Hôm nay,  

Trump Muốn Bỏ “Filibuster” – Điều Đó Nghĩa Là Gì?

11/7/202500:00:00(View: 1471)

Senate_in_session
Hạ Viện Đang Làm Việc. Ảnh: Wikimedia.
 
Giữa lúc chính phủ Hoa Kỳ bị tê liệt sang tháng thứ hai, Tổng thống Donald Trump đang gây áp lực buộc đảng Cộng Hòa trong Thượng viện hủy bỏ quy tắc filibuster – điều mà giới nghị trường gọi là “lựa chọn hạt nhân” (nuclear option), vì nó làm thay đổi tận gốc cách biểu quyết của Thượng viện.

Trump viết trên Truth Social: “Hãy chấm dứt filibuster, không chỉ vì vụ đóng cửa này mà cho tất cả những việc khác. Chúng ta sẽ thông qua mọi chính sách hợp lý và làm nước Mỹ vĩ đại trở lại.” Ông cáo buộc đảng Dân Chủ “sẽ làm điều đó ngay khi có cơ hội”, và hối thúc Cộng Hòa – đang nắm đa số – ra tay trước. Trong khi hai đảng vẫn giằng co về ngân sách và trợ cấp y tế, Dân Chủ yêu cầu gia hạn các khoản hỗ trợ theo đạo luật Affordable Care Act vốn sắp hết hạn cuối năm.

Theo quy tắc filibuster, hầu hết các dự luật tại Thượng viện cần ít nhất 60 phiếu thuận mới được thông qua. Với 53 ghế hiện có, Cộng Hòa vẫn phải trông vào vài phiếu từ Dân Chủ để đẩy dự luật ngân sách đi tiếp. Trump viết thêm: “Đã đến lúc Cộng Hòa chơi con bài Trump – hãy dùng lựa chọn hạt nhân. Hãy bỏ filibuster, và làm ngay bây giờ!”, trong lúc áp lực mở cửa lại chính phủ ngày càng tăng, nhất là khi dân chúng bắt đầu lo việc chi trả chương trình tem phiếu SNAP và các dịch vụ xã hội bị gián đoạn.

Filibuster là cách một Thượng nghị sĩ kéo dài hoặc chặn hẳn cuộc bỏ phiếu cho một dự luật hay việc chuẩn thuận nhân sự. Người này có thể đứng nói liên tục hàng giờ để trì hoãn phiên họp – một truyền thống có từ kỳ họp đầu tiên của Thượng viện Hoa Kỳ năm 1789. Đến cuối thế kỷ XIX, việc này trở nên phổ biến, khiến Tổng thống Woodrow Wilson năm 1917 ban hành “quy tắc kết thúc tranh luận” (Cloture Rule), buộc phải có hai phần ba số phiếu mới được biểu quyết. Sau này mức đó giảm xuống còn 60 – ngưỡng hiện nay.

Dù vậy, filibuster vẫn được dùng như một hình thức phản kháng chính trị. Năm 1957, Thượng nghị sĩ Strom Thurmond (Cộng Hòa, South Carolina) nói suốt 24 tiếng 18 phút để chống Đạo luật Dân Quyền. Gần đây hơn, Thượng nghị sĩ Cory Booker (Dân Chủ, New Jersey) nói 25 tiếng 5 phút để chỉ trích chính quyền Trump. Cả hai đảng đều từng sử dụng filibuster: nó từng chặn kế hoạch cải tổ di trú của Tổng thống George W. Bush và dự luật khí hậu của Tổng thống Barack Obama.

Trump cho rằng quy tắc này đang khiến chính phủ “bị trói tay.” Ông tin rằng nếu bỏ ngưỡng 60 phiếu, Cộng Hòa có thể thông qua nhanh các đạo luật, kể cả việc kiểm tra thẻ cử tri hay các biện pháp chi tiêu khẩn cấp. Ông cũng nhắc rằng Dân Chủ từng cố thay đổi quy tắc này trong thời Biden để thông qua đạo luật bảo vệ quyền bầu cử, nhưng thất bại.

Nhiều Thượng nghị sĩ Cộng Hòa phản đối lời kêu gọi của Trump. Lãnh tụ khối đa số John Thune nói: “Filibuster là điều làm cho Thượng viện khác Hạ viện. Nếu bỏ nó, khi đối phương nắm quyền, họ có thể thông qua nhiều điều tai hại. Filibuster đã bảo vệ đất nước này.” Phát ngôn viên của Thune xác nhận lập trường ấy “không thay đổi.”

Thượng nghị sĩ John Curtis (Utah) nói thêm: “Filibuster buộc chúng ta phải tìm điểm chung. Quyền lực có thể thay đổi, nhưng nguyên tắc thì không. Tôi phản đối việc xóa bỏ.” Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson cũng gọi đây là “tấm lá chắn cân bằng quyền lực của Thượng viện.”

Ở phía Dân Chủ, Thượng nghị sĩ John Fetterman (Pennsylvania) – người hiếm hoi ủng hộ dự luật ngân sách của Cộng Hòa – cho rằng “trong trường hợp chính phủ bị tê liệt như hiện nay, việc loại trừ filibuster là có thể chấp nhận.” Ông nói trên Fox News ngày 25 tháng 10: “Chúng ta từng muốn hủy toàn bộ filibuster. Tôi chỉ nói đến việc tạm bỏ nó trong trường hợp này, chứ không phải xóa bỏ hoàn toàn.”

Trong lịch sử Thượng viện, filibuster vừa là biểu tượng của tự do ngôn luận, vừa là rào cản của tiến trình lập pháp. Nay, giữa khủng hoảng ngân sách và tranh chấp chính trị, nó lại trở thành phép thử cho cả sức mạnh lẫn giới hạn của quyền lực.

VB
Nguồn: tóm lược bài của Callum Sutherland, ký giả chính trị, viết trên trang TIME ngày 2 tháng 11, 2025.
 

Cử tri Latin có bất bình về cách đối xử hà khắc, trục xuất di dân hàng loạt của chính quyền Trump; nhưng cũng không ít người trong số họ ủng hộ chính sách kiểm soát biên giới nghiêm ngặt hơn. Cần nhắc lại rằng yếu tố di dân chưa bao giờ là mối quan tâm hàng đầu của cử tri Latin. Kinh tế mới là trên hết.
Tối Cao Pháp Viện hôm thứ Hai, 24 tháng 8, cho phép chính quyền Tổng Thống Donald Trump tiếp tục chuẩn bị thi hành một phần kế hoạch siết chặt phiếu bầu qua thư trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Tuy nhiên, một án lệnh khác của tòa liên bang vẫn còn hiệu lực, nên quy định mới của Bưu Điện Hoa Kỳ chưa thể tự động được áp dụng cho cuộc bầu cử tháng 11. Quyết định mới nhất làm thay đổi đáng kể tình trạng pháp lý của quy định dài 95 trang mà Cơ Quan Bưu Điện Hoa Kỳ (United States Postal Service, gọi tắt là USPS) công bố hôm thứ Sáu, 21 tháng 8. Trước đó, hai án lệnh của Thẩm phán Liên Bang Indira Talwani tại Massachusetts cùng ngăn chính quyền thực hiện kế hoạch. Nay Tối Cao Pháp Viện đã tạm gỡ một trong hai rào cản ấy.
Dưới thời của chính quyền Trump, ngân sách các chương trình y tế dành cho người có thu nhập thấp bị cắt giảm mạnh. Các thay đổi về chính sách ở cấp liên bang và tiểu bang đối với Medi-Cal (Medicaid của California) đang làm ảnh hưởng đến hàng triệu thành viên Medi-Cal theo nhiều cách.
Dữ liệu toàn quốc ghi nhận số người tham gia SNAP đã giảm 4.5 triệu người chỉ trong chín tháng qua, bao gồm gần 1.5 triệu trẻ em. SNAP là chiếc phao cứu sinh quan trọng đối với khoảng 37 triệu người tại Hoa Kỳ, cho phép những người sống ở mức nghèo khổ có thể tiếp cận nguồn thực phẩm.
Nợ công, hay còn gọi là nợ quốc gia hoặc nợ chính phủ, là tổng số tiền mà chính quyền trung ương nợ các chủ nợ. Khoản nợ này phát sinh khi chính phủ chi tiêu nhiều hơn số tiền thu được từ thuế, buộc chính phủ phải vay mượn qua việc phát hành các công cụ tài chính như công khố phiếu dài hạn (Treasury bonds) và ngắn hạn (Treasury bills).
Năm 2000, Bạch Ốc cũng dùng Air Force One làm mồi nhử để bảo vệ Tổng Thống Bill Clinton trên đường đến Pakistan. Nhưng khi ấy, đại diện báo chí được báo trước về kế hoạch và những nguy hiểm có thể xảy ra. Trong chuyến bay của Tổng Thống Donald Trump hồi Tháng Bảy vừa qua, các ký giả vẫn ngồi trên chiếc phi cơ mồi nhử mà hoàn toàn không hề hay biết.
Khi các hiện tượng thời tiết khắc nghiệt ngày càng gia tăng cường độ, đe dọa các cộng đồng cư dân nghèo, các cuộc thảo luận công khai về biến đổi khí hậu gần như đã biến mất tại chính trường Mỹ. Trong khi các nhà khoa học khí hậu đang dự báo một đợt El Niño có thể mạnh nhất trong thế kỷ, chính phủ Trump và những tập đoàn dầu mỏ lại đang cắt giảm những cam kết về khí hậu. Những thông tin sai lệch về sự phát triển và chi phí của năng lượng sạch vẫn được lan truyền, cùng với luận điệu “biến đổi khí hậu là không có thật!”
Tai nạn xe cộ cướp đi sinh mạng của hàng chục ngàn người Mỹ mỗi năm. Trong số này có một phần không nhỏ là những người đi bộ, đi xe đạp trên đường. Các nhà hoạt động khắp nơi đang vận động cho những chính sách để đường phố trở nên an toàn hơn. Có những nhà hoạt động có người thân yêu đã chết vì tai nạn xe cộ, cho nên dấn thân để ngăn chặn thảm họa tương tự xảy đến với những gia đình khác.
Chuyện xảy ra chỉ một tuần, sau khi một người đàn ông 52 tuổi, quốc tịch Latino ở Houston, Texas, ngã xuống dưới nòng súng của ICE. Lần này, nạn nhân là một người đàn ông Colombia 26 tuổi, có giấy phép làm việc (working permit); có số An Sinh Xã Hội (SSN). Đây là những giấy tờ mà một người Việt Nam nào vừa đặt chân đến Mỹ với tư cách là tỵ nạn chính trị, hay một người đang chờ xét duyệt hồ sơ chuyển diện di trú một cách hợp pháp. Một cư dân địa phương, bà Mary Hayes, cho biết nạn nhân sống gần đó cùng vợ và con gái. Bà kể đã thấy người vợ ngã quỵ khi nhìn thi thể chồng, và một bé gái đeo ba lô hồng khóc nức nở bên cạnh.
Chính quyền Tổng thống Donald Trump đã phát trát yêu cầu một số ký giả của nhật báo The New York Times ra điều trần trước đại bồi thẩm đoàn liên bang tại Manhattan, sau khi tờ báo này đăng loạt tin nêu các quan ngại an ninh quanh chiếc Air Force One mới do Qatar tặng Tổng thống. The New York Times cho biết các ký giả nhận trát hôm thứ Sáu từ Bộ Tư pháp, với thời gian ra khai được ấn định năm ngày sau đó. Một số trát được nhân viên liên bang trao tận nhà các ký giả. Bộ Tư pháp, trong bản giải thích gửi báo chí, nói cuộc điều tra nhằm vào các “vi phạm an ninh quốc gia”, khẳng định những người phải đối mặt với trách nhiệm pháp lý là các nguồn tin đã tiết lộ tài liệu mật. Bên cạnh các phát biểu từ chính quyền, nhiều tổ chức và giới bênh vực tự do báo chí đã lên tiếng. Câu lạc bộ Báo chí Quốc gia ở Washington nhận định việc yêu cầu ký giả của The New York Times ra điều trần trước đại bồi thẩm đoàn là điều đáng lo ngại đối với công chúng...
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.