Hôm nay,  

Nỗi Niềm Quê Cũ

23/05/201700:00:00(Xem: 8107)

Quê hương là cái gì nhỉ? mà vì sao tôi vẫn nhớ. Tha hương nhiều nơi, trên những con đường xa lạ, mỗi khi bắt gặp một cái gì quen quen khiến tôi nhớ về cái thị trấn Ninh Hòa quê cũ.

Trong chuyến hành hương về đất Phật miền Trung Tích Lan, tháng Ba trời xanh không một gợn mây, và mặt trời thì nóng đỏ như một cục than hồng. Trong sân ngôi chùa Vàng (Golden Temple), một tượng Phật cao ngất trên nóc chùa hùng vĩ, ánh vàng tỏa sáng oai nghi. Mọi người đi chân không trên sân chùa nóng bỏng. Đoàn người hành hương bước vội theo hai Thầy Thầy Thích Giác Đẳng và Thầy Thích Nguyên Thảo lên núi thăm Phật tích, để lại tôi và Hòa Thượng Thích Chơn Trí trong sân chùa. Bên cạnh đài truyền hình có một hàng cây nhiều bóng mát, hai hàng ghế đá xanh thật khêu gợi, hai thầy trò cùng ngồi ngắm cảnh quang quanh chùa.

blank
Cây Bàng Tích Lan.

Bóng cây in đậm sân chùa yên tịnh. Một luồng gió thổi nhẹ nóng bỏng. Một chiếc lá lìa cành đáp nhẹ trên sân trông quen quen, tôi nhặt lấy chiếc lá tò mò nhìn thật kỹ. Bỗng dưng nghe tiếng của Hòa Thượng nói lớn: "Đó là chiếc lá bàng đó anh Bình". Lời nói xác định của Hòa Thượng bất ngờ đưa tôi trở về mấy mươi năm tuổi đời. Xa quê mấy mươi năm chưa hề thấy lại chiếc lá bàng, bổng dưng hôm nay tôi cầm nó trên tay khiến tôi xúc động không ít. Tôi nhớ về cây bàng bên hông chợ Dinh của thị trấn Ninh Hòa quê hương đầu đời của tôi.

Năm xưa nhà tôi ở trước chợ Dinh nhìn xéo qua trái là thấy cây bàng trước nhà chị Tuyết Nga trên đường Lê Lợi. Cây bàng thật vĩ đại, tàn cây che khuất một góc trời. Mỗi chiều chợ tan, hàng quán bên hông chợ thưa khách, chỉ còn tiếng động rò rè của mấy quán may kéo thêm vài đường chỉ muộn. Mấy hàng bánh kẹo và hàng xén lăng xăng thu dọn trước khi phố lên đèn. Đây là lúc người phu quét đường cất tiếng hát nghêu ngao nhắc nhở mọi người tránh xa cho anh làm phận sự. Anh làm công việc này mỗi ngày dù trời mưa hay nắng. Phố xá đã lên đèn hay chưa anh cũng không màn vì ánh sáng đã tắc trong mắt anh khi anh chào đời. Mỗi chiều anh cầm chổi gom mấy đống lá bàng to tướng, tự anh hốt bỏ vào hai cái rổ thật to, anh lại cất tiếng hát nghêu ngao làm dấu hiệu cho mọi người tránh xa, anh lần mò gánh ra bờ sông Dinh đổ đi.

blank
Cây Bàng Tích Lan.

Chùa Vàng Tích Lan xa cách quê cũ ngàn trùng. Sân chùa yên tịnh, mặt trời nóng bỏng, nhưng lòng tôi thì se lạnh mơ màng về quê cũ. Nhớ bóng mát của cây bàng bên hông chợ Dinh, nhớ ngày tắm mát ở sông Dinh, nhớ cây bàng trong sân chùa Tàu. Nhớ những ngày tập đi xe đạp dưới ánh trăng rằm ngã ba Xóm Rượu... Bao nhiêu kỷ niệm thuở nhỏ ùn ùn kéo về. Bất chợt có tiếng cười của người lạ, tôi quay mặt lại nhìn thấy nhiều sư áo vàng đang xuống núi, các thầy tiến vào sân chùa trò chuyện vui tươi nhờ đó đưa tôi trở về với hiện tại.

Hòa Thượng Chơn Trí trò chuyện với quý thầy được biết đây là chuyến hành hương của một trăm sư từ miền Bắc Tích Lan. Chúng tôi trao đổi vài câu chuyện rồi quý thầy lên hai chiếc xe buýt rời sân chùa. Đoàn hành hương của chúng tôi cũng vừa xuống núi, nhiệt độ bên ngoài 42C mọi người mệt tả tơi vì nắng gắt, chúng tôi hối hả lên xe buýt có trang bị máy lạnh tiếp tục cuộc hành trình. Từ giã Golden Temple mà lòng bùi ngùi, biết đến bao giờ tôi mới có dịp trở lại ngôi chùa này.

Đường Bình

In Trang
Trang đầuTrang trước18192021222324Trang sauTrang cuối

Nhìn vào những gì đang diễn ra tại nước Mỹ hiện nay, người ta không thể không liên tưởng đến cuộc cách mạng văn hóa tại Trung Quốc như vậy. Cũng là cuộc tấn công vào những gì bị cho là khuynh tả, là sự tập trung quyền lực vào một cá nhân qua phong trào cuồng lãnh tụ với những vệ binh trung thành chưa từng thấy tại Hoa Kỳ.

Người ta thường có nhiều cách định nghĩa về hy vọng. Hy vọng là một cảm xúc lạc quan, một niềm tin tươi sáng rằng mọi thứ chắc chắn sẽ được cải thiện. Hy vọng có thể đến từ một tiếng nói cá nhân xa lạ nào đó trong triệu triệu người trên thế giới này. Hy vọng có thể đến từ một bản tuyên bố chung của hai phong trào đối lập. Hy vọng là phải nhận ra rằng cái ác và sự bất công có thể chiếm ưu thế ngay cả khi chúng ta đang đối đầu với nó. Hy vọng là khi nhìn thấy rõ một bên sáng và một bên tối, thấu hiểu rằng vòng cung của vũ trụ đạo đức có thể không uốn cong về phía công lý – nhưng chúng ta không tuyệt vọng. Hy vọng, là khi một đêm vinh danh nghệ thuật trở thành nơi hàng trăm người giơ cao ngọn đuốc tôn vinh sự kiên cường, tiếng nói dũng cảm, như một lời nhắc nhở với thế giới rằng nghệ thuật và nhân văn là không thể tách rời.

Donald Trump từng bóng gió rằng mình xứng đáng được khắc tượng trên núi Rushmore, sánh vai cùng những bậc khai quốc công thần nước Mỹ. Bên kia Thái Bình Dương, Tập Cận Bình chẳng màng đá núi, nhưng ôm mộng lọt vào sử xanh, đặt mình ngang hàng những “đại thánh đế vương” của đảng và đất nước. Bởi thế, cuộc duyệt binh rùm beng ở Thiên An Môn vừa rồi không chỉ là phô trương cờ trống rình rang, mà là lời tuyên cáo giữa chiến địa, là tiếng trống thúc quân của một kẻ đang gấp gáp thúc ngựa đuổi theo bá mộng thiên cổ.

Bạn, tôi, chúng ta, không ai an toàn trước bạo lực súng đạn ở Mỹ. Chắc người Mỹ chưa kịp quên hình ảnh người mẹ tất tả chạy trên đôi chân trần, tìm con trong vụ xả súng mới nhất ở Annunciation Catholic School in Minneapolis tháng vừa qua. Những đứa trẻ xứng đáng có đời sống an toàn để đến trường mỗi ngày và trở về an toàn trong vòng tay cha mẹ. “Thay vì kích động thêm bạo lực, các nhà lãnh đạo chính trị nên tận dụng thời điểm này để đoàn kết chúng ta hướng tới những thay đổi hợp lý về súng đạn mà đa số người Mỹ ủng hộ,” Giáo sư Robert Reich đã nói như thế.

Trong bối cảnh thế giới đang trải qua những biến động nghiêm trọng về kinh tế, chính trị và công nghệ, toàn cầu hoá – vốn từng được xem là động lực chính thúc đẩy cho tăng trưởng và thịnh vượng – đang đứng trước những thách thức chưa từng có. Tiến trình công nghiệp hoá và toàn cầu hoá đã đem lại nhiều thành tựu vượt bậc trong suốt thời gian dài qua, từ thế kỷ XX sang thế kỷ XXI, đặc biệt là thông qua sự chuyên môn hoá, tự do thương mại và tiến bộ công nghệ. Tuy nhiên, các cuộc khủng hoảng tài chính, đại dịch toàn cầu, chiến tranh và cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc đã khiến mô hình toàn cầu hoá truyền thống bộc lộ nhiều tình trạng bất ổn...

Nhiều thế hệ sống ở Sài Gòn những năm của thập niên 80-90, khi con gà trống của Thương Xá Tax chưa bị bức tử, khi những hàng cây cổ thụ trên đường Tôn Đức Thắng vẫn là nét thơ mộng của Sài Gòn, có lẽ đều quen thuộc với câu “Chương Trình Truyền Hình Đến Đây Là Hết…” Nó thường xuất hiện vào cuối các chương trình tivi tối, khi chưa phát sóng 24/24. Thời đó, mỗi ngày truyền hình chỉ phát sóng trong một số khung giờ nhất định (thường từ chiều đến khuya) nên hầu như ai cũng có tâm lý chờ đợi đến giờ ngồi trước màn ảnh nhỏ, theo dõi vài giờ giải trí. Đó cũng là chút thời gian quên đi một ngày cơ cực, bán mồ hôi cho một bữa cơm độn bo bo thời bao cấp. Nhắc nhớ chút chuyện xưa, để nói chuyện nay, đang diễn ra ở một đất nước văn minh hàng đầu, từng là niềm mơ ước của biết bao quốc gia về quyền tự do báo chí, tự do ngôn luận.

Trên mạng gần đây lan truyền một bức tranh chuỗi tiến hóa ngược nhại kiểu Banksy - vẽ hình ảnh tiến hóa quen thuộc từ khỉ tiến tới người, nhưng đến giữa chặng đường, một gương mặt ai cũng nhận ra quay lưng đi ngược lại về phía khỉ. Cái dáng ngoảnh đầu ấy khiến tôi chạnh lòng nghĩ đến hình ảnh nước Mỹ hôm nay. Giữa thế kỷ XXI, lẽ ra phải tiếp tục đi tới, nhưng thay vì mở rộng tự do học thuật – ngọn nguồn của sáng tạo – chúng ta lại thấy những dấu hiệu nước Mỹ thoái lui theo một quỹ đạo lạ lùng: thử nghiệm một kiểu “tiến hóa ngược”.

Từ khi Tối Cao Pháp Viện lật đổ Roe v. Wade, chúng ta đều biết câu chuyện không dừng lại ở đó. “Để tiểu bang tự quyết” chỉ là cái cớ. Và Texas, tiểu bang bảo thủ dẫn đầu, vừa chứng minh điều đó bằng một luật mới: trao cho bất kỳ ai quyền săn lùng và kiện những người dính dáng tới thuốc phá thai. Texas vốn đã có một trong những lệnh cấm khắc nghiệt nhất: phá thai bị cấm hoàn toàn, trừ vài ca y tế khẩn cấp. Không ngoại lệ cho thai dị tật chết non. Không ngoại lệ cho hiếp dâm. Không ngoại lệ cho loạn luân. Thế nên, nhiều phụ nữ Texas chỉ còn con đường tìm đến thuốc phá thai qua mạng, thường từ những nhà cung cấp ở ngoài tiểu bang. Luật mới nhắm thẳng vào cánh cửa mong manh ấy.

Suốt 250 năm, người Mỹ đồng ý rằng cai trị bởi một người duy nhất là sai lầm, rằng chính quyền liên bang vốn cồng kềnh, kém hiệu quả. Lẽ ra hai điều ấy đủ để ngăn một cá nhân cai trị bằng mệnh lệnh từ Bạch Ốc. Nhưng Trump đang làm đúng điều đó: đưa quân vào thành phố, áp thuế quan, can thiệp vào ngân hàng trung ương, chen vào quyền sở hữu công ty, gieo nỗi sợ để buộc dân chúng cúi đầu. Quyền lực bao trùm, nhưng không được lòng dân. Tỉ lệ chấp thuận của ông âm 14 điểm, chỉ nhỉnh hơn chút so với Joe Biden sau cuộc tranh luận thảm hại năm ngoái. Khi ấy chẳng ai lo ông Biden “quá mạnh”. Vậy tại sao Trump, dù bị đa số phản đối, vẫn dễ dàng thắng thế?

Có bao giờ bạn nói một điều rõ ràng như ban ngày, rồi nghe người khác nhắc lại với nghĩa hoàn toàn khác? Bạn viết xuống một hàng chữ, tin rằng ý mình còn nguyên, thế mà khi quay lại, nó biến thành điều bạn chưa từng nghĩ đến – kiểu như soi gương mà thấy bóng mình méo mó, không phải bị hiểu lầm, mà bị người ta cố ý dựng chuyện. Chữ nghĩa, rơi vào tay kẻ cố ý xuyên tạc, chẳng khác gì tấm gương vỡ. Mỗi mảnh gương phản chiếu một phần, nhưng người ta vẫn đem mảnh vỡ đó làm bằng chứng cho toàn bộ bức tranh. Một câu, một đoạn, một khẩu hiệu – xé khỏi bối cảnh trở nên lệch lạc – hóa thành thứ vũ khí đâm ngược lại chính ý nghĩa ban đầu. Câu chuyện của đạo diễn Trấn Thành gần đây là một minh họa. Anh chỉ viết đôi dòng thương tiếc chia buồn với sự ra đi của nghệ sĩ đàn bầu Phạm Đức Thành. Vậy thôi. Thế mà lập tức bị chụp mũ, bêu riếu, bị gọi “3 que,” “khát nước,” “Cali con.” Người ta diễn giải đủ kiểu, vẽ ra đủ cáo buộc: từ tội mê văn hóa Việt Nam Cộng Hòa đến tội phản quốc.
Trang đầuTrang trước18192021222324Trang sauTrang cuối
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.