Tù Guantanamo: Ra Tòa Quân Sự Lầu đầu
GUANTANAMO - Gần 8 năm sau ngày bị bắt, nghi can khủng bố Omar Khadr ra trước 1 thẩm phán toà quân sự hôm Thứ Tư trong việc mà 1 luật sư toà quân sự mô tả là cuộc điều trần đầu tiên dưới thời Obama.
Trong 2 tuần tới, tổ luật sư bênh vực nghi can Khadr, công dân Canada bị truy tố về tội giết người, sẽ ra sức thuyết phục đại tá chánh án Patrick Parrish rằng các tài liệu quy tội Khadr là không chấp nhận đuợc vì đuợc lập trong lúc nghi can bị đánh đập.
Nhưng, ai có trách nhiệm với việc chứng minh Khadr phạm tộị hay vô tội đang đuợc tranh luận.
Luật sư Jennifer Turner, cũng là 1 quan sát viên tại liên đoàn dân quyền ACLU, nói : bằng chứng để truy tố Khard là không rõ ràng. Bà lập luận: chưa có các quy định, nghĩa là quan toà sẽ xử trí trong lúc làm việc, và vì thế nội vụ phải đuợc chuyển qua toà dân sự liên bang, nơi các quan toà có kinh nghiệm với loại nghi án này.
Khadr bị tố giác ném lựu đạn giết trung sĩ Christopher Speer, người của Delta Force trong 1 vụ chạm súng ở Afghanistan năm 2002. Khi ngưng tiếng súng, Khadr đuợc tìm thấy đã bất tỉnh, bị mù 1 phần vì trúng miểng và trúng 2 phát đạn ở lưng. Y đuợc đưa tới y viện của căn cứ không quân Bagram để chữa, khi ấy tuổi của y là 15. Cha của Khard là 1 cán sự cứu trợ có liên lạc với các thủ lãnh khủng bố Hồi Giáo như Osamar Bin Laden đã bị binh sĩ Pakistan diệt năm 2003. Người cha thường đưa con trai Khadr đi theo trong các cuộc gặp gỡ Bin Laden và các thủ lãnh của al-Qaeda. Sự có mặt của Omar Khadr đuợc xem là băèng chứng để truy tố. Giờ đây Khadr nói y khai ra như thế khi bị đánh đập.
Các luật sư đại diện Khadr cho biết thân chủ của họ là đối tượng của nhiều hình thức lạm dụng. Khadr khẳng định : các điều tra viên không muốn nghe sự thật.
Theo biên bản do ủy viên công tố thiếu tá Jeffrey D. Groharing viết, các cáo giác ngược đãi của Khadr là bịa đặït. Theo hồ sơ truy tố chính thức năm 2005, Khadr là bị cáo duy nhất bị truy tố với hệ thống ủy hội quân sự đặc biệt - khi ủy hội này chuyển hoá, quy chế của Khadr đã đuợc tái xét.
Các bằng chứng truy tố đã trải qua nhiều phen bị gạt bỏ và tái lập, gần đây nhất là hồi Tháng 9-2007, khi ủy hội kết luận rằng toà quân sự có thể tự quyết định các tố giác về các hoạt động chiến đấu của Khadr có là hợp lệ không. Vụ án trở thành phức tạp hơn vì tuổi và quốc tịch của Khadr.
Các tổ chức nhân quyền cho rằng Khadr phải đuợc đối xử như là lính thiếu nhi, không là chiến binh địch. 1 thành viên của tổ chức Human Rights First, bà Daphne Eviatar, và luật sư Shayana Kadidal trong nhóm "sáng kiến toàn cầu cho Guantanamo" thuộc trung tâm quyền hiến định, đều nói: nên đưa Khadr vào trung tâm phục hồi vị thành niên hơn là xử tội.
Ngoài ra, từ mấy tháng qua, toà tối cao Canada tuyên bố các viên chức Canada dự phần thẩm vấn Khadr đã xâm phạm các quyền của công dân Khadr, nhưng không yêu cầu hồi hương Khadr về Canada.
Theo tin trên báo the National Post của Canada phổ biến trong tháng qua, chính phủ Obama đang tìm cách trả Khadr về Canada.
Tuy nhiên, việc truy tố nghi can Khadr không chỉ dựa vào các lời khai. Các công tố viên nói có bằng chứng khác, ghi bằng video tịch thu đuợc tại chiến trường, là hình ảnh Khadr làm và đặt bom ven đường.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình