Hôm nay,  

Bệnh Nhân Liệt Toàn Thân Phục Hồi Cảm Giác Và Cử Động Tay Nhờ Thiết Bị Cấy Vào Não

7/24/202600:00:00(View: 311)
 
Keith Thomas
Sau khoảng 25 tuần luyện tập, tập trung vào cổ tay phải, ông Keith Thomas lấy lại được cảm giác chạm tại một vùng trước đó hoàn toàn tê liệt. Ông có thể cầm và nhấc vỏ trứng rỗng mà không làm vỡ tới 87% số lần thử, kể cả khi bị bịt mắt. Ảnh: Từ video của Viện Nghiên cứu Y khoa Feinstein.
 
Một người đàn ông bị liệt từ cổ xuống sau tai nạn lặn cách đây sáu năm nay đã lấy lại được cảm giác và khả năng cầm nắm đồ vật, nhờ một thiết bị thử nghiệm cấy vào não. Thành quả này được công bố trên tập san Nature Medicine ngày 16 tháng 7, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong công nghệ nối não với máy.

Ông Keith Thomas, 48 tuổi, vẫn giữ được khả năng cảm nhận đụng chạm và cầm nắm đồ vật nhiều tháng sau khi hệ thống đã bị tắt hoàn toàn — dấu hiệu cho thấy công nghệ này có thể đã tái tạo lại hệ thần kinh của ông. "Chúng tôi tắt hết mọi thứ, trong nhiều tháng liền, mà ông vẫn giữ được những tiến bộ ấy," ông Chad Bouton, nhà thần kinh học tại Viện Nghiên cứu Y khoa Feinstein (New York) và đồng tác giả công trình, nói với báo New Scientist. "Đó là điều chưa từng thấy."

Năm 2023, ông Thomas trải qua ca giải phẫu "nối thần kinh đôi" trong khuôn khổ một thử nghiệm y khoa. Nhóm nghiên cứu cấy năm bộ điện cực vào vùng vỏ não vận động và cảm giác, đồng thời đặt các miếng kích thích trên cột sống và cánh tay ông. Khi ông Thomas cố cử động tay, các điện cực ghi nhận hoạt động não bộ tương ứng, được một thuật toán học máy giải mã và chuyển thành tín hiệu điện để kích thích đúng động tác mong muốn. Cùng lúc, các cảm biến áp lực gắn trong một dụng cụ chỉnh hình in 3D đo lực khi cầm nắm, kích hoạt tín hiệu điện lên vùng cảm giác của não để tạo cảm giác đụng chạm.


Thuật toán giải mã tín hiệu não với độ chính xác 85%. Sau 35 tuần sử dụng hệ thống, lực tay phải của ông tăng 86%, tay trái tăng 62%. "Công trình này đã thay đổi cuộc đời tôi hoàn toàn," ông Thomas nói với STAT. "Tôi có thể vuốt lông con chó, tự đút ăn, tự lau mặt, lau miệng."

Nhóm nghiên cứu còn phát triển kỹ thuật "phản chiếu vỏ não," ghi lại hoạt động não khi ông Thomas tưởng tượng bị đụng chạm, rồi tái tạo tín hiệu ấy bằng cách kích thích vùng cảm giác của não cùng lúc với cột sống và da. Sau khoảng 25 tuần luyện tập tập trung vào cổ tay phải, ông lấy lại được cảm giác đụng chạm tại vùng trước đó hoàn toàn tê liệt, có thể cầm và nhấc vỏ trứng rỗng mà không làm vỡ tới 87% số lần thử, kể cả khi bị bịt mắt. Theo một lần tái khám gần đây, những tiến bộ này vẫn còn nguyên sau hơn hai năm.

Tuy vậy, giới chuyên môn tỏ ra cẩn trọng. Ông John Downey, nhà thần kinh học tại Đại học Chicago không tham gia công trình, nói với STAT rằng khó biết liệu kết quả có lặp lại được ở người khác, vì đây chỉ là một trường hợp đơn lẻ với quy trình quá phức tạp để tách bạch nguyên nhân. Ông David McGonigle, thuộc Đại học Cardiff, gọi nghiên cứu là "một bước đệm cho công trình tương lai, hơn là một đích đến," nhưng nhìn nhận những cải thiện là "đặc biệt đáng nể," và giá trị thật của công trình nằm ở việc bệnh nhân giờ đây có thể tự làm những việc thường nhật như tự ăn hay cầm nắm vật mỏng manh.

Nguồn: Theo Smithsonian Magazine, ngày 20 tháng 7 năm 2026
 

First PagePrev Page1234567Next PageLast Page

Tại Hoa Kỳ, căn bệnh sởi đã được loại bỏ hoàn toàn vào năm 2000. Nhưng hiện nay số ca nhiễm bệnh đang gia tăng trở lại, nguyên nhân chính là do tỷ lệ chích ngừa giảm. Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) báo cáo có 2,170 ca nhiễm trong năm 2026 tính đến ngày 2 tháng 7, cao nhất trong suốt 35 năm qua. Utah đang đối mặt với đợt bùng phát dịch sởi suốt một năm qua; chưa đến 84% trẻ em ở tiểu bang này được tiêm đủ hai liều vaccine MMR (phòng ngừa sởi, quai bị và rubella). Trong khi đó, cộng đồng người Somalia tại Minnesota cũng bị dịch sởi trong năm 2024. Tại đây chỉ có 25% trẻ em được tiêm MMR khi lên 2 tuổi. Người trưởng thành cũng ngày càng dễ mắc sởi hơn: CDC ghi nhận 625 trường hợp người trên 20 tuổi mắc bệnh trong năm 2026.

Một thập niên qua, những nghiên cứu mới cho thấy một tin khả quan: trong nhiều nước giàu, tỷ lệ người cao tuổi bị sa sút trí tuệ (dementia) đang giảm khá mạnh. Một phân tích đăng trên Journal of the American Medical Association cho thấy tại Mỹ, cách đây khoảng 40 năm, trong nhóm người 85–89 tuổi, cứ ba người thì có một người mắc sa sút trí tuệ; đến năm 2024, tỷ lệ này chỉ còn chừng một trên mười. Các nghiên cứu theo lớp tuổi ở Bắc Mỹ và châu Âu cho thấy sau khi điều chỉnh theo tuổi, tỷ lệ chẩn đoán sa sút trí tuệ giảm khoảng hơn 10% mỗi thập niên, tức mỗi thế hệ sinh sau ít bị bệnh hơn thế hệ trước.

Ít bệnh nào bị sợ bằng sa sút trí tuệ, trong đó Alzheimer là nguyên nhân thường gặp nhất. Cái đáng sợ không chỉ là bệnh nặng, mà là cách nó gỡ dần con người ra khỏi chính mình, để lại người thân phải chăm sóc một người như xa lạ. Nhà văn Terry Pratchett, người mắc một dạng Alzheimer hiếm gặp, từng viết rằng ông cảm thấy như chính mình đang tháo rời, mất tin tưởng vào bản thân, có những ngày chơi trò “tìm dép” một mình mà vẫn thua.

Những người tạo ra chúng gọi chúng là ‘SpudCells’ — tạm hiểu là “tế bào khoai.” Cái tên nghe chẳng có vẻ huy hoàng, nhưng thật ra vẫn còn là một lời khen. Củ khoai, dù sao, cũng đặc, chắc, và có một công dụng rõ ràng. Còn những tế bào được tạo ra trong phòng thí nghiệm của Kate Adamala tại Đại Học Minnesota, theo chính lời bà, thì “yếu ớt” và “bơ vơ.” Chúng không có bộ máy chuyển hóa riêng, phải nương nhờ gần như hoàn toàn vào một môi trường nuôi dưỡng đặc biệt do con người dọn sẵn. Chúng không làm gì khác ngoài việc thi hành những chương trình tăng trưởng và sinh sản đã được viết vào bảy vòng DNA nhân tạo.

Đầu tháng Sáu, Bộ Nông Nghiệp Hoa Kỳ (USDA) cho biết giòi xoắn Tân Thế Giới, tên tiếng Anh là ‘New World screwworm,’ đã được phát hiện trong một con bê non tại Texas. Đây là ấu trùng của một loài ruồi ký sinh, chuyên ăn mô sống trong vết thương của động vật máu nóng. Đến nay, Hoa Kỳ ghi nhận gần hai chục ca nơi gia súc và thú nuôi, tất cả đều liên hệ đến Texas, gồm bò, một con dê, và một con chó được phát giác tại Texas nhưng sinh sống ở New Mexico.

Cơ Quan Kiểm Soát Thực Phẩm và Dược Phẩm Hoa Kỳ (FDA) đang cứu xét thử nghiệm Galleri, một xét nghiệm máu do công ty Grail phát triển. FDA đã đưa Galleri vào nhóm thiết bị y khoa có triển vọng đặc biệt, vì xét nghiệm này có thể tìm dấu hiệu của nhiều loại ung thư trong cùng một lần thử. Nếu được chấp thuận trong năm nay, Galleri có thể được dùng rộng rãi hơn tại Hoa Kỳ.

Những vết thương lâu lành, đặc biệt ở người tiểu đường và nạn nhân bỏng nặng, rất dễ nhiễm vi khuẩn và nhiều trường hợp không còn đáp ứng với kháng sinh. Các nhà khoa học đang thử một cách điều trị mới: dùng vật liệu siêu nhỏ (vật liệu nano) được kích hoạt bằng ánh sáng để diệt vi khuẩn và giúp vết thương mau lành. Theo tạp chí Knowable Magazine, các vật liệu này được thiết kế sao cho chỉ “làm việc” khi có ánh sáng chiếu vào, nhờ đó tập trung đánh vào ổ nhiễm khuẩn và giảm bớt tổn thương mô lành xung quanh. Thử nghiệm trên chuột và heo cho thấy cách làm này có thể giảm mạnh số vi khuẩn trong vết thương và rút ngắn thời gian lành thương, dù chưa được thử trên người.

Đợt bùng phát dịch Ebola tại Cộng hòa Dân chủ Congo và Uganda trong năm 2026 đã trở thành một trong những cuộc khủng hoảng Ebola nghiêm trọng nhất từng được ghi nhận. Dịch bệnh do chủng virus Bundibugyo hiếm gặp gây ra, đã lan rộng qua nhiều tỉnh và vượt biên giới quốc gia. Hiện chưa có vaccine phòng ngừa chủng virus Bundibugyo.

Vaccine, hay chủng ngừa, là một phương tiện y khoa giản dị về hình thức nhưng sâu xa về hiệu quả. Nó không ồn ào, không tạo cảnh cấp cứu rộn ràng. Một mũi kim chỉ làm một việc: ngăn cho điều đáng lẽ xảy ra không xảy ra. Vì làm việc trong âm thầm như vậy nên người ta dễ quên rằng chính vaccine đã thay đổi cả bộ mặt bệnh tật của loài người.

Một nghiên cứu mới cho thấy glucosamine, loại thực phẩm bổ sung thường dùng để giảm đau khớp, có thể liên quan đến tình trạng suy trí nhớ nhanh hơn ở những người đã có dấu hiệu Alzheimer. Theo nghiên cứu đăng trên tạp chí Nature Metabolism, những bệnh nhân Alzheimer có dùng glucosamine có nguy cơ tử vong trong vòng 5 năm cao hơn 25% so với những người không dùng. Trong nhóm người mới ở giai đoạn suy giảm nhận thức nhẹ, tức giai đoạn đầu của sa sút trí tuệ, người dùng glucosamine cũng có nguy cơ chuyển sang Alzheimer cao hơn 25%.
First PagePrev Page1234567Next PageLast Page
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.