Các Đại Gia Hoa Kỳ Thủ Đoạn: Trốn Thuế Hàng Trăm Tỉ Đô
New York.- Bài báo của ký giả Lucy Komisar trên Inter Press Service tiết lộ: tuần rồi, công ty dược phẩm đa quốc, Merck, đã loan báo rằng họ sẽ phải trả tổng cộng 2.3 tỉ đô tiền nợ thuế, tiền lãi và tiền phạt thanh toán cho khoản gọi là trốn thuế mà Sở Thuế chưa bao giờ áp đặt như thế. Merck cũng phải đối phó với hàng loạt biện pháp từ phía Canada nhằm thu hồi 1.8 tỉ đô tiền nợ thuế và tiền lãi. Giám đốc Sở Thuế Mark Everson nói hồi Tháng Sáu rồi, công ty này bị cáo buộc đã lén lút chuyển nhượng lợi tức khỏi Hoa Kỳ. Theo IRS, người nộp thuế, đặc biệt là trong giới chủ nhân các ngành kỹ thuật cao cấp và kỹ nghệ dược phẩm, luôn luôn gia tăng số lợi nhuận chuyển ra ngoại quốc.
Trong khi đó, chi phí sản xuất thuốc và kỹ thuật điện toán được kê khai không đáng kể so với chi phí phát minh và nghiên cứu. Đầu thập niên 1990, một số công ty điện toán và dược phẩm đua nhau thành lập các công ty phụ ở Bermuda, quần đảo ở ngoài khơi biển Atlantic của vùng bờ biển Carolina, thuộc địa của Anh và là nơi thắng cảnh du lịch nổi tiếng. Từ đó mà các sắc thuế mà IRS đánh vào hoạt động sản xuất của hai ngành này chẳng khác nào là 'trò đùa.'
Hiện trên lãnh thổ Hoa Kỳ có hơn 60% công ty bán dược phẩm không bị chính phủ kiểm soát giá thuốc mặc dù công cuộc kinh doanh đã tạo ra siêu lợi nhuận, hơn bất kỳ nơi nào khác trên thế giới. Thế nhưng các công ty này lại trình báo với Sở Thuế rằng họ chỉ thu được lợi nhuận cao ở ngoại quốc nhờ bán sản phẩm ở đó.
Công ty dược lớn nhất thế giới, Plizer, với phần lớn sản lượng được bán ở Hoa Kỳ, nói rằng trong năm 2004 họ chỉ thu về 4 tỉ đô lợi nhuận trước thuế ở Hoa Kỳ so với lợi nhuận đạt được ở ngoại quốc là 9.6 tỉ đô.
Năm ngoái, Martin Sullivan, nhà kinh tế kỳ cựu của Bộ Tài Chính Hoa Kỳ, trong một bài báo đăng trên nhật báo Tax Notes đã cảnh cáo việc các dược phòng đã tăng tốc chuyển lợi nhuận của họ ra nước ngoài để được xét đánh thuế thấp đi tại nội địa. Theo ông, trong năm 1999, lợi nhuận của công ty dược ở ngoại quốc chiếm tới 39.2% lợi nhuận của các công ty dược phẩm lớn khắp toàn cầu. Năm 2005, con số này vọt lên 69.9%. Ông nêu con số tích sản của các công ngoại quốc là 41% và doanh số của họ chiếm 43% toàn cầu, và do đó lợi nhuận các công ty ở ngoại quốc phải là 43%. Thế nhưng các công ty lại báo là 66%, tức là gian lận tới 23% lợi tức phải nộp thuế cho chính phủ Mỹ. Tính ra, số tiền khai gian để trốn thuế này lên tới gần 3 tỉ đô mỗi năm của 9 công ty dược phẩm, trong đó gồm cả Merck, và ngành thuế đã bị thất thu 1.5 tỉ đô mỗi năm, kéo dài trong suốt một thập niên.
Các công ty kỹ thuật hàng đầu cũng đã đưa các sản phẩm trò chơi ra nước ngoài như Microsoft và Google. Microsoft đã chuyển đi 75% của 40 tỉ đô thu nhập từ chi phí bản quyền. Vài năm trước, công ty này đã thành lập một công ty chi nhánh ở Ireland có tên Round Island One Ltd. để sở hữu 16 tỉ đô trị giá bản quyền phát minh nhu liệu ở Hoa Kỳ.
Trong năm 2004, Microsoft đã tăng 9 tỉ đô lợi nhuận ở Ireland và nhờ đó đã tránh được khoản thuế 500 triệu đô lẽ ra phải nộp cho ngành thuế Hoa Kỳ. Với công ty Ireland này, Microsoft cũng đã tránh được thuế ở khắp nơi: Liên Âu, Trung Đông và Phi châu. Thủ đoạn này đã giúp Microsoft bớt được số thuế phải nộp từ 33% xuống còn 26%.
Google cũng thành lập một chi nhánh tương tự như thế ở Ireland, có tên Google Ireland Holdings Ltd, trong năm 2004, năm đầu tiên hoạt động đã giúp công ty này bớt được một khoản thuế tới 131 triệu đô.
Trong khi đó thì công ty IBM không dùng cái vỏ bọc của công ty ngoại quốc nhưng lại nâng tiền bản quyền. Theo The London Observer, Gerard Churchhouse, cựu giám đốc điều hành quảng cáo công ty IBM đã tiết lộ rằng, trong những năm đầu thập niên 1990, IBM Hoa Kỳ bị lỗ, do đó IBM Anh quốc phải chuyển tiền bản quyền tới công ty Hoa Kỳ. Do vậy, công ty này đã tránh được khoản thuế 1.4 tỉ đô lẽ ra phải đóng cho ngành thuế Anh quốc. Churchhouse nói rằng vì anh ta nêu thắc mắc về vấn đề này với ông chủ mà đã bị đuổi việc. IBM đã giữ thái độ im lặng, không bác bỏ cũng không khẳng định câu chuyện của Churchhouse. Tuy nhiên trong năm 2001 công ty này phải trả cho ngành Thuế Anh khoảng 1.4 tỉ đô truy thu thuế.
Theo Sullivan, các dữ liệu của Bộ Thương Mại Hoa Kỳ cho thấy các công ty Hoa Kỳ đã tăng lợi nhuận chuyển nhượng để tránh 18 sắc thuế, lên tới 68%, từ 88 tỉ đô trong năm 1999 lên tới 149 tỉ đô trong năm 2002. Ông nói rằng sự gia tăng lợi nhuận ở ngoại quốc không liên hệ gì tới sự tăng trưởng hoạt động kinh tế vì các chi nhánh của các tập đoàn Hoa Kỳ thường nộp thuế ít hơn ở địa điểm nó hoạt động. Kết quả là từ thập niên 1960, tỉ lệ thuế lợi tức theo quy định của liên bang áp dụng cho các tập đoàn đã giảm từ 30% xuống còn 8%.
Khoản 2.3 tỉ đô Merck phải nộp thuế và lời, và chỉ bị phạt 100 triệu đô. Không có viên chức nào bị truy tố về tội trốn thuế. Điều đó có nghĩa là các công ty không có gì để mất, hoặc mất rất ít nếu tiếp tục gian lận thuế như thế.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình