...quốc hội Mỹ đã biểu quyết lên án Thổ Nhĩ Kỳ đã phạm tội tầy trời “diệt chủng” thảm sát dân Armenian vào năm… 1915!
Không, quý vị không đọc nhầm đâu. Câu chuyện xẩy ra cách đây đúng 92 năm! Năm đó là năm… ông nội của TT Bush ngày nay mới là sinh viên bắt đầu vô đại học, và phải đợi đến hơn một phần ba thế kỷ nữa thì ông Bush này mới ra đời, và thêm một nửa thế kỷ nữa thì ông này mới lên làm tổng thống. Và đây cũng là tình trạng chung của phần lớn các dân biểu trong quốc hội luôn. Trong tất cả các dân biểu bỏ phiếu, chưa có người nào đã ra đời năm 1915 đó hết.
Chuyện cổ tích như vậy mà lại được mấy vị dân biểu Mỹ bỏ ra cả ngày trời thảo luận, tranh cãi, rồi bỏ phiếu, có ghi vào biên bản đàng hoàng. Báo hại mấy anh ký giả (ký giả Mỹ và dĩ nhiên ký giả tỵ nạn Việt) phải đi kiếm trong Google xem chuyện này là chuyện gì vậy.
Thoạt nghe thì tưởng như chuyện đùa do báo Con Ong Mỹ hay Con Vịt Mẽo gì đó tung ra. Nhưng thật ra, đây là chuyện nghiêm chỉnh, có thể đưa đến… đại chiến tại Trung Đông dễ như chơi.
Câu hỏi đặt ra là tại sao quốc hội Mỹ lại có quyết định đó" Bộ mấy ông dân biểu này ăn không ngồi rồi, rảnh hơi dữ vậy sao"
Có người giải thích quyết định này có được vì áp lực mạnh của nhóm dân Mỹ gốc Armenian, muốn lấy lại công bằng trước lịch sử, cũng như dân Do Thái muốn Hitler bị kết tội diệt chủng vậy. Nghe thì cũng hợp lý thôi, nhưng nghĩ cho cùng thì cũng hơi lạ. Nhóm dân này chỉ là một thiểu số rất nhỏ, chưa bằng dân số tỵ nạn An-nam ta, mà câu chuyện cũng cũ rích, ngay cả mấy anh Mỹ con gốc Armenian cũng chẳng biết là chuyện gì nữa. Tại sao cả thế kỷ nay không nhắc đến mà đúng vào thời điểm này lại khui lên"
Hơn thế nữa, lý luận “công bằng lịch sử” này sặc mùi giả dối. Mấy anh cao bồi “lập quốc” Mỹ đã từng giết cả trăm ngàn dân “da đỏ” địa phương, từ thanh niên trai tráng, đến ông già bà lão hay trẻ con da đỏ, sao chẳng thấy quốc hội Mỹ tự lên án Mỹ đã phạm tội diệt chủng" Và chuyện Nga đã giết hàng chục triệu người thuộc các quốc gia bị xiềng xích trong Liên Bang Xô Viết" Còn chuyện Trung Cộng chu diệt dân Tây Tạng thì sao" Quốc hội Dân Chủ Mỹ có dám đụng đến các đại cường Nga-Tầu không"
Cũng có người giải thích là bà dân biểu Dân Chủ Nancy Pelosi, đang bị kẹt vì từ ngày lên chức chủ tịch quốc hội đến giờ, quay qua quay lại vẫn chưa đưa ra được một cái luật lệ mới nào cả. Một vài quyết định về vấn đề Iraq, hay vài đề luật về dân sinh, đều bị phe Cộng Hòa đánh bại, hay không vượt qua được phủ quyết của TT Bush. Cũng chính vì vậy mà quốc hội hiện nay chỉ được khoảng 20% dân Mỹ cho là làm được việc (một cuộc khảo sát khác còn nói tới tỷ lệ tin tưởng là 11%), còn ít hơn cái 30% của ông Bush. Do đó, túng quá phải kiếm một vài đề tài dễ nuốt hơn để có dịp lấy điểm hầu khỏi đi vào sử xanh như một khoá quốc hội ăn hại nhất lịch sử Hoa Kỳ.
Thật ra, nếu ta nhìn vào phản ứng của chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ thì sẽ thấy vấn đề phức tạp và có chiều sâu hơn những lý luận giản dị nêu trên.
Ngay trước khi quốc hội nhóm phiên khoáng đại để biểu quyết thì chính phủ Thổ đã lên tiếng cảnh cáo Mỹ không nên làm chuyện có tính cách sỉ nhục Thổ như vậy, và nếu quốc hội Mỹ không thay đổi ý định thì buộc lòng chính phủ Thổ sẽ phải có sự đáp lễ thích nghi.
Thổ Nhĩ Kỳ là quốc gia nằm sát Iraq, cùng chia sẻ mấy trăm cây số biên giới với Iraq, trong khu vực kiểm soát bởi khối dân Kurds là khu vực tương đối ổn định nhất Iraq. Quan trọng hơn nữa, Thổ Nhĩ Kỳ cũng là một trong những đồng minh hiếm hoi của Mỹ trong vùng Trung Đông, cho Mỹ sử dụng phi trường quân sự làm điểm xuất quân và tiếp viện cho quân đội Mỹ ở Iraq.
Trong khi đó, Thổ Nhĩ Kỳ lại rất kỵ khối Kurds vì ngay trong lãnh thổ của Thổ Nhĩ Kỳ cũng có một nhóm dân Kurds đã tranh đấu đòi kết hợp với khối dân Kurds của Iraq để trở thành một quốc gia Kurd độc lập từ mấy chục năm qua. Trong quá khứ, năm 1995, Thổ đã tung 35 ngàn quân vào Iraq đánh các lực lượng võ trang Kurds. Các lực lượng này hiện nay đã lớn mạnh hơn nhờ sợ giúp đỡ của Mỹ để giúp Mỹ trong cuộc chiến chống quân Al Qaeda và quân phiến loạn Iraq.
Vai trò của Thổ trong chiến lược Trung Đông nói chung và Iraq nói riêng của Mỹ cực kỳ then chốt. Vậy thì tại sao quốc hội Mỹ lại đổ dầu vô lửa, “chọc gai” Thổ một cách sỗ sàng như vậy, khui ra một chuyện chẳng đâu vào đâu, đã xẩy ra cách đây gần một thế kỷ"
Chúng ta không ở trong hậu trường chính trị Mỹ nên dĩ nhiên chẳng biết được lý do một cách chính xác. Nhưng nếu suy đoán mò rồi bàn rộng ra theo kiểu Mao Tôn Cương bình luận truyện Tam Quốc Chí thì ta sẽ thấy lý do rất hiển nhiên.
Thổ Nhĩ Kỳ bồn chồn tay chân vì lo lắng trước sự lớn mạnh của các nhóm võ trang Kurds, nhưng cho đến nay chưa có hành động gì vì còn nể đồng minh Mỹ. Bây giờ bị quốc hội Mỹ quạt vào mặt rồi thì không còn lý do nhường nhịn nữa. Nhẹ ra thì Thổ sẽ đóng cửa lãnh thổ không cho quân Mỹ dùng đất Thổ làm căn cứ hậu cần tiếp trợ cho cuộc chiến tại Iraq nữa. Nặng hơn thì Thổ sẽ tung máy bay hay quân lính qua Iraq để dằn mặt khối Kurds. Và đó cũng là ý muốn thực sự của đảng Dân Chủ: gây thêm khó khăn cho Bush sau khi đã thất bại trong các cuộc vận động rút quân khỏi Iraq. Dù cho chính phủ Thổ không làm gì đi nữa thì câu chuyện cũng làm cho Bush phải bối rối không ít. Cho bõ ghét.
Phe cấp tiến phản chiến Dân Chủ thì hoan hô quyết định của quốc hội, dĩ nhiên. Phe bảo thủ Cộng Hòa thì tố cáo hành động “mượn tay ngoại bang để đâm sau lưng chiến sĩ” như vậy.
Quyết định của quốc hội Mỹ hiển nhiên là một quyết định cực kỳ quan trọng, với những hậu quả nghiêm trọng. TT Bush cũng như chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ đã lên tiếng cảnh giác trước khi các dân biểu Dân Chủ bỏ phiếu, nhưng hoàn toàn vô ích.
Dù vậy các báo cấp tiến lớn của Mỹ đều lờ qua đòn độc của phe Dân Chủ (phe ta) này, và người dân Mỹ thì lại chẳng để ý gì. Chỉ vì đề tài thời sự quan trọng nhất trong tuần qua, thu hút được sự chú tâm của hàng triệu dân Mỹ là câu chuyện cô Ellen Degeneres khóc trên truyền hình.
Vì đây là câu chuyện “quan trọng” nhất trong tuần của đại cường Mỹ, thiết tưởng chúng ta cũng nên tìm hiểu xem đó là chuyện gì.
Số là cô Degeneres này là một nữ tài tử phim truyền hình Mỹ. Sau khi cô tự thú là người đồng tính luyến ái cách đây ít năm thì tên tuổi nổi như cồn, nên bỏ nghề đóng phim, quay qua làm chuyên viên tán gẫu mà Mỹ gọi là talk show host trên truyền hình, kiểu như bà Oprah Winfrey. Cô xin được từ một hội nuôi súc vật một con chó con mang về nuôi. Nhưng có lẽ vì bận rộn quá không có thời giờ chăm sóc chú chó này nên cô mang chó tặng cho một người bạn. Cái hội nuôi thú vật không bằng lòng, lấy lại con chó. Cô Degeneres này xúc động quá vì thương nhớ con chó, lên truyền hình khóc lóc than trời, bị khủng hoảng tinh thần phải bỏ mất một show trên đài, làm cả nước Mỹ xúc động quên mất cuộc chiến Iraq và viễn tượng đại chiến Trung Đông. Hàng triệu người Mỹ nhẩy vào YouTube coi cô Degeneres mếu máo.
Chắc chắn quý độc giả phải gãi đầu gãi tai, không hiểu đối với dân Mỹ, nấc thang giá trị trong xã hội nó như thế nào" Chiến tranh Trung Đông với sinh mạng hàng trăm ngàn dân Trung Đông bị đe dọa, và cảm tình của một cô Degeneres với một chú chó con, cái nào quan trọng hơn" Một tổng thống với lương bằng một phần mười lương một anh cầu thủ bóng rổ, ai quan trọng hơn ai"
Nước Mỹ chẳng những là một đại cường, mà dân Mỹ cũng được nhìn nhận như dân có văn hóa, hay dân trí, rất cao. Không biết có phải vì dân trí cao quá hay không, nhưng rõ ràng ưu tư của quần chúng Cờ Hoa tọa lạc tại những nơi thật khác lạ.
Chính trị gia tranh cãi, “chơi nhau sát ván” về vụ Iraq, Iran, Bắc Hàn, có thể gây nên thế chiến thứ ba là chuyện của chính trị gia. Hàng tá ứng viên tranh giành chức tổng thống là chuyện của các ứng viên. Chuyện quan trọng đối với quần chúng là những chuyện về Degeneres, hay Paris Hilton, cô đào chuyên đóng phim “người lớn” bị nằm bót mấy ngày vì say rượu mà lái xe, hay Britney Spears, cô ca sĩ không muốn hát mà chỉ muốn khoe thân thể ngày càng phì nhiêu của mình, hay O.J. Simpson, anh cầu thủ football hết thời quay qua nghề cướp vặt.
Thái độ có vẻ dửng dưng của quần chúng Mỹ đối với những vấn đề nghiêm trọng - như chuyện khiêu khích Thổ Nhĩ Kỳ này nói riêng và cuộc chiến Iraq nói chung - chỉ đưa đến tình trạng thiếu hiểu biết vấn đề một cách xâu xắc và chính xác, tạo cơ hội cho mấy chính trị gia hô hào những khẩu hiệu mỵ dân láo khoét, hay lấy quyết định có lợi nhất thời mà không cần biết hậu qủa lâu dài. Hoặc thay đổi lập trường, nay nói trắng mai nói đen một cách vô tội vạ, chỉ cốt lấy phiếu cử tri lờ mờ dễ dụ. Nếu thái độ và hành động của mấy chính trị gia đó có đưa đến tai họa gì thì chỉ cần xỉa tay đổ lỗi cho người khác là xong.
Trong thời gian qua, chúng ta đã đọc được rất nhiều bài viết thật hay trên Việt Báo về đề tài “Viết về Nước Mỹ”. Hầu hết đều được viết với tinh thần cảm tạ nước Mỹ đã mở rộng cửa đón chúng ta. Đây là điều chẳng ai chối cãi được. Chúng ta phải nhìn nhận ngoài nước Mỹ này ra, có lẽ không có đại cường nào khác có đủ thiện chí và khả năng định cư được cả trăm ngàn người tỵ nạn chúng ta trong thời gian kỷ lục vài tháng, rồi sau đó giúp số người này thành công rực rỡ trên miền đất hứa này trong mấy thập niên qua.
Nhưng nếu chỉ nói đến những chuyện này không thôi thì hình như đã thiếu thiếu một cái gì. Một bức tranh không vẹn toàn của nước Mỹ. Có lẽ cũng nên có ít bài viết về những oái ăm của cái xứ văn minh này, may ra cũng giúp chúng ta hiểu biết nhiều hơn, học hỏi nhiều hơn về những khái niệm dân trí, dân chủ mà những dân "lạc hậu" như chúng ta cần phải biết.
Orlando Florida 23-10-07
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình