Hôm nay,  

Tháng Tư Đọc Thơ Tù

18/03/202200:00:00(Xem: 4142)
 
Chiến tranh và ngục tù là bi kịch đau thương nhất trong lịch sử loài người, nó là kinh nghiệm không được rút tỉa để học hỏi và ngăn chặn, cứ thế lặp đi lặp lại khắp nơi trên thế giới, đánh động mãi ký ức con người nên có thể nói rằng không có cuộc chiến và nhà tù nào trở thành quá khứ, nó luôn là hiện tại với dấu lệ và máu không ngừng chảy. Kinh nghiệm chiến tranh, nhà tù, cùng hệ lụy tang thương của nó như vết cắt hằn sâu trong tâm tư tình cảm con dân Việt nam, mà nhà văn Ngô Thế Vinh đã gọi - vết thương không bao giờ lành-, nó sừng sững ở đó, trên đất đá, trên thân thể, trong tâm hồn, trong sử lịch, mà trái tim và lương tâm con người mãi thúc thủ một câu trả lời.

Bây giờ là tháng tư, tháng của vết thương chưa kéo da non ấy, giở lại những trang thơ của những người lính Việt Nam Cộng Hòa viết trong trại tù-cải-tạo- như thể chúng ta đang mở băng dán vết thương, hẳn là sẽ rỉ máu, nhưng đồng thời cũng khơi chút hoài mong, rằng, thơ ấy sẽ có tác dụng như một thứ thuốc sát trùng làm vết thương nguôi ngoai. Bạn đọc sẽ thấy thể hiện nơi thơ của họ nỗi bi thương khiên nhẫn, những cõi mơ nương tựa, và họ đã xoay sở, đối diện, với những oan khốc của tù ngục bằng thứ khí giới mơ mộng hồn nhiên, nhân ái của trái tim thi sĩ. Và hiểu được vì sao họ sống sót.
 
Xin giới thiệu mảng thơ tù của: Nguyễn Xuân Thiệp – Thanh Tâm Tuyền – Trần Dạ Từ - Tô Thùy Yên, và một bài hành bi tráng của Cao Vị Khanh.
 
NGUYỄN XUÂN THIỆP
 
Điệu hoài hương xanh
 
đêm những vùng xanh châu thổ
dịu như một làn hơi men
bỗng bay rực trời đóm lửa
khi điệu kèn hồng rúc lên
 
đêm đưa ta lên miền bắc
với những chấm đèn trong mưa
một đi bóng nhà xa khuất
còn nghe đôi ngọn gió thu
 
khi ta đi lên miền bắc
nụ cười quên dưới trời xưa
trái tim đeo ngoài túi áo
như chuông trước cổ ngựa thồ
 
lưu thân đi trong trời đất
áo quần như gã hề điên
tóc râu dựng bờm cổ thụ
cõi người chợt lạ chợt quen
 
chân ta đi trên miền bắc
qua dăm thôn xóm buồn teo
đâu đám trẻ thơ bụng ỏng
trố đôi mắt buồn dõi theo
buổi chiều trắng bông chẩu rụng
rắc lên quán chợ quê nghèo
 
đi ta đi lên miền bắc
bóng ngày treo ngọn cây cao
buổi trưa tiếng gà hiu hắt
nhớ đầy dăm vạt áo nâu
có đêm sụp trờ mưa lớn
nghe trăm cỗ ngựa qua cầu
tưởng như những loài nấm đỏ
mọc trên thớ gỗ mục sầu
 
đi trên mùa thu đất bắc
nắng lên tưởng chín trái hồng
lá sen trong hồ đã chết
lòng ơi có nhớ cốm vòng
đâu những hội vui ngày trước
ai về dưới mái đình cong
giữa khuya nằm nghe tiếng ếch
trôi về từ một bãi sông
gió thu thổi bùng liếp cửa
bên tai ngỡ giục trống đồng
 
khi ta đi lên miền bắc
uổng công ngậm ngải tìm trầm
thấy con chim rừng sắc tía
nhả những hạt buồn trăm năm
 
ôi những ngày trên đất bắc
nhớ mùi trái chín phương nam
nhớ ơi đồng bông súng nở
ngọn rau con cá trong vàm
nhớ những cuộc tình sông nước
nửa đêm đứt một dây đàn
 
bao giờ giữa mùa thu biếc
cho ta về lại phương nam
nghe tiếng chim chuyền bụi ớt
tưởng chừng động bóng thời gian
hái những đọt mưa xanh ngắt
khi mùa thu rơi trên đầm
 
khi ta đi lên miền bắc
hồn đầy những sắc tạp âm
thổi chùm cỏ khô bay mất
ôi bóng mùa vui biệt tăm
 
1979 (Trại tù Cẩm Nhân-Yên Bái)
NXT
 
 
THANH TÂM TUYỀN

Thanh-Tam-Tuyen_Minh-họa-Chóe
Thanh Tâm Tuyền - Minh họa Chóe
 
Bài nhớ thi sĩ
 
Tặng già Ung
Gửi M.T.
 
Sáng nay thức giấc trong nhà giam
Anh nhớ những câu thơ viết thời trẻ
 
Bừng cháy trong lòng anh bấy lâu u ám quạnh quẽ
Ánh lửa mênh mang buồi tình đầu
 
Mưa bụi rì rào
Gió náo nức mù tối
 
Trễ muộn mùa xuân trên miền cao
Đang lay thức rừng núi biên giới
 
Đã qua đã qua chuỗi ngày lạnh lẽo, anh tự nhủ
Cũng qua cơn khô cạn khác thường
 
Tắt theo ngọn nắng chon von mê hoặc đầu óc quái gở
Từng thiêu đốt anh trên đồi, theo vào đêm dập vùi anh đớn đau
 
Từ lúc nào anh đứng trân trối cô đơn
Hôn ám trời sơ khai nhìn qua song cửa ngục
 
Hoang vu thơ hát lời lá cỏ heo hút
Dẫn anh về tận nẻo nguồn hừng đông lẩn lút
(Hừng đông Hừng đông ôi Hừng đông anh kêu khẽ cảm động muốn khóc
Mai, Mai xa, Mai như hoa, Mai hoa. Mai về tình thơ hôm nay)
 
Em có hay kẻ tội đồ biệt xứ một buổi về ngang cố quận
Xao xuyến ngây ngô hắn dò hỏi lớp bóng mờ tàng ẩn
 
Đêm vây hãm lụn dần
Thủ thỉ mưa ru ngày khốn đốn
 
Em, soi bóng em hồn nhiên ngược lối thời gian
Lặng lẽ anh gầy lửa tinh mơ đầm ấm.
 
(Lào Cai 5/77, Vĩnh Phú 1/78)
TTT
 
TRẦN DẠ TỪ
 
cám ơn dế mèn
 
Ai? Ai đó? Ai. Ai đó vừa kêu tôi
Ahaá, anh dế mèn
Đúng là anh dế mèn năm xưa
 
Ngày nào, đêm mưa
Một mùa giông tố
Có anh dế mèn phất phơ
Lạc vào cát sô
Đùa vui với người tù
Và người và dế và mưa gió
Cùng hát, hát vang hát vang xa
Khúc tình ca gió mưa
Ôi bài hát năm xưa.
Cám ơn, cám ơn em, dế mèn
Tiếng kêu vừa lạ lại vừa quen
Thịt xương đáy ngục xưa thức dậy
Lạnh một bên mà nóng một bên
 
Cám ơn. Cám ơn em, dế mèn
Bao nhiêu năm,
bài hát ấy ta không quên
Cám ơn. Cám ơn em, dế mèn.
TDT
 
TÔ THÙY YÊN

 
To-Thuy-Yen_Minh-họa-Chóe
Tô Thùy Yên - Minh họa Chóe

Tàu đêm (trích đoạn)
 
Tàu đi. Lúc đó, đêm vừa mỏi
Lúc đó, sao trời đã ngủ mê
Tàu rú. Sao ơi, hãy thức dậy
Long lanh muôn mắt tiễn tàu đi
 
Thức dậy, những ai còn sống đó
Nhìn ra nhớ lấy phút giây này
Tàu đi như một cơn giông lửa
Cuồn cuộn sao từ ống khói bay
…
Toa nêm lúc nhúc hồn oan khốc
Đèn bão mờ soi chẳng rõ ai
Ta gọi rụng rời ta thất lạc
Ta còn chẳng đủ nửa ta đây
…
Tàu đi như một cơn điên đảo
Sắt thép kinh hoàng va đập nhau
Ta tưởng chừng nghe thời đại động
Xô đi ầm ĩ một cơn đau
 
Ngồi đây giữa những phân cùng bụi
Trong chuyển dời xung xát bạo tàn
Ta trở thành than, thành súc vật
Tiếng người e cũng đã quên ngang
 
Ta nghe rêm nhói thân tàn rạc
Các thỏi xương lìa đụng chỏi nhau
Nghe cả hồn ta bị cán nghiến
Trên đường lịch sử sắt tuôn mau
 
Dường như ta chợt khóc đau đớn
Lệ nóng cường toan cháy ruột gan
Lệ chảy không ra ngoài khóe mắt
Nghẹn ngào đến cả tiếng than van
…
Đem thân làm gã tù lưu xứ
Xí xóa đời ta với đất trời
Ngàn dặm lìa tan tình cố cựu
Bàng hoàng thân thế cụm mây trôi
 
Đã mấy năm nay quằn quại đói
Thèm ăn như đứa trẻ con nghèo
Mẹ ơi, con nhớ thời thơ dại
Nhớ miếng ăn mà mẹ chắt chiu
 
Liệu còn một bữa cơm đầm ấm
Bên ánh đèn đoàn tụ vợ con
Chia xẻ chút tình cay mặn cũ
Miếng không ngon cũng lấy làm ngon
 
Tàu đi khoan xoáy sâu đêm thép
Tiếng nghiến ghê người, thác lửa sa
Lịch sử dường như rất vội vã
Tàu không đỗ lại các ga qua
…
Có lúc tàu qua những chiếc cầu
Sầm sầm những nhịp động đều nhau
Dưới kia con nước còn thao thức
Bát ngát dềnh lên bãi sậy sầu
…
Người bạn đường kia chắc vẫn thức
Mong tàu đi đến chỗ đêm tan
Có nghe lịch sử mài thê thiết
Cho sáng lên đời đã rỉ han
 
Tàu ơi, hãy kéo còi liên tục
Cho tiếng rền vang dậy địa cầu
Lay động những tầng mê sảng tối...
Loài người, hãy thức, thức cùng nhau
1980
TTY
 
CAO VỊ KHANH
 
BÀI HÀNH THÁNG TƯ
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Từ đêm vỡ tuyến lạc ven đô
Người thua trận chót đền trăm tuổi
Ta gánh thù sâu chốn hải hồ
Những tưởng mười năm đời sáng lại
Ta về bươi kiế́m miểng xương khô
Vét hết oan khiên người lỡ vận
Vùi sâu xóa dấu một hoang mồ
Ta đi rong khắp Nam cùng Bắc
Gom hế́t muôn ngàn vải tám thô
May đủ hai hàng cờ lá phướng
Treo lên trắng toát một cơ đô
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm đủ lạnh một hương nguyền
Người thơm áo mới mùi hoa vải
Ta cứ u hoài một nỗi riêng
Đã quá xa xôi ngày thất tán
Biển xưa chừng lắng những con thuyền
Ôi trinh tiết gái ngoài hoang đảo
Chắc cũng nhạt nhòa chuyện đảo điên
 
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm đánh đổi chuyện keo sơn
Người thân biệt xứ lên rừng núi
Kẻ ngóng đầu non đến mỏi mòn
Thư nhắn trên đầu trang giấy rách
“quên đi mà cứu trẻ măng non
mười năm thân đã mềm như lá
như xác ve sầu đã héo hon
bồng bế con ra ngoài cõi ngoại
giữ lấy giùm nhau chút mộng tròn”
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm giậu đổ nát bìm xanh
Mười năm thôn xóm thành hang ổ
Người sống như loài thú mọc nanh
Con lớn hoang đàng theo cỏ dại
Mẹ buồn như cái vạc sang canh
Mẹ gởi con đi ngoài biển lạnh
Bằng như cọng cỏ ném sau gành
Thuyền con mỏng mảnh trời đen kịt
Mẹ thức từng đêm mắt lạnh tanh
Con đi một sống trăm lần chết
Mẹ đứt từng khoanh ruột đoạn đành
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm ngờ ngợ giữa chiêm bao
Ngày đi tóc rối còn đen mượt
Mắt sáng còn nguyên đốm lửa sao
Lòng đã dặn lòng chờ Câu Tiễn
Gom mộng bình sinh nối chí cao
Ai kẻ mài gươm về đấ́t cũ
Ai mang đoản kiếm nhập Tần sâu
Hẹn nhau xẻ núi dầu sạn đạo
Miễ̃̃̃n thấy cờ bay ải địa đầu
 
Vậy đó tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm nếm đủ vị chua cay
Mười năm mòn lẳn đôi giày cỏ
Ngó lại xem còn mất những ai
Đất khách đãi nhau toàn mật đắng
Tâm giao chưa quá một đêm say
Người ơi ... đất nước mà rao bán
Thiên hạ muôn người sợ lấm tay
 
Vậy đó tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm ... một giấc mộng không thành
Người chờ cho hết đời cô quạnh
Ta đứng bên trời, lệ chảy nhanh
 
C A O V Ị K H A N H
tháng tư 1985
 

Chuyên gia tuyên truyền của Điện Kremlin tuyên bố rằng bà Tulsi Gabbard, Giám đốc Tình báo Quốc gia, đã đột ngột tước quyền an ninh của 37 quan chức CIA hiện tại và trước đây, trực tiếp là kết quả của cuộc gặp riêng giữa Tổng thống Vladimir Putin và Tổng thống Donald Trump ở Alaska vào tháng trước.
- Bộ Trưởng Y Tế Kennedy Điều Trần, Muốn ‘Thay Máu’ CDC. - Ba Tiểu Bang Dân Chủ Lập Liên Minh Chăm Sóc Sức Khỏe Bảo Vệ Quyền Chích Vaccine. - California: Nhân Viên Chăm Sóc Khẩn Cấp Bị Sa Thải Vì Chế Giễu Bệnh Nhân. - Trump Mượn Chiến Tranh Ukraine Áp Lực TCPV Vụ Kiện Thuế Quan. - Đơn Xin Trợ Cấp Thất Nghiệp Ở Mỹ Tăng. - Bồ Đào Nha Tuyên Bố Quốc Tang Sau Vụ Tai Nạn Tàu Điện. - Chủ Tịch Liên Đoàn Quyền Anh Việt Nam Là Nghi Can Vụ Buôn Ma Túy Vào Úc. - Nga Lên Án Mỹ Vụ Không Kích Tàu Venezuela. - Washington Kiện Chính Quyền Trump Về Việc Đưa Vệ Binh Quốc Gia Vào Thành Phố. - Tin Tặc Trung Quốc Có Thể Đã Đánh Cắp Dữ Liệu Của Gần Như Mọi Người Mỹ, - Fed Cảnh Báo Lạm Phát Hàng Hóa Tăng Do Thuế, Kinh Tế Mỹ Đối Diện Nhiều Sức Ép. - MAGA Biến Căng Thẳng Mỹ–Ấn Thành Cuộc Chiến Văn Hóa. - Biểu Tượng Thời Trang Ý Giorgio Armani Qua Đời.
(HOA KỲ, ngày 3 tháng 9, Reuters) – Thượng Viện California hôm thứ Tư đã biểu quyết và thông qua luật cho phép bán loại xăng pha ethanol ở mức cao hơn, với hy vọng sẽ giúp người dân bớt khổ sở với giá xăng.
(HOA KỲ, ngày 4 tháng 9, NYTimes) – Hôm Thứ Tư, Thẩm phán Allison D. Burroughs (Tòa Án Liên Bang tại Boston) ra phán quyết rằng chính phủ Trump đã phạm luật khi lấy lý do chống chủ nghĩa bài Do Thái để đóng băng hàng tỷ MK quỹ nghiên cứu liên bang của Đại học Harvard.
Florida tuyên bố sẽ trở thành tiểu bang đầu tiên tại Hoa Kỳ bãi bỏ toàn bộ quy định bắt buộc tiêm chủng, kể cả đối với học sinh, đi ngược lại một chính sách mà giới y tế công cộng từ nhiều thập niên nay xem là biện pháp hữu hiệu để ngăn bệnh truyền nhiễm.
Bản tin Reuters gho biết sản xuất của Mỹ đã giảm tháng thứ sáu liên tiếp vào tháng 8 khi các nhà máy phải đối mặt với hậu quả từ thuế quan nhập cảng của chính quyền Trump, với một số nhà sản xuất mô tả môi trường kinh doanh hiện tại "tồi tệ hơn nhiều so với cuộc Đại suy thoái".
Gina chọn sống ở Bồ Đào Nha vì muốn tìm một nơi sống mới với các giá trị cốt lõi của bà không chỉ được chấp nhận mà còn được trân trọng. Bà muốn một nền văn hóa có sự cân bằng giữa công việc và cuộc sống; không bị chủ nghĩa tiêu thụ chi phối; cảm thấy an toàn với ít bạo lực súng đạn.
• Bắc Kinh: Tập, Putin Và Kim Cùng Xuất Hiện Trong Duyệt Binh Quân Sự, Gửi Thông Điệp Thách Thức Washington • Newsom Khởi Kiện Mới Chống Lại Trump Về Quyền Triển Khai Vệ Binh Quốc Gia • California, Oregon Và Washington Thành Lập Liên Minh Y Tế Về Vaccine, Bỏ Chính Sách Của Kennedy • Tòa Kháng Án: Trump Không Thể Dùng AEA Trục Xuất Thành Viên Băng Đảng Venezuela • Các Nhà Khoa Học Lên Án Báo Cáo Khí Hậu Của Chính Phủ Trump Là “Trò Hề Khoa Học” • Thị Trưởng DC Ra Lệnh Hành Pháp Chào Đón Trump Kiểm Soát Cảnh Sát Thủ Đô • Tòa Phúc Thẩm Khôi Phục Ủy Viên FTC Rebecca Slaughter Sau Khi Bị Trump Sa Thải • Google Thoát Vụ Chia Tách Trị Giá $2,5 Ngàn Tỷ Đô La • Đức không có kế hoạch đưa quân tới Ukraine để đảm bảo an ninh • Mỹ Không Kích Tàu Chở Ma Túy Từ Venezuela, 11 Người Chết • Nga Tiếp Tục Không Kích Ukraine Giữa Bối Cảnh Châu Âu Thúc Đẩy Hòa Bình
(WASHINGTON, ngày 2 tháng Chín, AP News) – Tổng thống Donald Trump hôm Thứ Ba 2 tháng Chín cho biết ông sẵn sàng ra lệnh cho các cơ quan liên bang huy động lực lượng để trấn áp tội phạm ở Chicago và Baltimore, cho dù nhiều DB cùng đông đảo người dân ở cả hai thành phố đều phản đối quyết liệt.
Ngày 2 tháng 9, 2025, quân đội Israel chính thức mở màn chiến dịch bộ binh quy mô lớn tại Gaza City, thành phố được coi là trung tâm của Hamas. Tổng Tham mưu trưởng Eyal Zamir tuyên bố lực lượng Israel đã “gia tăng và mở rộng các đợt tấn công, đồng thời bắt đầu chiến dịch trên bộ,” khi ông trực tiếp nói chuyện với các binh sĩ trừ bị vừa được gọi nhập ngũ. Thủ tướng Benjamin Netanyahu, trong một thông điệp riêng gửi quân đội, gọi đây là “trận quyết định,” bày tỏ niềm tin vào binh sĩ và khẳng định “toàn dân đang cùng các anh em sát cánh.” Chính phủ Israel đã chuẩn thuận kế hoạch đánh chiếm Gaza City từ tháng trước, sau nhiều tháng oanh kích dữ dội. Bộ trưởng Quốc phòng Israel Katz cảnh cáo nếu Hamas không chấp nhận các điều kiện ngưng chiến, Gaza City sẽ “trở thành Rafah và Beit Hanoun mới” – những địa danh đã bị phá hủy gần như hoàn toàn.
Càng lớn tuổi chừng nào, thì người ta lại thường hay nhớ tới những kỷ niệm trong dĩ vãng của mình nhiều bấy nhiêu. Nhất là những người cao niên đã về hưu, không còn bị ràng buộc bởi những công việc làm thường ngày của mình như trước kia, nên có nhiều thì giờ rảnh rỗi ngồi ở nhà một mình, để hồi tưởng lại những kỷ niệm buồn vui khó quên trong cuộc đời mình, rồi để có những lúc tâm sự cho nhau nghe lại những kỷ niệm khó quên này, trong những dịp tiệc tùng họp mặt bạn bè.
Bản tin trên báo Daily Mail nhan đề "21,000 American casualties, millions of civilians trapped, and the world on the brink of war" (21.000 người Mỹ thương vong, hàng triệu dân thường bị mắc kẹt và thế giới đứng trước bờ vực chiến tranh) hôm Thứ Ba 2/9/2025 đưa ra dự đoán theo các cuộc tập trận của viện Center for Strategic and International Studies (CSIS).
- Tòa Liên Bang Cấm Trump Khai Triển Quân Đội Ở L.A - Putin Và Tập Thắt Chặt Tình ‘Hữu Nghị” Thời Chiến Tại Bắc Kinh - Quốc Hội Trở Lại, Hồ Sơ Epstein Và Nguy Cơ Đóng Cửa Chính Phủ - Hơn 1,000 Cuộc Biểu Tình Chống Trump Và Tài Phiệt Ngày Labor Day - Cộng Hòa Lo Ngại Về Lạm Phát Trước Bầu Cử Giữa Kỳ 2026 - Trump Yêu Cầu Các Hãng Dược Giải Trình Hiệu Quả Thuốc Điều Trị COVID - Tòa Tối Cao Brazil Xử Tổng Thống Bolsonaro Dưới Sự Giám Sát Của Trump - Taliban Kêu Gọi Quốc Tế Hỗ Trợ Sau Trận Động Đất Hơn 1,000 Người Chết - Thị Trưởng Chicago: ‘Không Có Quân Đội Liên Bang Nào Ở Thành Phố Này’ - Kraft Heinz ‘Ly Dị’, Chia Thành Hai Công Ty - Nestlé Sa Thải CEO Do Vụng Trộm Tình Cảm Với Nhân Viên - Houston: Bắt Giam Hung Thủ Nổ Súng Giết Bé 11 Tuổi Chơi Bấm Chuông Phá
Tờ New York Times đưa tin vào cuối tuần rằng Donald Trump đã gác lại kế hoạch tham dự hội nghị thượng đỉnh Quad tại Ấn Độ, sau cuộc trao đổi gay gắt với Thủ tướng Narendra Modi. Các tiêu đề báo chí xuất hiện từ báo cáo mới nhất này, cộng với nhiều tháng căng thẳng Mỹ-Ấn, là lời nhắc nhở về việc chính Bộ Tứ Quad vẫn bị "cầm tù" bởi sự khó lường của chính trị Mỹ. Cách tiếp cận chính sách thất thường của Trump, từ việc hoãn các hội nghị thượng đỉnh đến các đe dọa về thuế quan trừng phạt, đều có cái giá của nó.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.