THÀNH PHỐ CẦN THƠ
Thành phố Cần Thơ, diện tích:1.400 km vuông. Dân số năm 2011 là 1.200.300 người (sau khi tách khỏi tỉnh Hậu Giang mới), mật độ 852 người/km vuông. Sắc dân: Việt, Miên, Hoa, Chàm... TP Cần Thơ gồm có 5 quận: Ninh Kiều, Bình Thuỷ, Cái Răng, Thốt Nốt, Ô Môn và 4 Huyện: Vĩnh Thạnh, Cờ Đỏ, Phong Điền, Thới Lai. Thành phố Cần Thơ phía bắc giáp An Giang và Đồng Tháp, tây giáp Kiên Giang, nam giáp Hậu Giang, đông giáp Vĩnh Long. Nhiệt độ trung bình là 27độ C.
Lịch sử thành phố Cần Thơ: Thời nhà Nguyễn, Cần Thơ vốn là đất cũ tỉnh An Giang. Sau khi Pháp chiếm Nam Kỳ (1867) thì tỉnh An Giang bị cắt thành 6 tỉnh nhỏ: Cần Thơ là một trong 6 tỉnh ấy. Thời Việt Nam Cộng hoà, vào năm 1957, gọi là tỉnh Phong Dinh. Năm 1976, CHXHCNVN lập tỉnh Hậu Giang gồm ba tỉnh: Phong Dinh, Chương Thiện và Ba Xuyên, nguyên là các tỉnh của VNCH trước kia. Cuối năm 1991, tỉnh Hậu Giang lại chia thành hai tỉnh: Cần Thơ và Sóc Trăng. Đầu năm 2004, tỉnh Cần Thơ lại chia thành thành phố Cần Thơ trực thuộc Trung ương và tỉnh Hậu Giang ngày nay. Ngày 24-6-2009, thành phố Cần Thơ trở thành đô thị loại I trực thuộc Trung ương, Cần Thơ được coi như là “Tây Đô” (thủ đô miền Tây) vào thời xa xưa. Thành phố Cần Thơ có cảng lớn Cái Cui tiếp nhận tàu thủy tới 5.000 tấn, có sân bay Trà Nóc nằm bên bờ sông Hậu, hành khách luôn rộn rịp. Cần Thơ buôn bán nhộn nhịp, đường sá rộng rãi, trường trung tiểu học và trường đại học đều khang trang, có vườn cây ăn trái tươi tốt.
Di tích, chùa chiền ở Cần Thơ: Chùa Nam Nhã, ở thành phố Cần Thơ, do ông Nguyễn Giác Nguyên xây dựng năm 1895, theo tông phái Minh Sư, nên còn được gọi là chùa Minh Sư. Chùa Nam Nhã cũng là nơi mà ngày xưa các sĩ phu yêu nước của Việt Nam Quang Phục hội và phong trào Đông Du thường lui tới, bàn bạc phương thức chống thực dân Pháp.
Chùa Khánh Quang, ở thành phố Cần Thơ, do hoà thượng Thích Huệ Thành xây năm 1969, chùa cũng là nơi đặt văn phòng Ban trị sự Phật giáo Cần thơ. Chùa Hội Linh Cổ Tự, xây năm 1907, ở thành phố Cần Thơ, lúc mới lập gọi là “Hội Long Tự”, sau này đổi tên “Hội Linh Cổ Tự”. Được trùng tu năm 1914. Đình Bình Thủy: Đình xây bằng tranh tre năm 1844. Năm 1852, vua Tự Đức phong sắc. Năm 1909, đình được trùng tu lợp ngói. Nơi đình thờ Thành hoàng Bổn cảnh và những vị anh hùng dân tộc như: Đinh Công Tráng, Nguyễn Trung Trực... Hội đình Bình Thủy, lễ hội được tổ chức hai lần trong năm: Thượng điền vào ngày 12-14 tháng 4 (ÂL) và Hạ điền ngày 14-15 tháng 12 (ÂL), đây là lễ hội cầu an có cúng tế, rước thần trên “xe rồng tán phượng”, thỉnh sắc cầu Thần hoàng Bổn cảnh, trên ba chiếc thuyền ghép lại, trang trí lộng lẫy, tổ chức hát bội, người xem đông đúc tới mấy đêm liền.
Lăng mộ Phan Văn Trị (1830-1910), ở huyện Châu Thành A, ông sinh ở tỉnh Bến Tre, cư ngụ tại Cần Thơ, ông là nhà nho yêu nước, dùng văn thơ ủng hộ hay ca ngợi các phong trào kháng chiến chống Pháp, sôi nổi nhất là những bài thơ xướng họa với Tôn Thọ Tường là kẻ làm tay sai cho thực dân Pháp.
Cần Thơ có nhiều vườn du lịch, đông đảo du khách trong và ngoài nước đến viếng thăm nơi các vườn có cây trái sum sê, mát mẻ, như vườn: Mỹ Khánh, Tân Bình (Phụng Hiệp), Ba Láng (Châu Thành)... Du khách đến đây vừa hít thở không khí trong lành, vừa thưởng thức những trái cây tươi tắn, ngon ngọt ở miệt vườn, của miền sông nước Cửu Long.
Bến Ninh Kiều (tên Ninh Kiều là kỷ niệm một chiến thắng của nghĩa quân Lam Sơn thời Lê Lợi), ở trung tâm tthành phố Cần Thơ, buôn bán nhộn nhịp, khách sạn nguy nga. Nơi đây có nhà hàng nổi trên mặt nước, khách vừa ăn uống nhâm nhi, vừa ngắm sông nước thơ mộng, nếu vào ban đêm thì nhìn trăng nước bàng bạc lung linh.
Vườn cò ở Bằng Lăng thuộc huyện Thốt Nốt, đồng rộng mênh mông, nơi khóm trúc, nơi lùm cây, nơi vũng nước, ở không trung, hàng nghìn, hàng vạn con cò và chim chóc đủ màu sắc như: Cồng cộc, vịt nước, cò, hạc... luôn xào xạc kêu ríu rít gọi đàn. Chiều đến cò hạc giao ca nhộn nhịp tưng bừng, nhìn đẹp mắt, phong cảnh thật nên thơ.
Phong cảnh Cần Thơ thơ mộng, đất đai trù phú. Cần Thơ đúng là xuất xứ từ “Cầm thi giang” (đàn nơi sông thơ mộng)!
Cần Thơ, non nước mỹ miều
Đồng bào, phong cảnh, quá nhiều thân thương
Cảm tác: Phố phường Cần Thơ
Cần Thơ ruộng rẫy, rộng mênh mông
Giáp giới phía đông, tỉnh Vĩnh Long
Cây cối sum sê, xinh xắn cảnh
Đất đai màu mỡ, tốt tươi đồng
.
Cần Thơ kinh tế, vững vàng luôn
Chùa miếu uy nghi, được bảo tồn
Chợ búa xôn xao, vui vẻ bán
Phố phường đông đúc, rộn ràng buôn
.
Phan Văn Trị, tha thiết quê hương
Chống Pháp, lời thơ ý quật cường
Lăng mộ uy nghi, tình bất diệt
Văn chương chan chứa, nghĩa miên trường
.
Chùa Nam Nhã, ngưỡng mộ gần xa
Đời đạo chung lo, tâm thiết tha
Câu kệ tiếng kinh vương vấn nước
Đông du, góp sức giữ gìn nhà
.
Ninh Kiều đông đúc, quá là đông!
Hàng hoá ghe thuyền, nhộn nhịp trông
Khách sạn bên sông, kề mé nước
Nhà hàng trên nước, giữa dòng sông
.
Bằng Lăng, cò hạc đủ muôn hình
Lặn lội, tung tăng, ngắm nghía xinh
Chim chóc, xập xoè quanh quẩn khắp
Cần Thơ, sông nước chứa chan tình
Nguyễn Lộc Yên
Thành phố Cần Thơ, diện tích:1.400 km vuông. Dân số năm 2011 là 1.200.300 người (sau khi tách khỏi tỉnh Hậu Giang mới), mật độ 852 người/km vuông. Sắc dân: Việt, Miên, Hoa, Chàm... TP Cần Thơ gồm có 5 quận: Ninh Kiều, Bình Thuỷ, Cái Răng, Thốt Nốt, Ô Môn và 4 Huyện: Vĩnh Thạnh, Cờ Đỏ, Phong Điền, Thới Lai. Thành phố Cần Thơ phía bắc giáp An Giang và Đồng Tháp, tây giáp Kiên Giang, nam giáp Hậu Giang, đông giáp Vĩnh Long. Nhiệt độ trung bình là 27độ C.
Lịch sử thành phố Cần Thơ: Thời nhà Nguyễn, Cần Thơ vốn là đất cũ tỉnh An Giang. Sau khi Pháp chiếm Nam Kỳ (1867) thì tỉnh An Giang bị cắt thành 6 tỉnh nhỏ: Cần Thơ là một trong 6 tỉnh ấy. Thời Việt Nam Cộng hoà, vào năm 1957, gọi là tỉnh Phong Dinh. Năm 1976, CHXHCNVN lập tỉnh Hậu Giang gồm ba tỉnh: Phong Dinh, Chương Thiện và Ba Xuyên, nguyên là các tỉnh của VNCH trước kia. Cuối năm 1991, tỉnh Hậu Giang lại chia thành hai tỉnh: Cần Thơ và Sóc Trăng. Đầu năm 2004, tỉnh Cần Thơ lại chia thành thành phố Cần Thơ trực thuộc Trung ương và tỉnh Hậu Giang ngày nay. Ngày 24-6-2009, thành phố Cần Thơ trở thành đô thị loại I trực thuộc Trung ương, Cần Thơ được coi như là “Tây Đô” (thủ đô miền Tây) vào thời xa xưa. Thành phố Cần Thơ có cảng lớn Cái Cui tiếp nhận tàu thủy tới 5.000 tấn, có sân bay Trà Nóc nằm bên bờ sông Hậu, hành khách luôn rộn rịp. Cần Thơ buôn bán nhộn nhịp, đường sá rộng rãi, trường trung tiểu học và trường đại học đều khang trang, có vườn cây ăn trái tươi tốt.
Di tích, chùa chiền ở Cần Thơ: Chùa Nam Nhã, ở thành phố Cần Thơ, do ông Nguyễn Giác Nguyên xây dựng năm 1895, theo tông phái Minh Sư, nên còn được gọi là chùa Minh Sư. Chùa Nam Nhã cũng là nơi mà ngày xưa các sĩ phu yêu nước của Việt Nam Quang Phục hội và phong trào Đông Du thường lui tới, bàn bạc phương thức chống thực dân Pháp.
Chùa Khánh Quang, ở thành phố Cần Thơ, do hoà thượng Thích Huệ Thành xây năm 1969, chùa cũng là nơi đặt văn phòng Ban trị sự Phật giáo Cần thơ. Chùa Hội Linh Cổ Tự, xây năm 1907, ở thành phố Cần Thơ, lúc mới lập gọi là “Hội Long Tự”, sau này đổi tên “Hội Linh Cổ Tự”. Được trùng tu năm 1914. Đình Bình Thủy: Đình xây bằng tranh tre năm 1844. Năm 1852, vua Tự Đức phong sắc. Năm 1909, đình được trùng tu lợp ngói. Nơi đình thờ Thành hoàng Bổn cảnh và những vị anh hùng dân tộc như: Đinh Công Tráng, Nguyễn Trung Trực... Hội đình Bình Thủy, lễ hội được tổ chức hai lần trong năm: Thượng điền vào ngày 12-14 tháng 4 (ÂL) và Hạ điền ngày 14-15 tháng 12 (ÂL), đây là lễ hội cầu an có cúng tế, rước thần trên “xe rồng tán phượng”, thỉnh sắc cầu Thần hoàng Bổn cảnh, trên ba chiếc thuyền ghép lại, trang trí lộng lẫy, tổ chức hát bội, người xem đông đúc tới mấy đêm liền.
Lăng mộ Phan Văn Trị (1830-1910), ở huyện Châu Thành A, ông sinh ở tỉnh Bến Tre, cư ngụ tại Cần Thơ, ông là nhà nho yêu nước, dùng văn thơ ủng hộ hay ca ngợi các phong trào kháng chiến chống Pháp, sôi nổi nhất là những bài thơ xướng họa với Tôn Thọ Tường là kẻ làm tay sai cho thực dân Pháp.
Cần Thơ có nhiều vườn du lịch, đông đảo du khách trong và ngoài nước đến viếng thăm nơi các vườn có cây trái sum sê, mát mẻ, như vườn: Mỹ Khánh, Tân Bình (Phụng Hiệp), Ba Láng (Châu Thành)... Du khách đến đây vừa hít thở không khí trong lành, vừa thưởng thức những trái cây tươi tắn, ngon ngọt ở miệt vườn, của miền sông nước Cửu Long.
Bến Ninh Kiều (tên Ninh Kiều là kỷ niệm một chiến thắng của nghĩa quân Lam Sơn thời Lê Lợi), ở trung tâm tthành phố Cần Thơ, buôn bán nhộn nhịp, khách sạn nguy nga. Nơi đây có nhà hàng nổi trên mặt nước, khách vừa ăn uống nhâm nhi, vừa ngắm sông nước thơ mộng, nếu vào ban đêm thì nhìn trăng nước bàng bạc lung linh.
Vườn cò ở Bằng Lăng thuộc huyện Thốt Nốt, đồng rộng mênh mông, nơi khóm trúc, nơi lùm cây, nơi vũng nước, ở không trung, hàng nghìn, hàng vạn con cò và chim chóc đủ màu sắc như: Cồng cộc, vịt nước, cò, hạc... luôn xào xạc kêu ríu rít gọi đàn. Chiều đến cò hạc giao ca nhộn nhịp tưng bừng, nhìn đẹp mắt, phong cảnh thật nên thơ.
Phong cảnh Cần Thơ thơ mộng, đất đai trù phú. Cần Thơ đúng là xuất xứ từ “Cầm thi giang” (đàn nơi sông thơ mộng)!
Cần Thơ, non nước mỹ miều
Đồng bào, phong cảnh, quá nhiều thân thương
Cảm tác: Phố phường Cần Thơ
Cần Thơ ruộng rẫy, rộng mênh mông
Giáp giới phía đông, tỉnh Vĩnh Long
Cây cối sum sê, xinh xắn cảnh
Đất đai màu mỡ, tốt tươi đồng
.
Cần Thơ kinh tế, vững vàng luôn
Chùa miếu uy nghi, được bảo tồn
Chợ búa xôn xao, vui vẻ bán
Phố phường đông đúc, rộn ràng buôn
.
Phan Văn Trị, tha thiết quê hương
Chống Pháp, lời thơ ý quật cường
Lăng mộ uy nghi, tình bất diệt
Văn chương chan chứa, nghĩa miên trường
.
Chùa Nam Nhã, ngưỡng mộ gần xa
Đời đạo chung lo, tâm thiết tha
Câu kệ tiếng kinh vương vấn nước
Đông du, góp sức giữ gìn nhà
.
Ninh Kiều đông đúc, quá là đông!
Hàng hoá ghe thuyền, nhộn nhịp trông
Khách sạn bên sông, kề mé nước
Nhà hàng trên nước, giữa dòng sông
.
Bằng Lăng, cò hạc đủ muôn hình
Lặn lội, tung tăng, ngắm nghía xinh
Chim chóc, xập xoè quanh quẩn khắp
Cần Thơ, sông nước chứa chan tình
Nguyễn Lộc Yên
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình