Hôm nay,  

Trang Sử Việt: Lê Hữu Trác

14/08/201500:00:00(Xem: 6918)

Nguyễn Lộc Yên
(Lời tâm tình: Bài viết về “Sử Việt” chỉ khái quát, không đi sâu từng chi tiết của mỗi nhân vật. Cuối mỗi bài viết, phần “Thiết nghĩ” nếu có chỉ là góp ý của tác giả, không ngoài mục đích làm sáng tỏ thêm về nội dung đã biên soạn. Trang Sử Việt luôn mong mỏi nhúm nhen tình tự dân tộc, niềm yêu thương quê hương và giữ gìn Việt ngữ cùng văn hóa Việt.)
________________

LÊ HỮU TRÁC (1720 - 1791)

Lê Hữu Trác quê phủ Thượng Hồng, tỉnh Hải Dương, hiệu là Hải Thượng Lãn Ông, người đời thường gọi là Lãn Ông, ông thi đỗ Hương cống, làm quan đời Lê Hiển tông.

Quan trường tranh giành, lại thấy cảnh Trịnh-Nguyễn phân tranh, vua Lê chỉ còn hư vị, ông ngán ngẩm và nghĩ khó mà đem tài năng để giúp dân, giúp nước. Rồi quân Tây Sơn hùng cứ một phương, khắp nơi tranh bá đồ vương, dân dã sống cảnh điêu đứng, mà ông ở lại làm quan cũng không giúp gì được cho quốc gia trong lúc ấy nên từ quan, về ở ẩn huyện Hương Sơn, Hà Tĩnh, sống nơi thôn dã, giúp đỡ thuốc men khi nhân dân bị ốm đau.

Sau đấy chúa Trịnh đã triệu ông về kinh hai lần, lần thứ nhất trị bệnh cho thế tử Trịnh Cán, lần thứ hai trị bệnh cho chúa Trịnh Sâm, lần nào cũng được chúa khen thưởng và muốn lưu ông ở lại kinh thành nhưng ông đã tìm mọi cách thoái thác mới được rời kinh.

Lê Hữu Trác văn chương, thi phú đều trác tuyệt, thơ của ông thanh cao, thâm trầm, ông viết:

“Thượng diệc lãn vi hà huống ác
Quí do bất nguyện khởi ưu bần”

Nghĩa Nôm:

Việc thiện hững hờ, xa lánh ác
Giàu không ham hố, kể chi nghèo

Lê Hữu Trác là một Đại y sư danh tiếng Việt Nam. Tương truyền có một thời gian ròng rã 10 năm, ông chỉ chăm chú vào việc đọc sách y và chữa bệnh, sau đấy ông nổi tiếng danh y.

Ông còn để lại những sách giá trị: Tân hoa Hải Thượng y tông tâm linh dương an toàn trạch, thường gọi tắt là: Y tông tâm linh hay Lãn Ông y tập (gồm có 66 quyển, biên khảo về y học và thảo dược học) và Thượng kinh ký sự (sách viết lúc chúa Trịnh Sâm triệu ông về kinh thành Thăng Long năm 1782).

Lê Hữu Trác là một bậc cư sĩ cao hiền, một y sư kiệt xuất.

*- Thiết nghĩ: Cuộc đời và sự nghiệp của Hải Thượng Lãn Ông, không nổi danh nơi chiến trường hay nơi quan trường. Nhưng với tư cách sống thanh bạch không ham danh lợi và tài năng của một đại danh y sư với học vấn uyên thâm, thông thạo địa lý, thiên văn, người đời đã mến mộ khắp xa gần.

Sau hơn 40 năm miệt mài nghiên cứu và tận tụy chữa bệnh cứu người. Ông đã sưu tầm khoảng 300 vị thuốc Nam, thu thập tổng hợp 2.854 phương thuốc hay của các bậc tiền bối lưu truyền trong dân gian. Ông đã truyền lại cho đời sau bộ sách “Y tông tâm lĩnh” được khắc in năm 1885, gồm 28 tập, 66 quyển, rất có giá trị cho nước nhà. Đại danh y Lãn Ông đã sưu tầm và biên khảo truyền lại bộ y khoa giá trị sâu sắc về: Y đức, y đạo, y thuật cho các thầy thuốc đời sau.

Ông là nhà văn học phong phú. Tác phẩm “Thượng kinh ký sự” đã chiếm một vị trí đặc biệt trong lịch sử văn học Việt Nam. Quyển “Âm dương y án” đã ghi lại một số câu chuyện chữa bệnh, có giá trị sâu sắc. Nên người đương thời đã thán phục: “Tiên sinh là bậc tuổi cao, đức dày, có tài làm thuốc như Hiên Viên, Hoa Đà; tài thơ phú như Lý Bạch, Đỗ Phủ. Tiên sinh chọn đời sống thanh cao của một bậc cao nhân. Biết bao văn nhân, kẻ sĩ mến mộ Hải Thượng Lãn Ông”.

Hải Thượng Lãn Ông, là thầy thuốc khả kính vì ông không bao giờ giấu nghề và ông dám trình bày khi người bệnh bị chết vì sao không thể chữa được để người đời rút kinh nghiệm. Tính ông cởi mở, hiệu Hải Thượng Lãn Ông: Hải Thượng là Hải Dương phủ Thượng Hồng, Lãn Ông là Ông Lười, nhưng ông siêng sắn vô cùng. Ông là người không tự cao, ông nói: “Mong những bậc tri thức có chí làm thuốc sau này, khi thấy những chỗ hay của tôi chưa đáng bắt chước, nhưng thấy chỗ dở của tôi cần phải lấy làm gương, không nên quá yêu tôi mà bảo chỉ chữa được bệnh mà không chữa được mệnh”.

Cảm Mộ: Hải Thượng Lãn Ông

Quê hương loạn lạc, khắp xa gần!
Lê Hữu Trác, danh lợi ngại ngần!
Xa lánh quan trường, yêu mến nước
Sống nơi thôn dã, lo lường dân
Núi rừng vắng vẻ, không xe ngựa
Ruộng rẫy yên vui, chẳng nợ nần
Danh tiếng y sư, lưu luyến khắp
Săm soi cây cỏ, giữ gìn nhân!

Nguyễn Lộc Yên

In Trang
1234567Trang sauTrang cuối

Quyền lực có thể đẩy sử gia ra khỏi cửa, tháo gỡ triển lãm, xé sách, bắt tô vẽ quá khứ theo ý mình. Nhưng rồi cũng có ngày chính bàn tay thò vào sửa lịch sử ấy được lịch sử đóng khung và ghi lại, nguyên vẹn một bàn tay... thúi.

“Tầm quan trọng của Phật giáo cho thời đại của chúng ta” là bản Việt dịch từ nguyên tác Đức ngữ Die Bedeutung des Buddhismus für unsere Zeit do Nhà xuất bản Osla Schloss Verlag München – Neubiberg ấn hành lần thứ 2 năm 1924. Qua bài viềt, tác gỉả đề cao Phật giáo là liều thuốc duy nhất vô cùng hiệu quả để chống lại tình trạng mất phương hướng tinh thần và nhu cầu xã hội của thời hiện đại. Ông chỉ ra rằng nền văn hóa xã hội phương Tây gặp phải những mâu thuẫn nghiêm trọng và không có một giải pháp thoả đáng vì tin tưởng mù quáng vào Thiên Chúa giáo cũng như chủ nghĩa duy vật...

Người đàn ông đang lái xe chở nhóm công nhân đến công trường, bỗng bị một chiếc xe không biển số bám sát phía sau. Vài phút sau, ông bị bắn chết ngay trên tay lái. Sáu ngày sau, một thanh niên 25 tuổi bị chặn xe trên đường đi làm. Năm phát đạn liên tiếp bắn xuyên vào xe; một viên trúng ngay giữa đầu. Anh chết tại chỗ. Không phiên tòa. Không bồi thẩm đoàn. Không cơ hội biện hộ. Chỉ một quyết định sống chết, được những kẻ bịt mặt đưa ra trong tích tắc. Nếu độc giả cho rằng đây là chuyện xảy ra tại Việt Nam hay ở một xứ sở nơi băng đảng lộng hành, xin nghĩ lại. Đây là nước Mỹ. Năm 2026.

Từ khi ông Donald Trump trở lại giữ chức Tổng Thống Hoa Kỳ, chánh sách mậu dịch của Hoa Thịnh Đốn đổi khác nhiều. Chính phủ Mỹ lấy thuế khóa làm một phương tiện để vừa bảo hộ kỹ nghệ trong nước, vừa gây sức ép với những nước cùng mình giao thương. Thuế khi tăng, khi giảm; việc thương thuyết hôm trước còn thuận, hôm sau đã có thể trở mặt. Thoạt trông, ấy chỉ là chuyện mua bán giữa Hoa Kỳ với từng nước. Nhưng xét cho kỹ, mỗi phen Hoa Thịnh Đốn dựng thêm một hàng rào thuế khóa, Bắc Kinh lại có thêm một dịp để mở đường giao thương với những nước muốn tìm nơi khác mà nương tựa.

Đó là một trong những sự thật dịu dàng nhất của kiếp người, rằng chúng ta, một phần nào đó, là kết quả từ của những người đã dạy dỗ mình, ‘nhất tự vi sư, bán tự vi sư’. Donald Trump cũng có một người thầy theo nghĩa như thế. Từ năm 2016, truyền thông Mỹ đã lần tìm ra người thầy này của Trump: Roy Cohn, và gọi ông ta là “một trong những kẻ thù tồi tệ nhất của Liên Minh Châu Âu, người từng cố vấn cho Donald Trump.”

Tính đến thời điểm hiện tại của tài khóa 2026 (tháng 10, 2025 – tháng 9, 2026), thiếu hụt ngân sách liên bang Hoa Kỳ đã lên tới khoảng 1.8 nghìn tỷ USD, trong đó mức thiếu hụt của riêng tháng 7 là 432 tỷ USD, cao nhất kể từ tháng 3, 2021. Medicare tăng mạnh đã góp phần đẩy tổng con số lên cao, trong khi chính quyền vay nợ vẫn là một yếu tố đóng góp đáng kể. Tình trạng này đã đẩy tổng nợ quốc gia lần đầu tiên vượt mốc 40 nghìn tỷ USD, chủ yếu do chi phí lãi vay ròng gia tăng, các khoản chi cho chương trình phúc lợi bắt buộc và tác động từ các đạo luật chi tiêu mới được ban hành. Văn Phòng Ngân Sách Quốc Hội (Congressional Budget Office - CBO) dự đoán thâm hụt ngân sách cả tài khóa 2026 sẽ ở mức gần 1.9 nghìn tỷ USD.

Tổng Thống Donald Trump vừa đưa cuộc chiến thuế quan với Canada sang một vòng mới, áp thuế 50% lên khoảng $20 tỷ hàng nhập cảng từ nước láng giềng phía bắc, chỉ hơn hai tháng trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Trên lý thuyết, đây là một đòn đánh vào Canada. Trong thực tế, nó cũng là một sắc thuế đánh vào kỹ nghệ Hoa Kỳ. Lý do khá rõ: sau nhiều thập niên tự do mậu dịch, hai nền kinh tế Hoa Kỳ và Canada đã đan vào nhau từ dầu thô, điện lực, thép, nhôm cho tới xe hơi và linh kiện. Đánh thuế một mắt xích ở Canada, nhiều khi chính hãng xưởng Mỹ lại là nơi gánh thêm phí tổn.

Mysticism: Christian and Buddhist là một trong những công trình tiêu biểu của Suzuki trong lĩnh vực nghiên cứu và đối thoại liên tôn. Tác phẩm được Nhà xuất bản George Allen & Unwin (London) ấn hành năm 1957 và được dịch giả Như Hạnh chuyển ngữ sang tiếng Việt với nhan đề Huyền học đạo Phật và Thiên Chúa giáo, do Nhà xuất bản Kinh Thi xuất bản năm 1974.

Một người mời bạn đi ăn tối. Bạn mệt, không muốn ra khỏi nhà, nhưng thay vì nói thật rằng tối nay chỉ muốn nằm yên, bạn đáp “Tiếc quá, tôi có hẹn mất rồi”. Một người quen hỏi cái áo mới có đẹp không. Bạn thấy chẳng đẹp chút nào, song vẫn mỉm cười: “đẹp lắm!” Một đứa trẻ chìa ra bức tranh nguệch ngoạc, không ai nỡ nói: “Con mèo này trông giống củ khoai.” Không nền dân chủ nào suy vong vì những câu nói dối vô hại ấy. Madeleine Aggeler của The Guardian, người từng thử sống hai tuần không nói dối vặt như thế cho rằng phần lớn chúng ta không nói dối vì có ý hại người. Ta nói dối vì sự thật bất tiện. Vì không muốn làm ai mất lòng. Hoặc chỉ vì một câu không thật ngắn hơn một lời giải thích thật.

Trong chương trình phát hình kéo dài hơn 6 phút trên đài truyền hình quốc gia VTV vào tối ngày 16/08/2026, lần đầu tiên, sau gần một năm rưỡi, công chúng mới được nghe công bố công khai cái gọi là kết quả điều tra về vụ tai nạn giao thông tại đường Nguyễn Huy Tự, Hà Nội. Bản tin xác nhận người cầm lái xe ô tô lấn trái, vi phạm Luật Giao thông Đường bộ làm chết một nữ sinh và khiến người cha mang thương tích nặng chính là cựu Đại biểu Quốc hội Nguyễn Sỹ Cương.
1234567Trang sauTrang cuối
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.