Hôm nay,  

Oscar! Sự Hào Nhoáng Tẻ Nhạt

23/02/200900:00:00(Xem: 7431)

OSCAR! Sự hào nhoáng tẻ nhạt

Nguyễn Xuân Nghĩa
Chuyện không có gì mà ầm ĩ - nhưng vẫn vui...
Bỗng dưng, chúng ta tiếc lễ trao giải Oscar lần thứ 74, vào tháng Ba năm 2002.
Năm đó, sinh hoạt trọng đại nhất của điện ảnh Hollywood lại... tái hồi Hollywood sau hơn bốn chục năm lạc nhà. Để từ đấy được tổ chức ở rạp Kodak Theater mới cắt chỉ của kinh đô điện ảnh. Năm đó, người ta còn hồi hộp chờ đón xem... có giải Oscar không, hay là sẽ bị đình hoãn hai lần như giải Emmy Award vào cuối năm 2001.
Chỉ vì Hoa Kỳ vừa bị vụ khủng bố 9-11 vào ngày 11 tháng Chín năm 2001.
Sau chuyện tang thương như vậy, còn ai muốn cười đùa. Nhưng ban tổ chức vẫn nghiến răng tiến tới: "hoãn lại là ta thua quân khủng bố!" Và Oscar 74 năm đó đã vinh danh các nghệ sĩ da đen, từ người giới thiệu chương trình là Ghoopt Goldberg tới nam tài tử trúng giải là Denzel Washington. Cuối cùng, Oscar 74 là năm được mùa trên nhiều khía cạnh bi hùng.
Năm nay, 2009, nước Mỹ đang trải qua một vụ khủng hoảng về nhiều mặt.
Thiên hạ đang méo mặt về kinh tế, bạc tiền như nước... chảy xuống rãnh, tỷ phú bỗng thành triệu phú, thì kim cương lấp lánh làm chi! Năm nay, một Tổng thống da đen đã vừa chấp chánh, mà coi bộ thiên hạ vẫn lại dửng dưng sau vài tuần hứng khởi. Oscar mà làm gì!
Vì vậy, giải Academy Award của năm nay có khi trở thành lạc lõng. Mà lạc lõng thật. Vì vậy, họ phải triệu một khuôn mặt khả ái và ăn khách là Hugh Jackman (phim The Prestige) làm nghệ sĩ điều khiển chương trình để kéo thêm khách. Sáng kiến tuyệt vời vì tài tử người Úc này mở đầu rất hấp dẫn!
Người ta cứ nói rằng đây là biến cố điện ảnh có cả tỷ người theo dõi trên thế giới. Mà làm sao kiểm chứng được" Vài chục triệu người tại Mỹ là mừng. Năm ngoái, chỉ có 32 triệu, năm nay được bốn chục triệu thì cũng là vương giả lắm rồi. Mà thiếu người xem là mất quảng cáo và thất thu về kinh doanh. Huống hồ, các tác phẩm được tuyển chọn vào vòng chung kết năm nay cũng không là loại phim hốt bạc, đến nay mới chỉ thu được chưa đầy 300 triệu đô la.
Những người sùng chuộng Oscar thì trả lời rằng giải Academy Award nhắm vào phẩm hơn lượng và chọn tác phẩm hay nghệ sĩ xuất sắc chứ không tìm đề tài ăn khách trong đại chúng. Một cách chống chế! Nhiều phim đã từng trúng giải các năm kia đều thuộc loại vừa có giá trị nghệ thuật vừa hái ra tiền. Đại chúng không khờ và không chỉ thích tác phẩm rẻ tiền hay chóng quên.


Vì ngần ấy yếu tố thiên thời địa lợi nhân hoà, giải Oscar năm nay sẽ dễ bị lãng quên.
Chúng ta có thể tìm giải đáp cho hiện tượng này ở yếu tố kinh tế. Kinh đô Hollywood thích các tác phẩm hạp nhãn quần chúng và đáp ứng khẩu vị điện ảnh của giới vị thành niên, thành phần sẵn sàng bỏ tiền ra mua lấy giấc mơ. Các tác phẩm điển hình phải có một số quy phạm linh tinh nằm ngoài điện ảnh, như phải có vài nhân vật thiểu số, nhất là da đen, thủ vai thông minh xuất chúng, có một số nhân vật vị thành niên là những kẻ cứu chuộc nhân loại nhờ trí tuệ phi thưởng, v.v...
Thế rồi, hốt bạc xong, các phim trường Hollywood bỗng tự hỏi: "nhưng đó là nghệ thuật sao"" Rồi họ nháo nhào đi tìm vài tác phẩm có chiều sâu, đầy não tính, và bảo rằng đó là nghệ thuật, đâm ra chơi trò hên xui may rủi. Là chuyện của năm nay.
Khi thấy các tác phẩm được tuyển năm nay đều không thành công lớn về tài chánh, ta đoán là vì hoàn cảnh kinh tế - lý do rất tiện dụng - khiến nhiều người chưa xem hết các phim này. Cũng chẳng sao! Đây là tác phẩm nghệ thuật mà, quần chúng không biết thì có gì là ngạc nhiên.
Khi phim "Slumdog Millionaire" được tuyển vào 10 giải, chỉ thua "Benjamin Button", được 13 lần tuyển, nhiều người cho là vì cốt truyện dính dáng đến Ấn Độ, một đồng minh mới của Hoa Kỳ! Lại thêm một tiêu chuẩn ngoài nghệ thuật nữa!
Nói gì đến phim "Frost/Nixon"!
Trong suốt một năm đầy biến động vừa rồi, nhiều người đã tự hỏi là Hollywood còn là tiêu biểu của văn hoá và nghệ thuật Hoa Kỳ nữa không" Chỉ vì nghệ sĩ Hollywood ồn ào trình bày quan điểm lập trường ngoài nghệ thuật và phi nghệ thuật của họ. Tùy lập trường, đấy là một thành phần háo danh và vô tâm, hoặc là giới thượng lưu tiên tiến của xã hội Mỹ.
Giải Oscar năm nay phản ảnh tâm trạng ấy của Hollywood. Một biến cố được nhiều người nói đến mà không còn say mê theo dõi như xưa. Khả năng giải trí đến mê hoặc đã hết. Còn lại là khả năng nêu lên các vấn đề lớn cho chính mình - như những kẻ độc thoại - mà chẳng mấy người quan tâm theo dõi nữa.
Còn lại là áo quần diễm ảo, là tấm thảm đỏ và sự hào nhoáng tẻ nhạt.

In Trang
1234567Trang sauTrang cuối

Ngày xưa, vào trang điện tử của chính phủ Hoa Kỳ, người ta có thể tìm thấy bản Tuyên Ngôn Độc Lập, đọc Hiến Pháp, học một đạo luật được làm ra thế nào, tìm hiểu quyền và bổn phận công dân trong một nền cộng hòa. Bây giờ, vào trang điện tử chính thức của Bạch Ốc, ngoài chuyện coi tổng thống nói gì, chê ai, chửi ai, công dân được mời chơi trò trục xuất di dân. Không phải "fake news". Cũng không phải chuyện tiếu lâm. Ngày 3 tháng Chín tuần qua, trên whitehouse.gov, Bạch Ốc khai trương một khu Arcade, gồm năm trò chơi kiểu những máy điện tử ngày xưa với lời rao ngắn gọn: "Build the wall. Deport. Fill a Trump Account." Xây tường. Trục xuất. Bỏ tiền đầy vào trương mục Trump. Một khu arcade hay một dạng sòng bài trên mạng, nơi người vào chơi không đánh cược bằng tiền, mà bằng lương tri.

Quyền lực có thể đẩy sử gia ra khỏi cửa, tháo gỡ triển lãm, xé sách, bắt tô vẽ quá khứ theo ý mình. Nhưng rồi cũng có ngày chính bàn tay thò vào sửa lịch sử ấy được lịch sử đóng khung và ghi lại, nguyên vẹn một bàn tay... thúi.

“Tầm quan trọng của Phật giáo cho thời đại của chúng ta” là bản Việt dịch từ nguyên tác Đức ngữ Die Bedeutung des Buddhismus für unsere Zeit do Nhà xuất bản Osla Schloss Verlag München – Neubiberg ấn hành lần thứ 2 năm 1924. Qua bài viềt, tác gỉả đề cao Phật giáo là liều thuốc duy nhất vô cùng hiệu quả để chống lại tình trạng mất phương hướng tinh thần và nhu cầu xã hội của thời hiện đại. Ông chỉ ra rằng nền văn hóa xã hội phương Tây gặp phải những mâu thuẫn nghiêm trọng và không có một giải pháp thoả đáng vì tin tưởng mù quáng vào Thiên Chúa giáo cũng như chủ nghĩa duy vật...

Người đàn ông đang lái xe chở nhóm công nhân đến công trường, bỗng bị một chiếc xe không biển số bám sát phía sau. Vài phút sau, ông bị bắn chết ngay trên tay lái. Sáu ngày sau, một thanh niên 25 tuổi bị chặn xe trên đường đi làm. Năm phát đạn liên tiếp bắn xuyên vào xe; một viên trúng ngay giữa đầu. Anh chết tại chỗ. Không phiên tòa. Không bồi thẩm đoàn. Không cơ hội biện hộ. Chỉ một quyết định sống chết, được những kẻ bịt mặt đưa ra trong tích tắc. Nếu độc giả cho rằng đây là chuyện xảy ra tại Việt Nam hay ở một xứ sở nơi băng đảng lộng hành, xin nghĩ lại. Đây là nước Mỹ. Năm 2026.

Từ khi ông Donald Trump trở lại giữ chức Tổng Thống Hoa Kỳ, chánh sách mậu dịch của Hoa Thịnh Đốn đổi khác nhiều. Chính phủ Mỹ lấy thuế khóa làm một phương tiện để vừa bảo hộ kỹ nghệ trong nước, vừa gây sức ép với những nước cùng mình giao thương. Thuế khi tăng, khi giảm; việc thương thuyết hôm trước còn thuận, hôm sau đã có thể trở mặt. Thoạt trông, ấy chỉ là chuyện mua bán giữa Hoa Kỳ với từng nước. Nhưng xét cho kỹ, mỗi phen Hoa Thịnh Đốn dựng thêm một hàng rào thuế khóa, Bắc Kinh lại có thêm một dịp để mở đường giao thương với những nước muốn tìm nơi khác mà nương tựa.

Đó là một trong những sự thật dịu dàng nhất của kiếp người, rằng chúng ta, một phần nào đó, là kết quả từ của những người đã dạy dỗ mình, ‘nhất tự vi sư, bán tự vi sư’. Donald Trump cũng có một người thầy theo nghĩa như thế. Từ năm 2016, truyền thông Mỹ đã lần tìm ra người thầy này của Trump: Roy Cohn, và gọi ông ta là “một trong những kẻ thù tồi tệ nhất của Liên Minh Châu Âu, người từng cố vấn cho Donald Trump.”

Tính đến thời điểm hiện tại của tài khóa 2026 (tháng 10, 2025 – tháng 9, 2026), thiếu hụt ngân sách liên bang Hoa Kỳ đã lên tới khoảng 1.8 nghìn tỷ USD, trong đó mức thiếu hụt của riêng tháng 7 là 432 tỷ USD, cao nhất kể từ tháng 3, 2021. Medicare tăng mạnh đã góp phần đẩy tổng con số lên cao, trong khi chính quyền vay nợ vẫn là một yếu tố đóng góp đáng kể. Tình trạng này đã đẩy tổng nợ quốc gia lần đầu tiên vượt mốc 40 nghìn tỷ USD, chủ yếu do chi phí lãi vay ròng gia tăng, các khoản chi cho chương trình phúc lợi bắt buộc và tác động từ các đạo luật chi tiêu mới được ban hành. Văn Phòng Ngân Sách Quốc Hội (Congressional Budget Office - CBO) dự đoán thâm hụt ngân sách cả tài khóa 2026 sẽ ở mức gần 1.9 nghìn tỷ USD.

Tổng Thống Donald Trump vừa đưa cuộc chiến thuế quan với Canada sang một vòng mới, áp thuế 50% lên khoảng $20 tỷ hàng nhập cảng từ nước láng giềng phía bắc, chỉ hơn hai tháng trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Trên lý thuyết, đây là một đòn đánh vào Canada. Trong thực tế, nó cũng là một sắc thuế đánh vào kỹ nghệ Hoa Kỳ. Lý do khá rõ: sau nhiều thập niên tự do mậu dịch, hai nền kinh tế Hoa Kỳ và Canada đã đan vào nhau từ dầu thô, điện lực, thép, nhôm cho tới xe hơi và linh kiện. Đánh thuế một mắt xích ở Canada, nhiều khi chính hãng xưởng Mỹ lại là nơi gánh thêm phí tổn.

Mysticism: Christian and Buddhist là một trong những công trình tiêu biểu của Suzuki trong lĩnh vực nghiên cứu và đối thoại liên tôn. Tác phẩm được Nhà xuất bản George Allen & Unwin (London) ấn hành năm 1957 và được dịch giả Như Hạnh chuyển ngữ sang tiếng Việt với nhan đề Huyền học đạo Phật và Thiên Chúa giáo, do Nhà xuất bản Kinh Thi xuất bản năm 1974.

Một người mời bạn đi ăn tối. Bạn mệt, không muốn ra khỏi nhà, nhưng thay vì nói thật rằng tối nay chỉ muốn nằm yên, bạn đáp “Tiếc quá, tôi có hẹn mất rồi”. Một người quen hỏi cái áo mới có đẹp không. Bạn thấy chẳng đẹp chút nào, song vẫn mỉm cười: “đẹp lắm!” Một đứa trẻ chìa ra bức tranh nguệch ngoạc, không ai nỡ nói: “Con mèo này trông giống củ khoai.” Không nền dân chủ nào suy vong vì những câu nói dối vô hại ấy. Madeleine Aggeler của The Guardian, người từng thử sống hai tuần không nói dối vặt như thế cho rằng phần lớn chúng ta không nói dối vì có ý hại người. Ta nói dối vì sự thật bất tiện. Vì không muốn làm ai mất lòng. Hoặc chỉ vì một câu không thật ngắn hơn một lời giải thích thật.
1234567Trang sauTrang cuối
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.