Hôm nay,  

Tháng Tư Đọc Thơ Tù

18/03/202200:00:00(Xem: 3582)
 
Chiến tranh và ngục tù là bi kịch đau thương nhất trong lịch sử loài người, nó là kinh nghiệm không được rút tỉa để học hỏi và ngăn chặn, cứ thế lặp đi lặp lại khắp nơi trên thế giới, đánh động mãi ký ức con người nên có thể nói rằng không có cuộc chiến và nhà tù nào trở thành quá khứ, nó luôn là hiện tại với dấu lệ và máu không ngừng chảy. Kinh nghiệm chiến tranh, nhà tù, cùng hệ lụy tang thương của nó như vết cắt hằn sâu trong tâm tư tình cảm con dân Việt nam, mà nhà văn Ngô Thế Vinh đã gọi - vết thương không bao giờ lành-, nó sừng sững ở đó, trên đất đá, trên thân thể, trong tâm hồn, trong sử lịch, mà trái tim và lương tâm con người mãi thúc thủ một câu trả lời.

Bây giờ là tháng tư, tháng của vết thương chưa kéo da non ấy, giở lại những trang thơ của những người lính Việt Nam Cộng Hòa viết trong trại tù-cải-tạo- như thể chúng ta đang mở băng dán vết thương, hẳn là sẽ rỉ máu, nhưng đồng thời cũng khơi chút hoài mong, rằng, thơ ấy sẽ có tác dụng như một thứ thuốc sát trùng làm vết thương nguôi ngoai. Bạn đọc sẽ thấy thể hiện nơi thơ của họ nỗi bi thương khiên nhẫn, những cõi mơ nương tựa, và họ đã xoay sở, đối diện, với những oan khốc của tù ngục bằng thứ khí giới mơ mộng hồn nhiên, nhân ái của trái tim thi sĩ. Và hiểu được vì sao họ sống sót.
 
Xin giới thiệu mảng thơ tù của: Nguyễn Xuân Thiệp – Thanh Tâm Tuyền – Trần Dạ Từ - Tô Thùy Yên, và một bài hành bi tráng của Cao Vị Khanh.
 
NGUYỄN XUÂN THIỆP
 
Điệu hoài hương xanh
 
đêm những vùng xanh châu thổ
dịu như một làn hơi men
bỗng bay rực trời đóm lửa
khi điệu kèn hồng rúc lên
 
đêm đưa ta lên miền bắc
với những chấm đèn trong mưa
một đi bóng nhà xa khuất
còn nghe đôi ngọn gió thu
 
khi ta đi lên miền bắc
nụ cười quên dưới trời xưa
trái tim đeo ngoài túi áo
như chuông trước cổ ngựa thồ
 
lưu thân đi trong trời đất
áo quần như gã hề điên
tóc râu dựng bờm cổ thụ
cõi người chợt lạ chợt quen
 
chân ta đi trên miền bắc
qua dăm thôn xóm buồn teo
đâu đám trẻ thơ bụng ỏng
trố đôi mắt buồn dõi theo
buổi chiều trắng bông chẩu rụng
rắc lên quán chợ quê nghèo
 
đi ta đi lên miền bắc
bóng ngày treo ngọn cây cao
buổi trưa tiếng gà hiu hắt
nhớ đầy dăm vạt áo nâu
có đêm sụp trờ mưa lớn
nghe trăm cỗ ngựa qua cầu
tưởng như những loài nấm đỏ
mọc trên thớ gỗ mục sầu
 
đi trên mùa thu đất bắc
nắng lên tưởng chín trái hồng
lá sen trong hồ đã chết
lòng ơi có nhớ cốm vòng
đâu những hội vui ngày trước
ai về dưới mái đình cong
giữa khuya nằm nghe tiếng ếch
trôi về từ một bãi sông
gió thu thổi bùng liếp cửa
bên tai ngỡ giục trống đồng
 
khi ta đi lên miền bắc
uổng công ngậm ngải tìm trầm
thấy con chim rừng sắc tía
nhả những hạt buồn trăm năm
 
ôi những ngày trên đất bắc
nhớ mùi trái chín phương nam
nhớ ơi đồng bông súng nở
ngọn rau con cá trong vàm
nhớ những cuộc tình sông nước
nửa đêm đứt một dây đàn
 
bao giờ giữa mùa thu biếc
cho ta về lại phương nam
nghe tiếng chim chuyền bụi ớt
tưởng chừng động bóng thời gian
hái những đọt mưa xanh ngắt
khi mùa thu rơi trên đầm
 
khi ta đi lên miền bắc
hồn đầy những sắc tạp âm
thổi chùm cỏ khô bay mất
ôi bóng mùa vui biệt tăm
 
1979 (Trại tù Cẩm Nhân-Yên Bái)
NXT
 
 
THANH TÂM TUYỀN

Thanh-Tam-Tuyen_Minh-họa-Chóe
Thanh Tâm Tuyền - Minh họa Chóe
 
Bài nhớ thi sĩ
 
Tặng già Ung
Gửi M.T.
 
Sáng nay thức giấc trong nhà giam
Anh nhớ những câu thơ viết thời trẻ
 
Bừng cháy trong lòng anh bấy lâu u ám quạnh quẽ
Ánh lửa mênh mang buồi tình đầu
 
Mưa bụi rì rào
Gió náo nức mù tối
 
Trễ muộn mùa xuân trên miền cao
Đang lay thức rừng núi biên giới
 
Đã qua đã qua chuỗi ngày lạnh lẽo, anh tự nhủ
Cũng qua cơn khô cạn khác thường
 
Tắt theo ngọn nắng chon von mê hoặc đầu óc quái gở
Từng thiêu đốt anh trên đồi, theo vào đêm dập vùi anh đớn đau
 
Từ lúc nào anh đứng trân trối cô đơn
Hôn ám trời sơ khai nhìn qua song cửa ngục
 
Hoang vu thơ hát lời lá cỏ heo hút
Dẫn anh về tận nẻo nguồn hừng đông lẩn lút
(Hừng đông Hừng đông ôi Hừng đông anh kêu khẽ cảm động muốn khóc
Mai, Mai xa, Mai như hoa, Mai hoa. Mai về tình thơ hôm nay)
 
Em có hay kẻ tội đồ biệt xứ một buổi về ngang cố quận
Xao xuyến ngây ngô hắn dò hỏi lớp bóng mờ tàng ẩn
 
Đêm vây hãm lụn dần
Thủ thỉ mưa ru ngày khốn đốn
 
Em, soi bóng em hồn nhiên ngược lối thời gian
Lặng lẽ anh gầy lửa tinh mơ đầm ấm.
 
(Lào Cai 5/77, Vĩnh Phú 1/78)
TTT
 
TRẦN DẠ TỪ
 
cám ơn dế mèn
 
Ai? Ai đó? Ai. Ai đó vừa kêu tôi
Ahaá, anh dế mèn
Đúng là anh dế mèn năm xưa
 
Ngày nào, đêm mưa
Một mùa giông tố
Có anh dế mèn phất phơ
Lạc vào cát sô
Đùa vui với người tù
Và người và dế và mưa gió
Cùng hát, hát vang hát vang xa
Khúc tình ca gió mưa
Ôi bài hát năm xưa.
Cám ơn, cám ơn em, dế mèn
Tiếng kêu vừa lạ lại vừa quen
Thịt xương đáy ngục xưa thức dậy
Lạnh một bên mà nóng một bên
 
Cám ơn. Cám ơn em, dế mèn
Bao nhiêu năm,
bài hát ấy ta không quên
Cám ơn. Cám ơn em, dế mèn.
TDT
 
TÔ THÙY YÊN

 
To-Thuy-Yen_Minh-họa-Chóe
Tô Thùy Yên - Minh họa Chóe

Tàu đêm (trích đoạn)
 
Tàu đi. Lúc đó, đêm vừa mỏi
Lúc đó, sao trời đã ngủ mê
Tàu rú. Sao ơi, hãy thức dậy
Long lanh muôn mắt tiễn tàu đi
 
Thức dậy, những ai còn sống đó
Nhìn ra nhớ lấy phút giây này
Tàu đi như một cơn giông lửa
Cuồn cuộn sao từ ống khói bay
…
Toa nêm lúc nhúc hồn oan khốc
Đèn bão mờ soi chẳng rõ ai
Ta gọi rụng rời ta thất lạc
Ta còn chẳng đủ nửa ta đây
…
Tàu đi như một cơn điên đảo
Sắt thép kinh hoàng va đập nhau
Ta tưởng chừng nghe thời đại động
Xô đi ầm ĩ một cơn đau
 
Ngồi đây giữa những phân cùng bụi
Trong chuyển dời xung xát bạo tàn
Ta trở thành than, thành súc vật
Tiếng người e cũng đã quên ngang
 
Ta nghe rêm nhói thân tàn rạc
Các thỏi xương lìa đụng chỏi nhau
Nghe cả hồn ta bị cán nghiến
Trên đường lịch sử sắt tuôn mau
 
Dường như ta chợt khóc đau đớn
Lệ nóng cường toan cháy ruột gan
Lệ chảy không ra ngoài khóe mắt
Nghẹn ngào đến cả tiếng than van
…
Đem thân làm gã tù lưu xứ
Xí xóa đời ta với đất trời
Ngàn dặm lìa tan tình cố cựu
Bàng hoàng thân thế cụm mây trôi
 
Đã mấy năm nay quằn quại đói
Thèm ăn như đứa trẻ con nghèo
Mẹ ơi, con nhớ thời thơ dại
Nhớ miếng ăn mà mẹ chắt chiu
 
Liệu còn một bữa cơm đầm ấm
Bên ánh đèn đoàn tụ vợ con
Chia xẻ chút tình cay mặn cũ
Miếng không ngon cũng lấy làm ngon
 
Tàu đi khoan xoáy sâu đêm thép
Tiếng nghiến ghê người, thác lửa sa
Lịch sử dường như rất vội vã
Tàu không đỗ lại các ga qua
…
Có lúc tàu qua những chiếc cầu
Sầm sầm những nhịp động đều nhau
Dưới kia con nước còn thao thức
Bát ngát dềnh lên bãi sậy sầu
…
Người bạn đường kia chắc vẫn thức
Mong tàu đi đến chỗ đêm tan
Có nghe lịch sử mài thê thiết
Cho sáng lên đời đã rỉ han
 
Tàu ơi, hãy kéo còi liên tục
Cho tiếng rền vang dậy địa cầu
Lay động những tầng mê sảng tối...
Loài người, hãy thức, thức cùng nhau
1980
TTY
 
CAO VỊ KHANH
 
BÀI HÀNH THÁNG TƯ
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Từ đêm vỡ tuyến lạc ven đô
Người thua trận chót đền trăm tuổi
Ta gánh thù sâu chốn hải hồ
Những tưởng mười năm đời sáng lại
Ta về bươi kiế́m miểng xương khô
Vét hết oan khiên người lỡ vận
Vùi sâu xóa dấu một hoang mồ
Ta đi rong khắp Nam cùng Bắc
Gom hế́t muôn ngàn vải tám thô
May đủ hai hàng cờ lá phướng
Treo lên trắng toát một cơ đô
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm đủ lạnh một hương nguyền
Người thơm áo mới mùi hoa vải
Ta cứ u hoài một nỗi riêng
Đã quá xa xôi ngày thất tán
Biển xưa chừng lắng những con thuyền
Ôi trinh tiết gái ngoài hoang đảo
Chắc cũng nhạt nhòa chuyện đảo điên
 
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm đánh đổi chuyện keo sơn
Người thân biệt xứ lên rừng núi
Kẻ ngóng đầu non đến mỏi mòn
Thư nhắn trên đầu trang giấy rách
“quên đi mà cứu trẻ măng non
mười năm thân đã mềm như lá
như xác ve sầu đã héo hon
bồng bế con ra ngoài cõi ngoại
giữ lấy giùm nhau chút mộng tròn”
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm giậu đổ nát bìm xanh
Mười năm thôn xóm thành hang ổ
Người sống như loài thú mọc nanh
Con lớn hoang đàng theo cỏ dại
Mẹ buồn như cái vạc sang canh
Mẹ gởi con đi ngoài biển lạnh
Bằng như cọng cỏ ném sau gành
Thuyền con mỏng mảnh trời đen kịt
Mẹ thức từng đêm mắt lạnh tanh
Con đi một sống trăm lần chết
Mẹ đứt từng khoanh ruột đoạn đành
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm ngờ ngợ giữa chiêm bao
Ngày đi tóc rối còn đen mượt
Mắt sáng còn nguyên đốm lửa sao
Lòng đã dặn lòng chờ Câu Tiễn
Gom mộng bình sinh nối chí cao
Ai kẻ mài gươm về đấ́t cũ
Ai mang đoản kiếm nhập Tần sâu
Hẹn nhau xẻ núi dầu sạn đạo
Miễ̃̃̃n thấy cờ bay ải địa đầu
 
Vậy đó tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm nếm đủ vị chua cay
Mười năm mòn lẳn đôi giày cỏ
Ngó lại xem còn mất những ai
Đất khách đãi nhau toàn mật đắng
Tâm giao chưa quá một đêm say
Người ơi ... đất nước mà rao bán
Thiên hạ muôn người sợ lấm tay
 
Vậy đó tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm ... một giấc mộng không thành
Người chờ cho hết đời cô quạnh
Ta đứng bên trời, lệ chảy nhanh
 
C A O V Ị K H A N H
tháng tư 1985
 

Theo tin báo Ohio Capital Journal và Alternet: Một bang của đảng Cộng hòa sắp mất 51.000 việc làm và 5,3 tỷ USD — do chính sách của ông Trump. Theo một phân tích mới, tiểu bang Ohio sẽ mất 51.000 việc làm và 5,3 tỷ USD từ nền kinh tế của tiểu bang vào năm 2029.
- San Jose: cảnh sát thu hồi được bức tượng lính VNCH bị trộm ra khỏi Vườn Cộng đồng Di sản Việt Nam. - World Cup hôm nay đá 5 trận. Thiên tài bóng đá Messi trong đội Argentina, sẽ đá kình với đội tuyển Áo lúc 10 giờ sáng giờ California, xem miễn phí ở 2 đài Fox và Telemundo. - Trump chụp mũ báo NYT là "phản quốc" vì dám viết Trump thua trận Iran. Trump nói Mỹ thắng lớn vì quân đội Iran đã tiêu tùng, 2 tầng chỉ huy Iran đã bị giết, tàu dầu đang qua eo biển, thị trường chứng khoán Mỹ tăng vọt. Trump nói sẽ kiện NYT đòi bạc tỷ đô. - Thủ tướng Qatar: bản ghi nhớ giữa Mỹ-Iran là chìa khóa đàm phán cho hòa bình. Iran đồng ý cho quốc tế vào kiểm soát uranium. - PTT Vance: gỡ phong tỏa tài sản Iran để giúp dân thường Iran, mua nông sản Mỹ, không phải tài trợ các nhóm vũ trang, thỏa thuận do các nước khu vực xin Mỹ dàn xếp để hòa bình lâu dài, quốc tế sẽ vào kiểm tra hạt nhân Iran. - Israel đang cân nhắc tuyên bố rút quân biểu tượng ra khỏi Lebanon. - Thủ tướng Anh Keir Starmer thông báo
Trong lượt trận thứ nhì vòng bảng ở các bảng E,F,G,H vào ngày 20 và 21/06 có nhiều trận đấu hấp dẫn. Đội Nhật chứng tỏ đẳng cấp không còn ở khu vực Châu Á mà cả trên thế giới, trong khi phong độ của đội Hòa Lan có vẻ như sẵn sàng cho trận chung kết.
Theo tin của Daily Beast: Bà Tulsi Gabbard đối mặt với những cáo buộc gây sốc về việc dính líu tới một giáo phái bí ẩn. Có vẻ như vị giám đốc tình báo quốc gia từng được Donald Trump bổ nhiệm (và sau đó bị cách chức) đã trung thành với thủ lĩnh của một giáo phái tôn giáo – vốn bị coi là một "giáo phái cực đoan" (cult) – hơn là trung thành với chính Tổng thống Trump.
Theo tin đài KTLA: Bị một nhóm truy sát bằng mã tấu, một người đàn ông chạy bộ ra phố Bolsa rồi bị 2 xe tông chết. Bản tin cho biết người đàn ông này bị hành hung dã man bằng mã tấu trước khi bị hai xe đâm chết trong vụ tai nạn rồi bỏ chạy tại Quận Cam.
Ngày Lễ Thân Phụ đang đến gần. Với nhiều người, đây là dịp để nhớ về cha mình: người đã hy sinh thầm lặng, đã làm việc cực nhọc để nuôi dưỡng gia đình, đã dạy cho chúng ta những bài học đầu tiên về trách nhiệm, lòng trung thực và nghị lực sống. Đền ơn cha mẹ là một tình cảm tự nhiên của người con. Đó là những lời tri ân, những việc làm hiếu kính, và sự chăm sóc khi cha mẹ tuổi già sức yếu. Thế nhưng, theo lời dạy của Đức Phật, báo đáp công ơn cha mẹ là một việc vô cùng khó khăn, khó đến mức hầu như không ai có thể nói rằng mình đã làm trọn vẹn.
Theo tin Fox News: Dân Biểu Đảng Dân chủ từng kiện để gỡ bỏ tên ông Trump khỏi Trung tâm Kennedy (Kennedy Center) nay cho rằng địa điểm này đang trở thành một "cái vỏ vô hồn" trong một cuộc tranh chấp mới.
Sáng Thứ Bảy, Trump lại gây sự với Thủ Tướng Ý. Hôm thứ Bảy, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gia tăng những lời chỉ trích nhắm vào Thủ tướng Ý Giorgia Meloni, khi nhắc lại cáo buộc rằng bà đã không ủng hộ các hoạt động quân sự của Mỹ chống lại Iran.
- Dự án trùng tu hồ Lincoln Memorial gây tranh luận do chi phí tăng vượt dự đoán. - Kennedy Center vẫn chưa khôi phục hoạt động sau phán quyết chặn kế hoạch đóng cửa. - Grand Canyon: Ba du khách tử vong do nắng nóng. - Iran bị cáo buộc lập các “nhóm tác chiến bí mật” tại Iraq. - Anh: Tai nạn xe lửa gần Bedford, 1 người chết, 89 người bị thương. - Nam Carolina: Tìm được thi thể người phụ nữ mất tích từ đầu tháng Sáu. - Cộng Hòa Dominica: Cháy lớn tại khu nghỉ dưỡng ven biển, 1 du khách thiệt mạng. - Munich, Đức: Hai đoàn tàu chở hàng va chạm trên cầu, 1 người thiệt mạng. - Monterrey, Mexico: Cổ động viên Thụy Điển gây xúc động bởi cử chỉ đầy nhân bản.
Trong hai ngày 18 và 19/06 đã diễn ra những trận đấu lượt hai của vòng đấu bảng tại các bảng A,B,C,D; ba đội đồng chủ nhà đều giành những chiến thắng quan trọng, trong khi Brazil khởi sắc với trận thắng đầu tiên.
Nhà nước Trung Quốc đã sử dụng Văn phòng Kinh tế và Thương mại Hồng Kông (HKETO: Hong Kong Economic and Trade Office) để thực hiện cái mà tòa án Old Bailey (Tòa án Hình sự Trung Ương Anh quốc và xứ Wales)) mô tả là các "hoạt động cảnh sát ngầm" trên lãnh thổ Anh.
Hội đồng Giáo dục Tiểu bang Texas đang chuẩn bị bỏ phiếu vào tuần tới về việc yêu cầu học sinh trong tiểu bang đọc khoảng một tá đoạn Kinh Thánh và các câu chuyện tôn giáo. Động thái này đưa hội đồng vào cuộc tranh luận kéo dài về vị trí của tôn giáo — cụ thể là Kitô giáo — trong lớp học tại các trường công lập.
Theo tin từ thông tấn Nhật Bản Sora 24 News: bánh mì Việt Nam sẽ bán ở khắp các tiệm tạp hóa 7_Eleven tại Nhật Bản. Nghĩa là, bạn đi tới góc đường nào ở Nhật Bản cũng sẽ gặp bánh mì.
• Trung Tâm Obama Mở Cửa Đúng Ngày Juneteenth, Khi Nước Mỹ Nhìn Lại Lời Hứa Tự Do • Israel Và Hezbollah Đồng Ý Ngưng Bắn Sau Khi Chiến Sự Đe Dọa Đàm Phán Mỹ–Iran, Ông Vance Hoãn Chuyến Đi Thụy Sĩ • Obama Nói Nước Mỹ Có Thể Còn “Tệ Hơn” Trước Khi Nổ Ra Chiến Tranh Với Iran • Thẩm Phán Liên Bang Giới Hạn Phạm Vi Thách Thức Sắc Lệnh Bỏ Phiếu Qua Thư Của Ông Trump • Cook Political Report: Bảy Ghế Hạ Viện Nghiêng Về Phía Dân Chủ • Ngoại Trưởng Ý Hủy Chuyến Thăm Mỹ Sau Phát Ngôn Của Trump Về Meloni • Thị Trưởng New York Zohran Mamdani Công Khai Công Kích Đảng Dân Chủ, Vận Động Cho Phe Tiến Bộ • Trump “Nổi Đoá” Trên Mạng: Công Kích Bỏ Phiếu Qua Thư Lẫn Phe Cộng Hòa Chống Đối • Dịch Cúm Bùng Lên Ở Trung Tâm Huấn Luyện Không Quân San Antonio Sau Khi Bỏ Chích Ngừa Bắt Buộc • Silicon Valley Đổ Tiền Vào “Trẻ Hóa Tế Bào” Để Cầu Trường Thọ • Đình chỉ Nhà xuất bản Hội Nhà văn, buộc tiêu hủy sách “Chuyện với Thanh”
Những chính sách di trú ngày càng khắt khe tại Hoa Kỳ đang tạo nên những hậu quả sâu rộng, không chỉ trong phạm vi pháp lý mà còn lan sang lĩnh vực y tế, đặc biệt là chăm sóc thai sản và quyền làm cha mẹ. Nhiều bằng chứng gần đây cho thấy nỗi lo bị bắt giữ hoặc chia lìa gia đình đã khiến không ít phụ nữ mang thai e ngại tiếp cận dịch vụ y tế, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của cả mẹ lẫn con.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.