Hôm nay,  

Dòng Sông Không Bao Giờ Ngừng Chảy

9/4/202600:00:00(View: 611)
Dolly
Có một dòng sông mãi mãi không bao giờ ngừng chảy. Nó khởi nguồn từ căn nhà gỗ một gian rồi cứ chảy xuôi mãi, cuốn theo tất cả những ai nó chạm tới và mang họ đi về phía trước. (Hình: Facebook Dolly Parton)


Hình như khá lâu rồi, xã hội Mỹ mới có những ngày tháng chậm lại để cùng hoài tưởng về một nhân vật. Cảm giác như trên một chiếc bàn địa cầu, người ta đang quây quần với nhau để ôn lại những kỷ niệm về một tiếng hát trong vắt như sương sớm của đồng quê, một nụ cười sáng bừng lan tỏa đến những người bên cạnh, một nghệ sĩ đa tài, đa năng, một cuộc đời trọn vẹn ý nghĩa của sống và yêu.

Cô Bé Trong Căn Nhà Gỗ Một Gian

Bà sinh vào tháng 1/1946, là người con thứ tư trong gia đình 12 chị em, trong một căn nhà gỗ một gian giữa dãy núi Smoky ở miền Đông Tennessee. Gia đình nghèo đến mức có khi phải trả công cho ông bác sĩ bằng bột bắp. Người mẹ xoay sở từng miếng vải để làm sao đủ ấm cho cả gia đình. Cha bà không biết đọc, cũng chẳng biết viết. Nhưng chính sự thật về người cha thông minh và cần cù, bị “giam giữ” với thế giới vì chữ nghĩa, nhiều thập niên sau trở thành hạt giống cho điều vĩ đại nhất mà bà từng dựng nên.

Tất cả những gì đến sau đó, theo năm tháng, đều là trở thành chất liệu của một trong những huyền thoại Mỹ. Cô bé trong căn nhà gỗ một gian ấy lớn lên, tự học chơi nhiều nhạc cụ khác nhau nhờ vào năng khiếu thiên bẩm và môi trường gia đình giàu truyền thống âm nhạc tại vùng núi Smoky, Tennessee. Bà không có điều kiện đến với trường lớp hay được lựa chọn nhạc cụ đắt tiền. Bà tập luyện bằng những nhạc cụ tự chế thô sơ do người thân làm cho, hoặc mày mò gảy những cây đàn cũ kỹ, sứt mẻ hay thiếu dây mà họ hàng để lại trong nhà. Nền tảng âm nhạc đầu tiên của bà đến từ các giai điệu dân ca vùng Appalachian và nhạc Phúc Âm hát trong nhà thờ của ông ngoại.

Năm lên bảy tuổi, bà được một người chú dạy những kỹ năng cơ bản trên một cây đàn guitar thật, và sau đó được tặng cho một cây guitar Martin nhỏ. Làm chủ cây đàn guitar là chìa khóa để bà mở ra một thế giới âm nhạc cho mình. Bà tự mày mò chơi thành thạo các nhạc cụ đặc trưng của vùng quê hương như đàn banjo, đàn dulcimer, đàn autoharp và vĩ cầm.

Điều đặc biệt nhất là bà hoàn toàn không biết đọc hay viết nhạc lý theo chuẩn thông thường. Bà học và chơi mọi thứ hoàn toàn bằng tai. Mỗi khi nghe thấy một giai điệu, bà sẽ tự tìm các nốt nhạc trên phím đàn. Sự kiên trì, năng khiếu và tình yêu âm nhạc đã giúp một cô bé nghèo vùng núi Tennessee có thể làm chủ hơn 20 nhạc cụ khác nhau.

Hàng ngàn ca khúc từ đó ra đời. Giọng hát trong vắt, thánh thót như giọt sương sớm mai trên những ngọn đồi Tennessee, những câu nói thông minh, dí dỏm gắn liền với tên tuổi của bà. Và hơn tất cả, một trái tim bác ái như “niêu cơm Thạch Sanh” không bao giờ vơi.

Cho Đi Không Cần Nhận Lại

Qua thời gian, cô bé trong căn nhà gỗ một gian năm xưa trở thành nghệ sĩ Dolly Parton – biểu tượng của nhạc đồng quê – một trong những gương mặt được yêu mến nhất hành tinh. Nhưng bà không dùng tình yêu ấy để đổi lấy danh vọng cho riêng mình. Bà dùng nó như một “nhà đầu tư” sử dụng gia tài của mình vào nơi xứng đáng: cho những đứa con của người khác. Một trong những câu nói nổi tiếng của bà, đó là “tôi không sinh con vì tin đó là một phần trong kế hoạch của Chúa, để con cái của mọi người đều có thể là con của tôi.”

Ở vùng núi Sevier County, Tennessee, vào cuối những năm 1980, tỷ lệ học sinh bỏ học trung học cao đến mức khiến nhiều người lo lắng, hơn 30%. Dolly Parton, cô gái sinh ra từ chính mảnh đất ấy, biết rõ cảnh nghèo khó và những cánh cửa sẵn sàng đóng sầm lại vì thiếu học vấn. Năm 1988, bà thành lập Dollywood Foundation. Bà mời toàn bộ học sinh lớp bảy và lớp tám trong vùng đến nhà hát Celebrity Theatre của Dollywood. Trong buổi họp ấy, bà đứng trước hàng trăm đứa trẻ và đưa ra một lời hứa giản dị nhưng đầy sức nặng.

“Các con hãy chọn một người bạn,” bà nói. “Gọi người đó là ‘buddy.’ Hai đứa sẽ cùng nhau học, cùng nhau vượt qua khó khăn. Nếu cả hai đều tốt nghiệp trung học, ta sẽ tặng các con mỗi người $500.”

Các em ký một bản cam kết hứa sẽ không bỏ cuộc, sẽ giúp đỡ lẫn nhau, và nếu gặp chuyện quá sức thì viết thư cho Dolly ở Dollywood. Bản hợp đồng ấy được chứng thực, như một lời thề giữa những đứa trẻ với nhau và với người phụ nữ họ ngưỡng mộ.

Số tiền đó không phải nhỏ đối với nhiều gia đình vùng núi thời ấy. Nhưng quan trọng hơn là: có người đồng hành. Mỗi sáng đến trường, các em biết mình không đi một mình. Và phía sau, luôn có bà Dolly Parton đang chờ đợi họ ở điểm đến.

Khi những học sinh ấy bước lên sân khấu nhận bằng tốt nghiệp, bà có mặt. Bà trao tận tay từng tấm chi phiếu $500. Có người dùng số tiền đó làm vốn đi học đại học, trở thành người đầu tiên trong gia đình bước chân vào giảng đường. Có người, sau này là một y tá, giữ lại tấm chi phiếu như một kỷ vật thiêng liêng.

Tỷ lệ bỏ học của hai khóa học sinh tham gia chương trình Buddy Program giảm mạnh xuống còn 6%. Không chỉ vậy, thành công ấy còn khơi dậy cả cộng đồng. Người dân Sevier County bắt đầu chung tay tạo thêm nhiều chương trình hỗ trợ. Những đứa trẻ từng được bà Dolly khích lệ lớn lên, lại trở thành người truyền cảm hứng cho thế hệ tiếp theo.

Chương trình Buddy Program chỉ kéo dài khoảng hai năm, sau đó Dollywood Foundation chuyển sang các hình thức hỗ trợ khác, trong đó có học bổng Dolly Parton Scholarship, $15,000 cho mỗi học sinh xuất sắc ở các trường trung học trong quận, và đặc biệt là Imagination Library.

Năm 1995, bà khởi xướng một chương trình gửi sách miễn phí cho trẻ em. Mỗi tháng một cuốn, từ lúc lọt lòng cho tới khi tròn năm tuổi, cho bất cứ đứa trẻ nào được gia đình ghi danh, không tốn của ai một đồng. Bà gọi nó là Imagination Library, để tưởng nhớ người cha chưa từng được học đọc. Bà muốn con cái của những người như cha mình được lớn lên với sách trên tay, với trí tưởng tượng và một tâm hồn đẹp.

Các tổ chức địa phương xuất hiện. Các tiểu bang tham gia. Rồi Canada, Vương quốc Anh, Úc, Ireland. Suốt hơn ba thập niên, hơn ba trăm triệu cuốn sách đã đến tay của các trẻ em khắp nước Mỹ, Canada, Anh, Úc và Ireland. Tính đến năm nay, mỗi tháng hơn ba triệu cuốn sách gửi đi.

Cứ vài giây, một cuốn sách lại đến một ngôi nhà nào đó trên hành tinh. Chính bà Dolly thường nói, bà cho đi từ trái tim và chẳng bao giờ biết rõ vì sao chọn việc này hơn việc khác, chỉ vì thấy xã hội cần và bà đáp ứng.

