Thầy Tánh Tuệ
Trưa ngày 14 tháng 7, mặc dù trời nóng bức và nắng gắt của đầu mùa hạ, hội trường Shanga tại Huntington Beach vẫn đầy kín thính chúng về đây để nghe Thầy Thích Tánh Tuệ thuyết pháp đề tài “Phương Pháp Điều Phục và An Trú Tâm” do Hội Phật Học Đuốc Tuệ tổ chức.
Thầy Tánh Tuệ không xa lạ gì với Phật tử vùng Orange County. Thầy là “du tăng” trẻ , đã từng tu học ở Ấn Độ. Mỗi năm Thầy về Cali và đi các tiểu bang ở Hoa Kỳ cũng như các nước giảng pháp sau nhiều năm tháng Thầy tổ chức hành hương, sống và làm từ thiện tại Ấn Độ. Năm nay Thầy dành cho Hội Phật Học Đuốc Tuệ một buổi pháp thoại và hai ngày tu học vào ngày 14 và 15 tháng 9.
Mở đầu, Thầy cho biết bài pháp thoại hôm nay dựa trên kinh “An Trú Tầm” là bài kinh thứ 20 hay kinh thứ 10 “Tăng Thượng Tâm” trong Trung Bộ Kinh của hệ phái Nguyện Thủy. Đối chiếu với kinh Kim Cang của Bắc Tông, tư tưởng của hai hệ phái này cũng là một.
Trong kinh Kim Cang, đoạn thứ hai nhan đề “Thiện Hiện Khải Thỉnh”, Ngài Tu Bồ Đề hỏi Đức Phật “ Người thiện nam, người thiện nữ phát tâm Bồ Đề vô thượng nên làm sao để trụ và điều phục tâm” ? ( Thiện nam tử. thiện nữ nhân phát A nậu đa la tam miệu tâm Bồ Đề ưng vân hà trụ, vân hà hàng phục kỳ tâm ?)
Nói về tâm, Thầy trích dẫn phẩm đầu tiên trong kinh Pháp Cú, “Trong các pháp, tâm dẫn đầu, tâm làm chủ, tâm tạo tác. Nếu nói hoặc làm với tâm ô nhiễm, sự khổ sẽ theo nghiệp kéo đến như bánh xe lăn theo chân con vật kéo”. Tâm tạo vật, Vật ảnh hưởng đến tâm.
Trước khi phân tích về tâm, Thầy đặt những câu hỏi Tâm là gì? Thế nào là tu tâm?
Để cho buổi giảng pháp thêm phần sinh động và bớt đi cái nắng, nóng của thời tiết bên ngoài làm cho người nghe mệt nhọc dễ đi vào giấc ngủ ,Thầy đã tạo ra sự giao lưu giữa giảng sư trên pháp tòa và thính chúng ngồi nghe pháp. Những câu hỏi của Thầy và các câu trả lời của thính chúng đã nhiệt tình đóng góp ý kiến theo những suy nghĩ và hiểu biết riêng của mình đã đưa đến câu trả lời đơn giản và ngắn gọn nhất. Tâm là khả năng nhận biết các đối tượng. Tu tâm là nỗ lực điều phục tâm.
Có hai phương diện nhận biết của tâm đó là tâm nội tại gồm các tâm hành như hỉ, nộ, ái, ố, ai , cụ, dục của thất tình xoay quanh đời sống con người và ngoại tâm là sáu căn khi tiếp xúc với sáu trần. Có hai tâm, tâm thể còn gọi là tâm bản chất hay Niết Bàn, Chân Nguyên, Chân Tâm...và tâm hiện tượng là tâm tìm cầu quá khứ với những “dư” như dư âm, dư ảnh, dư hương, dư vị , với những vọng tưởng hướng về tương lai mà bỏ quên an trú tâm và sống trong giây phút hiện tại. Tâm bản thể và tâm hiện tượng ví như sóng và nước, tuy hai mà một .Nước lặng thì không có sóng.
Phật giáo là đạo của “Tâm”. Người không đi chùa lễ bái, tụng niệm nhưng tu tâm cũng là tu theo Phật giáo. Thiền sư Thái Lan Ajahn Chad đã nói quyển sách đáng đọc nhất chính là tâm, là quay về quán sát cái tâm của mình.
Đi sâu vào bài pháp, một chị Phật tử đã đọc phần chính văn của kinh “An Trú Tầm” “Tầm” (Vitaka) là khuynh hướng tâm tìm cầu ví như con ong bay quanh những bông hoa nhiều vòng trước khi cắm vòi vào một nhụy hoa để hút mật. Theo lời Phật dạy có 5 cách điều phục tâm. Thứ nhất là đối trị, dùng một thiện pháp để diệt trừ ác pháp. Nếu người thợ mộc dùng phương pháp “thay chốt” thì người tu dùng thiện pháp hay thiện tâm để “độ” cho các tâm bất thiện bằng cách tham thiền, trì giới, tụng kinh, niệm Phật, sám hối.
Thứ hai người tu dùng tuệ giác để quán sát và suy nghiệm sự nguy hiểm của các tâm bất thiện này. Điều này giúp cho người tu tránh được những hậu quả tai hại do các tâm bất thiện gây ra.
Thứ ba là pháp nhắm mắt làm ngơ , bỏ mặc , không tác ý, không thấy sắc pháp. Thầy nói đùa đó là phương pháp “Mackeno”. Hãy mặc kệ, buông xả , không phản ứng các tâm bất thiện, người tu sẽ được giải thoát, tự do.
Pháp thứ tư là tác ý các “tầm”, nhận diện khách quan các tâm hành, không phản ứng, không đồng hóa với các đối tượng như thân , thọ , tâm, pháp. Người tu được ví như người gác cổng chỉ nhận diện tâm như nhìn người qua kẻ lại bên đường. Pháp thứ năm để chế phục tâm, Thầy liên hệ đến cuộc đời tu của đức Phật và các tỳ kheo đã từng trải qua nhiều gian khổ. Trong kinh An Trú Tầm có nói đến người tu có lúc phải “nghiến răng, dán chặt lưỡi lên nóc họng, lấy tâm chế ngự tâm, nhiếp phục tâm, đánh bại các ác và các bất thiện tâm”. Đức Phật đã thành đạo và tự chiến thắng mình. Câu nói “ Tự chiến thắng mình là chiến công oanh liệt nhất” cũng là kinh nghiệm bản thân của Ngài đã chế ngự được tâm.
Thầy dẫn chứng nếu chúng ta làm theo lời Phật dạy, nghe những lời nhục mạ, theo tập khí thông thường, nếu ta phản ứng ngay bằng một cảm xúc giận dữ thẳng đến đối tượng, phản ứng như vậy chỉ đưa đến những hậu quả tệ hại hơn. Hãy để tâm về chính cảm xúc mình đang có mà không về đối tượng, điều hòa hơi thở , trú tâm ở đan điền mà không để trên trán hay nơi tim, cơn giận mau tan biến.
Thầy nói về những kinh nghiệm bản thân của Thầy khi phải trải qua những cơn bão cảm xúc như sân, giận, sợ hãi… Thầy dùng hình ảnh hãy quán chiếu mình như cây. Hãy đặt mình dưới gốc cây thấp để có sự vững vàng và né tránh cơn bão. Cơn bão cảm xúc đi qua chỉ quật ngã những ngọn cây trên cao Tóm lại , hãy nhận diện cảm xúc. Không đồng hóa mình với cảm xúc.
“ An trú tầm” hay tu tâm giúp cho người tu không tạo nghiệp, sống “an nhiên giữa những thăng trầm”, đoạn ái, giải thoát các kiết sử, giảm thiểu tính kiêu mạn và chấm dứt các khổ đau.
Đạo tràng Gia Đình Thiền Sinh Sợi Nắng hợp ca bài “Cái Biết Trong Ta” của tác giả Doãn Quốc Hưng.
Trong gần 4 tiếng đồng hồ nghe pháp, thính chúng có 15 phút nghỉ giải lao nhưng số người ở lại tiếp tục nghe pháp phần còn lại vẫn còn đông trong hội trường. Bài giảng nào của Thầy Tánh Tuệ đều được tô điểm thêm vài tiết mục văn nghệ như hôm nay có phần đóng góp của anh Tâm Minh Trí với bài “ Sư Tử Hống”, thơ của Thiền sư Nhất Hạnh. hị Hương Như Ý ngâm bài “ Thôi Kệ”của nhà thơ Như Nhiên. ( Như Nhiên cũng là bút hiệu của Thầy Thích Tánh Tuệ). Đạo tràng Gia Đình Thiền Sinh Sợi Nắng hợp ca bài “Cái Biết Trong Ta” của tác giả Doãn Quốc Hưng. Bài hát này tình cờ phù hợp với đề tài của bài pháp hôm nay vì “Tâm” cũng chính là “Cái Biết”.
Không những thế, Thầy Tánh Tuệ có giọng ngâm thơ và giọng hát rất truyền cảm. Thầy thường điểm xuyết ngâm một vài câu thơ phù hợp với bài giảng hay hát một vài bản nhạc đạo trong các buổi pháp thoại hay các khóa tu học. Vì thế các bài giảng Pháp của Thầy mang đến cho thính chúng một tâm cảnh được nghe pháp hay tu học nhẹ nhàng, vui tươi và thoải mái.
Trong buổi pháp thoại hôm nay, thính chúng rất hoan hỉ được nhận một món quà tinh thần của Thầy với chữ ký đề tặng. Một quyển sách in trang nhã, tựa đề “An Nhiên Giữa Những Thăng Trầm” gồm khoảng gần trăm bài thơ chia ra làm ba phần với ba chủ đề “Quá Cảnh Trần Gian”, “Bên Đời Mưa Nắng”, “Sống Thương Hết Dạ Lúc Này”. Bên cạnh những bài thơ là những bài viết ngắn chất chứa nhiều tư tưởng triết lý sâu sắc.
Sư Cô Thích Nữ Nhuận Bình đã viết lời giới thiệu về quyển sách “…mỗi trang sách như ngọn đèn soi sáng lòng ta, giúp ta tự tìm thấy và nuôi dưỡng sự bình an đích thực , vĩnh cửu.”
Cảm ơn Thầy về món quà quý giá này. Cảm ơn Thầy về bài pháp hôm nay chúng con và thính chúng được ơn triêm công đức và nhiều lợi lạc. Cảm ơn Hội Phật Học Đuốc Tuệ và ban tổ chức đã tạo điều kiện cho hàng Phật tử vùng Orange County có được một chương trình nghe pháp phong phú và cơ hội dự các khóa tu học trong năm 2019.
Cali ngày 16 tháng 7 năm 2019.
Diệu Lan
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình