát vọng trở về tâm ban sơ, chỉ từ tâm ban sơ đó, ước muốn trẻ thơ “các vụn giấy bay lên và ráp lại thành cầu…” mới trở thành sức mạnh của chữ nghĩa, nối lại phân ly, nối lại căn tính, nguồn cội dân tộc. Và hạnh phúc không chỉ là điều nói trong sách vở “chờ cho tròn nét mực”. Hạnh Phúc phải là điều- đang- là.
-Và như vậy, có phải, không nguôi viết? Dù có đôi khi ngôn ngữ bị khựng lại trước dồn dập của hiện thực “ngày vẫn trôi qua/ nhưng chữ chợt đứng lại”. Một dừng lại không mang nghĩa bất lực, mà là phút giây chiêm nghiệm, nhìn sâu hơn. Khi ký ức dội về mang theo những cơn sóng đau của lịch sử, chữ, ngoài nghĩa biểu đạt, nó còn là vết thương sững sờ “mực đọng thành dao”. Và cũng từ đó, lời nguyện cất lên:
“Tôi làm tiếp bài thơ vào tháng Năm / và sẽ không bao giờ ngưng viết.”
“Tôi làm tiếp bài thơ vào tháng Năm / và sẽ không bao giờ ngưng viết.”
-Một thời xô đẩy những địa danh: Iran-Venezuela-Gaza-Cuba khiến lương tri con người không thể làm ngơ. Một gánh nặng chung của con người, và, “Tôi năn nỉ ký ức tôi” không còn là chuyện riêng. Nó là điểm hội tụ của những tâm hồn bị chấn thương.
Rằng làm ơn/ rằng ký ức tôi sẽ biến mất, sẽ bay xa… những năn nỉ ở đây là một ước nguyện, một phản xạ của từ bi, một tâm thái của từ bi, xuất phát từ chỗ không thể không thấy không thể làm ngơ, từ bi không hàm ý để giải thoát riêng mình mà ở lại nỗi đau cùng người như một lời cầu nguyện. Từ bi ở những bài thơ này là hệ quả của những cảm xúc của một trái tim biết đau nỗi đau của người khác.
Nguyễn Thị Khánh Minh giới thiệu
NHƯ TRẺ NHỎ LÀM THƠ
Tôi muốn làm một bài thơ cho nước mình
thơ sẽ rất mực nhà quê
thơ sẽ rất mực vụng về
thơ sẽ y hệt như trẻ nhỏ học vần
thơ sẽ đọc nghe như lạc điệu bolero
như người muốn tìm bạn tình cũ qua điệu hò
Tôi muốn làm một bài thơ
khi hạnh phúc cứ bảo là hãy còn chờ
phải chi chúng ta là trẻ nhỏ
để quậy phá, để xé giấy phóng vào nhau
chờ các vụn giấy bay lên và ráp lại thành cầu
để Vua Rồng gặp lại mẹ Âu Cơ
nơi các dòng chữ của chúng ta sẽ nối hai bờ
xin đừng để tôi tin rằng chữ hạnh phúc
của những gì rất là phước đức
lại cứ chờ cho tròn nét mực.
*
BÀI THƠ THÁNG BA
Có một bài thơ
tôi làm từ tháng Ba
ngày vẫn trôi qua
nhưng chữ chợt đứng lại
có phải mùa Xuân là tháng Ba
sao dòng chữ biến thành câu hỏi
khi khắp trời là mưa hoa
khi trang giấy vẫn kiên nhẫn chờ đợi
rồi bài thơ dở dang suốt Tháng Tư
khi bưu điện đứt gãy trọn tháng Tư
và mực đọng thành dao trong từng nét
Tôi làm tiếp bài thơ vào tháng Năm
và sẽ không bao giờ ngưng viết.
*
TÔI NĂN NỈ KÝ ỨC TÔI
Mỗi khi gửi bản tin lên mạng xong
tôi năn nỉ, rằng làm ơn
hỡi những gì của Iran, Venezuela
hãy cho tôi rời thật xa
hỡi các trận mưa bom
rằng làm ơn
rằng ký ức tôi sẽ biến mất
như đàn chim biển bay lạc
hãy bay cho xa thật xa
chớ vào giấc ngủ tôi mỗi đêm
chớ làm tôi thức dậy buồn tới khóc
chớ làm màn hình TV lại hiện lên
chớ để tôi nghe lại tiếng kêu trẻ nhỏ ở Gaza
chớ để tôi nhìn thấy người moi thùng rác ở Cuba
tôi năn nỉ rằng ký ức tôi ơi
hãy theo đàn chim biển bay xa thật xa.
Phan Tấn Hải