Dòng Sông Không Bao Giờ Ngừng Chảy

Bà Dolly Parton ra đi, sau một cuộc chiến ngắn ngủi và lặng lẽ với căn bệnh ung thư, cũng lặng lẽ như cách bà đã dùng để làm những điều vĩ đại khác bên ngoài sân khấu.

Khi bài viết này lên khuôn, thì biểu tượng âm nhạc đồng quê của cả thế giới đã an nghỉ ở Woodlawn Memorial Park và Mausoleum, Nashville, bên cạnh người chồng yêu quý của bà, ông Carl Dean. Tang lễ diễn ra riêng tư, không phô trương, không cờ quạt. Nó âm thầm như những điều tuyệt vời bà đã làm trong cuộc đời mình.

Thế mà theo lệnh từ Washington, Tòa Bạch Ốc và trên khắp các cơ quan liên bang treo cờ rũ. Nhưng họ có biết đâu, đài tưởng niệm dành cho Dolly Parton không phải là lá cờ rũ. Mà đó là một đứa bé, 5 hay 6 tuổi, ở đâu đó sáng nay, đang mở ra một cuốn sách vừa nhận được qua đường bưu điện, với tên của em in trang trọng trên đó.

Trong khi hàng triệu người trên khắp thế giới tiếc thương sự ra đi của bà, chương trình Imagination Library cho biết họ sẽ tiếp tục gửi sách miễn phí cho trẻ em dưới 5 tuổi tại Hoa Kỳ và nước ngoài. Tuy nhiên, tương lai của chương trình này đang trở nên bấp bênh hơn tại các bang như Indiana và Missouri, do các nhà lập pháp, dưới chính quyền của Donald Trump – người ra lệnh hạ cờ rũ để tưởng nhớ bà – đã cắt giảm hoặc giảm bớt nguồn ngân sách công trong năm qua.

Giữa lúc chính quyền Trump muốn diệt trừ, xóa sổ những biểu tượng anh hùng da đen của nước Mỹ, muốn tống cổ những quân nhân da đen ra khỏi quân đội, thì bà Dolly đã từng đầu tư số tiền bản quyền từ ca khúc "I Will Always Love You" cố ca sĩ Whitney Houston trả cho bà để gửi cho một cộng đồng người da đen.

Khi chính quyền Trump đóng cửa Bộ Giáo Dục thì Imagination Library tiếp tục gửi sách đến cho trẻ em.

Có cô bé Roe Roe, chiến binh anh dũng chiến thắng căn bệnh ung thư bạch cầu, đã có cơ duyên gặp bà Dolly khi bà đến thăm bệnh viện nơi em từng hóa trị. Cô bé đưa cao tấm bảng có dòng chữ: “Bà Dolly, âm nhạc của bà đã giúp cháu chiến thắng căn bệnh.” Bà Dolly từng sáng tác ca khúc có “Chemo Hero – Người Hùng Hóa Trị”. Ngày bà ra đi, cha mẹ cô bé viết rằng: “Cảm ơn Dolly vì đã làm cho thế giới của chúng tôi trở nên tốt đẹp hơn, vì đã dành tình yêu thương cho các con tôi, cũng như truyền cảm hứng để chúng biết ước mơ nhiều hơn, học hỏi nhiều hơn, biết quan tâm và hoàn thiện bản thân hơn.” Cô bé Roe Roe thì nói: “Con không cảm thấy bà thật sự ra đi.”

Rồi có người lặng lẽ viết lên trang: “Tôi sống ngay gần nhà Dolly Parton từ năm 2013. Tôi lái xe ngang qua nhà bà gần như mỗi ngày, nhưng hôm nay mới là lần đầu tiên tôi thực sự đứng ngay trước cổng nhà bà. Con gái McKenna và tôi đã đến đó để bày tỏ lòng tri ân. Nhiều người khác cũng có mặt với cùng mục đích. Hai cô con gái của tôi từng nhận được sách miễn phí hàng tháng khi còn nhỏ. Dolly là người luôn hào phóng cho đi, và hôm nay tôi muốn đáp lại tấm lòng đó, quyên góp cho "Imagination Library" thay vì gửi hoa. Xin hãy yên nghỉ, Dolly.”

Hôm Thứ Ba, các nhà lập pháp của tiểu bang Tennessee cam kết sẽ cấp kinh phí cho các chi phí tại địa phương của chương trình "Dolly Parton's Imagination Library" trong ngân sách tiểu bang năm 2027.

Lá cờ rũ rồi sẽ được kéo lên. Nhưng có một dòng sông mãi mãi không bao giờ ngừng chảy. Nó khởi nguồn từ căn nhà gỗ một gian rồi cứ chảy xuôi mãi, cuốn theo tất cả những ai nó chạm tới và mang họ đi về phía trước. Nó sẽ còn chảy mãi, bởi vì cứ mỗi đứa trẻ mở ra một cuốn sách của bà Dolly Parton gửi tới, lại có thêm một giọt nước nhập vào dòng, và dòng sông lại tiếp tục chảy.
 
Kalynh Ngô

Lũ con cháu chúng tôi sang thăm cô Nhã chú Từ ở thành phố Malmo, miền Nam Thụy Điển, vào khoảng giữa tháng 10 2024. Có chúng tôi về, cô chú vui lắm và thường cùng chúng tôi ra ngoài dạo phố, ngắm cảnh, ăn uống. Trong một buổi chiều đi uống cà phê, chúng tôi chụp được tấm hình cô chú nắm tay nhau đi dạo trong một công viên thanh bình, khi trời đất vào thu, dưới ánh nắng nghiêng nghiêng của buổi hoàng hôn cuối ngày. Chúng tôi đặt tên tấm hình đó là “Vẫn nắng vàng dù buổi chiều của đời”, là câu đầu tiên trong bài hát Vầng Trăng Xưa, chú Từ sáng tác trong trại giam Hàm Tân vào năm 1985.
Bước vào phòng triển lãm, ba bức tranh đầu tiên bên tay phải đập vào mắt người thưởng ngoạn là ba tác phẩm của họa sĩ Ann Phong: “I Told You, The Earth Is Warming Up”; “Looking Back, Looking Forward”; “If We Don’t Care For Nature, It Will Disappear.” Chọn ba tác phẩm này cho cuộc triển lãm, họa sĩ giải thích: “Các tác phẩm nghệ thuật của tôi phản ánh mối quan hệ giữa người với người; trách nhiệm mà chúng ta phải có đối với trái đất nơi chúng ta đang sống. Thật đau lòng khi chứng kiến ​​thiên nhiên bị tàn phá bởi lòng tham và sự thiếu hiểu biết của con người. Có vẻ như khi chúng ta càng làm cho cuộc sống của mình trở nên tiện nghi, thì chúng ta càng tạo ra nhiều ô nhiễm hơn; càng làm cạn kiệt tài nguyên của trái đất một cách bất cẩn hơn…”
Nhóm Tuệ Đăng là gì có lẽ đến lúc này không còn xa lạ với cộng đồng người Việt hải ngoại và ngay cả trong nước nữa nhờ thời đại tin học và Youtube lan tỏa nhanh chóng. Nhóm lúc đầu là những thanh thiếu niên Phật tử yêu thích hát nhạc Phật và nhạc quê hương
Nếu "Lữ Hành" là cuộc hành trình thơ thới và bất tận của loài người và được ông sáng tác tại Sàigòn vào năm 1953 đầy hy vọng thì "Dạ Hành" là lúc con người đi trong đêm tối. Mà bóng tối ở đây không là một khái niệm về thời gian khi thiếu ánh mặt trời. Bóng tối là chông gai hiểm hóc của phận người và ca khúc cũng được viết tại Sàigòn nhưng mà là Sàigòn khói lửa của chiến chinh tham tàn năm 1970. Rồi Phạm Duy mới nói về cuộc đi bình thường là bài "Xuân Hành", sáng tác năm 1959, ở giữa hai bài hành kia. Hành trình bình thường và muôn thuở như câu hỏi đầy vẻ triết học là "người là ai, từ đâu tới và sẽ đi về đâu ".... Ngươi từ lòng người đi ra rồi sẽ trở về lòng người. Người vừa là thần thánh, vừa là ma quỷ, biết thương yêu dai mà cũng biết hận thù dài…. Nhất là biết vui buồn giữa hai nhịp đập của con tim, ngay cả khi tim ngừng đập.
Buổi ra mắt sách "Mai Áo Dài" không tổ chức ở khu hội chợ Tết ở Phước Lộc Thọ. Không pháo, không múa lân, không thức ăn, nhưng vẫn thu hút hàng trăm người đến dự...
Thời gian là thực phẩm dài hạn cho người sống. Không thể từ chối. Hoặc chúng ta hưởng thụ nó. Hoặc chúng ta chịu đựng nó. Món ăn này đôi lúc sung sướng để nhai. Đôi lúc mệt mỏi, phiền hà để gặm. Đôi lúc nuốt xuống mắc nghẹn. Đôi lúc nuốt không kịp thở. Đã làm người thì nhất định phải biết sử dụng thời gian. Nếu ai không biết, thì thời gian sẽ sử dụng người đó.
Nghe danh nhà văn Khánh Trường đã lâu, biết ông là họa sĩ, điều đầu tiên tôi đi tìm là cái nhìn của người họa sĩ trong tập Truyện ngắn Khánh Trường I. Ông có những đoạn văn tả cảnh đầy màu sắc. “Bầu trời ửng sáng. Nắng rải xuống mặt đất màu vàng dịu. Nắng làm cho màu đỏ tấm pano quảng cáo trên mặt tường ngôi nhà bên kia đường hực lên rực rỡ, khiến thân thể trần truồng một trăm phần trăm của thiếu nữ nằm tênh hênh suốt chiều ngang tấm pano trở nên mời mọc quyến rũ hơn.”
Một tác phẩm Nghệ thuật Khái niệm gồm một quả chuối đơn giản, được dán bằng băng keo lên tường, đã được bán với giá 6,2 triệu đô-la tại một cuộc đấu giá ở New York vào thứ Tư, 20 tháng 11 năm 2024. Sự kiện này đã gây xôn xao không ít chẳng những trong thế giới nghệ thuật mà cả dư luận công chúng bên ngoài. Tác phẩm với nhan đề Comedian/ Diễn viên hài, của nghệ sĩ người Ý Maurizio Cattelan, đã trở thành một hiện tượng khi ra mắt vào năm 2019 tại Art Basel Miami Beach. Những người tham dự lễ hội nghệ thuật này cố gắng tìm hiểu xem liệu một quả chuối màu vàng đã chín có những đốm đen được dán trên bức tường trắng bằng băng keo bạc loại dán thùng gửi hàng là một trò đùa hay là lời bình luận đầy thách thức láo xược về các tiêu chuẩn đáng ngờ trong giới sưu tập nghệ thuật. Có lúc, một nghệ sĩ khác đã lấy quả chuối ra khỏi bức tường và điềm nhiên bóc vỏ ra ăn. Tác phẩm này thu hút quá nhiều sự chú ý đến mức ban tổ chức phải lấy nó xuống cất đi.
Ngày Lễ Tạ Ơn ở Mỹ (Thanksgiving Day, ngày Thứ Năm trong tuần lễ thứ tư của tháng 11 hàng năm) được cho là khởi đầu vào năm 1621 khi những người di cư đầu tiên từ Anh Quốc đến Bắc Mỹ tạ ơn và ăn mừng với người Mỹ Da Đỏ bản xứ về một vụ mùa màng được thu hoạch khấm khá. Đây cũng là dịp để chúng ta nghĩ đến và đền đáp phần nào những ơn nghĩa mà mình đã nhận được trong cuộc đời này. Trong bài thơ “Ta Về” của nhà thơ Tô Thùy Yên viết khi ra tù cộng sản sau cuộc đổi đời vào ngày 30 tháng 4 năm 1975, có câu thơ mà tôi rất thích: “Cảm ơn hoa đã vì ta nở.” Hoa nở rồi hoa tàn là chuyện rất bình thường theo luật tắc sinh trụ hoại diệt của vạn vật, như nhà Phật đã nói. Hoa có biết nó nở vì ai không? Làm sao chúng ta biết được hoa nở là vì chúng ta? Nhưng nếu không có hoa nở thì làm sao nhà thơ họ Tô kia có thể chiêm ngưỡng được vẻ đẹp mỹ miều của thiên nhiên! Vì vậy mà khi nhìn đóa hoa nở nhà thơ Tô Thùy Yên đã nói lời cảm ơn vì cảm nhận rằng hoa đã vì ông nở.
Trong thế hệ ca nhạc sĩ trẻ của nền âm nhạc Sài Gòn trước 1975, cặp uyên ương Lê Uyên - Phương có một chỗ đứng đặc biệt, độc nhất. Sự nghiệp sáng tác của nhạc sĩ Phương kéo dài từ đầu thập niên 1970s ở Miền Nam sang đến tận Hoa Kỳ sau 1975, cho đến khi ông mất vào năm 1999. Nhiều ca khúc Lê Uyên Phương cho đến nay vẫn chưa được chính thức phổ biến, phát hành. Để tưởng nhớ 25 năm ngày mất của người nhạc sĩ tài hoa, ca sĩ Lê Uyên sẽ tổ chức đêm nhạc chủ đề “Lê Uyên Phương 25 Năm Cuộc Đời– Tình Yêu – Âm Nhạc” tại Saigon Grand Center thành phố Fountain Valley vào ngày 7 tháng 12 2024.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.