TỈNH LÀO CAI
Tỉnh Lào Cai có diện tích 6.540 km vuông. Dân số năm 2011 là 637.300 người, 100 người/km vuông. Sắc dân: Kinh, Tày, H Mông, Dao, Thái... Gồm có: Thành phố Lào Cai và 8 huyện: Mường Khương, Bát Xát, Bắc Hà, Bảo Thắng, Sa Pa, Bảo Yên, Văn Bàn, Si Ma Cai. Tỉnh lỵ ở TP. Lào Cai. Tỉnh Lào Cai, bắc giáp tỉnhVân Nam của Tàu (203 km), Tây giáp Lai Châu, đông giáp Hà Giang, nam giáp Yên Bái và Sơn La. Tỉnh Lào Cai nhiệt độ trung bình 23
0C. Ở Sa Pa có năm lạnh xuống 00C. Tỉnh Lào Cai có nhiều sông suối, khe rạch. Khoáng sản nhiều nơi có vàng, thau, sắt, thép. Lâm sản có nhiều gỗ quí, thú lạ. Tỉnh có cửa khẩu Lào Cai buôn bán nhộn nhịp.
Lịch sử tỉnh Lào Cai: Vào thời Hùng Vương thuộc bộ Tân Hưng của nước Văn Lang. Thời Bắc thuộc, là huyện Tây Vu thuộc Giao Chỉ. Đến thời nhà Đường (năm 679) vùng đất này đổi thành Lâm Tây châu, Đức Hóa châu thuộc phủ An Nam. Thời nhà Trần là huyện Thủy Vĩ, trấn Quy Hóa, đạo Đà Giang. Năm 1397, Hồ Qúy Ly làm phụ chính Thái sư, đã đổi các bộ phủ thành trấn; Đà Giang đổi thành trấn Thiên Hưng. Thời vua Lê Thánh Tông (1490), đạo thừa tuyên Hưng Hóa đổi thành xứ Hưng Hóa. Đến đời nhà Nguyễn, thì vùng đất Lào Cai thuộc về châu Thủy Vỹ, châu Văn Bàn, một phần thuộc châu Chiêu Tấn và một phần khác thuộc châu Lục Yên, phủ Quy Hóa, tỉnh Hưng Hóa. Ngày 12-7-1907, Toàn quyền Đông Dương ra nghị định thành lập tỉnh Lào Cai.
Tỉnh Lào Cai có trên 20 sắc dân sinh sống, nên tập quán, phong tục, kiến trúc, trang phục... có nhiều màu sắc đa dạng. Tỉnh Lào Cai có tới 14 chợ, chợ không chỉ hội họp để trao đổi hàng hóa hay mua bán, mà còn là nơi giao lưu múa hát, thi thố tài năng về thổi khèn, thổi sáo... Thị trấn Sa Pa mát mẻ. Chợ Sa Pa tấp nập, bày bán hàng hóa la liệt và hoa quả sởn sơ, đầy rẫy.
Núi Phăng Xi Păn ở phía nam thị trấn Sa Pa, trong dãy Hoàng Liên Sơn, có ngọn núi cao 3.143m, (cao nhất bán đảo Đông Dương). Lũng đá cổ Mường Hoa, ở huyện Sa pa, bãi đá cổ có diện tích rộng khoảng 8 km2, nơi đây khối đá lớn nhất tên Hòn Bồ, chiều dài 15m, cao 6m. Những hòn đá trong bãi đá được chạm khắc các hình voi, ngựa, chim, thỏ, nhà sàn. Chữ viết xưa chưa được giải mã. Có cặp vợ chồng đá, theo truyền thuyết, đôi tình nhân xa nhau, khi sắp được gần gũi, mặt gần chạm mặt, thì cả hai bị hoá đá. Lặng lẽ đứng nhìn nhau nghẹn ngào, cả hai người đứng nhìn mãi mãi, dãi dầu cùng mưa nắng bất tận.
Hang động Mường Vi, các nhũ đá tạo nên muôn hình ly kỳ như: Phật ngồi thiền, tiên nữ, thú lạ. Ở trong hang ánh sáng lung linh, huyền ảo. Đồng bào Lào Cai bình dị, chất phác, dễ mến. Non nước Lào Cai có nhiều hang động ly kỳ.
Lào Cai, mát mẻ Sa Pa
Đồng bào chất phát, thiết tha nghĩa tình
Cảm tác: Non nước Lào Cai
Lào Cai, tây giáp tỉnh Lai Châu
Bắc giáp Vân Nam, của nước Tàu
Khe suối ngoằn ngoèo, theo trũng núi
Đất đai rộng rãi, có vàng thau
Lào Cai, rừng núi rộng thênh thang
Lâm sản cỏ cây, ngắm bạt ngàn
Cửa khẩu dập dìu, buôn rộn rịp
Suối sông êm ả, chảy miên man
Sa Pa mát mẻ đẹp làm sao!
Hoa quả sởn sơ, đủ mận đào
Chợ búa xôn xao, hàng ngộ nghĩnh
Không gian lành lạnh, gió rì rào
Phăng Xi Păn, chất ngất cao sơn
Hùng vĩ, đầu non mây chập chờn
Đến núi, nhạn bay phờ phạc cánh
Vô ngàn, người bước khó khăn hơn
Lào Cai, đá cổ lũng Mường Hoa
Lố nhố hình hài, cỏ mượt mà
Chồng vợ thiết tha, nhìn đắm đuối
Ngựa voi lặng lẽ, đứng hiền hoà
Mường Vi hang động, sáng lung linh
Thạch nhũ sản sinh, những dị hình
Sơn cước dân lành, tha thiết nghĩa
Lào cai non nước, chứa chan tình
Nguyễn Lộc Yên
Tỉnh Lào Cai có diện tích 6.540 km vuông. Dân số năm 2011 là 637.300 người, 100 người/km vuông. Sắc dân: Kinh, Tày, H Mông, Dao, Thái... Gồm có: Thành phố Lào Cai và 8 huyện: Mường Khương, Bát Xát, Bắc Hà, Bảo Thắng, Sa Pa, Bảo Yên, Văn Bàn, Si Ma Cai. Tỉnh lỵ ở TP. Lào Cai. Tỉnh Lào Cai, bắc giáp tỉnhVân Nam của Tàu (203 km), Tây giáp Lai Châu, đông giáp Hà Giang, nam giáp Yên Bái và Sơn La. Tỉnh Lào Cai nhiệt độ trung bình 23
0C. Ở Sa Pa có năm lạnh xuống 00C. Tỉnh Lào Cai có nhiều sông suối, khe rạch. Khoáng sản nhiều nơi có vàng, thau, sắt, thép. Lâm sản có nhiều gỗ quí, thú lạ. Tỉnh có cửa khẩu Lào Cai buôn bán nhộn nhịp.
Lịch sử tỉnh Lào Cai: Vào thời Hùng Vương thuộc bộ Tân Hưng của nước Văn Lang. Thời Bắc thuộc, là huyện Tây Vu thuộc Giao Chỉ. Đến thời nhà Đường (năm 679) vùng đất này đổi thành Lâm Tây châu, Đức Hóa châu thuộc phủ An Nam. Thời nhà Trần là huyện Thủy Vĩ, trấn Quy Hóa, đạo Đà Giang. Năm 1397, Hồ Qúy Ly làm phụ chính Thái sư, đã đổi các bộ phủ thành trấn; Đà Giang đổi thành trấn Thiên Hưng. Thời vua Lê Thánh Tông (1490), đạo thừa tuyên Hưng Hóa đổi thành xứ Hưng Hóa. Đến đời nhà Nguyễn, thì vùng đất Lào Cai thuộc về châu Thủy Vỹ, châu Văn Bàn, một phần thuộc châu Chiêu Tấn và một phần khác thuộc châu Lục Yên, phủ Quy Hóa, tỉnh Hưng Hóa. Ngày 12-7-1907, Toàn quyền Đông Dương ra nghị định thành lập tỉnh Lào Cai.
Tỉnh Lào Cai có trên 20 sắc dân sinh sống, nên tập quán, phong tục, kiến trúc, trang phục... có nhiều màu sắc đa dạng. Tỉnh Lào Cai có tới 14 chợ, chợ không chỉ hội họp để trao đổi hàng hóa hay mua bán, mà còn là nơi giao lưu múa hát, thi thố tài năng về thổi khèn, thổi sáo... Thị trấn Sa Pa mát mẻ. Chợ Sa Pa tấp nập, bày bán hàng hóa la liệt và hoa quả sởn sơ, đầy rẫy.
Núi Phăng Xi Păn ở phía nam thị trấn Sa Pa, trong dãy Hoàng Liên Sơn, có ngọn núi cao 3.143m, (cao nhất bán đảo Đông Dương). Lũng đá cổ Mường Hoa, ở huyện Sa pa, bãi đá cổ có diện tích rộng khoảng 8 km2, nơi đây khối đá lớn nhất tên Hòn Bồ, chiều dài 15m, cao 6m. Những hòn đá trong bãi đá được chạm khắc các hình voi, ngựa, chim, thỏ, nhà sàn. Chữ viết xưa chưa được giải mã. Có cặp vợ chồng đá, theo truyền thuyết, đôi tình nhân xa nhau, khi sắp được gần gũi, mặt gần chạm mặt, thì cả hai bị hoá đá. Lặng lẽ đứng nhìn nhau nghẹn ngào, cả hai người đứng nhìn mãi mãi, dãi dầu cùng mưa nắng bất tận.
Hang động Mường Vi, các nhũ đá tạo nên muôn hình ly kỳ như: Phật ngồi thiền, tiên nữ, thú lạ. Ở trong hang ánh sáng lung linh, huyền ảo. Đồng bào Lào Cai bình dị, chất phác, dễ mến. Non nước Lào Cai có nhiều hang động ly kỳ.
Lào Cai, mát mẻ Sa Pa
Đồng bào chất phát, thiết tha nghĩa tình
Cảm tác: Non nước Lào Cai
Lào Cai, tây giáp tỉnh Lai Châu
Bắc giáp Vân Nam, của nước Tàu
Khe suối ngoằn ngoèo, theo trũng núi
Đất đai rộng rãi, có vàng thau
Lào Cai, rừng núi rộng thênh thang
Lâm sản cỏ cây, ngắm bạt ngàn
Cửa khẩu dập dìu, buôn rộn rịp
Suối sông êm ả, chảy miên man
Sa Pa mát mẻ đẹp làm sao!
Hoa quả sởn sơ, đủ mận đào
Chợ búa xôn xao, hàng ngộ nghĩnh
Không gian lành lạnh, gió rì rào
Phăng Xi Păn, chất ngất cao sơn
Hùng vĩ, đầu non mây chập chờn
Đến núi, nhạn bay phờ phạc cánh
Vô ngàn, người bước khó khăn hơn
Lào Cai, đá cổ lũng Mường Hoa
Lố nhố hình hài, cỏ mượt mà
Chồng vợ thiết tha, nhìn đắm đuối
Ngựa voi lặng lẽ, đứng hiền hoà
Mường Vi hang động, sáng lung linh
Thạch nhũ sản sinh, những dị hình
Sơn cước dân lành, tha thiết nghĩa
Lào cai non nước, chứa chan tình
Nguyễn Lộc Yên
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình