Hôm nay,  

GIÃ TỪ THÁNG MƯỜI 2011

29/10/201100:00:00(Xem: 7399)

GIÃ TỪ THÁNG MƯỜI 2011

Trần Củng Sơn

Tháng mười năm nay có tin nổi cộm là nhà độc tài Qadafi của nước Lybia bị bắt và giết trong trận đánh cuối cùng với quân nổi dậy ở thành phố Shirte, nơi trú ẩn cuối cùng của ông ta. Lên nắm quyền từ năm 1969, lúc mới 27 tuổi, là một sĩ quan cấp úy tham gia vào cuộc đảo chánh quốc vương Lybia, Qadafi trở thành một trong những người cầm quyền nhiều năm nhất trên thế giới- 42 năm.

Cái chết của nhà độc tài này khá bi thảm- bị bắt, bị đánh đập, bị chửi mắng, bị kéo lê trên đường bởi xe hơi và cuối cùng qua đời bởi mấy phát đạn vào đầu vào ngực. Xác của ông ta sau đó để trong nhà kho chứa thực phẩm đông lạnh cho dân chúng vào xem và chụp hình và mấy ngày sau được chôn cất bí mật.

Cuộc nổi dậy của dân chúng ở các nước Trung Đông và Bắc Phi vào đầu năm 2011 được gọi là Mùa Xuân Ả Rập, sau khi thành công mau chóng ở Tunisia và Ai Cập, lan sang các nước lân cận nhưng khi tới Lybia thì bị chận đứng bởi sự ngoan cố của Qadafi. Và với sự hỗ trợ của khối NATO, dùng máy bay thả bom quân đội của Qadafi, cho nên cuối cùng sau 8 tháng, phe nổi dậy toàn thắng; lịch sử Lybia lật qua trang sử mới.

Xét về luật quốc tế thì sự can thiệp vào nội bộ Lybia của khối NATO đặt lên dấu hỏi lớn. Nhưng nghĩ cho cùng thì luật pháp ở đâu cũng là tiếng nói của đa số, của thế lực mạnh mẽ và kẻ yếu thì phải chấp nhận thua thiệt.

Vào thời đại hiện nay, một quốc gia không thể sinh tồn đơn độc mà phải phát triển trong mối quan hệ quốc tế. Lybia có dầu hỏa nhưng cũng phải nhờ kỹ thuật khai thác của Tây phương và nguồn lợi tức chính là bán dầu cho các nước khác.

Bạo chúa Qadafi cứ tưởng là có tiền nhiều, nắm trong tay thế lực nhiều năm, đàn áp và tiêu diệt đối lập là ở ngôi vị suốt đời; nhưng không ai ngờ lại có Mùa Xuân Ả Rập và thế giới cũng tiếp tay hạ bệ ông ta.

Nhưng làm chúa tể được 42 năm, chết ở tuổi 69 thì cũng quá đầy đủ cho Qadafi.

Vừa nghe tin Qadafi chết, tổng thống Obama liền tuyên bố sẽ rút hết quân đội Hoa Kỳ ra khỏi Iraq vào cuối năm 2011. Làm bài tính thì thấy đổ quân vào Iraq năm 2003 để diệt Saddam Hussein tốn mất cả ngàn tỉ đô la và thiệt mạng mấy ngàn lính Mỹ, trong khi chỉ tốn cỡ 1 tỉ đô la trong chiến dịch oanh tạc hỗ trợ quân nổi dậy để thanh toán Qadafi.

Làm vua một nước thì có để lại một số di sản tốt và xấu. Như bạo chúa Tần Thủy Hoàng gồm thâu lục quốc, đốt sách chôn học trò, bắt dân chúng cực khổ xây Vạn Lý Trường Thành, ban hành chính sách tàn ác cai trị, cho nên vua vừa băng hà thì cả đế quốc Tần sụp đổ trong vòng mấy năm. Thế nhưng theo cái nhìn của những sử gia Trung Cộng thì họ cho là Tần Thủy Hoàng là nhân vật số 1 của lịch sử Tàu vì có công thống nhất, tạo cơ sở để thành lập một nước Trung Hoa rộng lớn như bây giờ và Mao Trạch Đông là nhân vật số 2 kế thừa sự nghiệp bành trướng lãnh thổ và xâm chiếm cùng đồng hóa các dân tộc khác.

Có lẽ cùng một loại độc tài cho nên Trung Cộng và Việt Cộng không phát biểu gì về cái chết của Qadafi.

Giã từ tháng mười 2011, Tổng Bí Thư Nguyễn Phú Trọng dẫn theo một số Ủy viên Bộ Chính Trị và một số bộ trưởng sang Bắc Kinh để ký một thông cáo chung liên quan đến nhiều vấn đề giữa hai nước như biển đảo, biên giới, cộng tác chung trong một số lãnh vực.... Bản thông cáo với lời lẽ mơ hồ chung chung có vẻ như là do phía Trung Quốc soạn sẵn để Việt Nam ký và xét cho cùng thì có lợi cho Bắc Kinh.

Trong lúc quần đảo Hoàng Sa bị Trung Cộng chiếm giữ từ năm 1974, ngư dân ra biển đánh cá bị “ tàu lạ” bắn giết, các khu rừng đầu nguồn bị người Tàu thuê mướn dài hạn, khu vực Tây nguyên bị công nhân Tàu trấn giữ để khai thác bô xít, công nhân Tàu có mặt trong nhiều công trường từ Bắc đến Nam, hàng hóa Tàu buôn lậu sang Việt Nam cùng những mặt hàng giá rẻ tràn ngập các cửa hàng giết chết nền sản xuất yếu kém của dân Việt, các công trình xây dựng quan trọng về điện nước, đường xá đều do nhà thầu Trung quốc thực hiện, các cuộc biểu tình yêu nước của người dân chống Trung Cộng xâm lăng bị nhà cầm quyền đàn áp, thì nguy cơ diệt vong của dân tộc Tiên Rồng hiển hiện.

Xét về mặt pháp lý thì bản thông cáo chung nói trên không có giá trị vì Nguyễn Phú Trọng chỉ đại diện cho Đảng Cộng Sản Việt Nam để ký tên, trong khi phía Tàu thì Hồ Cẩm Đào vừa đại diện Đảng CS Trung Quốc vừa là chủ tịch nhà nước.

Trong khi đó thì chủ tịch nhà nước Việt Nam là Trương Tấn Sang lại có mặt ở Ấn Độ để ký hiệp ước về vấn đề hợp tác khai thác dầu khí Biển Đông.

Có lẽ Hà Nội phải thay đổi cơ cấu tổ chức hành chánh về lãnh đạo đất nước để phù hợp với hoàn cảnh quốc tế.

Trong bốn nước còn sót lại của thế giới do đảng cộng sản nắm quyền thì Trung Cộng, Bắc Hàn, Cuba có chủ tịch đảng kiêm chủ tịch nhà nước, riêng Việt Nam thì chủ tịch nước và thủ tướng thì không phải là nhân vật số một.

Thập niên 1950, 1960 Việt Cộng đi dây giữa Liên Xô và Trung Cộng để chống Mỹ. Bây giờ thì làm bạn với Ấn Độ, Nhật Bản và lôi kéo Mỹ về phe mình để chống lại sự xâm lăng Biển Đông của Trung Cộng.

Vùng Biển Đông nơi có quần đảo Trường Sa, là đường hàng hải giao thương cần thiết của thế giới. Bên cạnh các mỏ dầu hỏa tiềm tàng dưới lòng biển, nơi đây còn là khu vực chiến lược trọng yếu mà nếu để Trung quốc chiếm cứ thì họ sẽ bá chủ thế giới. Và Việt Nam, một định mạng mà Thượng Đế sắp sẵn, là giữ vai trò ngăn chận sự bành trướng của thế lực đế quốc khổng lồ Bắc Phương xuống phía nam.

Cho dù có khôn ngoan bằng các phương cách ngoại giao quốc tế với các nước để cân bằng thế lực trong cuộc tranh chấp, điều quan trọng là dân tộc Việt Nam phải tự vững mạnh. Điều kiện duy nhất để có thể vững mạnh là phải vận dụng được tất cả lòng yêu nước của toàn dân và phát huy mọi tài năng công sức của mọi người dân mang dòng máu Lạc Hồng.

Phải có tự do, dân chủ thì mới phát huy được sự đóng góp của mọi người cho tổ quốc Việt Nam.

Giã từ tháng mười 2011, thủ đô Bangkok của Thái Lan bị ngập lụt nhiều nơi, gây hoảng loạn cho người dân. Mưa nhiều từ vùng thượng nguồn làm mực nước sông dâng cao và tràn ra vùng dân cư thủ đô trước khi chảy ra Vịnh Thái Lan, kết hợp cùng triều cường, tạo nên thảm họa cho đất nước xứ Chùa Vàng. Tình trạng ngập lụt ở Bangkok có thể kéo dài nữa tháng đến một tháng, ước tính thiệt hại nhiều tỉ đô la, đây là trận lụt mà nữa thế kỷ mới xảy ra với Thái Lan.

Dĩ nhiên vùng đồng bằng sông Nam Bộ của Việt Nam cũng có nhiều nơi bị ngập lụt. Có kẻ cho rằng nước lũ lần này sẽ đem phù sa bồi bổ cho những cánh đồng bị khai thác quá cỡ khi trồng lúa tới 3 vụ mỗi năm. Họ cho đây là điều lợi so với điều thiệt hại do lũ gây nên. Nhưng những nông dân trồng lúa vụ ba năm nay hoàn toàn trắng tay, ai sẽ cứu giúp cho họ đây"

Những lý thuyết gia trong sách vở Cộng sản dạy cho học sinh, đã phê phán chính sách khai thác quá mức đất đai khi trồng trọt một loại cây trồng trong một năm, thì thực tế hôm nay lại cho thấy nhà cầm quyền lại khuyến khích nông dân canh tác 3 vụ lúa. Một sự trái ngược to tát. Lý thuyết Cộng sản là phân chia đồng đều lợi tức cho mỗi người dân, nhưng thực tế tại Việt Nam bây giờ cho thấy cái hố to lớn ngăn cách giữa cán bộ tham nhũng giàu có so với đa số người dân nghèo khổ.

Giã từ tháng mười 2011, kinh tế Hoa Kỳ vẫn chưa có dấu hiệu hồi phục. Ở vùng thung lũng điện tử Silicon Valley có San Jose là thành phố với trăm ngàn người Việt Nam cư ngụ, từng làm việc trong ngành điện tử, đóng góp cho sự thịnh vượng của Bắc California; tình trạng thất nghiệp vẫn ở mức 10%. Tin tức cho biết càng ngày càng có nhiều người quen bị hãng cho nghỉ việc. Ở lứa tuổi năm mươi, bao nhiêu năm nay làm công nhân hãng điện tử, bây giờ nghề điện tử đã bay sang châu Á và những người bạn gốc Việt Nam này chẳng còn biết làm gì.

Cứ tưởng qua Mỹ thì chuyện cơm áo không lo lắng, nhưng tình thế đổi thay, áo cơm vẫn là chuyện quan tâm muôn đời.

San Jose, 29/10/2011

Ngày 8 tháng 10 năm 2025, tại tòa án liên bang ở Alexandria, bang Virginia, cựu Giám đốc Cơ quan Điều tra Liên bang (FBI) James Comey không nhận tội đối với hai cáo buộc hình sự. Cáo trạng nêu rằng vào tháng 9 năm 2020, Comey đã nói dối Quốc Hội khi vẫn giữ nguyên lời khai trong buổi điều trần trước đó rằng ông không hề cho phép để lộ thông tin về cuộc điều tra của FBI liên quan đến Hillary Clinton. Theo nhiều bình luận gia pháp lý, từ cánh tả đến cánh hữu, việc truy tố Comey chủ yếu chỉ là do chính phủ liên bang đang cố tình nhắm vào kẻ mà Tổng thống “thấy không vừa mắt.” Comey là người đứng đầu cuộc điều tra nghi án Nga can thiệp bầu cử tổng thống 2016 và bị Trump lột chức vào năm 2017.
Sau sáu ngày đột ngột “bặt tiếng,” chương trình Jimmy Kimmel Live, của MC kiêm diễn viên hài và nhà biên kịch nổi tiếng, đã trở lại với khán thính giả vào tối 23/9/2025. Sự trở lại này, chỉ vỏn vẹn sau gần một tuần bị đình chỉ, không chỉ là tin vui với những người yêu tiếng cười đêm khuya của truyền hình Mỹ, mà còn là một hồi chuông cảnh tỉnh, kéo theo những bàn luận trái chiều, chạm đến cốt lõi của tự do ngôn luận, một trong những quyền thiêng liêng nhất trong thể chế dân chủ.
Texas, mùa thu 2025 – trên khuôn viên đại học giữa vùng đất vốn tự hào là “trái tim bảo thủ của nước Mỹ”, thay vì nghe tiếng lá thu rơi, người ta lại nghe tiếng giày đinh vang vọng, bước chân của bóng ma McCarthyism quay về - phiên bản thế kỷ 21 - trở lại giảng đường với tốc độ và sự kinh dị của thời đại kỹ thuật số. Ngày 9 tháng 9, trên bục giảng của trường Texas A&M University, giáo sư Melissa McCoul trong giờ văn học thiếu nhi, dùng hình một con kỳ lân tím để nói với sinh viên rằng bản sắc con người không chỉ có hai nửa nam–nữ. Một sinh viên giơ tay hỏi: “Điều này có hợp pháp không?” và viện dẫn sắc lệnh mà Tổng thống Donald Trump ký hồi tháng Giêng, tuyên bố chỉ có hai giới tính sinh học. Bà McCoul đáp bằng lý lẽ, không viện dẫn chính trị. Nhưng một chiếc điện thoại trong lớp đã ngầm quay lại hình ảnh. Và chỉ ít lâu sau, cả nước đều xem đoạn clip ấy – không phải để học, mà để phán xét.
Trong bối cảnh toàn cầu hóa và chuyển đổi thể chế, phương Tây và Việt Nam đang phải đối diện trước những thách thức nghiêm trọng về cải cách chính sách để cho phù hợp với nhu cầu của thời đại mới, nhất là vai trò của pháp luật. Pháp luật là nền tảng thiết yếu cho sự vận hành ổn định và công bằng của xã hội. Là hệ thống quy phạm điều chỉnh hành vi con người, pháp luật không chỉ bảo vệ quyền lợi cá nhân và tập thể mà còn thúc đẩy sự phát triển bền vững. Trong xã hội hiện đại, vai trò của pháp luật được thể hiện rõ nét qua các lĩnh vực như bảo vệ an ninh quốc phòng, duy trì trật tự xã hội, bảo đảm quyền tự do cá nhân, phát triển phúc lợi xã hội, và thúc đẩy tinh thần hợp tác cũng như hội nhập.
Ngày 30 tháng 9 năm 2025, tại căn cứ Thủy Quân Lục Chiến ở Quantico, Virginia, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth bước lên sân khấu trước hàng trăm tướng và đô đốc được triệu tập từ khắp nơi trên thế giới. Ông tuyên bố sẽ “cải tổ văn hóa quân đội” bằng mười chỉ thị mới, nhằm quét sạch cái mà ông gọi là “rác rưởi thức tỉnh” và khôi phục “tinh thần chiến binh”. Cụm từ ấy – nửa ca tụng bạo lực, nửa tán dương cơ bắp – nay đã trở thành thương hiệu chính trị của Hegseth. Trong cuốn Cuộc Chiến Chống Lại Những Chiến Binh (2024), ông cho rằng việc phụ nữ được đưa vào các vai trò chiến đấu đã “làm cạn kiệt” tinh thần này, khiến quân đội Hoa Kỳ “ít sát thương hơn.” Nghe qua, người ta tưởng quân đội chỉ tồn tại để đong máu đếm xác.
Ông bà xưa đã nói, nắm thì “nắm kẻ có tóc ai nắm kẻ trọc đầu.” Cách nói dân gian này rất cụ thể và dễ hình dung, người có tóc thì dễ bị nắm, bị túm, còn người trọc đầu thì không thể nắm được. Mang câu nói này vào chính trường Mỹ hiện tại, quả là khôi hài, nhưng không kém màu bi kịch. Nó phản ánh một sự thật trần trụi và không thể tránh khỏi: Quyền lực, chính sách, sắc lệnh hành pháp, các cuộc chiến pháp lý và ‘tuổi thọ’ chính trị của người đứng đầu nhánh hành pháp đang phụ thuộc vào sự phục tùng của các nhà lãnh đạo và những tài phiệt. Họ là ai? Họ là một mạng lưới của các quan chức, nhà lập pháp, giám đốc điều hành truyền thông, nhà tài trợ…, những người đã chọn chọ họ một thế đứng, xuôi theo những gì tổng thống muốn.
Bộ Tư Pháp Hoa Kỳ đang đánh một đòn nguy hiểm: huy động các văn phòng công tố đi điều tra mạng lưới từ thiện Open Society Foundations của gia đình Soros, một quỹ từ thiện quốc tế, nổi tiếng với việc tài trợ cho các dự án dân chủ, giáo dục và nhân quyền trên khắp thế giới. Danh sách cáo buộc nghe cứ như “vật lạ”: từ đốt phá đến tài trợ khủng bố. Open Society Foundations lập tức phản đối, khẳng định mình hoạt động hợp pháp, và nhắc lại điều mà bất cứ người tỉnh táo nào cũng hiểu: khi chính quyền có thể tùy tiện lấy một nhóm dân sự làm vật tế, thì quyền của mọi nhóm khác cũng chẳng còn gì bảo đảm.
Trong nhiều thập niên qua, giải pháp hai nhà nước luôn được xem là phương án khả thi nhằm mang lại hòa bình cho khu vực Trung Đông. Tuy nhiên, tiến trình này vẫn chưa đạt được kết quả cụ thể. Gần đây, cuộc tranh luận về việc công nhận nhà nước Palestine đang có những chuyển biến mới khi Pháp và Ả Rập Xê Út tổ chức một hội nghị quốc tế tại New York, ngay trước thềm Đại hội thường niên của Liên Hiệp Quốc.
Hôm Thứ Sáu 26/9, Tổng Biên Tập JEFFREY GOLDBERG của tạp chí The Atlantic gửi ra tuyên bố phản đối lệnh của Ngũ Giác Đài về việc áp đặt, kiểm duyệt báo chí. Tuyên bố ghi rõ: “Về cơ bản, The Atlantic phản đối những hạn chế mà Ngũ Giác Đài đang cố gắng áp đặt đối với các nhà báo đưa tin về vấn đề quốc phòng và an ninh quốc gia. Những yêu cầu này vi phạm quyền Tu Chính Án Thứ Nhất của chúng ta, và quyền của người Mỹ muốn biết hình thức khai triển nguồn lực và nhân sự vốn do tiền thuế của người dân tài trợ. Những quy định này cũng phá vỡ các thông lệ lâu đời - dưới thời tổng thống của cả hai đảng, trong suốt thời kỳ chiến tranh và khủng hoảng quốc gia - vốn cho phép các phóng viên Ngũ Giác Đài thực hiện công việc của mình mà không bị can thiệp chính trị.” The Atlantic đăng tuyên bố này trên trang mạng xã hội chính thức của tạp chí.
Chuyện phải, trái ở đây không hẳn là chuyện đúng, sai mà đúng ra là chuyện bên phải (khuynh hữu hay thiên hữu) và bên trái (khuynh tả hay thiên tả) trong chính trị Mỹ. Tất nhiên, trên đời này mọi chuyện đều có hai mặt của nó. Trong chính trị cũng thế, đã có cánh phải thì ắt có cánh trái, vì đó không những là bản chất tương đối của mọi sự mọi vật mà còn là hiện tượng phải có trong một nền dân chủ. Tuy nhiên, nền chính trị Mỹ trong những năm gần đây đã bị phân cực và phân hóa trầm trọng. Thể chế dân chủ kiểu mẫu của Mỹ xưa nay đương nhiên chấp nhận sự khác biệt vì đó là một trong những yếu tính ắt có của một nền dân chủ thật sự. Nhưng đẩy sự khác biệt của mình đến mức cực đoan và biến sự khác biệt của người khác thành kẻ thù bất dung thì là hiện tượng biến dạng nguy hiểm báo hiệu sự sụp đổ của nền dân chủ. Nước Mỹ trong những năm gần đây đã chứng kiến nhiều hiện tượng cực đoan như thế.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.