Hôm nay,  

Trang Sử Việt: Đoàn Thượng

28/01/201400:00:00(Xem: 6612)
ĐOÀN THƯỢNG
(1184-1228)

Đoàn Thượng quê làng Thung Độ, thuộc tỉnh Hải Dương, ông lớn lên lúc nhà Lý đang suy vi, nhiều nơi nổi dậy chống lại triều đình. Năm 1207, Đoàn Thượng và Đoàn Chủ chiêu quân chống lại triều đình, chiếm vùng Hồng (Vùng Hồng gồm các huyện ở phía nam tỉnh Hải Dương ngày nay).

Tháng 10 năm 1208, Lý Cao Tông sai Phạm Du coi việc quân ở châu Nghệ An. Phạm Du nhân cơ hội chống lại triều đình. Lý Cao Tông cử Phạm Bỉnh Di đem quân dẹp Phạm Du. Quân của Phạm Du bị đánh tan, Phạm Du chạy đến Cổ Miệt (Hồng Châu) cùng với Đoàn Thượng, hợp binh chống lại triều đình, đem quân đánh Đằng Châu, quân Phạm Bỉnh Di bị thua. Tháng 2 năm 1209, Bỉnh Di lại đem binh ở Đằng Châu, Khoái Châu đi đánh Phạm Du. Phạm Du thua trận bỏ trốn. Bỉnh Di tịch biên gia sản của Phạm Du rồi đốt hết.Tháng 3 năm 1209, Phạm Bỉnh Di đánh Đoàn Thượng tại Vệ Kiều. Quân Đoàn Thượng thua trận, Đoàn Chủ bị giết.

Tháng 4 năm 1209, Bỉnh Di lại đánh tan quân Đoàn Thượng. Phạm Du ngầm sai người về kinh đút lót cho các tham quan, nói rằng Bỉnh Di tàn ác, đốt phá nhà lương dân, xin về kinh minh oan. Cao Tông cho triệu Phạm Du và Bỉnh Di về triều. Phạm Du về triều trước, Cao Tông nghe lời Du; Bỉnh Di vừa đến kinh, bị bắt hạ ngục với con trai tên là Phụ.Phó tướng của Bỉnh Di là Quách Bốc nghe hung tin, đem binh về phá cửa Đại Thanh (cửa thành Thăng Long), để cứu chủ tướng. Gặp biến, Phạm Du xin vua giết cha con Bỉnh Di, rồi cùng Cao Tông chạy trốn. Quách Bốc, tôn hoàng tử Thẩm con vua Anh Tông còn nhỏ lên ngôi. Cao Tông chạy về Tam Nông, (Phú Thọ) nương nhờ nhà Hà Vạn, một thủ lĩnh có thế lực. Thái tử Sảm cùng mẹ là Đàm hoàng hậu và hai em gái chạy về Hải Ấp, Thái Bình, được Trần Lý và Tô Trung Từ (em vợ Trần Lý, là một quan lại của triều đình) phò Thái tử Sảm mang quân về kinh thành dẹp Quách Bốc. Trần Lý tử trận, Tô Trung Từ đón vua Lý Cao Tông về triều đình.

Sau đấy Cao Tông mất, thái tử Sảm lên ngôi, niên hiệu Lý Huệ Tông. Tô Trung Từ trở thành quyền thần trong triều. Sau một loạt biến cố, năm 1211, nhiều đại thần nhà Lý và cả Tô Trung Từ bị giết. Cháu gọi Trung Từ bằng cậu là Trần Tự Khánh ở Hải Ấp, đem quân về kinh thành, an táng cậu là Tô Trung Từ. Đoàn Thượng nhân đó nói với vua Huệ Tông rằng: “Trần Tự Khánh đem binh về kinh sư, là muốn mưu đồ làm phản.”Huệ Tông tin theo, hạ chiếu cho các đạo binh đánh Trần Tự Khánh. Đoàn Thượng đem binh về kinh sư, Huệ Tông phong cho tước hầu. Đoàn Thượng đem quân đánh anh em họ Trần ở ải Hoàng Điểm. Trần Tự Khánh bị thua trận. Trần Tự Khánh tìm cách liên kết với hào trưởng Nguyễn Tự để thêm vây cánh. Năm 1213, Đoàn Thượng phối hợp với quân triều đình đi đánh Trần Tự Khánh, bị Trần Tự Khánh đánh bại. Lý Huệ Tông chạy lên Lạng Châu, Đoàn Thượng rút quân khỏi kinh đô trở về vùng Hồng.

Tướng của Tự Khánh là Nguyễn Nộn đóng giữ ở Bắc Giang. Đoàn Thượng đem quân tấn công. Đoàn Thượng bị thua. Sau đấy, Nguyễn Nộn ở Bắc Giang, Đỗ Bị ở Cam Giá (thuộc Sơn Tây), tách khỏi họ Trần, cát cứ một vùng riêng.

Trần Tự Khánh củng cố lực lượng ngày càng thêm mạnh, vua Huệ Tông phải dựa vào họ Trần. Tháng 6 năm 1217, Đoàn Thượng thấy thế lực họ Trần mạnh, tạm quy hàng triều đình, được phong tước vương và vẫn giữ vùng Hồng châu.Sau khi Trần Tự Khánh chết (1223), em họ là Trần Thủ Độ nắm quyền bính. Trần Thủ Độ mang quân đánh Đoàn Thượng nhưng không thắng, Đoàn Thượng vẫn tiếp tục giữ vùng Hồng Châu.

Năm 1228, Đoàn Thượng bị sứ quân Nguyễn Nộn đánh bại và giết chết. Năm đó ông 45 tuổi. Con ông là Đoàn Văn đem gia thuộc đến hàng Nguyễn Nộn. Năm 1229, Nguyễn Nộn bị bệnh mất. Cả nước thống nhất về nhà Trần.

Cảm niệm: Đoàn Thượng

Chiêu binh chiếm giữ, ở vùng Hồng
Vùng vẫy dọc ngang, mong mỏi lòng
Xông xáo sa trường, nguy hiểm mạng
Tranh giành vương bá, ngại ngùng trông?!

Nguyễn Lộc Yên

In Trang
1234567Trang sauTrang cuối

Ngày xưa, vào trang điện tử của chính phủ Hoa Kỳ, người ta có thể tìm thấy bản Tuyên Ngôn Độc Lập, đọc Hiến Pháp, học một đạo luật được làm ra thế nào, tìm hiểu quyền và bổn phận công dân trong một nền cộng hòa. Bây giờ, vào trang điện tử chính thức của Bạch Ốc, ngoài chuyện coi tổng thống nói gì, chê ai, chửi ai, công dân được mời chơi trò trục xuất di dân. Không phải "fake news". Cũng không phải chuyện tiếu lâm. Ngày 3 tháng Chín tuần qua, trên whitehouse.gov, Bạch Ốc khai trương một khu Arcade, gồm năm trò chơi kiểu những máy điện tử ngày xưa với lời rao ngắn gọn: "Build the wall. Deport. Fill a Trump Account." Xây tường. Trục xuất. Bỏ tiền đầy vào trương mục Trump. Một khu arcade hay một dạng sòng bài trên mạng, nơi người vào chơi không đánh cược bằng tiền, mà bằng lương tri.

Quyền lực có thể đẩy sử gia ra khỏi cửa, tháo gỡ triển lãm, xé sách, bắt tô vẽ quá khứ theo ý mình. Nhưng rồi cũng có ngày chính bàn tay thò vào sửa lịch sử ấy được lịch sử đóng khung và ghi lại, nguyên vẹn một bàn tay... thúi.

“Tầm quan trọng của Phật giáo cho thời đại của chúng ta” là bản Việt dịch từ nguyên tác Đức ngữ Die Bedeutung des Buddhismus für unsere Zeit do Nhà xuất bản Osla Schloss Verlag München – Neubiberg ấn hành lần thứ 2 năm 1924. Qua bài viềt, tác gỉả đề cao Phật giáo là liều thuốc duy nhất vô cùng hiệu quả để chống lại tình trạng mất phương hướng tinh thần và nhu cầu xã hội của thời hiện đại. Ông chỉ ra rằng nền văn hóa xã hội phương Tây gặp phải những mâu thuẫn nghiêm trọng và không có một giải pháp thoả đáng vì tin tưởng mù quáng vào Thiên Chúa giáo cũng như chủ nghĩa duy vật...

Người đàn ông đang lái xe chở nhóm công nhân đến công trường, bỗng bị một chiếc xe không biển số bám sát phía sau. Vài phút sau, ông bị bắn chết ngay trên tay lái. Sáu ngày sau, một thanh niên 25 tuổi bị chặn xe trên đường đi làm. Năm phát đạn liên tiếp bắn xuyên vào xe; một viên trúng ngay giữa đầu. Anh chết tại chỗ. Không phiên tòa. Không bồi thẩm đoàn. Không cơ hội biện hộ. Chỉ một quyết định sống chết, được những kẻ bịt mặt đưa ra trong tích tắc. Nếu độc giả cho rằng đây là chuyện xảy ra tại Việt Nam hay ở một xứ sở nơi băng đảng lộng hành, xin nghĩ lại. Đây là nước Mỹ. Năm 2026.

Từ khi ông Donald Trump trở lại giữ chức Tổng Thống Hoa Kỳ, chánh sách mậu dịch của Hoa Thịnh Đốn đổi khác nhiều. Chính phủ Mỹ lấy thuế khóa làm một phương tiện để vừa bảo hộ kỹ nghệ trong nước, vừa gây sức ép với những nước cùng mình giao thương. Thuế khi tăng, khi giảm; việc thương thuyết hôm trước còn thuận, hôm sau đã có thể trở mặt. Thoạt trông, ấy chỉ là chuyện mua bán giữa Hoa Kỳ với từng nước. Nhưng xét cho kỹ, mỗi phen Hoa Thịnh Đốn dựng thêm một hàng rào thuế khóa, Bắc Kinh lại có thêm một dịp để mở đường giao thương với những nước muốn tìm nơi khác mà nương tựa.

Đó là một trong những sự thật dịu dàng nhất của kiếp người, rằng chúng ta, một phần nào đó, là kết quả từ của những người đã dạy dỗ mình, ‘nhất tự vi sư, bán tự vi sư’. Donald Trump cũng có một người thầy theo nghĩa như thế. Từ năm 2016, truyền thông Mỹ đã lần tìm ra người thầy này của Trump: Roy Cohn, và gọi ông ta là “một trong những kẻ thù tồi tệ nhất của Liên Minh Châu Âu, người từng cố vấn cho Donald Trump.”

Tính đến thời điểm hiện tại của tài khóa 2026 (tháng 10, 2025 – tháng 9, 2026), thiếu hụt ngân sách liên bang Hoa Kỳ đã lên tới khoảng 1.8 nghìn tỷ USD, trong đó mức thiếu hụt của riêng tháng 7 là 432 tỷ USD, cao nhất kể từ tháng 3, 2021. Medicare tăng mạnh đã góp phần đẩy tổng con số lên cao, trong khi chính quyền vay nợ vẫn là một yếu tố đóng góp đáng kể. Tình trạng này đã đẩy tổng nợ quốc gia lần đầu tiên vượt mốc 40 nghìn tỷ USD, chủ yếu do chi phí lãi vay ròng gia tăng, các khoản chi cho chương trình phúc lợi bắt buộc và tác động từ các đạo luật chi tiêu mới được ban hành. Văn Phòng Ngân Sách Quốc Hội (Congressional Budget Office - CBO) dự đoán thâm hụt ngân sách cả tài khóa 2026 sẽ ở mức gần 1.9 nghìn tỷ USD.

Tổng Thống Donald Trump vừa đưa cuộc chiến thuế quan với Canada sang một vòng mới, áp thuế 50% lên khoảng $20 tỷ hàng nhập cảng từ nước láng giềng phía bắc, chỉ hơn hai tháng trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Trên lý thuyết, đây là một đòn đánh vào Canada. Trong thực tế, nó cũng là một sắc thuế đánh vào kỹ nghệ Hoa Kỳ. Lý do khá rõ: sau nhiều thập niên tự do mậu dịch, hai nền kinh tế Hoa Kỳ và Canada đã đan vào nhau từ dầu thô, điện lực, thép, nhôm cho tới xe hơi và linh kiện. Đánh thuế một mắt xích ở Canada, nhiều khi chính hãng xưởng Mỹ lại là nơi gánh thêm phí tổn.

Mysticism: Christian and Buddhist là một trong những công trình tiêu biểu của Suzuki trong lĩnh vực nghiên cứu và đối thoại liên tôn. Tác phẩm được Nhà xuất bản George Allen & Unwin (London) ấn hành năm 1957 và được dịch giả Như Hạnh chuyển ngữ sang tiếng Việt với nhan đề Huyền học đạo Phật và Thiên Chúa giáo, do Nhà xuất bản Kinh Thi xuất bản năm 1974.

Một người mời bạn đi ăn tối. Bạn mệt, không muốn ra khỏi nhà, nhưng thay vì nói thật rằng tối nay chỉ muốn nằm yên, bạn đáp “Tiếc quá, tôi có hẹn mất rồi”. Một người quen hỏi cái áo mới có đẹp không. Bạn thấy chẳng đẹp chút nào, song vẫn mỉm cười: “đẹp lắm!” Một đứa trẻ chìa ra bức tranh nguệch ngoạc, không ai nỡ nói: “Con mèo này trông giống củ khoai.” Không nền dân chủ nào suy vong vì những câu nói dối vô hại ấy. Madeleine Aggeler của The Guardian, người từng thử sống hai tuần không nói dối vặt như thế cho rằng phần lớn chúng ta không nói dối vì có ý hại người. Ta nói dối vì sự thật bất tiện. Vì không muốn làm ai mất lòng. Hoặc chỉ vì một câu không thật ngắn hơn một lời giải thích thật.
1234567Trang sauTrang cuối
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.