Minh họa: Tranh của họa sĩ biếm họa Slungstad (trái) và ảnh của bốn quân nhân tử trận
Trong tuần qua, những bài viết có từ khoá Vietnam War Veteran xuất hiện khá nhiều trên các diễn đàn cựu chiến binh (Veteran.) Phần lớn họ là những người lính từng tham chiến trong Chiến Tranh Việt Nam hơn nửa thế kỷ trước hoặc thân nhân của những người có tên khắc trên Bức Tường Đá Đen – một tín hiệu cho biết họ đã hoàn thành nhiệm vụ với đất nước của mình.
Không phải ngẫu nhiên mà những bày tỏ đó đều có cùng một thông điệp: giận dữ, thương xót, hồi tưởng, tự hào…
Hôm thứ Tư, trang web của Ngũ Giác Đài công khai ghi nhận con số quân nhân Mỹ tử trận từ khi Trump cùng với Israel khởi xướng cuộc chiến Iran ngày 28 Tháng Hai là 18 người. Đến thứ Năm, con số đó chỉ còn 14.
Những Cái Chết Bị Đánh Cắp
Bốn cái tên biến mất khỏi con số thống kê thương vong của quân đội Mỹ khi thi hài của họ chỉ vừa được đưa trở về quê hương một ngày trước đó. Chiến trường Trung Đông đã cướp cuộc sống của bốn người lính. Ba người ở Jordan và một người ở miền Bắc Iraq. Giờ đến một chiến trường khác, ngay trong thủ đô đất nước của họ, cướp đi ý nghĩa sự hy sinh của bốn người lính ấy.
Ba quan chức quân sự nói với The New York Times trong điều kiện ẩn danh, cho biết về lý do chính quyền Donald Trump quyết định loại khỏi danh sách bốn quân nhân thiệt mạng vào cuối tuần. Đó là do họ tử trận sau khi Trump, người bắn phát súng mở đầu chiến tranh, ký lệnh tuyên bố ngừng bắn vào tháng Tư.
Bốn cái tên bị lấy ra khỏi danh sách thương vong của Ngũ Giác Đài là Trung úy Tyler James Feehan, Trung sĩ Angel S. Rampersad, và Binh nhì Isabella Gonzales, cùng thiệt mạng trong một cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo của Iran tại Jordan. Người thứ tư là Trung sĩ Michael Emmanuel Swinton, hy sinh tại Iraq khi đang thực hiện nhiệm vụ tháo một hệ thống chưa kích nổ trong một máy bay không người lái của Iran bị bắn rơi.
Quyền Thư ký Báo chí Bộ Quốc Phòng, ông Joel Valdez, cho biết sự thay đổi này là do "gián đoạn dữ liệu tạm thời" và sẽ sớm được khắc phục.
“Cơ quan này đã cố gắng giải thích về những điểm bất thường cho tờ The New York Times trước khi bài báo được đăng, nhưng do thiếu kiến thức chuyên môn trong lĩnh vực này, họ vẫn quyết định viết một bài báo chẳng có giá trị thực tế nào,” Valdez nói trong một email, đồng thời cho biết thêm: “Chúng tôi vẫn cam kết bảo đảm độ chính xác cao nhất cho mọi báo cáo về thương vong.”
Mười bốn người còn lại trong danh sách đều thiệt mạng vào tháng Ba, khi Trump chưa ký lệnh ngừng bắn. Nghĩa là, theo định nghĩa của Ngũ Giác Đài, vì cuộc xung đột với Iran đã “kết thúc vào tháng Tư” nên quân nhân tử trận sau đó không được tính.
Giới Hạn Của Chịu Đựng
Sự tức giận lan tỏa dữ dội. Dù tả hay hữu. Dù người còn sống hay đã khuất. Dù lính hay dân. Dù tướng hay binh sĩ.
Bà Maryann Ostermeyer, một giáo viên ở San Diego, California, cho biết: “Trước hết, tôi xin thừa nhận rằng mình có cái nhìn thiên kiến. Một sự thiên kiến rất lớn. Tôi đã sống qua giai đoạn thảm khốc của cuộc Chiến Tranh Việt Nam. Tôi từng chứng kiến những người bạn thân thời trung học bị gọi nhập ngũ.
Tôi thấy có người trở về với những tổn thương tâm lý nặng nề, chẳng còn là con người như thuở nào nữa. Tôi cũng thấy có người trở về trong những chiếc túi đựng thi hài. Một người mà tôi vô cùng yêu thương – và có lẽ đã định gắn bó trọn đời – cũng đã trở về trong chiếc túi ấy, mang theo đủ mọi danh hiệu truy tặng vì lòng dũng cảm nơi chiến trường. Tôi cũng từng trò chuyện với những cựu chiến binh đã phải vật lộn với những hậu quả khủng khiếp của chất độc da cam, để rồi cuối cùng cũng gục ngã sau bao năm tháng kiên cường chống chọi. Chính vì vậy, tôi mang trong mình một mối liên kết đầy cảm xúc với vấn đề này.”
Bà nhớ lại khi bà dẫn học sinh đến thăm Đài Tưởng Niệm Cựu Chiến Binh Việt Nam và nhìn thấy vô vàn cái tên được khắc ở đó, chân bà như khuỵu xuống. Bà nói mình không thể kìm được nước mắt khi bắt gặp những cái tên quen thuộc.
“Nhưng đây mới là giới hạn chịu đựng cuối cùng của tôi,” bà bày tỏ. “Bạn KHÔNG THỂ ĐƯỢC THA THỨ khi ủng hộ một chính quyền xóa tên bốn người Mỹ trẻ tuổi đã hy sinh vì đất nước. Bạn không được công nhận là "con người" khi tiếp tay cho những kẻ tự xưng là lãnh đạo, những kẻ cố tình "làm đẹp" số liệu thương vong, giảm từ 18 xuống còn 14, bằng cách xóa tên những người đã tử trận chỉ để làm cho các chính sách điên rồ của họ trông có vẻ hợp lý hơn. Bạn chẳng đáng được tán dương khi ủng hộ một kẻ từng trốn nghĩa vụ quân sự lên làm Tổng Tư Lệnh, kẻ đã gọi quân nhân của chúng ta là "những kẻ ngu ngốc và thất bại.”
Bốn quân nhân trẻ tuổi đã hy sinh trong cuộc chiến được cho là “thay đổi chế độ Iran.” Bốn gia đình đang chờ đợi người thân của họ trở về trong những chiếc túi đựng thi hài. Thế nhưng chính quyền lại quyết định thản nhiên gạch tên họ khỏi danh sách những người tử trận. Tại sao?
“Chỉ vì một cái cớ rẻ tiền, vô lý dựa trên sự biện minh kém cỏi cho một cuộc chiến đang diễn ra cực kỳ tồi tệ... một cuộc chiến mà họ không thể rút chân ra được,” bà Ostermeyer nhận định.
Ông Wayne Karlin, cựu chiến binh của lực lượng Thủy Quân Lục Chiến từng phục vụ ở chiến trường Việt Nam, nói rằng: “Nếu quân thù giết chết người lính giữa thời gian đình chiến thì nó không còn được gọi là đình chiến nữa.”
Hiện đang cư ngụ ở Maryland, ông Karlin nhớ lại một sự việc tương tự từng xảy ra vào Tết Mậu Thân 1968. Ông nói: “Đã từng có lệnh ngừng bắn vào Tết Mậu Thân 1968, được cả hai phía đồng ý. Nhưng phía Bắc Việt và Mặt trận Dân tộc Giải phóng (NLF) đã vi phạm thỏa thuận này trên quy mô lớn. Tôi rất nghi ngờ liệu có binh sĩ Mỹ nào thiệt mạng khi cuộc tổng tiến công Mậu Thân nổ ra mà lại không được tính vào số liệu thương vong chính thức hay không.”
Bà Mary Kay De Jesús cho biết bà gia nhập Không Quân Hoa Kỳ năm 1971. Bà đã trải qua thời kỳ Chiến Tranh Việt Nam và chứng kiến bạn bè cùng lớp bị gọi nhập ngũ. Một số người trở về với những thay đổi vĩnh viễn. Một số khác thì chẳng bao giờ trở về nữa.
“Tôi khoác lên mình bộ quân phục đó không phải vì một đảng phái chính trị nào. Tôi khoác nó lên vì tin rằng đất nước này xứng đáng để mình phục vụ. Đó là lý do tại sao hôm nay tôi lại vô cùng phẫn nộ,” bà nói.
Trung Tướng Lục Quân đã nghỉ hưu Mark Hertling đã không kìm được nước mắt trong cuộc phỏng vấn với The Bulwark khi ông mô tả lại buổi điểm danh cuối cùng của quân đội và ý nghĩa của việc xóa bỏ tên bốn người lính tử trận ra khỏi danh sách thương vong của Ngũ Giác Đài.
“Đối với tôi, điều đó thật kinh tởm, thật là tội ác,” cựu trung tướng Lục Quân của quân đội Hoa Kỳ nói.
Ông nhấn mạnh: “Sở dĩ có thống kê thương bởi vì các chỉ huy có trách nhiệm đối với gia đình, lực lượng quân đội và quốc gia.”
Xóa Tên, Trốn Chạy Trách Nhiệm
Một chính quyền bước vào cuộc chiến tranh không chiến lược, không kế sạch, không có gì cả ngoại trừ cái tôi quá lớn và đam mê phô trương quyền lực điên rồ. Những phát biểu, tuyên bố từ tổng tư lệnh và cơ quan quốc phòng từ tháng Hai đến nay đã cho thấy rất rõ điều này. “Chúng ta đã thắng”; “chúng ta đã thắng lớn”; “chúng ta đã xóa sạch quân đội, Không Quân, Hải Quân của kẻ thù”; “chúng ta ngừng bắn”; “họ muốn đàm phán”; rồi trở lại “chúng ta đã thắng”; “chúng ta ngừng bắn”; và cuối cùng là chối bỏ ý nghĩa cái chết của bốn người lính trẻ.
Một gia đình vừa mới khiêng chiếc quan tài phủ cờ xuống từ phi cơ ở Dover phải chứng kiến tên con của mình biến mất khỏi bảng thống kê chính thức của chính phủ vì “chết không đúng thời điểm.” Một gia đình đang chịu tang nhận ra rằng đất nước này đã chối từ cái chết của con họ là sự hy sinh vì quốc gia.
Vợ của Trung sĩ Michael Emmanuel Swinton, người hy sinh tại Iraq, trả lời CNN rằng không một người nào trong Ngũ Giác Đài hoặc chính quyền của Trump thông báo với cô về việc tên của chồng mình bị lấy ra khỏi danh sách quân nhân tử trận. Gương mặt của người góa phụ chưa hết nỗi bàng hoàng.
Đây không phải là một sai sót. Đây là một hành động xúc phạm có chủ đích. Những chàng trai và cô gái này đã khoác lên mình bộ quân phục, tuân thủ mệnh lệnh và hy sinh cả tính mạng. Chính phủ mà họ phục vụ đã đáp lại bằng cách xóa tên họ khỏi các hồ sơ công khai vì sự hy sinh của họ trở nên bất lợi về mặt chính trị. Đó không phải là sự lãnh đạo. Đó là sự hèn nhát ẩn nấu dưới sự điều hành.
Không có cách nào để biện minh cho hành động này một cách chính đáng. Không ai có quyền quyết định rằng cái chết của một người lính là "không đáng kể" chỉ vì nó xảy ra sau một chữ ký “ngừng bắn” vì không còn đường thoát. Không ai có quyền xóa tên họ khi thi hài của họ vẫn đang được đón nhận với đầy đủ nghi thức trang trọng. Không ai có quyền coi sự hy sinh ấy chỉ như một con số liệu để có thể tùy ý điều chỉnh để làm đẹp hình ảnh.
Đây không phải là cách một quốc gia tử tế đối xử với binh lính tử trận. Đó là cách hành xử của một chế độ độc tài khi họ có điều gì đó cần che giấu.
*** Khi bài viết này vừa hoàn thành, Ngũ Giác Đài đã cập nhật lại dữ liệu về thương vong trong chiến tranh, ghi nhận thêm hơn 140 trường hợp bị thương và trả về tên của bốn binh sĩ tử trận do các cuộc tấn công của Iran vào tuần trước. Tuy nhiên, Ngũ Giác Đài không cho họ chết trong chiến dịch Operation Epic Fury – tức cuộc chiến Iran do Trump khởi xướng – mà thay vào đó là một hạng mục mới có tên “Overseas Operations” áp dụng từ ngày 7/7.
Sửa chữa cuộc chiến thì khó. Sửa một trang web thì quá dễ.
Kalynh Ngô
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình