Tại Sao Chính Quyền Trump Ra Sức Xóa Bỏ Lịch Sử Nước Mỹ?

 

Tư tưởng gia người Mỹ George Santayana (1863-1952) đã từng viết trong tác phẩm “The Life of Reason: Reason in Common Sense” được xuất bản năm 1905 rằng, “Những ai không thể nhớ quá khứ thì bị buộc phải lập lại nó.” Có lẽ ý của ông Santayana là nếu ai không học được những bài học của quá khứ thì sẽ phải tiếp tục dẫm lên vết xe đổ.

Một con người đánh mất quá khứ tức là mất đi ký ức thì sẽ không nhận biết mình là ai, do đó cũng sẽ không biết mình phải làm gì để xây dựng tương lai. Tương tự như vậy, một dân tộc đánh mất quá khứ lịch sử thì dân tộc đó sẽ không có tương lai. Quá khứ dù có xấu xa cỡ nào thì cũng là những gì mà chính con người hay một dân tộc đã từng làm. Trên thế gian này không một ai và không một dân tộc nào đã không từng một lần phạm phải sai lầm. Nhưng những sai lầm đó trong một ý nghĩa nào đó chính là những điều quý giá mà một con người hay một dân tộc có thể rút ra được bài học để có thể không tái phạm và làm điều tốt đẹp hơn ở hiện tại và tương lai. Đó chính là lý do tại sao nhiều dân tộc luôn cố gắng giữ gìn quá khứ lịch sử dù có vinh quang hay tủi nhục. Đó là hành động can đảm chứ không phải yếu hèn!

Nhưng trên thế gian này không thiếu những con người, đặc biệt là các nhà lãnh đạo có máu độc tài, tham quyền và kỳ thị, muốn bôi xóa quá khứ vì họ nghĩ rằng đó là cách để không phải nhìn nhận những sai lầm. Những người hành động theo loại này thì nhiều lắm. Chẳng hạn, khi quân nhà Minh (1368-1644) của Trung Quốc sang xâm chiếm nước Đại Việt từ 1407 đến 1427 đã có chính sách tịch thu tất cả sách vở, tài liệu lịch sử để đem về Tàu và đập phá các văn bia ở bất cứ đâu họ thấy trên lãnh thổ nước ta. Làm như vậy, mục đích của quân nhà Minh là tiêu diệt nền văn hóa và xóa đi lịch sử của dân tộc Việt. Sau ngày 30 tháng 4 năm 1975, chính quyền CSVN đã ra lệnh tịch thu tất cả văn hóa phẩm, gồm sách báo, phim ảnh của VNCH và bỏ tù giới trí thức văn nghệ sĩ. Tôi nhớ thời ấy, nhiều nhà phải tự thủ tiêu sách báo mà chế độ dán nhãn là “văn hóa đồi trụy.” Còn nữa, chính quyền CSVN đã xóa bỏ, viết lại và giải thích lịch sử theo quan điểm và chủ trương của Đảng. Họ thay tên Sài Gòn bằng tên HCM. Họ đổi nhiều tên đường đến độ khiến cho người dân sống ở đó lâu năm cũng cảm thấy xa lạ. Họ che giấu lịch sử tàn bạo mà họ đã trót nhúng tay như vụ đấu tố trí phú địa hào ở miền Bắc vào cuối thập niên 1950s, vụ thảm sát hàng ngàn người dân vô tội trong dịp Tết Mậu Thân 1968 ở Huế…

Tôi cứ tưởng đến Mỹ thì sẽ không gặp lại cái bi kịch ở Việt Nam ngày trước. Nào ngờ ngày nay ở Mỹ tôi lại chứng kiến cảnh tượng chính quyền của TT Donald Trump đang ra sức xóa bỏ, viết lại và giải thích lịch sử của nước Mỹ theo quan điểm của ông ấy.

 

 

Vào ngày 24 Tháng Bảy, 2026, Tổng Thống Hoa Kỳ Donald Trump ra lệnh dựng các bảng bên ngoài Viện Bảo Tàng Quốc Gia Lịch Sử Hoa Kỳ (thuộc viện Smithsonian) cảnh báo khách viếng thăm rằng một số nội dung trưng bày bên trong có “thông tin không chính xác.”

Ngày 27 tháng 3 năm 2025, TT Donald Trump đã ký sắc lệnh hành pháp mang số 14253 có tên là “Khôi Phục Sự Thật và Lẽ Phải Cho Lịch Sử Mỹ” (Restoring Truth and Sanity to American History). Tên gọi của sắc lệnh thì nghe có vẻ rất có ý nghĩa, nhưng thực ra đó là kế hoạch nhằm gỡ bỏ các vật trưng bày, lấy sách ra khỏi các ngăn kệ, xem xét lại có nên để hay không những biển báo, và lấy đi các bảng giải thích ý nghĩa đặt tại các địa điểm lịch sử, v.v…

Theo các ký giả Angelo Villagomez, Mariam Rashid, và Kendra Hughes từ Center for American Progress (CAP), trong bài viết “Censored: Erasing 250 Years of American History on Public Lands,” đăng trên trang www.americanprogress.org, dựa vào bản tin từ báo The Washington Post ngày 30 tháng 6 năm 2026 thì chính quyền Trump đang ra sức viết lại lịch sử của nước Mỹ bằng việc kiểm duyệt các câu chuyện của các nhóm thiểu số tại hơn một phần ba các công viên quốc gia Hoa Kỳ.

Theo phân tích của CAP đối với tài liệu rò rỉ từ Bộ Nội Vụ Mỹ cho thấy những cộng đồng nào bị chính quyền Trump nhắm dích để xóa bỏ cũng như quy mô và phạm vi của sự kiểm duyệt đang thực hiện tại các vùng đất công cộng trên khắp nước Mỹ. Dữ liệu rò rỉ bao gồm tài liệu từ 171 công viên nơi các vật trưng bày bị dán cờ để xóa bỏ hay xem xét lại. Số lượng đó tương đương 1/3 của 433 đơn vị chính thức của Hệ Thống Công Viên Quốc Gia và mở rộng tới 43 tiểu bang, 3 vùng lãnh thổ, và Thủ Đô Hoa Thịnh Đốn. Trên thực tế, những con số này là chưa đầy đủ, khi mà truyền thông báo cáo về các trưng bày bị gỡ bỏ chưa xuất hiện trong dữ liệu, như cờ cầu vòng (biểu trưng cho đồng tính) bị gỡ bỏ tại khu Di Tích Quốc Gia Stonewall và những sửa đổi được thực hiện trên trang mạng của nó, các bảng chỉ đường khu rừng ngập mặn bị lấy ra khỏi khu Bảo Tồn Quốc Gia Big Cypress, và các bảng trưng bày tại Công Viên và Khu Bảo Tồn Quốc Gia Wrangell-St. Elias.

Một trăm năm mươi hai trong số 171 công viên trong dữ liệu có các trưng bày bị dán cờ liên hệ tới việc xóa bỏ lịch sử hay kiểm duyệt khoa học. Gần nửa tất cả các công viên – 82/171 – bị dán cờ vì nội dung lịch sử Da Đen, khiến cho nó trở thành loại bị tấn công nặng nề nhất, theo sau là lịch sử Thổ Dân (74), có nội dung khoa học (55), lịch sử phụ nữ (20), lao động (10), lịch sử di dân (11), và lịch sử LGBTQ+ (3).

Các ký giả Angelo Villagomez, Sam Zeno, Gianna Sala, trong bài nghiên cứu “The Trump Administration Is Erasing American History Told by Public Lands and Waters” được đăng trên www.americanprogress.org vào ngày 23 tháng 10 năm 2025 đã nêu ra chi tiết những việc mà chính quyền Trump thực hiện để xóa bỏ hay viết lại lịch sử của nước Mỹ.

Đổi tên các địa điểm công cộng: Ngày đầu tiên vào lại Tòa Bạch Ốc lần hai, TT Donald Trump đã ký sắc lệnh chỉ đạo Ủy Ban Đặt Tên Địa Lý Hoa Kỳ (U.S. Board on Geographic Names) chỉ vinh danh những người Mỹ có tầm nhìn và lòng yêu nước trong quá khứ hào hùng của quốc gia khi xem xét đặt tên cho các bảo vật quốc gia. Sắc lệnh cũng đổi tên ngọn núi cao nhất Bắc Mỹ Denali tại Alaska thành Mount McKinley. Denali là tên tiếng Thổ dân Athabascan đã sống ở đây trải qua nhiều ngàn năm. Trong khi TT William McKinley chưa từng đến đây bao giờ. McKinley cũng là người được biết đến với chính sách thuế quan và mở rộng lãnh thổ Mỹ bằng cách sáp nhập Quần Đảo Hawaii và đặt nền thực dân đô hộ lên Phi Luật Tân, đảo Guam, Puerto Rico, và Cuba. Theo đây thì ông Trump giống ông McKinley.

Kiểm duyệt người và các câu chuyện: Những vùng đất công kể những câu chuyện về các cộng đồng thiểu số, những câu chuyện cần thiết cho công chúng hiểu biết về các bất công trong quá khứ và những người tiên phong chiến đấu cho công lý. Nhưng ông Trump lại cho rằng việc kể lại lịch sử đấu tranh dân quyền cho phụ nữ và các nhóm thiểu số thì nuôi dưỡng “cảm giác xấu hổ quốc gia.” Vì vậy, báo The New York Times trong tháng 3 năm 2025 đã xác định gần 200 chữ mà chính quyền Trump đã gắn cờ để hạn chế hay xóa bỏ trên các trang mạng chính quyền và các đồ vật khác. Danh sách liệt kê những chữ vô hại như “phụ nữ,” “Bộ lạc,” “khuyết tật,” và “màu da và chủng tộc” đồng thời thiết lập sự kiểm duyệt đối với nhiều loại hồ sơ công cộng.   

Tháng 2 năm 2025, Sở Dịch Vụ Công Viên Quốc Gia đã loại bỏ bất cứ thứ gì liên quan đến người chuyển giới từ trang web Khu Di Tích Quốc Gia Stonewall. Báo New York Times đã đưa tin rằng chính quyền Trump xem xét hàng loạt những trưng bày trên toàn quốc có đề cập đến nô lệ, biến đổi khí hậu, hay Thổ Dân Mỹ, như các trưng bày tại Công Viên Independence National Historical Park ở Philadelphia, Cape Hatteras National Seashore ở North Carolina, và the National Mall ở Thủ Đô Washington. Sở Dịch Vụ Công Viên Quốc Gia cũng được chỉ thị phải xem xét tất cả các đồ vật trong các tiệm bán quà tặng xem chúng có chứa “nội dung chống Mỹ” hay không. Kết quả là chính quyền Trump đang xem xét việc cấm sách tại các tiệm bán quà tặng, gồm cuốn The 1619 Project, viết về lịch sử nô lệ tại Mỹ và một cuốn sách hình ảnh về cựu Bộ Trưởng Nội Vụ Mỹ Deb Haaland, là vị bộ trưởng người Thổ Dân Mỹ đầu tiên.

Các tác giả nói trên cho biết rằng việc xóa bỏ các câu chuyện về các cộng đồng thiểu số tại những vùng đất công cộng gửi đi thông điệp rằng chỉ có những đóng góp có giá trị lịch sử mà họ tôn vinh là người da trắng, không đồng tính, và đàn ông.

Trong khi đó, hai ký giả Amy Qin và Flávio Pessoa, trong bài viết “‘A sanitized view of America’: inside Trump’s campaign to erase US history from national parks,” được đăng trên trang mạng www.theguardian.com hôm 2 tháng 7 năm 2026, cho biết rằng họ đã mất nhiều tháng xem xét hàng ngàn tấm hình, hồ sơ và văn bản trong khi nói chuyện với các nhân viên của Sở Dịch Vụ Công Viên Quốc  Gia (NPS) để hiểu cách mà chính quyền Trump đã ra sức viết lại hàng trăm năm lịch sử Hoa Kỳ. Họ nói rằng vào mùa xuân năm ngoái, Trump đã ban hành sắc lệnh hành pháp để phục hồi “sự thật và lẽ phải cho lịch sử Mỹ” bằng cách xóa sạch bất cứ điều gì cho thấy rằng Hoa Kỳ “vốn kỳ thị chủng tộc, giới tính hay áp bức” từ các công viên quốc gia và vùng đất liên bang.

Các ký giả của báo The Guardian đã xem xét mọi báo cáo và phân loại chúng theo chủ đề. Đề mục thông thường nhất là lịch sử người Mỹ Thổ Dân, nô lệ, khủng hoảng khí hậu, phong trào dân quyền và lịch sử người Da Đen. Tại trung tâm người viếng thăm công viên quốc gia Grand Teton ở Wyoming, một trưng bày về nhà thám hiểm thế kỷ 19 Gustavus Cheyney Doane đã bị thay thế để gỡ bỏ lời mô tả về vai trò của ông ấy trong cuộc thảm sát ít nhất 173 thành viên của bộ lạc Piegan Blackfeet. Tại khu bảo tồn lịch sử và sinh thái Timucuan ở Florida, một tấm bảng mô tả tấm lưng đầy roi vọt của một người nô lệ chạy trốn chỉ được biết đến tên là Peter đã được báo cáo để gỡ bỏ. Tại công viên quốc gia Glacier ở Montana, nhân viên được lệnh phải gỡ bỏ một tấm bảng giải thích mối liên hệ giữa các trận cháy rừng và khủng hoảng khí hậu. Tại công viên quốc gia Mammoth Cave ở Kentucky, hàng chục tấm bảng và các tập tài liệu ghi lại những đóng góp của các người hướng dẫn hang động bị bắt làm nô lệ đã bị dán cờ để gỡ bỏ, gồm một tấm bảng về gia đình Bransford.

 

 

Khi trả lời cuộc phỏng vấn với hãng thông tấn AP vào tháng 10 năm 2025, Giám Đốc Tài Nguyên Văn Hóa của National Parks Conservation Association (NPCA) là Alan Spears đã nói rằng, “Việc giả vờ rằng những điều xấu xa chưa từng xảy ra sẽ không làm cho chúng biến mất.”

Đúng vậy, những điều xấu xa đã làm một khi trở thành sự kiện lịch sử thì không ai có thể xóa bỏ được và ngay chính hành động xóa bỏ lịch sử cũng đã là sai lầm nghiêm trọng sẽ có những hậu quả tai hại khôn lường đối với một dân tộc.

Các ký giả của Center for American Progress nói rằng câu chuyện về nước Mỹ là việc ban tự do cho nhiều người hơn qua bao thời gian; và việc chống lại hiện trạng của chế độ độc tôn, thượng đẳng da trắng, và kỳ thị đồng tính. Nhiều vùng đất công của quốc gia phản ảnh những câu chuyện này về sự mở rộng tự do, từ việc chấm dứt nô lệ ở chiến trường Nội Chiến như Công Viên Quân Đội Quốc Gia Gettysburg, tới các khó khăn của những nông dân ở Khu Di Tích Quốc Gia César E. Chávez, tới phong trào Dân Quyền ở Khu Di Tích Quốc Gia Dân Quyền Birmingham.

Trong khi những câu chuyện này cho thấy phạm vi tiến bộ mà quốc gia của chúng ta đã đối diện qua nhiều thế kỷ, chúng cũng kể các câu chuyện khó khăn khi tự do bị vấp ngã, từ vụ giam giữ người Mỹ gốc Nhật trong Thế Chiến Thứ Hai tại Đài Tưởng Niệm Quốc Gia Honouliuli tới Đường Mòn Lịch Sử Quốc Gia Trail of Tears, nơi tưởng niệm cuộc xua đuổi cưỡng bức Thổ dân Cherokee, tới vai trò mà chế độ nô lệ đã đóng trong việc định hình New York ở Đài Tưởng Niệm Quốc Gia African Burial Ground. Những đài tưởng niệm và lịch sử này gắn liền với chúng là lời nhắc nhở quan trọng để học từ lịch sử và để tiếp tục tiến về phía trước.

Các ký giả của Center for American Progress cũng nhận định rằng những khu đất và vùng nước công cộng đóng một vai trò quan trọng trong việc định hình lý tưởng đa văn hóa và bản sắc quốc gia của Hoa Kỳ. Nhưng chính quyền Trump đang ra sức thay đổi sự hiểu biết của quần chúng về lịch sử Mỹ bằng những hành động viết lại các câu chuyện được kể bởi những khu đất và vùng nước công. Các hành động này sẽ làm cho tất cả người Mỹ khó khăn hơn để trải nghiệm và trân trọng nền dân chủ Mỹ và phủ nhận những người đã gắn bó với các khu đất đó qua hàng ngàn năm tiêu biểu trong câu chuyện quốc gia của chúng ta.

Các ký giả của Center for American Progress kết luận rằng, nền dân chủ của Hoa Kỳ dựa vào việc giáo dục lịch sử chứa đầy khó khăn và phức tạp song song với hy vọng và ước mơ. Nhưng việc xóa đi những phần đen tối của lịch sử ấy làm lu mờ câu chuyện rằng mọi người có thể tham gia vào nền dân chủ và che giấu sự thật rằng mọi cá nhân có thể khởi động các phong trào xã hội dẫn tới nền tự do và độc lập vĩ đại hơn. Việc xóa bỏ lịch sử này là một nỗ lực hủy hoại lịch sử của nước Mỹ và qua đó, định nghĩa lại nước Mỹ dành cho ai.

 

 

Trong đơn kiện hôm 17 tháng 2 năm 2026, một nhóm các nhà bảo tồn lịch sử và sử gia đã cáo buộc chính quyền Trump đã “xóa bỏ lịch sử và làm tổn hại khoa học.” Trong đơn kiện dày 60 trang nói rằng chính quyền Trump với việc gỡ bỏ một cách trái phép thông tin về dân quyền, biến đổi khí hậu và các vấn đề khác từ các công viên và khu di tích lịch sử quốc gia trên khắp nước Mỹ, theo ký giả Erik Uebelacker trong bài viết “Trump administration accused of ‘erasing history’ from national parks” đăng trên trang web www.courthousenews.com cho biết. Trong đơn kiện cũng trích lời từ sắc lệnh hành pháp do TT Trump ký ban hành vào ngày 27 tháng 3 năm 2025 nói rằng chính quyền Trump “cam kết loại bỏ tư tưởng độc hại đã lan tràn trong các chính quyền Dân Chủ trước đây” tại các địa điểm quốc gia

Nhưng các ký giả Angelo Villagomez, Sam Zeno, Gianna Sala trong bài viết “The Trump Administration Is Erasing American History Told by Public Lands and Waters” đăng trên trang web www.americanprogress.org hôm 23 tháng 10 năm 2025 thì cho rằng, “Sự xóa bỏ lịch sử và các cộng đồng là một phần trong chương trình nghị sự của chính quyền Trump nhằm làm suy yếu sự tiến bộ và các nguyên lý dân chủ, một chiến thuật đã được sử dụng từ lâu bởi những người cực đoan và độc tài – từ việc chế độ Đức Quốc Xã đốt sách đến việc chế độ Taliban phá hoại các tượng Phật tại Bamiyan. Những chiến thuật này để loại bỏ các quan điểm khác biệt, dập tắt các phong trào xã hội và đòi hỏi công lý, và sau cùng, củng cố quyền lực trong tay các chế độ độc tài.”