Heo dưới mắt các danh họa
Trịnh Thanh Thủy
Một trong những điều kỳ diệu của hội hoạ là khi xem tranh người ta thấy được niềm vui, cảm được sự an bình hay hạnh phúc hoặc một niềm đau, nỗi buồn xâm lấn hồn mình một cách nhẹ nhàng, lúc nào không hay. Nghệ thuật thị giác còn kết nối được quá khứ và hiện tại hay những mối quan hệ mật thiết giữa con người và con vật một cách diệu kỳ qua nét vẽ. Chỉ cần nhìn một bức tranh vẽ một chú chó bé nhỏ dễ thương bạn cũng thấy dâng lên trong lòng niềm thương mến dịu dàng đến nỗi chỉ muốn giơ tay lên vuốt ve nó dù là bức tranh vẽ ấy ở thế kỷ thứ 15 hay mới được sáng tác rất gần đây. Cảm xúc của chúng ta về một con vật sẽ thay đổi dưới một góc nhìn nhân cách hoá trong cách vẽ của những hoạ sĩ qua các thời đại.
Bạn hãy xem bức tranh Hai con heo trong chuồng(1649) của danh hoạ Paulus Potter ở thời Victoria cách đây 369 năm để thử xem cảm nhận của bạn ra sao?
Pic 1 Two Pigs in the sty (2con heo trong chuồng), sơn dầu 1649
Paulus Potter là một hoạ sĩ người Hà Lan(1628-1654), nổi danh chuyên vẽ động vật và phong cảnh. Hai con heo trong tranh ông khoác một màu lông không phải màu hồng là màu truyền thống của giống heo mà là một màu vàng pha trắng do nguồn sáng hắt vào chuồng làm nổi bật sự tranh tối, tranh sáng. Thế ngồi của con heo nái với đôi mắt nửa khép nửa mở, như nói lên một điều gì buồn thảm hơn là tươi vui. Con heo nằm dưới bất động với đôi mắt mở nhưng dường như đờ đẫn, vô hồn. Nó khiến tôi nghĩ đến câu "Một con ngựa đau, cả tàu không ăn cỏ". Đôi heo này tạo cho người nhìn một cảm giác bất an và nhiều cảm nghĩ buồn lo lẫn lộn.
Đối với Picasso, những con heo ở nhà quê lại là nguồn cảm hứng vô tận cho các nét vẽ giản đơn mở ra cho ông một phong cách vẽ khác vào năm 1906 và về sau. Ông đã hoạ những bầy heo đực, cái và con đượm vẻ duyên dáng, cái mình thật to mà chân thì bé xíu bằng chì than trên giấy hoặc bản in trên lụa để tặng người bạn thân dưới quê là Stein Gertrude. Picasso rất yêu động vật, các con thú thường xuất hiện trong tranh ông nhưng hình ảnh con heo được ông mô tả bằng vài nét không sơn phết, lại đẹp đẽ và gần gụi với con người. Những bản vẽ heo là kết quả của nghệ thuật nguyên thủy đã được chấp nhận vào đầu thế kỷ 20 của Picasso.
Pic 2 Heo mẹ heo con
Ngoài ra heo còn hiển hiện trong một bản vẽ phác đi đôi với lập thể trong bức Etude pour un manager et un(Bài học cho người quản gia và một con heo)
Pic 3 Etude pour un manager et un-Chì than
Tuy nhiên với những tài danh của thế giới màu sắc, các con vật chúng ta thấy thường ngày đôi lúc biến dạng, đổi hình trong bàn tay cầm cọ đầy sáng tạo của các hoạ sĩ lỗi lạc.
Dali Salvador là một thí dụ điển hình. Với phong cách siêu thực của ông người và vật trở nên lạ lẫm y như con người ông. Dali, với một nhân cách bất thường, cực đoan, thông minh, và giàu trí tưởng tượng, con heo của ông có 4 cái chân dài ngoằng lại chính là 4 cái xẻng cuốc đất.
Pic 4. Untitles after "Las Meninas" -1960
Có lúc hình tượng heo trong tranh ông đã trở thành những miếng thịt heo muối Bacon. Với sở trường làm tan chảy các vật dụng quanh mình, Dali đã vẽ chính mình như một miếng bacon nướng tan chảy rất hài hước.
Pic 5. Soft self potrait with grilled bacon
Dali cũng không ngừng diễn đạt chính con người mình vào những nhân vật có phong cách ông thích hay họ chính là ông. Ông đã vẽ 38 bức tranh vẽ và màu nước trong cuốn sách "The Life and Achievements of the Renowned Don Quixote de la Mancha" mà ông tái tạo lại nhân vật Don Quixote kẻ đánh nhau với cái cối xay gió của nhà văn Miguel de Cervantes. Trong ấy, ông vẽ Don Quixote quỳ gối thần phục một con heo cái có một bầy heo con.
Pic 6. Don Quichotte de la Manche, 1964, sơn dầu
Trong đời sống có nhiều sự việc xảy ra lạ lẫm mà người ta không bao giờ ngờ đến. Chúng ta thường thấy những con vật được huấn luyện làm trò nhảy dây, ca hát, bơi lội hay làm xiếc. Tuy nhiên người ta chưa nghe hay thấy một con heo nào có tài vẽ vời như một con người, một hoạ sĩ. Một con heo đã làm được điều này bạn ạ. Nó được người ta ghép tên Picasso cho nó thành Pigcasso. Nó được thoát chết trong một lò mổ ở Nam Phi vào giờ thứ 11 và trở thành một nghệ sĩ nổi tiếng thế giới.
Cô Joanne Lefson, chủ của một nông trại chuyên cứu vớt những động vật bị sát sinh, đã cứu nó lúc nó được hai tháng tuổi. Cô nhận thấy nàng trư này thích ngậm cây cọ sơn trong miệng, thế là cô quyết định đặt một miếng vải bố truớc mặt nàng. Sự nghiệp hội hoạ của nàng heo bắt đầu, và lúc nàng được 21 tháng, các tác phẩm bán ra của nàng có bức đạt tới 2980 Đô Mỹ. Pigcasso đã trở thành một họa sĩ heo độc nhất vô nhị trên thế giới với rất nhiều bức tranh đã được bán ở Anh, Mỹ, Nam Hàn, và Mã lai. Tiền thu được dùng vào ngân quỹ của trại cứu thú vật sắp bị đưa vào lò mổ của trang trại. Nàng heo cũng ký tên vào hoạ phẩm của mình bằng cái đầu mũi hồng hồng, xinh xắn, dễ thương. Vào tháng 9, 2018 nàng lên hai tuổi rưỡi và nặng 750 kg. Nàng ăn đủ mọi thứ như các cậu mợ heo khác, ngoại trừ cây cọ sơn. Nàng cũng có triển lãm của riêng mình "Oink" ở Victoria và Albert Waterfront thuộc Cape Town, Nam Phi. Ngoài ra sẽ có các triển lãm ở những nơi khác như London, Paris, Berlin và Amsterdam chờ nàng. Pigcasso mang doanh thu về cho cô chủ cả triệu đồng Nam Phi khoảng 71 ngàn Đô Mỹ.
Pic 7. Pigcasso
Pic 8. Một hoạ phẩm của Pigcasso-life is beautiful
Người ta liệt các bức tranh của nàng vẽ vào trường phái "Trừu tượng(Abstract) hay Trừu tượng biểu hiện (Abstract expressionism). Hãng đồng hồ Swatch của Thụy Sĩ đã hợp tác với cô chủ để hoạ kiểu chiếc đồng hồ đeo tay với hoạ kiểu nhiều màu sắc của Pigcasso sẽ ra mắt vào tháng Hai năm 2019. Sự thành công tuyệt vời của một nàng heo đã tạo nên một sự thật trái cẳng ngỗng, khiến một hoạ sĩ người Nga đã than khóc ầm ĩ trên facebook của anh ta rằng "Một con heo đã bán được nhiều hoạ phẩm hơn tôi !!!"
Cuộc sống của nàng thì khỏi nói không những làm các con heo khác thèm muốn mà con người cũng phải ganh tị. Sáng sớm và chiều tối là giờ vàng để nàng đứng vẽ, ngoài ra thì nàng ăn và ngủ. Khi chở nàng đi triển lãm hay đi show, cô chủ dụ dỗ nàng vào chiếc xe Mercedes-Benz van thật là chắc chắn, có kéo theo một ngăn đầy bắp rang(popcorn). Thậm chí nàng còn có một fan mê nàng đến nỗi gởi cho nàng bắp rang ngào đường(Caramel popcorn) mỗi tháng từ New york. Hoạ phẩm của nàng được nhiều khách thưởng ngoạn nghệ thuật yêu thích khắp thế giới đến nỗi hai chương trình nổi tiếng America's Got Talent và Britain's Got Talent mời nàng có mặt trong chương trình của họ nhưng cô chủ từ chối vì không có cánh cửa chiếc máy bay nào có thể nhét nàng vào lọt. Hơn nữa nàng có thể ăn luôn cả cái nệm ghế nàng ngồi !!!
Trịnh Thanh Thủy
Tài liệu tham khảo
https://www.pressreader.com/south-africa/sunday-times/20180902/281913068986581
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình