Hôm nay,  

Bài Học Iran

14/10/200900:00:00(Xem: 9039)

Bài Học Iran

Đào Như
Hôm thứ Năm ngày 1-10-2009, đại diên nguyên tử năng Hoa kỳ cùng với đại diện của các nước: Pháp, Đức, Nga, Anh, Trung Quốc tham dự cuộc đàm phán với đại diện Iran tại Geneva- Switzerland với mục đích thuyết phục Iran ngừng chương trình thử nghiệm chế tạo vũ khí hạt nhân. Cuộc đàm phán tạm chấm dứt trong cùng ngày và có nhiều khả năng sẽ tiếp tục trong một ngày gần đây. Hiện tại nội dung cuộc đàm phán theo yêu cầu cả hai phe khoan tiết lộ. Tin giờ chót lại cho hay có cuộc gặp gỡ song phương tại Geneva, giữa trưởng phái đoàn Mỹ, cũng là Thứ trưởng Ngoại giao Hoa kỳ, ông William Burns và trưởng phái đoàn Iran, ông Saeed Jalili. Nội dung của cuộc gặp gỡ chưa được tiết lộ. Nhưng Tổng thống Mỹ, Barack Obama, xem chừng lạc quan ông cho những cuộc gặp gỡ này là những diễn tiến tích cực-constructive beginning. Tuy nhiên Tổng thống Obama thúc đẩy Iran nên mở cửa cho Phái Bộ Nguyên Tử Năng, IAEA, của LHQ vào khám xét trung tâm tinh luyện uranium của Iran càng sớm càng tốt và ông cũng không quên cảnh báo Iran rằng sự chờ đợi của Hoa kỳ không phải là không có giới hạn.
Cuộc đàm phán 2 phe 7 bên và cuộc đàm phán song phương này là kết quả tất nhiên sau hai ngày liên tiếp thử nghiệm thành công phi đạn tầm gần và tầm xa của Iran trong tuần qua. Cuộc thử nghiệm này bị cộng đồng quốc tế lên án gay gắt. Dù vậy, Iran vẫn không chùng bước, Phó Tổng thống, kiêm Tổng Giám Đốc cơ quan nguyên tử năng Iran, Ali Akbar Salahi, cũng không ngần ngại nếu không muốn nói là thách đố cộng đồng quốc tế bằng cách công khai sự thật về Trung Tâm Tinh luyện Uranium của Iran vừa bi tiết lộ:
“Trung tâm này đã được thiết lập từ lâu, tại một vùng chân đồi được bảo vệ chống với bất cứ cuộc không kích nào. Chính vì lý do đó mà trung tâm này được xây cất bên cạnh một căn cứ quân sự với mục tiêu bảo vệ an toàn cho các cơ sở hạt nhân và không phải tốn kém thêm công sức để thiết lập hệ thống phòng thủ mới.”.
Như vậy là Iran kiên quyết giữ vững lập trường không từ bỏ quyền được tinh chế uranium, nguyên liệu chính để sản xuất nguyên tử năng cũng như vũ khí hạt nhân của họ.
Trong hiện tình chưa ai biết ngày nào những buổi đàm phán sẽ tái nhóm và diễn tiến về sau sẽ như thế nào" Nhưng dựa trên những lần phát biểu trong tuần qua của cả hai phe xem chừng Iran thế nào cũng phải để cho phái bộ AIAE của LHQ vào khám xét trung tâm tinh luyện Uranium của họ, và họ sẽ không giấu diếm kế hoạch và những thành quả đã đạt được của chương trình tinh luyện uranium. Có điều chắc chắn nhất là Iran sẽ dứt khoác từ chối lời yêu cầu của LHQ là họ phải ngưng ngay chương trình tinh luyện uranium, vì họ cho rằng đó là quyền của dân tộc Iran, chế tạo năng lượng và vũ khí hạt nhân để bảo vệ đất nước Iran. Nếu việc ấy xảy ra, và rất có thể xảy ra hơn 90%, lúc đó thì Mỹ và LHQ phản ứng và đối phó như thế nào" Đó là câu trả lời mà cộng đồng quốc tế (trong đó có cả Iran) muốn biết.
Có nhiều biện pháp có thể chúng ta tạm thời nêu lên:
- Tổng thống Obama có thể ra lệnh dội bom thường hay bom nguyên tử tiêu diệt toàn bộ kế hoạch chế tạo vũ khí hạt nhân của Iran. Nghĩa là dùng khả năng vũ khí hạt nhân sẵn có của Mỹ để tiêu diệt khả năng vũ khí hạt nhân của kẻ khác mặc dầu nó chỉ là một giấc mơ chưa phải là một hiện thực" Tổng thống Obama ắt phải thấy sự mâu thuẫn lớn lao và nghiêm trong trong quyết định đó. Hơn nữa quyết định dội bom để tiêu diệt Iran trong lúc này, chắc chắn gặp sự phản đối của LHQ. Theo điều lệ của LHQ không bao giờ chấp nhận một quốc gia nào tiêu diệt một quốc gia khác chỉ vì lý do quá xa vời chưa phải là thực tế.. Không lẽ Tổng thống Obama lại bước theo vết xe đổ của ông Bush, nghĩa là sẽ đơn phương hành động dôi bom Iran bất kể sự phản đối của cộng đồng quốc tế và LHQ như ông Bush đã đơn phương tấn công Iraq và treo cổ Saddam Hussein, tổng thống của xứ này"  Đó là chưa kể nếu làm như vậy thì Tổng thống Obama vô tình trở thành công cụ của Netanyahu trong giấc mơ của Do thái tiêu diệt cho bằng được Iran. Và bài học lịch sử thế giới còn đó, nhân loại, nhất là dân tộc da vàng Á châu đã nhìn về nước Mỹ như thế nào sau khi Mỹ đã tận diệt Nhật Bản bằng hai quả bom nguyên tử ở Hiroshima và Nagazaki.        


- LHQ hay Mỹ có thể ra lệnh cấm vận Iran toàn bộ. Bài học cấm vận Iraq vào những năm 90 vẫn còn đó. Làm sao cấm thiên hạ không được ‘khát’ dầu thô của Iran như thế giới đã thấy trong việc cấm vận Iraq, vẫn có nhiều quốc gia lén lút mua dầu thô của Iraq lên hàng chục tỷ Mỹ kim. Hơn nữa bên cạnh Iran có Dubai, một vùng đất nước tạo nên được do sự đầu tư quốc tế, chỉ biết có business, không có chính trị, tôn giáo, một cánh cửa bỏ ngõ cho việc thông thương mậu dịch giữa Iran với thế giới bên ngoài.
- Dùng khả năng nguyên tử Do thái để tiêu diệt Iran chăng" Trước hết là Do thái không bao giờ dám làm chuyện đó mặc dầu Do thái thủ đắc vũ khí hạt nhân và bom nguyên tử từ những năm 60 của thế kỷ trước. Ngoài muôn vàn khó khăn về khả năng vũ khí hạt nhân sẵn có của Do thái quá ít, quả nhỏ để có thể tiêu diệt toàn bộ Iran, đó là chưa nói đến muôn vàn khó khăn khác trong chiến lược, chiến thuật với sự chống trả mãnh liệt của Iran và toàn bộ khối Á Rập. Không bao giờ Do thái dám lao đầu vào cuộc chiến tự sát như vậy.
Và chúng ta cũng không hy vọng về Ngũ cường: Đức, Nga, Pháp, Anh, Trung Quốc, cũng như cộng đồng quốc tế họ chỉ đứng sau Hoa kỳ hô hào và thúc đẩy. Thật sư tất cả quí vị này đều có quan hệ không ít thì nhiều về vấn đề mậu dịch dầu thô với Iran.
Như vậy, theo nhà bình luận thời sự Blake Hounshell thì sự tiết lộ về việc tinh chế Uranium của Iran không tạo nên áp lực nào cho chính quốc gia này mà chính là cho ông Obama. Nó bắt buộc ông Obama phải hành động, phải ra tay mới hy vọng có kết quả tốt, mà khả năng hiện tại của ông Obama chưa cho phép, như chúng ta thấy ở trên. Do đó, hy vọng Tổng thống Obama và cộng đồng quốc tế sẽ thanh toán vấn đề Iran bằng cách thừa nhận hiện trạng nguyên tử năng của Iran và sẽ giúp đỡ Iran phát triển và chuyển hướng nguyên tử năng của xứ này vào việc sản xuất năng lượng nguyên tử phục vụ hòa bình như chính phủ Hoa Kỳ đã giải quyết vấn đề nguyên tử năng với Ấn Độ, trong chuyến viếng thăm New Delhi của Ngoại trưởng Hillary Clinton hồi đầu tháng Bảy vừa qua.
Nhìn vấn đề từ gốc độ Iran, ta thấy Iran họ vẫn có lý do chính đáng của họ ngay cả việc tinh luyên uranium của họ nhầm mục đích chế tạo vũ khí hạt nhân để bảo vệ sư sống còn dân tộc họ. Vì lý do chân chính ấy mà Iran nhất quyết không ký vào hiệp ước NPT của LHQ trước đây. Hơn thế nữa tại sao Mỹ và các quốc gia Tây phương giúp đỡ và cung cấp vũ khí hạt nhân cho Do Thái, đặt mối đe dọa nguyên tử trên đầu trên cổ của khối Á Rập trong suốt hơn 3 thập kỷ qua, hà cớ gì  Hoa Kỳ và Tây phương và bây giờ cả Trung Quốc nữa, cố tâm ngăn chận không cho Iran phát triển vũ khí hạt nhân để tự bảo vệ mình ngay cả để giải phóng khối Á Rập ra khỏi mối đe dọa nguyên tử của Do Thái, Iran vẫn có lý. Nguyên Tổng thống thống Mỹ George W. Bush đã gọi Iran, Cuba, Bắc Triều tiên là Trục Ma Quỉ. Nhưng hiện nay dưới chế độ chính trị tiến bộ cởi mở của Tổng thống Obama, Mỹ trong tương lai gần đây sẽ dỡ bỏ cấm vận Cuba, đầu tư thương mại song phương sẽ bắt đầu và sẽ nâng cấp quan hệ ngoại giao với Cuba lên hàng đại sứ. Với Bắc Triều Tiên, Tổng thống Obama đã xoay chiều quan hệ ngoại giao 180 độ. Cuộc đàm phán song phương giữa Bình nhưỡng và Washington đẵ thật sự bắt đầu. Chính phủ Hoa kỳ đang thực sự thúc đẩy thành lập Liên Triều nhằm thống nhất Triều Tiên trong một tương lai không xa. Thậm chí bộ Ngoại giao Hoa kỳ đã bỏ rơi tên gọi Nam Hàn, Đại Hàn…chỉ dùng Nam Triều Tiên, Bắc Triều Tiên  khi nói về bán đảo Triều Tiên. Có phải chăng được Hoa kỳ và thế giới trọng nễ như thế là nhờ Bắc Triều tiên đã thành công to trong hai lần thử nghiệm bom hạt nhân. Hiện tại Bắc Triều Tiên đang đòi hỏi Hoa Kỳ và cộng đồng quốc tế phải nhìn nhận họ như là quốc gia thứ chín có đầy đủ trang bị vũ khí hạt nhân. Có phải chăng nhìn vào tấm gương của Bắc Triều Tiên mà Iran quyết tâm sẽ tinh luyện uranium để chế tạo cho bằng được vũ khí hạt nhân, bom hạt nhân để bảo vệ đất nước, dân tộc Iran, để được sự trọng nễ của thế giới. Với ý nghĩ này, phải công bằng mà nói Iran có lý do chính đáng của họ trong tham vọng đắc thủ vũ khí hạt nhân.
Là người Việt Nam, ta nghĩ thế nào trước sự ngoan cường của Iran, của Bắc Triều Tiên" Chưa phải là muộn ta phải nghĩ đến việc đầu tư trí tuệ của ta trong việc tinh luyện vũ khí hầu để chống trả hữu hiệu mộng bá quyền của Hán tộc, để bảo vệ và hồi phục sự vẹn toàn lãnh thổ lãnh hải và bầu trời của tổ quốc, để thế giới nễ trọng ta hơn./.
Đào Như
Bác sĩ Đào Trọng Thể
[email protected]
October 1st 2009

Việc bà Lori Chavez-DeRemer tuyên bố từ chức Bộ trưởng Lao động trong nội các ông Donald Trump nhiệm kỳ hai đánh dấu nhân vật thứ ba rời ghế, và điểm chung đáng chú ý: cả ba đều là phụ nữ. Tên tuổi bà Chavez-DeRemer, thú thật, không mấy ai trong giới theo dõi chính trị Hoa Kỳ buộc phải thuộc nằm lòng, bởi suốt thời gian ngồi ghế bộ trưởng, bà ít được nhắc đến về công việc chuyên môn hơn là về những tiện nghi, đặc quyền mà chức vụ mang lại. Về khoản đó, người ta thấy bà không khác mấy với bà Kristi Noem trước đây – cùng một lớp người bước vào chính quyền với một kho tham vọng lẫn sở thích “hưởng lộc công”. Tòa Bạch Ốc thông báo vắn tắt: bà rời chính phủ để “nhận một chức vụ trong khu vực tư nhân” – thứ câu chữ đã trở thành lối nói quanh quen thuộc, từng được dùng cho cả bà Noem lẫn bà Pam Bondi khi hai người này bị gạt sang bên lề. Luật sư của bà cũng không quên lời tuyên bố “theo sách vở”: việc ra đi không dính dáng gì đến “vi phạm pháp luật”, chỉ là “quyết định cá nhân
Có vẻ như ngày Thứ Hai của tuần mới không phải là một “Good Day” cho Tổng thống Trump. Cuộc đàm phán vòng hai với Iran chưa biết sẽ ra sao. Iran vẫn “cứng cựa” không chịu cho Trump cái mà ông ta muốn: chiến thắng. Do đó, ông lại phải mượn Truth Social để tấn công vào những nơi mà ông ta cho là an toàn nhất và “đã” nhất. Bởi vì ít nhất họ cũng chấp nhận im lặng như đã từng trong suốt thời gian qua. Trong hai bài đăng trên mạng xã hội, Trump đã gay gắt chỉ trích các thành viên Đảng Dân Chủ, gọi họ là “TẤT CẢ ĐỀU LÀ KẺ PHẢN BỘI” cũng như giới truyền thông vì những lời phê bình và sự hoài nghi của họ đối với cách ông ta xử lý cuộc chiến tại Iran.
Có những hành động mà tần suất và cường độ kỳ lạ của nó tăng dần theo thời gian, tỷ lệ thuận với sự phá hủy xã hội và cả sinh mạng, nhưng cộng đồng chung quanh vẫn im lặng, thì vấn đề không còn ở người thể hiện nữa. Nó đã trở thành cáo buộc chung cho sự “im lặng của bầy cừu.” Những hành vi thất thường cùng các phát ngôn cực đoan, bạo lực, gần như không thể kiểm soát, của Donald Trump trong thời gian gần đây đã thổi bùng lên cuộc tranh luận dai dẳng. Những bài phát biểu của Tổng thống Donald Trump ngày càng dài, tăm tối và lan man. Từ bài diễn văn thông điệp liên bang cho đến những lần trả lời báo giới. Trump có thể trôi từ chủ đề này sang chủ đề khác, từ nhập cư sang cối xay gió, cá mập, giá cổ phiếu, rồi đến câu chuyện cây bút Sharpie. Bất kỳ buổi họp báo nào, Trump cũng có thể trở thành “spotlight.”
Xin nói ngay cho khỏi mất công nghiêm mặt: đây không phải bài thần học, cũng chẳng phải sớ tâu lên Vatican, lại càng không phải bản tự kiểm của ban vận động tranh cử nào. Đây chỉ là một mẩu tạp ghi nhỏ, viết trong lúc thiên hạ đang cãi nhau đỏ mặt và người viết đang nghe một câu hát quen thuộc: Yêu tôi hay yêu đàn? Hay hợp thời hơn: Yêu Trump hay Yêu Ngài?
Theo một bài phân tích đăng trên The Conversation ngày 13 tháng 4 năm 2026, thất bại bầu cử của Viktor Orbán tại Hung Gia Lợi không chỉ khép lại 16 năm cầm quyền của một chính thể ngày càng thiên về độc đoán, mà còn vang dội ra ngoài biên giới nước này, từ Mạc Tư Khoa đến Hoa Thịnh Đốn, như một lời cảnh cáo đối với thứ chính trị đặt trên chia rẽ, bất mãn và chủ nghĩa dân tộc cực đoan.
Diễn biến chính trị gần đây tại Việt Nam đang đặt ra một vấn đề nền tảng của mọi nhà nước hiện đại, rằng quyền lực chính trị quyền lực đang được kiểm soát bằng cơ chế nào? Và liệu còn tồn tại bất kỳ không gian nào cho việc kiểm soát đó hay không? Sau Đại hội đảng Cộng Sản, việc Tô Lâm trở thành Tổng Bí thư, rồi mới đây, tiếp tục được Quốc hội bầu kiêm nhiệm thêm chức vụ Chủ tịch nước, không đơn thuần là một sự sắp xếp nhân sự. Mà đây là một bước dịch chuyển mang tính nền tảng, làm thay đổi hoàn toàn cách thức vận hành quyền lực trong hệ thống chính trị Việt Nam theo chiều hướng đầy rủi ro. Nếu nhìn bề ngoài, đây có thể được diễn giải như một bước tăng hiệu quả lãnh đạo. Nhưng dưới lăng kính chính trị học, đó là một bước tiến rõ rệt của quá trình tập trung quyền lực. Khi hai vị trí vốn đại diện cho hai trục quyền lực, gồm đảng và nhà nước được hợp nhất vào một cá nhân, thì câu chuyện không còn là phân công nữa, mà là hội tụ quyền lực vào một điểm gần như tuyệt đối.
Tháng Tư đến, như sự chờ đợi hàng năm từ một thế giới đang oằn mình chống chọi với những vết thương do chiến tranh tàn khốc gây ra. Họ mong mỏi dù chỉ vài ngày, vài giờ ngắn ngủi, không có tiếng súng, bom rơi, đạn nổ, để thật sự được hít thở không khí hòa bình, nhất là vào dịp Lễ Phục Sinh – một mùa lễ tràn đầy thông điệp của hy vọng. Thế nhưng có những âm thanh lạc điệu, chói tai đã len lỏi vào niềm vui thiêng liêng nhất của người Kitô giáo vào buổi sáng ngày Chúa Nhật Phục Sinh, 5/4/2026. Âm thanh đó khiến bất kỳ ai nghe thấy cũng sững sờ.
Ngay trước khi tối hậu thư của Mỹ gởi cho Iran hết hạn, Mỹ và Iran đã đồng ý về một lệnh ngừng bắn tạm thời cùng kế hoạch đàm phán cho một hòa ước dài hạn. Công luận và giới chính trị trên toàn thế giới thở phào nhẹ nhõm khi một thảm họa nhân đạo quy mô lớn đã được tránh khỏi, và nền văn minh rực rỡ của Iran không bị phá hủy như những lời đe dọa trước đó. Một niềm hy vọng mong manh về hòa bình cho Iran đã được nhen nhúm. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng không nên kỳ vọng quá mức...
Ngày xưa bên bờ sông Dịch Thủy nước Triệu, có một con bạng (sò) leo lên bờ mở to miệng nằm phơi nắng, con duật (cò) bay ngang liền sà xuống mổ lấy hạt ngọc trai. Con sò kẹp chặt lấy mỏ cò, đôi bên giằng co không ai chịu nhường ai. Đúng lúc ấy ngư ông đi qua, thản nhiên thò tay bắt cả hai vào rọ. Từ đó có câu “bạng duật tương trì, ngư ông đắc lợi”, nêu cảnh hai bên tranh chấp, tiêu diệt lẫn nhau, còn kẻ thứ ba ung dung thò tay hưởng lời. Trong cuộc chiến Iran hôm nay, Trump dùng sức mạnh hỏa lực và lời đe dọa tiêu diệt để ép đối phương, tưởng rằng chỉ cần ra tay siết cổ là có thể buộc thiên hạ phải khuất phục. Nhưng thế cục không vận hành đơn giản như vậy. Hai bên càng đối đầu, càng tự làm tổn hao sức lực, còn những nước đứng ngoài lại có cơ hội tranh thủ trục lợi. Người hiểu thời cuộc nhìn không khó đoán ra rằng trên bàn cờ này, bàn tay thứ ba đang chờ thâu tóm là ai.
Ngưng bắn, dĩ nhiên, vẫn hơn là không ngưng bắn. Phải nói điều này trước, và nói cho rõ. Bom đã thôi rơi xuống Iran. Tàu bè lại qua lại. Những người lẽ ra phải chết thì còn sống. Ai từng có mặt trong một vùng chiến sự đều biết: khi súng im tiếng, bầu trời không còn gào thét, chim lại bay, trẻ con lại nói ngoài đường, thì đó là một điều gần như thiêng liêng. Nhưng ngưng bắn không phải hòa bình. Và cuộc ngưng bắn này, nếu giữ được, có thể đã phải mua bằng một giá chiến lược rất đắt. Nếu mục tiêu chính của cuộc chiến là chấm dứt, hay ít ra làm suy yếu hẳn mối đe dọa từ chế độ Iran, thì sự thật khó nghe nhất lại là sự thật đơn giản nhất: Iran vẫn còn số uranium có độ tinh khiết rất cao. Và Iran cũng đã cho thấy họ có thể biến eo biển Hormuz, một trong những thủy lộ quan trọng nhất thế giới, thành một món hàng mặc cả mà không ai có thể làm ngơ.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.