Đừng vội nghĩ Donald Trump đã thành một Tổng Thống hết thời. Càng thấy ngôi vị bị đe dọa, Ông càng dễ trở nên hung dữ. Minh họa: OpenAI.
Donald Trump có đang trở thành một Tổng Thống hết thời?
Khó khăn đang dồn tới cả trong lẫn ngoài nước. Vì vậy, không ít đối thủ của Hoa Kỳ — và cả một số đồng minh — bắt đầu mong rằng Trump rồi sẽ yếu đi, không còn muốn làm gì thì làm như trước.
Với những nhà độc tài đang cai trị Trung Cộng, Iran và các nước thù nghịch với Hoa Kỳ, chỉ cần chịu đựng được những đòn ép của Trump mà không chịu khuất phục cũng đã đủ để khoe như một chiến thắng lớn.
Thật ra, Tập Cận Bình và giới lãnh đạo Iran không quá sợ Trump như nhiều nước dân chủ Tây phương gườm ông. Trong mắt Tập Cận Bình và những người giống ông, Tổng Thống Mỹ nào rồi cũng đặt quyền lợi nước Mỹ lên trước. Chỉ có điều những người khác nói năng khéo hơn Trump.
Nhiều đồng minh của Hoa Kỳ cũng chỉ mong Trump đi cho hết nhiệm kỳ.
Điều đó không có nghĩa Đức, Saudi Arabia hay Nhật muốn Hoa Kỳ thua Iran, hoặc muốn Trump thất bại trong cuộc đọ sức thương mại với Trung Cộng.
Một nước Mỹ suy yếu sẽ khiến Âu Châu, Á Châu và Trung Đông lo sợ. Những nước này còn lâu mới đủ sức tự bảo vệ mình mà không cần Hoa Kỳ chống lưng.
Nhưng nếu Trump bị chính những sai lầm của mình làm suy yếu, uy tín trong dân chúng tiếp tục sút giảm, rồi chỉ còn ngồi trong Bạch Ốc nổi giận với thiên hạ, lo xây phòng khiêu vũ và cổng tưởng niệm, hẳn nhiều chính phủ sẽ mừng thầm.
Họ càng nhẹ người nếu cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng Mười Một khiến đảng Cộng Hòa thua lớn, làm Trump bớt khống chế được những người cùng đảng trong Quốc Hội và buộc ông phải chịu thêm một vài giới hạn.
Nhưng ai nghĩ thất bại sẽ khiến Donald Trump bớt hung hăng thì có lẽ chưa hiểu ông.
Rồi đây Quốc Hội có thể không còn răm rắp nghe lời. Thị trường tài chánh có thể bắt những chính sách kinh tế mang nhãn hiệu MAGA phải trả giá đắt. Người ta có thể gọi Trump là một Tổng Thống hết thời.
Nhưng Trump có thể chẳng cần biết.
Đảng Cộng Hòa rồi sẽ ra sao, ngân sách Hoa Kỳ thiếu hụt bao nhiêu, chính sách trong nước tốt xấu thế nào — những chuyện ấy chưa chắc là điều ông bận tâm.
Bao lâu còn là Tổng Tư Lệnh, Trump vẫn còn trong tay một quyền lực rất lớn. Và với quyền lực ấy, ông vẫn có thể tìm cách ghi tên mình vào lịch sử — bằng cách thay đổi thế giới, hoặc làm cho thế giới rối tung lên.
Bởi vậy, các chính phủ ngoại quốc đừng chỉ nghĩ đến hình ảnh một Tổng Thống “hết thời.”
Hãy nghĩ đến một con khỉ đột lưng bạc đã già.
Khi cảm thấy ngày làm đầu đàn sắp hết, nó có thể trở nên đặc biệt hung dữ. Điều đáng chú ý là nó thường trút cơn giận lên chính những con vật trong đàn của mình. Con nào không chịu phục tùng có thể bị nó lao tới cắn xé, đánh đập.
Nhưng khi gặp một con đực mạnh của đàn khác — chẳng hiểu sao Vladimir Putin lại rất hợp với hình ảnh này — nó thường không dám đánh thật.
Nó thích gầm gừ, đấm ngực, giả vờ xông tới, bẻ cành cây thật mạnh để cho đối phương thấy mình dữ đến đâu.
Khỉ đột không có Truth Social, nên chỉ còn cách ấy.
Trong nhiệm kỳ đầu, chính sách “Nước Mỹ Trên Hết” của Trump phần lớn bắt nguồn từ một mối hờn.
Ông luôn cho rằng Hoa Kỳ đã bị đồng minh cũng như các nước làm ăn với mình lợi dụng suốt nhiều chục năm.
Theo Trump, những người lãnh đạo nước Mỹ sau Đệ Nhị Thế Chiến hoặc bất tài, hoặc nhu nhược, không biết dùng tiền bạc và sức mạnh vượt trội của Hoa Kỳ để giành phần hơn về cho nước mình.
Tệ hơn nữa, họ còn đưa nước Mỹ vào những cuộc chiến kéo dài không dứt, chỉ vì tin rằng Hoa Kỳ có thể sửa chữa thế giới và làm cho thiên hạ trở nên tử tế hơn.
Mối hờn ấy theo Trump suốt nhiệm kỳ đầu.
Đến nhiệm kỳ thứ hai, mối hờn ấy đi thêm một bước: Trump bắt đầu nói đến chuyện giành đất, lấy lại đất, buộc các nước khác phải khuất phục trước sức mạnh Hoa Kỳ.
Khi trở lại chức Tổng Thống năm 2025, Trump gọi những người tiền nhiệm là “ngu xuẩn” vì đã để mất quyền kiểm soát Greenland sau Đệ Nhị Thế Chiến và vì đã trao Kinh Panama lại cho Panama.
Ông nói sẽ lấy lại cả hai.
Đó không hẳn chỉ là lời nói cho vui.
Tháng Giêng, quân đội Hoa Kỳ bắt lãnh tụ Venezuela ngay tại nhà. Sau đó Trump có thể chọn một người dễ nghe lời Washington hơn để lãnh đạo quốc gia nhiều dầu hỏa này.
Trump liền tuyên bố rằng từ nay không ai được phép thách thức thế lực Hoa Kỳ tại Tây Bán Cầu.
Trả thù
Sang năm thứ sáu làm Tổng Thống, trong cách xử thế của Trump xuất hiện thêm một điều nữa.
Ý muốn trả thù giúp giải thích phần nào vì sao Trump quyết định cùng Israel đánh Iran sáu tháng trước.
Trong Regime Change, cuốn sách của hai ký giả Maggie Haberman và Jonathan Swan viết về nhiệm kỳ Trump thứ hai, các tác giả kể lại những buổi họp trong đó Trump tỏ ra rất hào hứng trước cơ hội giết các lãnh tụ hàng đầu Iran và đánh tan lực lượng quân sự của nước này.
Iran sau đó sẽ khá hơn hay tệ hơn dường như không phải là điều ông quan tâm.
Chế độ Tehran từng làm nhiều đời Tổng Thống Mỹ mất mặt. Iran còn từng tìm cách ám sát Trump.
Bây giờ Trump có dịp bắt họ trả giá.
Bên ngoài, người ta có thể nói mục tiêu của cuộc chiến là lật đổ chế độ độc tài Iran.
Nhưng chuyện trong sách kể rằng trong một buổi họp kín với những người thân cận, Trump gạt chuyện thay đổi chế độ sang một bên và nói:
“Đó là chuyện của họ.”
“Của họ” là dân Iran hay Israel, không ai biết chắc.
Nhưng có một điều khó nhầm: Trump muốn trả đũa.
Không Thắng Được, Quay Sang Trút Giận
Eo biển Hormuz đến nay vẫn đóng.
Và cơn giận của Trump giờ đây phần lớn quay sang những nước đồng minh tại Âu Châu, Á Châu và thế giới Ả Rập. Ông trách họ đã không chịu giúp Hoa Kỳ mở lại con đường hàng hải quan trọng này.
Nếu chiến thắng vẫn chưa tới, rất có thể Trump sẽ tiếp tục tìm người để tính sổ.
Danh sách ấy khá dài.
Canada, Đan Mạch, Ukraine, Nam Hàn và Cuba đều từng làm Trump nổi giận.
Nhưng những đối thủ thật sự lớn, như Tập Cận Bình, có khi lại ít phải lo hơn.
Donald Trump từ lâu vẫn xem mình là người phải đứng trên hết, người mà cả phe mình lẫn đối thủ đều phải nể sợ.
Một người như vậy khó có chuyện lặng lẽ ngồi chờ hết nhiệm kỳ rồi bước xuống.
Nay quyền thế của ông đang lung lay.
Và chính lúc ấy, Donald Trump có thể trở nên nguy hiểm hơn.
Một Tổng Thống yếu đi chưa chắc đã là một Tổng Thống chịu ngồi yên.
Với Donald Trump, có khi còn ngược lại.
Nguyên Hòa tóm lược
Theo bài bình luận đăng trên The Economist ngày 25 tháng Tám, 2026, “Donald Trump có thể trở nên nguy hiểm hơn chính vào lúc quyền thế của ông bắt đầu lung lay”.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình