Khám Xét Chống Khủng Bố
Vũ Linh
...khủng bố đã thắng lớn rồi: gieo được sự sợ hãi trong khắp thiên hạ...
Sau vụ khủng bố tấn công ngày 9 Tháng 11 năm 2001, hàng loạt biện pháp phòng ngừa được ban hành, đặc biệt đối với các hành khách hàng không. Mọi phi trường lớn nhỏ trên thế giới đều áp dụng những biện pháp mới, tiêu biểu như bắt hành khách đi qua máy dò kim khí và thậm chí cũng có thể bị “nắn thịt nắn gân” đôi chút.
Vỏ quít dầy thì móng tay nhọn. Những tên khủng bố cũng rất sáng tạo. Có thể nói sáng tạo hơn các chuyên gia an ninh rất nhiều. Lâu lâu lại nghĩ ra cách mới để qua mặt an ninh. Mỗi lần qua mặt thì nhân viên an ninh lại hộc tốc chạy theo, đặt thêm biện pháp phòng ngừa dựa trên kinh nghiệm không may vừa xẩy ra. Cứ như vậy, đây là cuộc chạy đua mà các cơ quan an ninh khắp thế giới chỉ là những tay đua về… sau vì thiếu trí tưởng tượng hơn các tay khủng bố.
Điều đáng nói vì thật đáng phiền là các biện pháp ban hành luôn luôn là kiểu dao mổ trâu đập muỗi, mà lại hầu như luôn luôn… đập hụt.
Sau khi quân khủng bố dùng dao dọc giấy để cướp tàu bay ngày 9/11 thì mọi thứ gia dụng bằng sắt, nguy hiểm, như dao, dùi, đồ cắt móng tay… đều bị nghiêm cấm.
Rồi một tên khủng bố giấu bom trong giầy, định bật lửa châm ngòi nổ trên máy bay. Thế là hộp quẹt, bật lửa đều bị cấm. Chẳng may có anh nhà giàu nào quên, mang bật lửa Dupont mấy trăm đô lên tàu bay cũng bị bắt phải vứt vào thùng rác. Thậm chí mọi hành khách đều bị bắt cởi giầy, cho giầy chạy qua máy dò, báo hại nhân viên khám xét và không ít hành khách không may gặp phải vài ông bà bạn đồng hành mang vớ ba năm chưa thay, cũng phải ráng chịu mùi thôi.
Khi biện pháp máy dò kim khí được ban hành thì quân khủng bố dùng một loạt hóa chất đựng trong các chai lọ, dự tính mang lên máy bay sẽ pha thành bom. Thế là biện pháp cấm mang mọi chai lọ đựng chất lỏng được ban hành, báo hại các ông hết mang rượu, hay các bà không được mang mỹ phẩm theo người khi lên tàu bay nữa.
Mới đây hơn, một anh khủng bố bị bắt mang theo chất nổ trong quần lót. Rồi lại có tin quân khủng bố có thể giấu bom trong nịt ngực của các bà, thậm chí giấu cả “trong” ngực bằng cách mổ ngực để độn bom. Nhân viên an ninh đối phó như thế nào" Họ đặt mua hàng loạt máy dò thân thể mới, cực kỳ “hiện đại”, có thể nhìn xuyên qua quần áo để khám phá ra bất cứ thứ gì không bình thường được giấu trong người.
Vấn đề là máy dò này nhìn thấy “quá rõ”! Của giả của thật, ngắn dài, to nhỏ đều nhìn thấy rõ mồn một. Báo chí đăng tin có mấy anh nhân viên an ninh phi trường khi không có chuyến bay, ngồi không, chẳng biết làm gì, thách nhau đi qua máy dò để đo “kích thước” của nhau. Một anh không được trời ưu đãi, “xinh” nhất, bị các đồng nghiệp chế riễu, nổi cơn điên ẩu đả lỡ tay giết người luôn. Cũng có tin, một số nhân viên an ninh thâu hình các tài tử ca sĩ nổi tiếng, rồi mang bán lại kiếm tý tiền còm.
Thiên hạ nhao nhao phản đối. Chính quyền tìm giải pháp và quyết định cho hành khách quyền lựa chọn: không qua máy dò thì sẽ được… người dò. Nhưng không còn dò qua loa như trước, mà dò thật kỹ, sờ soạng cỡ 5-10 phút, phụ nữ thì bị dò đến cả bên trong nịt ngực, đàn ông thì có thể bị… nắn bi luôn (xin quý độc giả thứ lỗi, vì thực tế không có danh từ nào khác nhẹ nhàng hơn).
Phản đối chẳng những không giảm mà còn tăng mạnh.
Theo các cơ quan thăm dò dư luận, hai phần ba hành khách bất mãn với các biện pháp mới này. Thậm chí một nửa những người bất mãn muốn cứu xét việc dùng các phương tiện di chuyển khác như đi xe hơi, xe lửa, …
Các tổ chức bảo vệ nhân quyền và tự do cá nhân kịch liệt phản đối vì hiển nhiên biện pháp mới đã đi quá xa, xâm phạm nặng vào khu vực riêng tư thầm kín của mỗi người. Chẳng những vậy, có nhiều trường hợp nhân viên an ninh phi trường đã lạm dụng - vô tình hay cố ý - sờ mó đến độ khách hàng cảm thấy khó chịu, coi như bị xâm phạm tình dục.
Chính quyền Obama, từ đích thân tổng thống trở xuống, phải liên tục thanh minh thanh nga, giải thích khá nhiều về sự cần thiết của những biện pháp gắt gao mới. Rõ ràng là khó chịu, nhưng không thể không có được vì mối đe dọa khủng bố tấn công vẫn còn rất lớn, và không còn cách nào khác hơn.
Chúng ta dĩ nhiên bắt buộc cần hy sinh một phần những quyền riêng tư cá nhân vì lý do an toàn chung. Đó là điều mọi người đều miễn cưỡng chấp nhận. Các biện pháp máy dò và người dò đã có từ nhiều năm và lâu ngày rồi ta cũng quen dần, chẳng ai khiếu nại gì nữa, mà vẫn kiên nhẫn xếp hàng qua thủ tục kiểm xét mỗi lần phải lấy phi cơ đi đâu.
Tuy nhiên, vấn đề cần bàn ở đây là thật sự những biện pháp gắt gao mới áp dụng có hữu hiệu gì hơn không. Và cái giá chúng ta phải trả có đáng không.
Trước hết, hãy nói về vấn đề hữu hiệu.
Ngay từ sau khi các biện pháp an ninh mới được ban hành sau 9/11, người ta không ngừng nghe được những giải thích về sự cần thiết và hữu hiệu của các biện pháp an ninh mới mỗi khi có thay đổi. Để rồi ta thấy rõ ràng những vụ khủng bố tấn công vẫn không hoàn toàn tránh được. Những mưu toan nổ bom trên tàu bay luôn luôn đi trước biện pháp an ninh, và chỉ được khám phá hay ngăn chận nhờ may mắn, hay nhờ cảnh giác cao của một vài cá nhân, không phải nhờ biện pháp an ninh hay nhờ sự hữu hiệu của nhân viên an ninh.
Nói chung không ai chối cãi những biện pháp khám xét quá kỹ lưỡng như vậy có gây trở ngại cho các tên khủng bố và có thể nhờ vậy nên quân khủng bố mới không thực hiện được vụ cướp tàu bay nào nữa. Tuy nhiên, dựa trên kinh nghiệm quá khứ, chẳng có gì bảo đảm là biện pháp mới sẽ hữu hiệu một trăm phần trăm, vì chẳng ai bảo đảm là quân khủng bố lại không đi trước một bước nữa, lại không phát minh ra được một cách tấn công khác mà các biện pháp phòng ngừa hiện nay chưa cản được.
Không có gì có thể bảo đảm 100% an toàn được, và bất kể biện pháp gì đưa ra cũng vẫn sẽ còn lỗ hở khủng bố có thể khai thác được.
Nếu như những biện pháp mới đưa ra vẫn chưa bảo đảm an toàn 100% được thì những biện pháp mới đó có xứng đáng với cái giá ta phải trả không.
Cái giá phải trả là để cho máy dò chiếu lên màn ảnh hình ảnh của những “khu vực” nhậy cảm nhất của chúng ta, nếu không thì phải để nhân viên an ninh sờ mó vài chỗ kín nhất. Không còn là chuyện dao mổ trâu đập muỗi nữa mà thành dao mổ voi đập muỗi. Ở đây hiển nhiên là những biện pháp đã đi quá xa so với các biện pháp trước.
Với cá nhân mỗi người chúng ta, đó là cái giá thực sự quá đáng để đổi lấy một sự an toàn tương đối, chưa hoàn hảo.
Phải nói ngay là các biện pháp ngày càng gắt gao được ban hành vì hai lý do chính: sự sợ hãi của các chính trị gia, và cái quan điểm “phải đạo chính trị”.
Các chính khách không ai dám chấp nhận rủi ro có một người vô tội nào thành nạn nhân khủng bố. Chỉ cần một người là nạn nhân thì hàng loạt điều tra được tung ra để tìm người trách nhiệm, hàng triệu ngón tay sẽ chờ xiả vào một ai đó để tố cáo, để chỉ trích, để thưa kiện, hay để… bỏ phiếu. Sự sợ hãi đó càng nặng nề hơn dưới chính quyền của TT Obama vì chính sách ôn hoà, vuốt ve khối Hồi giáo của tổng thống. Vuốt ve mà vẫn bị khủng bố đánh thì hiển nhiên là khó bào chữa hơn là nói hung hăng rồi bị đánh.
Trên căn bản, không có gì quý hơn mạng người, nhưng đòi hỏi những biện pháp bảo đảm an toàn 100% là không thực tế. Chẳng hạn, hàng ngày vẫn có hàng ngàn người thiệt mạng vì tai nạn lưu thông xe cộ, mỗi tháng đều có tàu bay bị rớt vì tai nạn… Tất cả đều đáng tiếc, nhưng đó là rủi ro trong cuộc sống hàng ngày không thể tránh được.
Lý do thứ hai là lý do “phải đạo chính trị”. Nhân danh cái gọi là cư xử đồng đều với mọi người, không phân biệt hay kỳ thị màu da, tuổi tác, xuất xứ, giàu nghèo, già trẻ… Nhân danh nguyên tắc cư xử đồng đều, chỉ cần một người nào làm nên tội, thì đương nhiên vũ trụ này đều trở thành khả nghi, từ trẻ sơ sanh đến các bô lão, từ bà sơ da trắng đến ông sư da vàng, bất kể cái tính vô lý đến ngớ ngẩn của lý luận kiểu này. Trong lý luận này, không có chỗ cho những suy luận hợp lý kiểu như phân loại hạng người nào có nhiều hy vọng là khủng bố hơn. Không ai dám nói anh thanh niên Ả Rập vạm vỡ, mặt đằng đằng sát khí đáng nghi hơn bà lão Tầu ngồi run rẩy trên xe lăn, hay một em bé ba tuổi ôm con gấu bông cười toe toét.
Anh ký giả cấp tiến da đen của Washington Post, Eugene Robinson, tìm cách biện minh cho tính công bằng phải đạo trên đã viện dẫn các tay khủng bố cũng có thể cài bom trong người một cụ già hay trong con gấu của em bé được vậy. Dĩ nhiên là đúng vậy, nhưng cái xác suất của chuyện này cao đến mức nào" Thực tế đến mức nào" Trong số hàng trăm triệu người bị khám xét mỗi khi lấy tàu bay, quân khủng bố sẽ tìm được bao nhiêu cụ bà Tầu hy sinh cho chúng" Có bao nhiêu bà mẹ Mỹ trắng sẵn sàng hy sinh con gái ba tuổi của mình cho Al Qaeda"
Có một bài học thực tế mà giới cấp tiến Mỹ không dám nhìn vào làm gương. Đó là kinh nghiệm của Do Thái.
Do Thái từ ngày lập quốc đã bị đe dọa bởi cả khối Ả Rập chung quanh. Nhất là từ thập niên sáu mươi khi các nhóm quá khích Ả Rập chủ trương dùng phương tiện khủng bố, đặc biệt là cướp tàu bay làm con tin. Điều đáng nói là từ nửa thế kỷ qua, không một máy bay Do Thái nào bị cướp trong khi các phi trường Do Thái đều không có máy dò người tinh vi như Mỹ, mà cũng không bắt tất cả mọi người phải chịu cho dò người bằng tay một cách thô bạo kiểu các phi trường Mỹ hiện nay. Làm sao an ninh Do Thái có thể thành công"
Rất giản dị. Họ không áp dụng cái quan niệm “phải đạo chính trị” ngớ ngẩn của Mỹ. Các nhân viên an ninh toàn quyền nhận diện mọi người và lượng định mức nguy hiểm qua ngoại hình của thiên hạ. Trong các ví dụ của bà cụ Tầu run rẩy ngồi xe lăn hay em bé ba tuổi ôm gấu trắng nêu trên, họ đều được thông qua mau mắn. Trái lại anh thanh niên Ả Rập vạm vỡ sẽ bị đưa vào phòng riêng thẩm tra cả tiếng đồng hồ nếu cần.
Hiển nhiên là từ trước đến giờ cả chục ngàn bà cụ và em bé đã được thông qua mà chẳng xẩy ra tai nạn nào, trái với lý luận của Washington Post. Trong khi đó, chuyện các thanh niên Ả Rập bị nghi ngờ và thẩm tra kỹ lưỡng vừa ngăn được chuyện khủng bố, vừa là thông điệp rõ ràng cho tất cả các thanh niên Ả Rập khác không nên hy vọng sẽ thoát được chuyện thẩm tra cặn kẽ.
Có người cho rằng thẩm tra kỹ lưỡng các thanh niên Ả Rập là không công bằng với các thanh niên Ả Rập nói chung. Dĩ nhiên không phải thanh niên Ả Rập nào cũng là khủng bố, nhưng lịch sử gần đây cho thấy tất cả các tên khủng bố bị bắt đều là Ả Rập. Lý luận kiểu bắt tất cả mọi người lớn bé già trẻ phải bị dò xét thì có công bằng với các cụ, các em bé không" Có công bằng với cả trăm triệu người chẳng liên hệ xa gần gì đến chuyện Ả Rập, Do Thái, Mỹ, Iraq, Afghanistan không" Một lão ông Việt kiều lấy tàu bay về thăm quê ở Cà Mau mắc mớ gì mà phải bị dò xét kỹ lưỡng" Có công bằng với cụ không"
Nhìn vào biện pháp an ninh mới, người ta có cảm tưởng quân khủng bố đã thắng lớn rồi: gieo được sự sợ hãi trong khắp thiên hạ, đặc biệt là trong chính quyền Mỹ, sống trong phập phòng run sợ mà không cần Osama Bin Laden phải nhấc ba ngón tay làm gì hết. (28-11-10)
Quý độc giả có thể liên lạc với tác giả để góp ý qua email: [email protected]. Bài của tác giả được đăng mỗi Thứ Ba trên Việt Báo.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình