Aidan Tam và Shuet Wong là nạn nhân của những vụ tai nạn xe đụng người đi bộ gây ra bởi những chiếc xe pickup lớn. (Ảnh do gia đình cung cấp)
Quận Cam (VB) - Tai nạn xe cộ cướp đi sinh mạng của hàng chục ngàn người Mỹ mỗi năm. Trong số này có một phần không nhỏ là những người đi bộ, đi xe đạp trên đường. Các nhà hoạt động khắp nơi đang vận động cho những chính sách để đường phố trở nên an toàn hơn. Có những nhà hoạt động có người thân yêu đã chết vì tai nạn xe cộ, cho nên dấn thân để ngăn chặn thảm họa tương tự xảy đến với những gia đình khác.
Bà Debbie Hsiung có người con trai tên là Aidan Tam. Vào ngày 31 tháng 5 năm 2014, khi đang cùng gia đình và bạn bè đi bộ qua vạch kẻ đường dành cho người đi bộ ở Pasadena, California, Aidan lúc đó 7 tuổi đã bị một tài xế lái xe pickup Ford F-150 rẽ phải tông chết ngay trước mắt người thân. Aidan là một người con, người anh và người bạn giàu tình cảm. Sự ra đi của cháu đã để lại niềm thương tiếc sâu sắc. Để tưởng nhớ con trai, Debbie quyết định thành lập tổ chức Stop4Aidan https://stop4aidan.org/ , vận động để tăng cường sự an toàn cho người đi bộ và người đi xe đạp, giáo dục người lái xe.
Bà Mabel Wong là một nhà hoạt động khác, có mẹ tên là Shuet L. Wong. Vào ngày 18 tháng 11 năm 2024, Shuet đang đi bộ trong vạch kẻ đường dành cho người đi bộ tại Houston thì bị tông chết bởi một chiếc xe pickup Chevy Silverado. Bà là một người mẹ, người bà giàu tình yêu thương, nếu còn sống năm nay bà 73 tuổi. Bà đã bị hất văng xa tới 62 feet. Tài xế khai rằng "hoàn toàn không nhìn thấy bà".
Ban đầu, Mabel nghĩ mẹ mình chỉ là một người kém may mắn. Nhưng rồi, càng tìm hiểu, bà càng nhận ra vấn đề không phải chỉ có mẹ mình là nạn nhân. Mỗi ngày tại Hoa Kỳ có khoảng 20 gia đình phải gánh chịu nỗi đau thương và mất mát này. Bà đã suy ngẫm rất nhiều về những điều có thể tránh cái chết của mẹ mình, tìm hiểu nguyên nhân, tham gia vận động để những người đi bộ khác không bị thiệt mạng mỗi ngày.
Hai vụ tai nạn xe cộ kể trên cách nhau 10 năm, nhưng có một điểm chung: những chiếc xe pickup cỡ lớn đụng chết người đi bộ. Nghiên cứu cho thấy nếu một người bị một chiếc xe hơi có kích thước trung bình đâm phải ở tốc độ 35 dặm/giờ, họ có 52% nguy cơ bị thương tích nghiêm trọng. Nhưng nếu bị một chiếc xe pickup có kích thước trung bình đâm ở cùng tốc độ đó, nguy cơ chấn thương nghiêm trọng sẽ lên tới 91%. Theo một bài báo gần đây trên tờ NYT có tiêu đề "Sự gia tăng chết người của các loại xe pickup và xe SUV khổng lồ", mỗi năm có khoảng 200 đến 400 người thiệt mạng mà lẽ ra đã có thể được cứu sống nếu các chiếc xe gây tai nạn vẫn giữ kích thước nhỏ gọn như trước năm 2010.
Cả Debbie và Mabel đang kêu gọi ủng hộ dự luật H.R. 9297 (Đạo luật Bảo vệ Người đi bộ), là dự luật liên bang được Nữ dân biểu Scanlon (PA-D) trình lên Quốc hội vào ngày 11 tháng 6 năm 2026. Dự luật nhằm giảm thiểu thương tích và tử vong do tai nạn giao thông đối với người đi bộ, người đi xe đạp thông qua việc quy định pháp lý đối với thiết kế xe. Dự luật này yêu cầu qui định liên quan đến thiết kế kích thước, trọng lượng và phần đầu xe của các loại xe SUV và xe bán tải hiện đại. Dự luật đưa ra các chỉ thị quan trọng đối với Bộ Giao thông Vận tải Hoa Kỳ (DOT) và Cơ quan An toàn Giao thông Đường bộ Quốc gia (NHTSA):
- Tiêu chuẩn An toàn Xe cộ Liên bang Mới: Dự luật yêu cầu DOT xây dựng quy định để sửa đổi các tiêu chuẩn an toàn cho xe cơ giới. Các nhà sản xuất xe hơi sẽ buộc phải điều chỉnh thiết kế xe nhằm bảo vệ những người ở bên ngoài xe; cụ thể là tập trung vào hình dáng phần đầu xe (thiết kế nắp ca-pô và cản trước) để giảm thiểu lực va chạm; sửa đổi kết cấu kính chắn gió nhằm giảm chấn thương nghiêm trọng ở vùng đầu; hạn chế các sự kết hợp nguy hiểm giữa chiều cao và trọng lượng xe.
- Quy định Bắt buộc về Tầm nhìn Tối thiểu của Người lái: DOT phải thiết lập các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về tầm nhìn trực tiếp tối thiểu, nhằm giảm thiểu các điểm mù nguy hiểm ở phía trước và hai bên xe do nắp ca-pô cao của xe tải và xe SUV gây ra. Người lái xe phải có tầm nhìn trực tiếp không bị che khuất để có thể quan sát trẻ nhỏ hoặc người đi bộ ở gần xe.
- Công khai Xếp hạng An toàn: yêu cầu công khai thông tin an toàn trong khuôn khổ Chương trình Đánh giá Xe mới (NCAP), giúp người mua cân nhắc yếu tố bảo vệ người đi bộ khi mua xe.
Nếu được thông qua, dự luật H.R. 9297 sẽ giải quyết một cuộc khủng hoảng an toàn công cộng quan trọng: sự gia tăng đột biến số ca tử vong của người đi bộ do tai nạn giao thông, nguyên nhân chủ yếu là do kích thước và trọng lượng ngày càng lớn của các loại xe SUV, pickup mới. Mặc dù kỹ thuật xe hơi hiện đại đã giúp những người trong xe an toàn hơn, nhưng phần thiết kế ngoại thất lại trở nên nguy hiểm chết người đối với những người ở bên ngoài xe, đặc biệt là khách bộ hành và người đi xe đạp. Số lượng người đi bộ thiệt mạng hàng năm trong các vụ tai nạn giao thông tại Hoa Kỳ đã tăng khoảng 75% kể từ năm 2009. Đây là thảm họa của riêng nước Mỹ; trong khi ở các quốc gia phát triển khác có tỷ lệ tử vong ở nhóm người đi bộ đang giảm xuống nhờ việc kiểm soát chặt chẽ các loại xe có kích thước quá khổ.
Người Mỹ hiện có khuynh hướng ưa chuộng những loại xe SUV, pickup. Chúng thường có lưới tản nhiệt phía trước cao, phẳng và dựng đứng. Khi va chạm, chúng tác động trực tiếp vào phần thân trên hoặc đầu của người đi bộ, khiến nạn nhân ngã xuống dễ bị xe cán qua. Những chiếc xe có chiều cao nắp ca-pô trên 40 inch có nguy cơ gây thiệt mạng cao hơn từ 44% đến 45% so với những chiếc xe có nắp ca-pô dốc và chiều cao dưới 30 inch. Thêm nữa, phần nắp ca-pô cao tạo ra các vùng điểm mù ở phía trước xe đối với tài xế. Các thử nghiệm của Consumer Reports cho thấy chiều cao nắp ca-pô của xe bán tải đã tăng 11% kể từ năm 2000. Nắp ca-pô của một số loại xe pickup hạng nặng có thể cao tới 55 inch, tạo ra điểm mù phía trước dài hơn 11 feet so với xe sedan thông thường, che khuất hoàn toàn tầm nhìn đối với người đi bộ là trẻ em.
Những thông tin về an toàn của một mẫu xe hiện nay chỉ xếp hạng an toàn khi va chạm dành cho người ngồi trong xe, hoàn toàn không công bố mức độ nguy hiểm về mặt thiết kế/kích thước xe đối với người bên ngoài. Dự luật H.R. 9297 yêu cầu sự minh bạch trên thị trường về những thông tin này.
Cư dân California có thể làm gì để ủng hộ dự luật H.R. 9297? Các dân biểu liên bang sau đây là thành viên của Ủy ban Năng lượng và Thương mại Hạ viện:
Doris Matsui (CA-07)
Kevin Mullin (CA-15)
Raul Ruiz (CA-25)
Nanette Diaz Barragan (CA-44)
Scott Peters (CA-50)
Jay Obernolte (CA-23)
Những ai là cử tri thuộc khu vực bầu cử của các dân biểu liên bang này có thể gọi điện và kêu gọi họ cùng bảo trợ (co-sponsor) dự luật H.R. 9297. Cư dân cũng có thể liên lạv với dân biểu và thượng nghị sĩ tiểu bang California của mình, kêu gọi họ ủng hộ dự luật H.R. 9297 ở cấp tiểu bang.
Những ai có người thân từng gặp tai nạn liên quan đến xe pickup, SUV cỡ lớn có thể liên lạc với các tổ chức sau đây nếu cần hỗ trợ, hoặc muốn tìm hiểu cách đóng góp để tạo ra sự thay đổi:
Families for Safe Streets: 844-377-7337
Streets Are For Everyone: 844-204-7233
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình