Tình Người và Ngựa Trong Loạn Lửa
Nguyễn Ngọc Phúc
Mới chừng 2 tháng qua hồi tháng 10 năm 2017, người ta chưa quên được trận cháy rừng thật lớn ở Napa Valley, Bắc Cali. Nó đã thiêu rụi cả hàng ngàn căn nhà và giết mấy chục người không chạy kịp khỏi cơn loạn lửa, không kể hàng trăm người bị ghi mất tích.
Chỉ hai tháng sau, khi cơn giông gió núi Santa Ana bắt đầu thổi đến đầu tháng 12 , trời đã nổi lửa ở miền Nam Cali.
Không những nổi lửa mà còn hà hơi tiếp gió để gây ra 6 cơn bão cháy lớn ở đây.
Sáu vùng cháy núi đang tiếp diễn cả tuần lễ nay ở Nam Cali.
Hai vùng cháy ở bắc Los Angeles, gọi tên là Thomas Fire vùng Ventura - Rye Fire vùng Santa Clarita
Hai vùng cháy ở cạnh Los Angeles là Skirball Fire ở Bel-Air và Creek Fire vùng Sylmar.
Một vùng mới cháy là Lilac Fire ở San Diego.
Một vùng tên là Liberty Fire ở Riverside County.
Ngưởi ta chưa quên được những cảnh thương tâm khi nạn nhân quay lại căn nhà thân yêu tổ ấm của mình để chỉ còn nhìn thấy một đống tro tàn cột kèo xiêu vẹo và đầy nghi ngút khói tang thương.
Từ Bắc Cali tới Nam Cali, nước mắt đã rơi ra thật nhiều, đôi khi con người chỉ còn biết im lặng ngậm đắng nuốt cay vì làm sao nói được cả một cuộc đời với dấu vết của tuổi thơ cho đến ngày khôn lớn, kỷ niệm của lứa đôi cho đến bầy đàn con cháu, hình ảnh của nụ cười và tiếng mừng xôn xao của gặp gỡ và gia đình xum họp. Nay chỉ còn lại với tro bụi khói bay và gạch đá nát tan ngổn ngang bao đời người.
Nhưng bên cạnh đó, có một nỗi đau thương mới đã xẩy ra ờ trận cháy rừng Nam Cali, Creek Fire ở Sylmar và Lilac Fire ở San Diego.
Khi theo dõi tin tức cháy trên TV và báo chí, tôi đã gần như quên hẳn những đau thương của nạn nhân hỏa hoạn đang gánh chịu khi nhìn thấy hình ảnh của các con ngựa bị cháy, bị phỏng và nằm chết trong trại. Những hình ảnh kinh khủng vô tình đài TV đã cho chiếu phớt ngang. Tôi chắc họ sẽ không bao giờ chiếu lại nó trên TV nữa vì kinh khủng.
Nếu chỉ một vài con thì có lẽ nỗi thương đau không khiến tôi có thể ngồi viết lên câu chuyện này.
Nhưng loạn lửa đã giết 29 con ngựa ở trận cháy Creek Fire và 35 con ngựa ở Lilac Fire, 64 con ngựa tất cả.
Cháy trại nuôi ngựa ở Lilac Fire.
Trong các loại thú gần gũi với con người như chó, mèo, chim, gà, cá, vịt, trâu, bò, ngựa....,tôi yêu loài ngựa nhất vì ngựa hiền lành, âm thầm và dễ bảo, một thú vật tiêu biểu cho hòa bình và im lặng thương yêu.
Tôi không hiểu sao các trại nuôi ngựa đã không cứu được tất cả và đã để hơn 60 con ngựa bị chết cháy vì bị phỏng hay bị ngạt thở trong hai trận cháy rừng đó.
Có đọc tin tức trên báo chí Mỹ thì mới hiểu câu chuyện thương tâm đó đã xẩy ra như thế nào?
Ngựa hoảng sợ chạy tán loạn ra khỏi chuồng.
Trong trại huấn luyện ngựa San Luis Rey Downs vùng cháy Lilac ở San Diego, một khu có gần 500 con ngựa đang có mặt ở đó.
Khi trận cháy xẩy ra, vào lúc 7.30 sáng, có khoảng hơn 30 con ngựa được di tản tới khu Del Mar Fairgrounds
Lúc ngọn lửa bắt đầu lan tới trại nuôi ngựa, tàn lửa từ các ngọn cây dừa đã bay theo gió táp vào các chuồng ngựa và bắt đầu bắt cháy.
Ngựa đa số được nuôi riêng từng chuồng, mỗi chuồng gần như có khóa nếu là ngựa quý. Khi lửa bắt đầu cháy trên mái chuồng, nhân viên trại quyết định mở khóa thả ngựa ra.
Tình hình cháy và khói mù mịt đã làm cho ngựa hoang mang, không biết làm gì. Có nhiều con ngựa không muốn chạy ra khỏi chuồng và cứ quay cuồng trong chuồng cho dù có người chạy vào tìm cách đẩy ra nó ra để chạy nhưng vẫn không ra.
Đến khi cả đoàn ngựa thoát ra được khỏi chuồng chạy, lúc đầu, nhân viên chuồng ngựa cố gắng hướng dẫn đoàn ngựa đi đến các chỗ đồng trống hay đường chạy đua một cách an toàn.
Nhưng khi lửa bắt đầu cháy dữ dội trong trại, việc hướng dẫn không còn làm trong trật tự được nữa, nhân viên đã thả lỏng cho đoàn ngựa trốn lửa chạy tự do trong trại.
Việc chạy tự do này chính là nguyên nhân gây ra cái chết của khoảng 35 con ngựa vì có nhiều con ngựa hoang mang không biết đường nào thoát thân và chỉ nhớ đến cái chuồng cũ của mình, cho nên, lại tìm cách chạy ngược về chuồng cũ và chạy vòng vòng quanh chuồng vì cứ tưởng theo đám đông chạy ra con đường đó là thoát nạn.
Việc chạy lòng vòng chung quanh chuồng đang cháy đã là nguyên nhân gây chết cho một số ngựa vì bị phỏng và bị ngạt hơi.
Ngựa hoảng sợ chạy lòng vòng quanh chuồng
Cô Martine Bellocq, một nhân viên cứu ngựa đã bị phỏng cấp độ 2 và 3, hơn 50 % toàn thân khi đi cứu 6 con ngựa. Cuối cùng, 3 con ngựa đã bị chết và cô đã được chở đi nhà thương cấp cứu vì bị hôn mê do bị phỏng cháy.
Đã có những con ngựa bị phỏng mặt, phỏng lưng và cháy da, cháy cả đầu và đôi mắt đỏ rực chảy nước mắt khiến tôi nhìn thấy thật thương tâm. Điều an ủi là bên cạnh nó, có một người bạn đang nắm giây cương và vuốt ve an ủi nó.
Tôi không thấy dấu hiệu đau đớn của nó nhưng nhìn đôi mắt đỏ rực, tôi biết nó đau đớn lắm.
Nắm được giây cương của ngựa là việc ưu tiên có thể cứu ngựa vì có thể dắt nó đến xe chuồng ngựa và đẩy nó lên chở đi nhưng bắt được giây cương ngựa khi cả đoàn ngựa đang chạy tán loạn không phải là việc dễ dàng.
Đứng chặn đầu hay chạy theo dòng ngựa để bắt giây cương là một việc rất nguy hiểm vì có thể bị đè và húc đến chết.
Một nhân viên kinh nghiệm khác đã tìm cách cưỡi một con ngựa chạy đầu đàn mà cô đã huấn luyện để dẫn đầu đoàn ngựa chạy đến một đường hầm thoát hiểm đã bị đè gần chết.
Nhiều con ngựa khác đã thoát ra khỏi chuồng chạy hoảng loạn tự do nhưng khi đựng phải một cây dừa đang cháy đỏ rực đã hoảng sợ chạy ngược về chuồng cũ vì không biết đường nào khác để chạy.
Ở chuồng cũ, có nhiều con ngựa vì quá sợ dù cửa chuồng đã được mở nhưng không chịu chạy ra. Cuối cùng, đã bị chết cháy ở trong đó.
Trận cháy vẫn còn tiếp diễn và nhiều người cứu ngựa đã bị thương, bị phỏng và nằm nhà thương nhưng những câu chuyện và cái chết cháy của ngựa vẫn làm tôi thương xót và động lòng yêu thương loài vật này rất nhiều.
Đã có nhiều nước mắt rơi ra khi họ kể chuyện cứu ngựa và ngựa chết, tôi biết nỗi thương tâm đó không dễ gì nguôi ngoa bởi vì các con ngựa đó là một phần của cuộc đời họ, một cuộc đời có nhiều kỷ niệm ưu ái, đẹp đẽ, thương yêu và thăng trầm.
Tôi xin ngưng viết ở đây bằng hình ảnh một chàng thanh niên bỏ xe chạy xuống lề đường nơi mà ngọn lửa đang cháy đỏ rực để cứu một con thỏ đang hoảng sợ lửa không biết chạy đâu để thoát thân.
Chỉ là một con thỏ rừng không quen thuộc, người thanh niên này còn biết thương yêu cứu giúp con thỏ khỏi ngọn lửa. Còn những con ngựa, một phần của cuộc đời mình, những người chăn nuôi huấn luyện sẽ đau khổ biết bao khi không làm gì được để giúp chúng qua con loạn lửa và sống sót.
Không có gì đau xót bằng hình ảnh cái chết đau thương nhìn thấy mà không thể làm gì được để cứu chúng, những con ngựa trong loạn lửa.
Người và thỏ rừng trong loạn lửa.
NGUYỄN NGỌC PHÚC
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình