Hôm nay,  

Tháng Tư Đọc Thơ Tù

18/03/202200:00:00(Xem: 4143)
 
Chiến tranh và ngục tù là bi kịch đau thương nhất trong lịch sử loài người, nó là kinh nghiệm không được rút tỉa để học hỏi và ngăn chặn, cứ thế lặp đi lặp lại khắp nơi trên thế giới, đánh động mãi ký ức con người nên có thể nói rằng không có cuộc chiến và nhà tù nào trở thành quá khứ, nó luôn là hiện tại với dấu lệ và máu không ngừng chảy. Kinh nghiệm chiến tranh, nhà tù, cùng hệ lụy tang thương của nó như vết cắt hằn sâu trong tâm tư tình cảm con dân Việt nam, mà nhà văn Ngô Thế Vinh đã gọi - vết thương không bao giờ lành-, nó sừng sững ở đó, trên đất đá, trên thân thể, trong tâm hồn, trong sử lịch, mà trái tim và lương tâm con người mãi thúc thủ một câu trả lời.

Bây giờ là tháng tư, tháng của vết thương chưa kéo da non ấy, giở lại những trang thơ của những người lính Việt Nam Cộng Hòa viết trong trại tù-cải-tạo- như thể chúng ta đang mở băng dán vết thương, hẳn là sẽ rỉ máu, nhưng đồng thời cũng khơi chút hoài mong, rằng, thơ ấy sẽ có tác dụng như một thứ thuốc sát trùng làm vết thương nguôi ngoai. Bạn đọc sẽ thấy thể hiện nơi thơ của họ nỗi bi thương khiên nhẫn, những cõi mơ nương tựa, và họ đã xoay sở, đối diện, với những oan khốc của tù ngục bằng thứ khí giới mơ mộng hồn nhiên, nhân ái của trái tim thi sĩ. Và hiểu được vì sao họ sống sót.
 
Xin giới thiệu mảng thơ tù của: Nguyễn Xuân Thiệp – Thanh Tâm Tuyền – Trần Dạ Từ - Tô Thùy Yên, và một bài hành bi tráng của Cao Vị Khanh.
 
NGUYỄN XUÂN THIỆP
 
Điệu hoài hương xanh
 
đêm những vùng xanh châu thổ
dịu như một làn hơi men
bỗng bay rực trời đóm lửa
khi điệu kèn hồng rúc lên
 
đêm đưa ta lên miền bắc
với những chấm đèn trong mưa
một đi bóng nhà xa khuất
còn nghe đôi ngọn gió thu
 
khi ta đi lên miền bắc
nụ cười quên dưới trời xưa
trái tim đeo ngoài túi áo
như chuông trước cổ ngựa thồ
 
lưu thân đi trong trời đất
áo quần như gã hề điên
tóc râu dựng bờm cổ thụ
cõi người chợt lạ chợt quen
 
chân ta đi trên miền bắc
qua dăm thôn xóm buồn teo
đâu đám trẻ thơ bụng ỏng
trố đôi mắt buồn dõi theo
buổi chiều trắng bông chẩu rụng
rắc lên quán chợ quê nghèo
 
đi ta đi lên miền bắc
bóng ngày treo ngọn cây cao
buổi trưa tiếng gà hiu hắt
nhớ đầy dăm vạt áo nâu
có đêm sụp trờ mưa lớn
nghe trăm cỗ ngựa qua cầu
tưởng như những loài nấm đỏ
mọc trên thớ gỗ mục sầu
 
đi trên mùa thu đất bắc
nắng lên tưởng chín trái hồng
lá sen trong hồ đã chết
lòng ơi có nhớ cốm vòng
đâu những hội vui ngày trước
ai về dưới mái đình cong
giữa khuya nằm nghe tiếng ếch
trôi về từ một bãi sông
gió thu thổi bùng liếp cửa
bên tai ngỡ giục trống đồng
 
khi ta đi lên miền bắc
uổng công ngậm ngải tìm trầm
thấy con chim rừng sắc tía
nhả những hạt buồn trăm năm
 
ôi những ngày trên đất bắc
nhớ mùi trái chín phương nam
nhớ ơi đồng bông súng nở
ngọn rau con cá trong vàm
nhớ những cuộc tình sông nước
nửa đêm đứt một dây đàn
 
bao giờ giữa mùa thu biếc
cho ta về lại phương nam
nghe tiếng chim chuyền bụi ớt
tưởng chừng động bóng thời gian
hái những đọt mưa xanh ngắt
khi mùa thu rơi trên đầm
 
khi ta đi lên miền bắc
hồn đầy những sắc tạp âm
thổi chùm cỏ khô bay mất
ôi bóng mùa vui biệt tăm
 
1979 (Trại tù Cẩm Nhân-Yên Bái)
NXT
 
 
THANH TÂM TUYỀN

Thanh-Tam-Tuyen_Minh-họa-Chóe
Thanh Tâm Tuyền - Minh họa Chóe
 
Bài nhớ thi sĩ
 
Tặng già Ung
Gửi M.T.
 
Sáng nay thức giấc trong nhà giam
Anh nhớ những câu thơ viết thời trẻ
 
Bừng cháy trong lòng anh bấy lâu u ám quạnh quẽ
Ánh lửa mênh mang buồi tình đầu
 
Mưa bụi rì rào
Gió náo nức mù tối
 
Trễ muộn mùa xuân trên miền cao
Đang lay thức rừng núi biên giới
 
Đã qua đã qua chuỗi ngày lạnh lẽo, anh tự nhủ
Cũng qua cơn khô cạn khác thường
 
Tắt theo ngọn nắng chon von mê hoặc đầu óc quái gở
Từng thiêu đốt anh trên đồi, theo vào đêm dập vùi anh đớn đau
 
Từ lúc nào anh đứng trân trối cô đơn
Hôn ám trời sơ khai nhìn qua song cửa ngục
 
Hoang vu thơ hát lời lá cỏ heo hút
Dẫn anh về tận nẻo nguồn hừng đông lẩn lút
(Hừng đông Hừng đông ôi Hừng đông anh kêu khẽ cảm động muốn khóc
Mai, Mai xa, Mai như hoa, Mai hoa. Mai về tình thơ hôm nay)
 
Em có hay kẻ tội đồ biệt xứ một buổi về ngang cố quận
Xao xuyến ngây ngô hắn dò hỏi lớp bóng mờ tàng ẩn
 
Đêm vây hãm lụn dần
Thủ thỉ mưa ru ngày khốn đốn
 
Em, soi bóng em hồn nhiên ngược lối thời gian
Lặng lẽ anh gầy lửa tinh mơ đầm ấm.
 
(Lào Cai 5/77, Vĩnh Phú 1/78)
TTT
 
TRẦN DẠ TỪ
 
cám ơn dế mèn
 
Ai? Ai đó? Ai. Ai đó vừa kêu tôi
Ahaá, anh dế mèn
Đúng là anh dế mèn năm xưa
 
Ngày nào, đêm mưa
Một mùa giông tố
Có anh dế mèn phất phơ
Lạc vào cát sô
Đùa vui với người tù
Và người và dế và mưa gió
Cùng hát, hát vang hát vang xa
Khúc tình ca gió mưa
Ôi bài hát năm xưa.
Cám ơn, cám ơn em, dế mèn
Tiếng kêu vừa lạ lại vừa quen
Thịt xương đáy ngục xưa thức dậy
Lạnh một bên mà nóng một bên
 
Cám ơn. Cám ơn em, dế mèn
Bao nhiêu năm,
bài hát ấy ta không quên
Cám ơn. Cám ơn em, dế mèn.
TDT
 
TÔ THÙY YÊN

 
To-Thuy-Yen_Minh-họa-Chóe
Tô Thùy Yên - Minh họa Chóe

Tàu đêm (trích đoạn)
 
Tàu đi. Lúc đó, đêm vừa mỏi
Lúc đó, sao trời đã ngủ mê
Tàu rú. Sao ơi, hãy thức dậy
Long lanh muôn mắt tiễn tàu đi
 
Thức dậy, những ai còn sống đó
Nhìn ra nhớ lấy phút giây này
Tàu đi như một cơn giông lửa
Cuồn cuộn sao từ ống khói bay
…
Toa nêm lúc nhúc hồn oan khốc
Đèn bão mờ soi chẳng rõ ai
Ta gọi rụng rời ta thất lạc
Ta còn chẳng đủ nửa ta đây
…
Tàu đi như một cơn điên đảo
Sắt thép kinh hoàng va đập nhau
Ta tưởng chừng nghe thời đại động
Xô đi ầm ĩ một cơn đau
 
Ngồi đây giữa những phân cùng bụi
Trong chuyển dời xung xát bạo tàn
Ta trở thành than, thành súc vật
Tiếng người e cũng đã quên ngang
 
Ta nghe rêm nhói thân tàn rạc
Các thỏi xương lìa đụng chỏi nhau
Nghe cả hồn ta bị cán nghiến
Trên đường lịch sử sắt tuôn mau
 
Dường như ta chợt khóc đau đớn
Lệ nóng cường toan cháy ruột gan
Lệ chảy không ra ngoài khóe mắt
Nghẹn ngào đến cả tiếng than van
…
Đem thân làm gã tù lưu xứ
Xí xóa đời ta với đất trời
Ngàn dặm lìa tan tình cố cựu
Bàng hoàng thân thế cụm mây trôi
 
Đã mấy năm nay quằn quại đói
Thèm ăn như đứa trẻ con nghèo
Mẹ ơi, con nhớ thời thơ dại
Nhớ miếng ăn mà mẹ chắt chiu
 
Liệu còn một bữa cơm đầm ấm
Bên ánh đèn đoàn tụ vợ con
Chia xẻ chút tình cay mặn cũ
Miếng không ngon cũng lấy làm ngon
 
Tàu đi khoan xoáy sâu đêm thép
Tiếng nghiến ghê người, thác lửa sa
Lịch sử dường như rất vội vã
Tàu không đỗ lại các ga qua
…
Có lúc tàu qua những chiếc cầu
Sầm sầm những nhịp động đều nhau
Dưới kia con nước còn thao thức
Bát ngát dềnh lên bãi sậy sầu
…
Người bạn đường kia chắc vẫn thức
Mong tàu đi đến chỗ đêm tan
Có nghe lịch sử mài thê thiết
Cho sáng lên đời đã rỉ han
 
Tàu ơi, hãy kéo còi liên tục
Cho tiếng rền vang dậy địa cầu
Lay động những tầng mê sảng tối...
Loài người, hãy thức, thức cùng nhau
1980
TTY
 
CAO VỊ KHANH
 
BÀI HÀNH THÁNG TƯ
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Từ đêm vỡ tuyến lạc ven đô
Người thua trận chót đền trăm tuổi
Ta gánh thù sâu chốn hải hồ
Những tưởng mười năm đời sáng lại
Ta về bươi kiế́m miểng xương khô
Vét hết oan khiên người lỡ vận
Vùi sâu xóa dấu một hoang mồ
Ta đi rong khắp Nam cùng Bắc
Gom hế́t muôn ngàn vải tám thô
May đủ hai hàng cờ lá phướng
Treo lên trắng toát một cơ đô
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm đủ lạnh một hương nguyền
Người thơm áo mới mùi hoa vải
Ta cứ u hoài một nỗi riêng
Đã quá xa xôi ngày thất tán
Biển xưa chừng lắng những con thuyền
Ôi trinh tiết gái ngoài hoang đảo
Chắc cũng nhạt nhòa chuyện đảo điên
 
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm đánh đổi chuyện keo sơn
Người thân biệt xứ lên rừng núi
Kẻ ngóng đầu non đến mỏi mòn
Thư nhắn trên đầu trang giấy rách
“quên đi mà cứu trẻ măng non
mười năm thân đã mềm như lá
như xác ve sầu đã héo hon
bồng bế con ra ngoài cõi ngoại
giữ lấy giùm nhau chút mộng tròn”
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm giậu đổ nát bìm xanh
Mười năm thôn xóm thành hang ổ
Người sống như loài thú mọc nanh
Con lớn hoang đàng theo cỏ dại
Mẹ buồn như cái vạc sang canh
Mẹ gởi con đi ngoài biển lạnh
Bằng như cọng cỏ ném sau gành
Thuyền con mỏng mảnh trời đen kịt
Mẹ thức từng đêm mắt lạnh tanh
Con đi một sống trăm lần chết
Mẹ đứt từng khoanh ruột đoạn đành
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm ngờ ngợ giữa chiêm bao
Ngày đi tóc rối còn đen mượt
Mắt sáng còn nguyên đốm lửa sao
Lòng đã dặn lòng chờ Câu Tiễn
Gom mộng bình sinh nối chí cao
Ai kẻ mài gươm về đấ́t cũ
Ai mang đoản kiếm nhập Tần sâu
Hẹn nhau xẻ núi dầu sạn đạo
Miễ̃̃̃n thấy cờ bay ải địa đầu
 
Vậy đó tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm nếm đủ vị chua cay
Mười năm mòn lẳn đôi giày cỏ
Ngó lại xem còn mất những ai
Đất khách đãi nhau toàn mật đắng
Tâm giao chưa quá một đêm say
Người ơi ... đất nước mà rao bán
Thiên hạ muôn người sợ lấm tay
 
Vậy đó tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm ... một giấc mộng không thành
Người chờ cho hết đời cô quạnh
Ta đứng bên trời, lệ chảy nhanh
 
C A O V Ị K H A N H
tháng tư 1985
 

Cho biết, trong giây phút nghĩ là các máy ghi âm đã tắt, một đảng viên Cộng hòa nói rằng Trump có trong hồ sơ Epstein. Dân biểu MAGA Mike Collins đã ném một quả lựu đạn chính trị vào nỗ lực của nhóm Trump nhằm hạn chế sự liên quan của ông ta đến những hậu quả từ hồ sơ Epstein.
J61. Asatamanta Jātaka -- Cuộc sống thế tục rất nguy hiểm. Tóm tắt: Một vị sư trẻ, bị thôi thúc bởi ham muốn sắc dục với một thiếu nữ, đang trên bờ vực từ bỏ cuộc sống tu hành. Đức Phật kể một câu chuyện từ quá khứ minh họa cho sự độc ác
Cơ quan Thực phẩm và Dược phẩm (F.D.A.) hôm Thứ Tư phê chuẩn các loại thuốc chủng ngừa Covid cập nhật cho mùa thu, nhưng với những giới hạn nghiêm ngặt nhất kể từ khi thuốc ngừa được đưa ra thị trường, theo tờ New York Times. Thuốc chỉ được phép sử dụng rộng rãi cho người từ 65 tuổi trở lên. Người trẻ hơn chỉ đủ điều kiện nếu có bệnh nền khiến họ dễ bị nguy hiểm. Trẻ em dưới 18 tuổi chỉ có thể chích nếu có sự đồng ý của bác sĩ. Một ủy ban cố vấn của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (C.D.C.) sẽ bỏ phiếu có khuyến nghị hay không, nhưng ủy ban này vừa bị Bộ trưởng Y tế Robert F. Kennedy Jr. thay đổi thành phần và thêm những nhân vật chống thuốc ngừa. Đây là lần đầu tiên mùa thu đông không còn khuyến khích chích ngừa rộng rãi cho đa số dân, đặt chính quyền Trump đối đầu nhiều tổ chức y tế.
Theo tin tổng hợp từ nhiều báo trong Việt Nam: Vào hôm Thứ Tư 27/8/2025, Công an TP Đà Nẵng cho biết đã bắt giữ Dale James, sinh năm 1996, quốc tịch Mỹ – nghi phạm gây ra vụ cướp tiệm vàng trên đường Núi Thành, phường Hòa Cường vào tối 26/8.
Một vụ xả súng đã xảy ra vào sáng thứ Tư ở trường Annunciation Catholic School, Minneapolis, ngay trong tuần lễ đầu tiên học sinh trở lại trường học sau kỳ nghỉ Hè. Thống đốc bang Minnesota cho biết Tim Walz gọi vụ xả súng là “kinh hoàng.” Theo tin mới nhất từ truyền thông, ít nhất là ba người chết, bao gồm cả tay súng và hai trẻ em, và 17 người khác bị thương. Cảnh sát trưởng Minneapolis, Brian O’Hara cho biết, có hàng chục trẻ em đã ở trong đám đông vào thời điểm xảy ra vụ nổ súng. Hai đứa trẻ, 8 và 10 tuổi, đã bị giết khi đang ngồi trên băng ghế cầu nguyện, ông nói thêm. Trong số 17 người bị thương có 14 trẻ em.
- VBQG Khai Triển Ở DC Làm Thêm Nhiệm Vụ Công Ích - Chỉ 38% Người Mỹ Ủng Hộ Trump Đưa Quân Đội Vào DC - Trump ‘Được Nước Làm Tới,’ Chiếm Quyền Kiểm Soát Union Station - Utah: Chánh Án Buộc Vẽ Lại Bản Đồ Địa Hạt, Có Lợi Cho Dân Chủ - Nhân Viên FEMA Bị Nghỉ Việc Sau Khi Ký Đơn Phản Đối Cắt Giảm Nhân Sự - Người Dân California Chia Rẽ Đảng Phái Mạnh Thời Trump - Đan Mạch Triệu Tập Đặc Phái Viên Hoa Kỳ - Amazon Có Kế Hoạch Cung Cấp Internet Vệ Tinh Tại Việt Nam - Trump Muốn Án Tử Hình Cho Tội Giết Người Tại Washington, D.C. - Nguy Cơ Lộ Hàng Trăm Triệu Hồ Sơ An Sinh Xã Hội Qua DOGE - Tên Gọi Giễu Cợt Cho Các Trại Giam Di Dân Bị Chỉ Trích
Một bức tranh Baroque bị Đức Quốc xã đánh cắp trong Thế chiến II, bức tranh “Chân dung một người phụ nữ” của họa sĩ Ý Giuseppe Ghislandi, từng thuộc sở hữu của nhà buôn tranh Hà Lan Jacques Goudstikker, vừa được thấy xuất hiện trong tin rao bán một căn nhà ở thị trấn ven biển gần Buenos Aires, Argentina, sau hơn 80 năm mất tích, theo tin từ nhật báo DN, Thụy điển.
(HOA KỲ, ngày 26 tháng 8, Reuters) – Hội NAACP (Thăng Tiến Người Da Màu) cùng với Hội pháp lý Lawyers Committee for Civil Rights Under Law hôm Thứ Ba đã đệ đơn kiện tiểu bang Texas, cho rằng bản đồ bầu cử Quốc Hội vừa được vẽ lại theo đề nghị của Tổng Thống Donald Trump làm suy yếu quyền bầu cử của cộng đồng người da đen và các nhóm thiểu số khác.
(SYDNEY, ngày 27 tháng 8, Reuters) – Chính phủ Úc Đại Lợi hôm thứ Tư khẳng định Israel không hề có vai trò gì trong quyết định buộc đại sứ Iran rời khỏi Canberra. Thay vào đó, nguyên nhân thật sự là do Tehran đứng sau ít nhất hai vụ phóng hỏa nhắm vào người Do Thái tại Sydney và Melbourne.
Chiến lược này đã mang lại kết quả khi ASEAN tan vỡ trước khi các cuộc đàm phán bắt đầu. Phản ứng "bán hàng xóm để tự hưởng lợi" (beggar-thy-neighbour: bần cùng hóa láng giềng) của các quốc gia ASEAN dưới áp lực đã làm suy yếu ASEAN và khiến tất cả họ phải phụ thuộc vào ý chí của Trump.
Reuters viết từ London ghi rằng các quan chức chính phủ Mỹ và Nga đã thảo luận về một số thỏa thuận năng lượng bên lề các cuộc đàm phán trong tháng này nhằm đạt được hòa bình ở Ukraine, theo 5 nguồn tin thân cận với các cuộc đàm phán tiết lộ cho Reuters. Họ cho biết các thỏa thuận này được đưa ra như những động lực để khuyến khích Điện Kremlin đồng ý hòa bình ở Ukraine và để Washington nới lỏng các lệnh trừng phạt đối với Nga.
- Thống Đốc Fed: ‘Tổng Thống Không Có Quyền Sa Thải Tôi’ - Chánh Án Ra Lệnh Bãi Nhiệm Kari Lake Trong Cuộc Điều Tra VOA - Thống Đốc Newsom Đáp Trả Đe Dọa Của Trump: ‘Kiện Đi!’ - Bộ Trưởng Bộ Nội An Kristi Noem Có Tên Mới - Tòa Bác Đơn Trump Kiện 15 Chánh Án Liên Bang Ở Maryland - Trump Muốn Đổi Tên Bộ Quốc Phòng Thành Bộ Chiến Tranh - ‘Mozart Toán Học’ Của UCLA Cân Nhắc Rời Mỹ - Bão Kajiki: Ba Người Chết, Hơn 6,800 Nhà Tốc Mái - Chánh Án Liên Bang Tạm Dừng Trục Xuất Kilmar Ábrego García
(NEW YORK, ngày 25 tháng 8, Reuters) – Người đứng đầu cơ quan chuyên đẩy nhanh việc đưa công nghệ tiên tiến vào quân đội đã đệ đơn từ chức hôm Thứ Hai. Theo bốn nguồn tin am hiểu vấn đề, đây là trường hợp mới nhất trong loạt viên chức cấp cao phải rời đi vì bất đồng quan điểm với Trump.
(WASHINGTON, ngày 25 tháng 8, Reuters) – Tổng thống Donald Trump hôm Thứ Hai dọa rằng sẽ điều động quân đội Hoa Kỳ đến Chicago, và các quân nhân luôn sẵn sàng lên đường đến bất kỳ nơi nào để trấn áp tội phạm.
Ông Deolalikar lưu ý rằng Trump rất thất thường trong các cuộc đàm phán thuế quan. Các mức thuế quan được áp dụng rồi lại được dỡ bỏ, được điều chỉnh lên xuống trong bốn tháng qua. Các chuyên gia thận trọng khi đánh giá tác động của thuế quan đối với các nền kinh tế.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.