Tôi đang ở vùng Hoa Thịnh Đốn, Hoa Kỳ, sắp đến Tết Mậu Tý 2008, ở đây Mùa Đông thật lạnh lẽo, nước mưa đông lạnh thành nước đá đóng mặt đường, cây trơ cành trụi lá, gió lạnh thấu xương. Sắp Tết mà không có nắng ấm, mai vàng, chim hót, bướm lượn như những ngày đầu Xuân ở quê nhà, nhưng người dân ở đây cũng đón Xuân, mừng Xuân trong kỷ niệm, với tâm Xuân.
Các đoàn thể trong cộng đồng cũng tổ chức Chợ Tết để đồng hương có dịp vui Xuân, sắm Tết theo phong tục tập quán cổ truyền của dân tộc và cũng để cho thế hệ trẻ sinh trưởng ở đất Mỹ có dịp biết hương vị Tết của quê hương Việt Nam.
Tại các chợ này có bày bán đủ các thức ăn cổ truyền ba ngày Tết như bánh tét, bánh chưng, mứt gừng , mứt dừa, nem chua, chả lụa…dù không có mai thật thì các cửa hàng cũng bày bán hay chưng hoa mai giả màu vàng rực rỡ, bên cạnh hoa đào, hoa lan, bonsai, có cả tranh vui và câu đối đỏ nữa.
Nhiều gia đình có bày bàn thờ tổ tiên để đón ông bà cha mẹ quá vãng về nhà vui ba ngày Tết. Tùy theo tín ngưỡng người ta đi nhà thờ hay đi chùa để cầu nguyện đầu năm. Cầu nguyện cho gia đình được an lành, hạnh phúc và cho quê hương có được tự do , no ấm.
Dù ở xứ người không có không khí Xuân như ở quê nhà, đồng bào ở đây cũng đón Xuân với tâm Xuân, một mùa Xuân được tạo ra trong tâm tưởng với ước mong Chúa Xuân sẽ mang lại cho chúng ta một niềm hy vọng mới tốt đẹp hơn, may mắn hơn, sáng sủa hơn. Vì vậy những ngày đầu năm người ta hay gởi nhau những lời chúc tụng tốt đẹp nhất. Lời chúc đó xuất phát từ tâm từ, tâm bi, muốn mọi người được an vui, được hạnh phúc.
Tâm Xuân thì không lệ thuộc vào thời gian và không gian. Tâm Xuân không bắt đầu sau mùa Đông lạnh lẽo, cũng không chấm dứt sau ba tháng ấm áp. Khi tâm ta có an lạc, không lo âu, không sợ hãi thì dù trong hoàn cảnh nào, nơi chốn nào trong ta cũng có mùa Xuân.
Hãy thử tưởng tượng tâm ta như một miếng đất (tâm địa), trong mãnh vườn tâm đó nếu chúng ta chịu khó tưới tẩm, vun trồng hạt giống từ bi, hỷ xả thì cây từ bi, cây hỷ xả sẽ đâm chồi nẩy lộc, cành lá sum xuê, đơm hoa kết quả, sẽ ngăn cản ánh mặt trời chiếu rọi xuống đám cỏ hoang sân hận, đố kỵ, ganh ghét phía dưới. Những đám cỏ hoang, gai gốc xấu này không có ánh sáng chiếu rọi, sẽ bị tàn lụi, chết dần. Từ đó tâm của chúng ta sẽ bừng nở rộ hoa vô ưu, xinh tươi, rực rỡ với muôn hồng nghìn tía đẹp như cảnh vườn Xuân của thế gian.
Khi chúng ta có tỉnh thức, có an lạc thì cảnh vật chung quanh ta sẽ êm ả, tươi mát, trong tâm ta có mùa Xuân. Còn ngược lại khi tâm ta có những buồn phiền, bực bội, giận hờn, lo âu, sợ hãi thì dù bên ngoài thời tiết có ấm áp, có hoa tươi bướm lượn, lòng ta cũng lạnh lẽo như mùa Đông , nóng bức như mùa Hè và u buồn ãm đạm như mùa Thu.
Vậy để có mùa Xuân bất tận trong ta, mùa Xuân không chỉ có trong ba ngày Tết, hay trong ba tháng ấm áp, chúng ta nên nuôi dưỡng lòng từ bi để biết thương yêu, nuôi duỡng tâm hỷ xả để biết tha thứ cho nhau. Hãy mở rộng tâm từ, tâm bi, không phải chỉ đối con người đồng loại mà cho tất cả chúng sinh, muôn loài, muôn vật. Khi hoa từ, hoa bi , hoa hỷ, hoa xả có mặt trong vườn tâm thì những cỏ hoang sân hận, si mê, nhỏ nhen sẽ không còn chỗ đứng trong vuờn tâm nữa.
Chỉ cần buông bỏ, một chữ “xả” thôi, nếu chúng ta thực hiện được thì tâm tư mình sẽ rất thảnh thơi, trong sáng như trời cao bể rộng, thuyền bè có qua lại cũng không để dấu tích gì; như mây trời trôi nổi cũng không làm ngăn ngại hư không. Chỉ với một chữ “xả” , tâm ta sẽ thấy tràn đầy an lạc, hạnh phúc. Xuân bên ngoài bị thời tiết và thời gian giới hạn, còn Xuân trong tâm ta thì bất tận, bất cứ lúc nào, nơi nào khi trong ta có từ, bi, hỷ, xả thì ngay tức khắc lúc đó tâm ta có mùa Xuân.
Lúc đó tâm chúng ta mới thực sự có cơ hội tiếp xúc với nàng Xuân, nàng Xuân sẽ hiển lộ toàn chân trước mắt chúng ta với nắng nhẹ, trời trong, núi xanh, nước biếc, bướm ong bay lượn, khoe sắc tươi màu, chim hót líu lo, suối reo róc rách, gành đá thì thầm, tiếng cười trong trẻo của trẻ thơ, tiếng pháo dòn tan hòa cùng tiếng chuông chùa êm đềm ngân vang đâu đó...
Chúng ta phải cố gắng làm sống lại trong ta lòng từ bi hỷ xả để có cái nhìn thương yêu trìu mến đối với đồng loại và hết thẩy chúng sinh, từ đó mới có thể tận hưởng những gì mà Chúa Xuân đem đến cho chúng ta. Mùa Đông giá lạnh, mùa Hè khô cằn héo úa sẽ biến mất.
Nên nhớ, lúc nào, ở đâu, tâm ta có từ bi, có hỷ xả là tức khắc có mùa Xuân rực rỡ bất tận trong tâm ta.
“Xuân đẹp nhất là mùa Xuân bất tận
Hoa nở trong tim và gió đầy lòng
Bình minh đến ngập hồn bao thơ mộng
Bước chân trần về vạn nẻo mênh mông
Xuân đẹp nhất là mùa Xuân bất tận
Xuân ở trong ta, xuân của mọi nhà
Tình chân thật xin trao về muôn hướng
Lấy tin yêu hòa vũ trụ bao la”
(Nghiêm Xuân Cường).
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình