HMS Ceylon, tàu tuần dương Ceylon của Hải quân Hoàng gia Anh, trở về Portsmouth sau 17 tháng đồn trú ở Viễn Đông, thứ sáu ngày 18 tháng 12 năm 1959. Trong ảnh, Thủy thủ John White, và vợ là Lynne 22 tuổi, đến từ Shaftesbury, Dorset, chào đón chồng trở về. (Ảnh của Daily Mirror/Mirrorpix/Mirrorpix qua Getty Images)
Một mùa bầu cử tổng thống đã đến và đi ở Hoa Kỳ. Trong khi mọi cuộc đua chính trị đều có ý nghĩa nào đó đối với công dân, thì cuộc bầu cử đặc biệt này có thể tác động đến mọi người theo những cách mới, chưa từng có trong lịch sử Mỹ. Cho dù, đó là các cuộc trục xuất hàng loạt, hay tảng băng chìm thuế quan, hay từng nhân vật “kỳ lạ” trong nội các mới do Tổng Thống đắc cử Donald Trump lựa chọn, thì đều là một ảnh hưởng đến cảm xúc và không khí của mùa lễ hội lớn nhất trong năm.
Khi tác giả người Mỹ Washington Irving từ Anh trở về Mỹ, ông ghi lại những truyền thống lễ Giáng Sinh mà ông đã thấy ở các quốc gia khác trong cuốn The Sketch Book. Trong chương có tên “Christmas Eve,” ông viết: “Cây tầm gửi vẫn được treo trong các trang trại và nhà bếp vào dịp Giáng sinh, và những chàng trai trẻ có đặc quyền hôn các cô gái bên dưới nó, mỗi lần hái một quả mọng từ bụi cây. Khi tất cả các quả mọng được hái hết, đặc quyền đó sẽ chấm dứt.”
Nhiều thế kỷ sau, nụ hôn này, dù là trò đùa tinh nghịch hay lời tạ ơn của một vị nữ thần trong thần thoại, cũng chuyển thành một cử chỉ lãng mạn phổ biến trong ngày đêm lễ hội Giáng Sinh của các gia đình người Mỹ, ngay cả đó là những người có tư duy tự do, cấp tiến, không tin vào những truyền thuyết mộng mị.
Nhưng rồi, cái lãng mạn truyền thống có từ hàng thiên niên kỷ trước liệu có còn trong năm nay?
Trên HuffPost gần đây có đăng một bài xã luận của Andrea Tate, giải thích vì sao bà đã hủy bỏ tiệc Lễ Tạ Ơn và Giáng Sinh sau cuộc bầu cử. Nhiều người đã đăng lại bài viết này trên Reddit. Andrea Tate viết về nỗi buồn của bà sau khi có kết quả người thắng cử. Bà lướt mạng xã hội trong một tâm trạng chán chường, tìm kiếm sự đồng cảm từ những người có cùng nỗi niềm. Và Tate dừng lại ở một danh khoản rất quen, với dòng chữ “God Bless America. God bless #45, 47.” Đó là lời của chồng bà, Andrea Tate.
“Bài đăng có một vài Likes và một vài người bình luận hưởng ứng sự vui mừng với ông ấy. Ông ta đang ở dưới bếp pha cà phê, còn tôi ở trên lầu, cố gắng tránh mặt ông ấy. Tôi không thể nói chuyện với ông ta, thậm chí không thể nhìn mặt,” Tate viết trong bài xã luận.
“Tôi ngay lập tức nhắn tin, ‘em yêu anh, nhưng vì tôn trọng em và tất cả những người bạn có cùng tư tưởng cấp tiến của em, anh có thể xóa bài đăng đó được không? Ngoài ra, hãy nói với gia đình anh rằng em yêu quý họ, nhưng em sẽ không đến vào Lễ Tạ Ơn và em sẽ không tổ chức Giáng Sinh. Em cần yên tĩnh.”
Người chồng sau đó nói lời xin lỗi, nhưng cuộc sống của hai người không thể trở lại như trước.
Cuối cùng, khi Tate mở lời với chồng mình, đó là lời từ chối của bà: “Em không muốn bất kính với cha mẹ anh, hoặc gia đình em trai của anh trong nhà của họ, hoặc nhà của chúng ta, vì vậy tốt nhất là theo cách này. Không tổ chức gì cả. Anh có thể đến thăm họ. Em nói rất nghiêm túc. Em sẽ không ở trong một căn phòng có 15 người đã bỏ phiếu cho Trump.”
Chồng của Tate không phản đối, cũng không thuyết phục bà phải làm điều ngược lại. Ông chỉ nói rằng con trai họ và bạn gái của con sẽ về nhà và liệu chúng có "cảm thấy buồn không". "Chúng ta sẽ có kỳ nghỉ nhỏ của riêng mình và mọi chuyện sẽ ổn thôi", bà trả lời.
Tate kết thúc bài viết của bà bằng cách tự trấn an: “Tôi biết anh ấy đồng cảm với tôi, điều mà tôi rất biết ơn. Tôi sẽ bám lấy điều này như một chiếc bè cứu sinh giữa lúc tôi cố gắng tìm ra cách để tiếp tục với cuộc hôn nhân của mình.”
Hàng chục ngàn (11K) chia sẻ từ người đọc trên Reddit đồng cảm với Tate trong câu chuyện bà kể. Và hơn một nửa con số đó cho biết họ cũng đã hủy bỏ tiệc Giáng Sinh năm nay với gia đình.
Một câu chuyện khác được kể trên Buzzfeed.
“Tôi có hai cô con gái đang học đại học. Chúng tôi có một nhóm ‘chat’ gồm cha mẹ, tất cả anh chị em và các cháu. Cha mẹ của tôi và anh chị em là những người ủng hộ Trump, bỏ phiếu cho Trump và họ không xấu hổ vì điều đó. Sau cuộc bầu cử, những đứa con của tôi lặng lẽ rời khỏi nhóm ‘chat’. Một trong hai con gái của tôi là người đồng giới. Khi mẹ tôi hỏi lý do các con tôi rời khỏi nhóm, con tôi nói rằng chúng sẽ không tham dự bất kỳ buổi riệc gia đình nào nữa, kể cả Lễ Tạ Ơn và Giáng Sinh.
Mẹ của tôi đã cố gắng giải thích với các con tôi rằng lá phiếu không liên quan gì đến chúng. Đứa con lớn của tôi nói chúng được nuôi dạy không giao du với những người dung túng cho hành vi hiếp dâm, nói dối và lừa đảo. Con tôi nói với mẹ tôi rằng ‘lá phiếu của ông bà sẽ tác động trực tiếp đến cuộc sống của tụi con theo hướng tiêu cực, và ông bà không quan tâm. Ông bà đã chọn những lời sáo rỗng của một chính trị gia thay vì cháu của ông bà.’”
Không khác với câu chuyện của Andrea Tate, 100% những lời bình luận dưới bài viết của người cha này đều ủng hộ phản ứng của hai cô gái. Nhưng quan trọng hơn, hai cô gái nhận được sự ủng hộ tuyệt đối từ cha của họ.
Từ tháng Mười Một, Hiệp Hội Tâm Lý Người Mỹ đã thực hiện cuộc khảo sát trên 2000 thanh thiếu niên ở Mỹ và kéo dài cho đến trước Lễ Tạ Ơn. Kết quả cho thấy cứ 5 thanh thiếu niên ở Mỹ thì có hơn 2 người (38%) bỏ qua dịp đoàn tụ gia đình trong dịp lễ cuối năm, chỉ vì sự khác biệt hệ chính trị và kết quả cuộc bầu cử.
Thật ra, từ trước và cả khi bầu cử diễn ra, nhiều người Mỹ đã có chọn đặt vấn đề chính trị ra khỏi “bàn nghị sự” trong những cuộc gặp gỡ, và cả trong cuộc sống, tâm trí của họ. Có vẻ như đó là một sự lựa chọn mà mọi người đưa ra vì sức khỏe tâm thần và một phần vì họ vẫn còn muốn duy trì mối quan hệ xã hội với những người chung quanh.
Theo Bác sĩ tâm lý trị liệu có bằng cấp hành nghề ở Washington DC, chủ tịch Hiệp Hội Tâm Lý Học DC, giáo sư Jessica Smedley, “mọi người nên cảm thấy mình có quyền đưa ra các quy tắc và quyết định dựa trên những nhu cầu riêng, và vượt qua cảm giác tội lỗi đôi khi đi kèm với việc không làm hài lòng người khác hoặc người khác không đồng ý với những quyết định đó của mình. Điều này cũng có nghĩa là khi bạn bỏ qua một số sự kiện cuối năm nơi công sở, bạn không cảm thấy áy náy.”
Có thể sẽ dễ dàng nếu đó là mối quan hệ công sở, xã hội. Nhưng một mối quan hệ huyết thống, vợ chồng, con cái, thì khó mà từ nan.
Hàng ngàn năm trước, theo điển tích, nữ thần Frigg đã khóc than cho con trai mình, lay động những trái tầm gửi chuyển từ màu đỏ sang trắng tinh khôi. Vì thế mà thần Balder được tái sinh. Cây tầm gửi cũng được trả lại sự trong sạch. Từ đó, nữ thần đã hôn tất cả những ai bước dưới cây tầm gửi, để tạ ơn cứu mạng con bà. Và cũng từ đó, nụ hôn dưới vòng tầm gửi trở thành hình ảnh thiêng liêng của tình yêu và sự cảm thông chia sẻ. Để rồi theo vòng quay của thời gian, đâu phải chỉ những đôi yêu nhau mới được có những nụ hôn dưới vòng tầm gửi.
Mỗi mùa Giáng Sinh, vòng tầm gửi xuất hiện trên các ô cửa số, trước mỗi cánh cửa nhà, trên khắp thế giới, để đón gia đình, bạn bè, đôi khi đón cả những “cô lữ đêm Đông không nhà.” Những vòng tầm gửi cùng những trái mọng đỏ, trắng, là nhân chứng cho những câu chuyện vui kể cho nhau nghe trong một không gian ấm áp đầy ắp tình yêu thương.
Tầm gửi sống hiên ngang trong mùa Đông giữa rừng cây rụng lá. Tầm gửi như là một tia lửa của sự sống bừng lên trong cánh rừng khô cằn lạnh lẽo. “A kiss under the Mistletoe” – Nụ hôn dưới vòng cây tầm gửi – một truyền thống đêm Giáng Sinh từ bao đời, nay có còn không?
Liệu con người có thể hy vọng, khi còn vòng tầm gửi, là còn tình yêu, và cả những nụ hôn.
Kalynh Ngô
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình