Có Một Bài Thơ Vô Danh

01/03/202009:21:00(Xem: 5204)

                                                     


LỜI PHI LỘ-Tôi được đọc bài thơ này lần đầu tiên khi nó được phổ biến trên báo VĂN, nếu tôi không nhầm,  vào những năm 80 của thế kỷ trước. Có điều đáng chú ý cuối bài thơ báo VĂN có ghi rõ Vô Danh, nghĩa là không rõ tác giả. Nhưng tôi tin rằng báo VĂN biết rõ tác giả nhưng không tiện nói ra vì tác giả vào thời khoảng ấy còn ở trong nước. Chỉ cần đọc bài thơ qua một lần, xuyên qua văn phong, ai cũng cảm nhận tác giả của bài thơ này là Thanh Tâm Tuyền. Người bạn họa sỹ già ở Orleans bên Pháp vào thời điểm này không ai ngoài họa sỹ Thái Tuấn. Nhà thơ Thanh Tâm Tuyền đến Mỹ vào năm 1990 theo diện HO. Nhà thơ Thanh Tâm Tuyền đã từ trần tại tiểu bang Minnesota vào ngày 22-3-2006, (1936-2006) sau mười sáu năm định cư ở Mỹ, hưởng thọ 70 tuổi.                                                     

        Nhân dip ngày giỗ thứ mười bốn-14 sắp tới của nhà thơ, và cũng để tưởng nhớ công ơn anh đã mở ra một hướng đi mới nền thi ca của đất nước ta, tôi xin mạo muội trinh bày lại nơi đây bài thơ của anh và cố gắng giữ nguyên hình thức như nó đã được trinh bày trên báo VĂN. Nếu có gì không hoàn hảo như ý muốn, xin quí vị lượng thứ. Xin tri ân-Đào Như


                                                                 Thư gửi người

                                                                    bạn họa sĩ

                                                                  già ở orléans


                          Người bạn vẽ già đi xa gửi cho tôi bức tranh Mùa Đông Quê Cũ

                          Đầm đìa mê nón áo tơi

                          Nghe tái tê cơn mưa phùn sơn dầu Paris đổ trên đồng chiêm mái rạ

                          Nghe trên tóc mình tuyết thời gian từng nạm trắng rơi rơi

                          Một thâp kỷ trôi vèo

                          Anh còn nhớ câu thơ tôi âm vang chiếc thùng phuy kinh động

                          Lăn xuống cầu thang, lăn mãi xuống cầu thang

                          Rút ruột đêm khuya cho mười năm vụt trở thành trống rỗng

                          Từng khối kỷ niệm buồn lăn suốt những mùa đông

                          Bao nhiêu đêm như Lý Bạch thời nào, anh ngước nhìn vần trăng châu Âu thâm thẩm sáng

                          Nhịp trống quân xưa, đứa trẻ xưa, rặng tre xưa, run bấn sợi dây cuồng

                          Cúi mái đâu già nua trên nền voan thâm thẩm trắng

                          Cố hương, chừ, cố hương

                          Thức ngủ trong anh, kẻ lữ khách vất vả cô đơn, loài du ca một đời thức ngủ 

                          Chốn đến nơi đi, cây kia nào biết lặng, gió chẳng biết dừng

                          Thổi suốt trời Orléans con bấc giọt đầm âm âm đồng đất cũ

                          Sóng vã lời tôi mười năm trời còn ngậm bến tranh anh

                          Đêm gõ búa khai niên, tôi độc ẩm trong giọt nước mắt lớn anh gửi về tôi từ niềm tri kỷ

                          Cơn ướt cơn khô cuộc trả vây thấm đẫm tận cùng

                          Đầm đìa tôi, đầm đìa anh, đầm đìa tất cả

                          Hoa đào có xót thương chăng khi vắng bầy thiên điểu di cư một nền mây cánh vỗ

                          Cố nhân, chừ, cố nhân !

                                  

                                                                                            VÔ DANH






                          




Mưa Mưa Mưa Bên kia biển Mưa có lạnh không em Dúi ngón chân son dưới lòng cát ấm Cát sẽ phủ chân em Biển vuốt ve trìu mến Sóng nhấp nhô mưa đời
Tam quan mái lạnh người không tới | Cả ngôi chùa đứng khóc trong mưa.
Trước khi là một bài thơ, "Hòn Đá Làm Ra Lửa" đã là một hành vi kỳ lạ đối với chính khái niệm văn bản. Nó ra đời không trên trang giấy mà trong trí nhớ, giữa hai trại tù Gia Trung và Hàm Tân, suốt gần một thập niên, chỉ được ghi thành chữ lần đầu khi tác giả đã đặt chân tới Thụy Điển, theo tài liệu, nhưng tôi nghĩ, phải trước đó, khi ra khỏi tù hay đến chốn an toàn, phải ghi lại dù không được tề chỉnh như sau này. Phần đông người đọc dừng lại tắc lưỡi, xem đây là một chi tiết cảm động về nghị lực.
Tôi gặp lại anh bên kia ngọn núi / Trong nắng chiều sắp tối / Sao anh không về nhà? / Cha khóc con tàn hết mùa hoa / Mẹ chờ con khuyết cả trăng rằm / Nhà xưa em vẫn đợi / Đó không phải là nhà / Đó là cái còn lại / Của bóng tối. Khuôn mặt tôi không còn nữa / Bên kia cánh cửa: không ai chờ / Làng quê xa vời vợi: tiếng gà gáy sáng / Chó sủa đêm trăng.
Như đứa trẻ nghịch ngợm xé ra trên mặt nước những vòng tròn quấn quít trăm điểm mở
buổi chiều trở về từ cuộc đi bộ | nghe chút hương thơm của hoa jasmin | trắng như bạch ngọc
Cách tốt nhất để giết một con chim | là thế này: dù nó đang cãi cọ hay cất tiếng kêu, | bạn hãy viết rằng chú chim nhỏ đang hót.
Thưa Công nương mắt hương thu u uất Mùa thu không trở lại trong đôi mắt đại dương xanh đầy móng vuốt và, tiếng hát của nàng rắc hoa trên đường về quê cũ xa xăm. Công nương không tin ư
Chuỗi hạt mẹ nằm trên trang | Ý thờ sâu lắng miên man niệm tình
Trận Mậu Thân xãy ra, đơn vị tôi đánh nhau với vc ngay sân nhà.Trận Gò Me Biên Hòa cách hậu cứ tôi chừng 500 mét. Thằng em tôi, thằng em… tôi vừa cưới vợ cho nó nằm lại cùng chiến trường. Vợ nó đón đơn vị quay về ngay tại sân cờ, nhìn quanh không thấy nó, mang cái bầu, xông thẳng đến tôi, không một giọt nước mắt đấm vào ngực tôi bình bịch ‘chồng em đâu, mất rồi hả anh hai’. Vâng đời lính là vậy, vợ lính là vậy.
Để hiểu một nhà thơ, đôi khi phải bắt đầu từ chỗ thân xác họ đã đi qua. Với Nguyễn Hoàng Nam, chỗ ấy là một chiếc ghe đánh cá ra cửa biển Rạch Giá. Trong bài Về nguồn (1990), ông ghi lại khoảnh khắc mửa thốc mật xanh trong hầm ghe, và chính trong cơn say sóng kinh hoàng đó, ký ức quê nhà bật lên: xứ Bưởi Biên Hòa, căn nhà số 66 đường Phan Đình Phùng nơi người mẹ mang ông trong lòng. Rồi đến trại tị nạn Songkhla ở Thái Lan với nắng cháy tóc và sứa lửa phỏng da, sau những bữa ăn cá sình rau vụn. Rồi đến Bolsa, đến tượng Phước Lộc Thọ, đến những bãi biển California.
Môi thầm ngậm nửa lời kinh | Tưởng như thập giá ẩn mình trong sương | Trả lại Chúa những vết thương
tâm trí và khói lang thang | bên này, bên kia trái đất | hồ nước cạn, con đường ngập | cánh rừng tự thiêu | tảng băng bắc cực lững lờ