Hôm nay,  

GS Francis Halzen được Giải Nobel Vật lý 2026 vì dò ra các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn: hạt vô hình, mỗi giây có hàng nghìn tỷ hạt neutrino từ những vùng xa nhất của vũ trụ đi xuyên qua cơ thể chúng ta, nhưng chúng ta hoàn toàn không cảm nhận được

06/10/202613:04:00(Xem: 1914)
blank

GS Francis Halzen được Giải Nobel Vật lý 2026 vì dò ra các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn: hạt vô hình, mỗi giây có hàng nghìn tỷ hạt neutrino từ những vùng xa nhất của vũ trụ đi xuyên qua cơ thể chúng ta, nhưng chúng ta hoàn toàn không cảm nhận được
.
---- Nhà khoa học tiên phong nghiên cứu neutrino đoạt giải Nobel Vật lý: Francis Halzen được vinh danh nhờ công trình nghiên cứu về các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn. Hôm thứ Ba 6/10/2026, GS Francis Halzen đã thắng giải Nobel Vật lý nhờ những đóng góp cho Đài quan sát Neutrino IceCube và việc phát hiện ra các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn.
"Ông Francis Halzen đã dẫn dắt một nhóm các nhà nghiên cứu và kỹ sư quốc tế để mang đến cho chúng ta một công cụ tuyệt vời. Sự kiên trì và tầm nhìn khoa học của ông đã mở đường cho một lĩnh vực thiên văn học hoàn toàn mới," ông Mark Pearce, Chủ tịch Ủy ban Nobel Vật lý, cho biết trong một tuyên bố. Nhà khoa học 82 tuổi này sinh ra tại Bỉ và hiện đang công tác tại Đại học Wisconsin-Madison (Mỹ). Các nỗ lực liên hệ với ông của hãng tin AP chưa thành công ngay lập tức.
Theo thông tin trên trang web của dự án, Đài quan sát Neutrino IceCube là cơ sở nghiên cứu đặt tại Nam Cực, với Đại học Wisconsin-Madison đóng vai trò là đơn vị chủ trì. Công trình nghiên cứu của Halzen về việc thu nhận các hạt neutrino tại Nam Cực đã bắt đầu từ những năm 1980s. Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển đã công bố giải thưởng này tại Stockholm. Giá trị giải thưởng năm nay là khoảng 1,2 triệu USD, áp dụng cho cả trường hợp cá nhân, nhóm nhỏ các nhà khoa học đoạt giải hoặc một tổ chức.
.
Hạt neutrino là gì? Tự điển Wikipedia giải thích rất phức tạp, nơi đây được giản lược có thể sẽ không chính xác, nhưng sẽ cho chúng ta tạm hiểu về "hạt ma" này. Hãy tưởng tượng vũ trụ giống như một đại dương đầy các hạt nhỏ. Trong đó có một loại hạt rất kỳ lạ gọi là neutrino: không mang điện, khối lượng cực nhỏ, hầu như không va chạm với vật chất. Mỗi giây có hàng nghìn tỷ hạt neutrino đi xuyên qua cơ thể chúng ta, nhưng chúng ta hoàn toàn không cảm nhận được. Vì thế chúng thường được gọi là"hạt ma" (ghost particles).

Hạt "High-energy neutrinos" là gì? Không phải neutrino nào cũng giống nhau. Một số neutrino mang năng lượng rất lớn, được sinh ra trong những nơi cực kỳ dữ dội của vũ trụ như: các vụ nổ siêu tân tinh (supernova), các lỗ đen đang nuốt vật chất, các chuẩn tinh và nhân thiên hà hoạt động mạnh, các vụ bùng nổ tia gamma. Người ta gọi chúng là neutrino năng lượng cao.

Giả sử có một vụ nổ khủng khiếp xảy ra cách Trái Đất hàng triệu năm ánh sáng. Ánh sáng từ vụ nổ đó có thể: bị bụi vũ trụ che khuất, bị bẻ cong, bị hấp thụ một phần trên đường đi. Nhưng neutrino thì khác. Chúng gần như không tương tác với bất cứ thứ gì, nên: bay thẳng từ nguồn đến Trái Đất, không bị đổi hướng, hầu như không mất năng lượng.

Vì vậy neutrino giống như: "Những bức thư nguyên vẹn được gửi trực tiếp từ những nơi bí mật nhất của vũ trụ." Nhưng nếu neutrino khó bắt như vậy, làm sao phát hiện được? Đây chính là ý tưởng thiên tài của Francis Halzen.

Ông nhận ra rằng: Tảng băng khổng lồ ở Nam Cực có thể trở thành một kính thiên văn đặc biệt. Trong băng, người ta chôn hơn 5.000 cảm biến ánh sáng sâu hàng kilomet. Khi cực kỳ hiếm hoi một neutrino va vào hạt nhân nguyên tử trong băng, nó tạo ra một tia chớp xanh rất yếu gọi là bức xạ Cherenkov.
Các cảm biến ghi lại tia chớp này để suy ra: hạt neutrino đến từ hướng nào, mang bao nhiêu năng lượng.

Vậy thì, IceCube là gì? IceCube là một "kính thiên văn neutrino" khổng lồ. Điều đặc biệt là: trong khi kính thiên văn thông thường nhìn ánh sáng, trong khi kính thiên văn radio nghe sóng vô tuyến, nhưng IceCube "nhìn" neutrino. Nó sử dụng khoảng 1 km³ băng Nam Cực làm môi trường phát hiện neutrino.

Khám phá đoạt Nobel là gì? Năm 2013, IceCube lần đầu phát hiện những neutrino năng lượng cực cao đến từ ngoài Hệ Mặt Trời, mở ra ngành khoa học hoàn toàn mới gọi là: Thiên văn học neutrino (Neutrino Astronomy). Trước đó các khoa học giả chủ yếu quan sát vũ trụ bằng: ánh sáng, tia X, sóng radio, hay tia gamma.
Giờ đây con người có thêm một "giác quan" mới: Quan sát vũ trụ bằng neutrino.

Hình ảnh dễ nhớ có thể hình dung là, nếu vũ trụ là một thành phố khổng lồ ban đêm: kính thiên văn quang học nhìn thấy ánh đèn, kính thiên văn vô tuyến nghe thấy âm thanh, nhưng hạt neutrino giống những người đưa thư bí mật đi xuyên qua mọi bức tường.
IceCube chính là trạm bưu điện đầu tiên đủ lớn để bắt được những "người đưa thư" ấy và đọc thông điệp mà chúng mang từ tận những vùng xa xôi nhất của vũ trụ.

Như thế, Giải Nobel Vật lý 2026 được trao vì đã mở ra một cách hoàn toàn mới để quan sát vũ trụ: dùng các neutrino năng lượng cao như những "sứ giả vũ trụ", giúp con người nghiên cứu các lỗ đen, sao nổ và những hiện tượng cực đoan mà ánh sáng thông thường không thể tiết lộ hết.

Từ các đặc điểm trên, có lẽ sẽ thấy gần với triết học trùng trùng duyên khởi của Phật giáo Hoa Nghiêm, thế giới tương tức không ngăn ngại: những hạt gần như vô hình, lặng lẽ xuyên qua cả hành tinh, lại mang theo tin tức từ những nơi xa xăm nhất của vũ trụ. Điều đó nhắc chúng ta rằng thực tại luôn phong phú hơn rất nhiều so với những gì mắt thường có thể thấy.
Các bạn có thể tìm hiểu bằng cách vào YouTube (nhiều video có thể chuyển sang phụ đề tiếng Việt) và gõ chữ "IceCube neutrino" để hiểu về dự án nghiên cứu hạt neutrino.



Các cuộc khảo sát trên khắp Mỹ Latin cho thấy 67% người được hỏi xem tình trạng mất an ninh là quan trọng nhất, trên cả vấn đề dân chủ, pháp lý, nhân quyền. Các nền dân chủ đang thất bại trong việc đưa ra các giải pháp cho vấn đề này. Có vẻ như những gì đang xảy ra với nền chính trị Hoa Kỳ cũng là khuynh hướng của một số các nước láng giềng phương Nam.
Bản tin sau đây của báo South China Morning Post: Vì sao "lối đi vòng" qua Việt Nam của hàng hóa Trung Quốc xuất sang Mỹ đi vào ngõ cụt? Liệu có thể tìm thấy một "bến đỗ" an toàn khác tại Việt Nam, hay việc cố gắng làm vậy chỉ là hành động viển vông đối với các doanh nghiệp Trung Quốc đang muốn đi trước một bước so với ông Trump và né tránh thuế quan?
Những buổi cầu nguyện trong im lặng, những biểu ngữ phản đối với lời lẽ thận trọng và những chiếc áo phông kêu gọi giữ lại khu dân cư – người dân Hà Nội đang thể hiện sự phản đối công khai hiếm hoi đối với một dự án tái phát triển quy mô lớn có thể khiến hàng trăm nghìn người phải di dời.
Theo báo Independent: Nhà sư sống nơi am tu ẩn dật trở thành triệu phú sau khi trúng giải rút thăm may mắn. Theo tin từ truyền thông địa phương, một nhà sư đã trở thành triệu phú chỉ sau một đêm nhờ trúng giải rút thăm may mắn của ngân hàng tại Penang, Malaysia.
Theo tin của báo Austin American-Statesman: Thẩm phán tại thành phố Austin yêu cầu Elon Musk trả lời thẩm vấn có tuyên thệ trong các vụ kiện về chương trình tặng thưởng 1 triệu đô la cho cử tri. Bản tin ghi rằng Elon Musk đã bị yêu cầu trả lời thẩm vấn trong các vụ kiện cáo buộc ông lừa dối cử tri tại các tiểu bang chiến trường bằng lời hứa tặng thưởng 1 triệu đô la trước thềm cuộc bầu cử năm 2024.
Mưa Mưa Mưa Mưa Mưa Mưa Bên kia biển Sonate Moonlight Piano, đôi tay gầy tham lam phủ không gian cô quạnh Dòng sông trăng chảy xuống đời giọt lệ từ bi
• Mamdami Và Các Đồng Minh ‘Càn Quét’ Chiến Thắng Bầu Cử Sơ Bộ • Trump Nói Iran Đã Cam Kết Không Thu Phí Hormuz • Một Vị Tướng Hàng Đầu Ngũ Giác Đài Sắp Từ Nhiệm • Tòa Liên Bang Cấm ICE Thực Hiện Các Vụ Bắt Giữ Tại Tòa Di Trú • Mỹ Đơn Phương Tuyên Bố Sẽ Giám Sát Các Tài Sản Iran Được Giải Tỏa • Bộ Trưởng Tài Chính: ‘GDP Mỹ Có Thể Quay Lại 3% Cuối Năm Nay’ • Trump Cắt Ngân Sách, Hàng Triệu Người Mất Trợ Cấp Thực Phẩm • Cư Dân Washington DC Bị Trump Bắt Gần Hồ Phản Chiếu Sẽ Kiện • Lãnh Đạo Tôn Giáo Chicago Kêu Gọi Thành Lập Cơ Quan Mới Giảm Bạo Lực Súng Đạn • Iran Và Liêp Hiệp Quốc Bất Đồng Về Việc Thanh Tra Cơ Sở Hạt Nhân • Dự Báo Kỷ Lục Nắng Nóng ‘Omega’ Gây Chết Người Ở Châu Âu
Tiền đạo tài hoa người Argentina, Lionel Messi, đã trở thành chân sút vĩ đại nhất lịch sử World Cup khi ghi cả hai bàn trong chiến thắng 2-0 trước Áo, dẫn đầu cuộc đua vua phá lưới World Cup 2026 với 5 bàn, nâng tổng số bàn thắng tại các World Cup lên đến 18 bàn.
• Trung Quốc Soán Ngôi ‘Siêu Máy Tính’ Của Mỹ • Cộng Hòa Thượng Viện Cho Rằng Đến Lúc ‘Bắt Trump Nhìn Vào Thực Tế’ • Tòa Chặn Chính Quyền Trump Dùng Hệ Thống SAVE Trong Bầu Cử • Thượng Viện Thông Qua Dự Luật Về Khả Năng Chi Trả Nhà • Trump Dọa Kiện ABC News Vì Đưa Tin Về Hồ Phản Chiếu • Ngũ Giác Đài Xin Quốc Hội $80 Tỷ Cho Cuộc Chiến Iran • Hàng Triệu Con Ong Bay Ra Ngoài Sau Khi Xe Truck Bị Lật • Nổ Súng Ở Thư Viện Northern California, 2 Người Chết, Nghi Phạm Bị Bắt • Iran Bác Bỏ Kế Hoạch Cho Thanh Tra Viên Nguyên Tử Trở Lại Tehran • Đại Sứ Iran Tại LHQ: ‘Iran Quyết Định Các Sử Dụng Số Tài Sản Được Giải Tỏa’ • Chính Quyền Trump Tăng Lệ Phí Nhập Tịch Hoa Kỳ Lên 75%
Số lượng Phật tử đang suy giảm tại Nhật Bản và một số quốc gia châu Á khác, bao gồm cả Việt Nam. Điều này đặt ra một câu hỏi quan trọng: Làm thế nào để vực dậy sức sống của Phật giáo và làm sao để truyền tải Phật pháp đến các thế hệ mai sau?
Theo tin báo Ohio Capital Journal và Alternet: Một bang của đảng Cộng hòa sắp mất 51.000 việc làm và 5,3 tỷ USD — do chính sách của ông Trump. Theo một phân tích mới, tiểu bang Ohio sẽ mất 51.000 việc làm và 5,3 tỷ USD từ nền kinh tế của tiểu bang vào năm 2029.
- San Jose: cảnh sát thu hồi được bức tượng lính VNCH bị trộm ra khỏi Vườn Cộng đồng Di sản Việt Nam. - World Cup hôm nay đá 5 trận. Thiên tài bóng đá Messi trong đội Argentina, sẽ đá kình với đội tuyển Áo lúc 10 giờ sáng giờ California, xem miễn phí ở 2 đài Fox và Telemundo. - Trump chụp mũ báo NYT là "phản quốc" vì dám viết Trump thua trận Iran. Trump nói Mỹ thắng lớn vì quân đội Iran đã tiêu tùng, 2 tầng chỉ huy Iran đã bị giết, tàu dầu đang qua eo biển, thị trường chứng khoán Mỹ tăng vọt. Trump nói sẽ kiện NYT đòi bạc tỷ đô. - Thủ tướng Qatar: bản ghi nhớ giữa Mỹ-Iran là chìa khóa đàm phán cho hòa bình. Iran đồng ý cho quốc tế vào kiểm soát uranium. - PTT Vance: gỡ phong tỏa tài sản Iran để giúp dân thường Iran, mua nông sản Mỹ, không phải tài trợ các nhóm vũ trang, thỏa thuận do các nước khu vực xin Mỹ dàn xếp để hòa bình lâu dài, quốc tế sẽ vào kiểm tra hạt nhân Iran. - Israel đang cân nhắc tuyên bố rút quân biểu tượng ra khỏi Lebanon. - Thủ tướng Anh Keir Starmer thông báo
Trong lượt trận thứ nhì vòng bảng ở các bảng E,F,G,H vào ngày 20 và 21/06 có nhiều trận đấu hấp dẫn. Đội Nhật chứng tỏ đẳng cấp không còn ở khu vực Châu Á mà cả trên thế giới, trong khi phong độ của đội Hòa Lan có vẻ như sẵn sàng cho trận chung kết.
Theo tin của Daily Beast: Bà Tulsi Gabbard đối mặt với những cáo buộc gây sốc về việc dính líu tới một giáo phái bí ẩn. Có vẻ như vị giám đốc tình báo quốc gia từng được Donald Trump bổ nhiệm (và sau đó bị cách chức) đã trung thành với thủ lĩnh của một giáo phái tôn giáo – vốn bị coi là một "giáo phái cực đoan" (cult) – hơn là trung thành với chính Tổng thống Trump.
Theo tin đài KTLA: Bị một nhóm truy sát bằng mã tấu, một người đàn ông chạy bộ ra phố Bolsa rồi bị 2 xe tông chết. Bản tin cho biết người đàn ông này bị hành hung dã man bằng mã tấu trước khi bị hai xe đâm chết trong vụ tai nạn rồi bỏ chạy tại Quận Cam.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.