Sớm đó, cha xé tờ lịch, biết hôm qua vừa hết.
Chưa biết đời mỏi mệt khi hồn treo cổ nhìn qua song tù.
Tờ lịch xé để trên đầu tủ, cơn gió thổi qua, bay lên la đà diễn nghĩa Xuân Thu.
Từ đó, tờ đó, ngày đó không bao giờ trở lại.
Tờ lịch cũ đáng giá bao nhiêu?
Sao lòng quay quắt giai điệu bùi ngùi. Nhiều mất mát trên mặt tờ giấy nhỏ.
Không có lịch, có lẽ, ít ai nhớ. Hoặc nhớ không rõ, những chuyện buồn do đó mơ hồ.
Cha mất con, bốn đứa trai đi lính ra thẳng mộ.
Một gái lấy chồng số khổ mất chồng.
Thành phố chiến tranh không lãng mạn như tiểu thuyết “Một thời để yêu…” nhưng chắc chắn đúng “Một đời để chết.”
Người trong chiến tranh, bầy thú bất hạnh điên cuồng giữa núi rừng động đất, đang mất trí giết nhau trong bất tận thảm sầu.
Một tờ lịch tầm thường để mỗi ngày mỗi xé. Một con người tầm thường để mỗi ngày mỗi sống. Dính líu nhau như sợi tóc rơi.
Ai biết được ngày nào trong đời cần giữ lại sợi tóc?
Sớm đó, cha xé tờ lịch nào biết nghe nó khóc, mất một ngày nhỏ mọn rồi mất luôn những to tát mai sau, để tiếp tục héo đau mất ngủ.
Sớm đó, cha xé tờ lịch cũ, xé luôn thịt xương, đứt máu mủ yêu thương, mẹ từ đó ủ rủ, cha từ đó trong tù treo cổ những niềm vui.
Quá khứ xum vầy hạnh phúc con mắt đui tìm ánh sáng.
Mỗi năm, ngày này, tờ lịch mới chịu tang tờ lịch cũ.
Rồi xé bay vèo 30 tháng 4,
Từ da thịt rụng thêm một sợi tóc.
Ngu Yên
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình