Hôm nay,  

GS Francis Halzen được Giải Nobel Vật lý 2026 vì dò ra các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn: hạt vô hình, mỗi giây có hàng nghìn tỷ hạt neutrino từ những vùng xa nhất của vũ trụ đi xuyên qua cơ thể chúng ta, nhưng chúng ta hoàn toàn không cảm nhận được

06/10/202613:04:00(Xem: 1945)
blank

GS Francis Halzen được Giải Nobel Vật lý 2026 vì dò ra các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn: hạt vô hình, mỗi giây có hàng nghìn tỷ hạt neutrino từ những vùng xa nhất của vũ trụ đi xuyên qua cơ thể chúng ta, nhưng chúng ta hoàn toàn không cảm nhận được
.
---- Nhà khoa học tiên phong nghiên cứu neutrino đoạt giải Nobel Vật lý: Francis Halzen được vinh danh nhờ công trình nghiên cứu về các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn. Hôm thứ Ba 6/10/2026, GS Francis Halzen đã thắng giải Nobel Vật lý nhờ những đóng góp cho Đài quan sát Neutrino IceCube và việc phát hiện ra các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn.
"Ông Francis Halzen đã dẫn dắt một nhóm các nhà nghiên cứu và kỹ sư quốc tế để mang đến cho chúng ta một công cụ tuyệt vời. Sự kiên trì và tầm nhìn khoa học của ông đã mở đường cho một lĩnh vực thiên văn học hoàn toàn mới," ông Mark Pearce, Chủ tịch Ủy ban Nobel Vật lý, cho biết trong một tuyên bố. Nhà khoa học 82 tuổi này sinh ra tại Bỉ và hiện đang công tác tại Đại học Wisconsin-Madison (Mỹ). Các nỗ lực liên hệ với ông của hãng tin AP chưa thành công ngay lập tức.
Theo thông tin trên trang web của dự án, Đài quan sát Neutrino IceCube là cơ sở nghiên cứu đặt tại Nam Cực, với Đại học Wisconsin-Madison đóng vai trò là đơn vị chủ trì. Công trình nghiên cứu của Halzen về việc thu nhận các hạt neutrino tại Nam Cực đã bắt đầu từ những năm 1980s. Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển đã công bố giải thưởng này tại Stockholm. Giá trị giải thưởng năm nay là khoảng 1,2 triệu USD, áp dụng cho cả trường hợp cá nhân, nhóm nhỏ các nhà khoa học đoạt giải hoặc một tổ chức.
.
Hạt neutrino là gì? Tự điển Wikipedia giải thích rất phức tạp, nơi đây được giản lược có thể sẽ không chính xác, nhưng sẽ cho chúng ta tạm hiểu về "hạt ma" này. Hãy tưởng tượng vũ trụ giống như một đại dương đầy các hạt nhỏ. Trong đó có một loại hạt rất kỳ lạ gọi là neutrino: không mang điện, khối lượng cực nhỏ, hầu như không va chạm với vật chất. Mỗi giây có hàng nghìn tỷ hạt neutrino đi xuyên qua cơ thể chúng ta, nhưng chúng ta hoàn toàn không cảm nhận được. Vì thế chúng thường được gọi là"hạt ma" (ghost particles).

Hạt "High-energy neutrinos" là gì? Không phải neutrino nào cũng giống nhau. Một số neutrino mang năng lượng rất lớn, được sinh ra trong những nơi cực kỳ dữ dội của vũ trụ như: các vụ nổ siêu tân tinh (supernova), các lỗ đen đang nuốt vật chất, các chuẩn tinh và nhân thiên hà hoạt động mạnh, các vụ bùng nổ tia gamma. Người ta gọi chúng là neutrino năng lượng cao.

Giả sử có một vụ nổ khủng khiếp xảy ra cách Trái Đất hàng triệu năm ánh sáng. Ánh sáng từ vụ nổ đó có thể: bị bụi vũ trụ che khuất, bị bẻ cong, bị hấp thụ một phần trên đường đi. Nhưng neutrino thì khác. Chúng gần như không tương tác với bất cứ thứ gì, nên: bay thẳng từ nguồn đến Trái Đất, không bị đổi hướng, hầu như không mất năng lượng.

Vì vậy neutrino giống như: "Những bức thư nguyên vẹn được gửi trực tiếp từ những nơi bí mật nhất của vũ trụ." Nhưng nếu neutrino khó bắt như vậy, làm sao phát hiện được? Đây chính là ý tưởng thiên tài của Francis Halzen.

Ông nhận ra rằng: Tảng băng khổng lồ ở Nam Cực có thể trở thành một kính thiên văn đặc biệt. Trong băng, người ta chôn hơn 5.000 cảm biến ánh sáng sâu hàng kilomet. Khi cực kỳ hiếm hoi một neutrino va vào hạt nhân nguyên tử trong băng, nó tạo ra một tia chớp xanh rất yếu gọi là bức xạ Cherenkov.
Các cảm biến ghi lại tia chớp này để suy ra: hạt neutrino đến từ hướng nào, mang bao nhiêu năng lượng.

Vậy thì, IceCube là gì? IceCube là một "kính thiên văn neutrino" khổng lồ. Điều đặc biệt là: trong khi kính thiên văn thông thường nhìn ánh sáng, trong khi kính thiên văn radio nghe sóng vô tuyến, nhưng IceCube "nhìn" neutrino. Nó sử dụng khoảng 1 km³ băng Nam Cực làm môi trường phát hiện neutrino.

Khám phá đoạt Nobel là gì? Năm 2013, IceCube lần đầu phát hiện những neutrino năng lượng cực cao đến từ ngoài Hệ Mặt Trời, mở ra ngành khoa học hoàn toàn mới gọi là: Thiên văn học neutrino (Neutrino Astronomy). Trước đó các khoa học giả chủ yếu quan sát vũ trụ bằng: ánh sáng, tia X, sóng radio, hay tia gamma.
Giờ đây con người có thêm một "giác quan" mới: Quan sát vũ trụ bằng neutrino.

Hình ảnh dễ nhớ có thể hình dung là, nếu vũ trụ là một thành phố khổng lồ ban đêm: kính thiên văn quang học nhìn thấy ánh đèn, kính thiên văn vô tuyến nghe thấy âm thanh, nhưng hạt neutrino giống những người đưa thư bí mật đi xuyên qua mọi bức tường.
IceCube chính là trạm bưu điện đầu tiên đủ lớn để bắt được những "người đưa thư" ấy và đọc thông điệp mà chúng mang từ tận những vùng xa xôi nhất của vũ trụ.

Như thế, Giải Nobel Vật lý 2026 được trao vì đã mở ra một cách hoàn toàn mới để quan sát vũ trụ: dùng các neutrino năng lượng cao như những "sứ giả vũ trụ", giúp con người nghiên cứu các lỗ đen, sao nổ và những hiện tượng cực đoan mà ánh sáng thông thường không thể tiết lộ hết.

Từ các đặc điểm trên, có lẽ sẽ thấy gần với triết học trùng trùng duyên khởi của Phật giáo Hoa Nghiêm, thế giới tương tức không ngăn ngại: những hạt gần như vô hình, lặng lẽ xuyên qua cả hành tinh, lại mang theo tin tức từ những nơi xa xăm nhất của vũ trụ. Điều đó nhắc chúng ta rằng thực tại luôn phong phú hơn rất nhiều so với những gì mắt thường có thể thấy.
Các bạn có thể tìm hiểu bằng cách vào YouTube (nhiều video có thể chuyển sang phụ đề tiếng Việt) và gõ chữ "IceCube neutrino" để hiểu về dự án nghiên cứu hạt neutrino.



Trump phong tỏa Cuba, siết gửi hàng về Cuba, nói bỏ đói có thể là vũ khí đàm phán. DB Cộng Hòa Mỹ gốc Cuba kêu gọi chính quyền Cuba đầu hàng: Trump có thể tiêu diệt quý vị chỉ trong 1 phút. Cuba đóng cửa bệnh viện, có thể chìm cả nước trong bóng tối. Cấm Cuba-kiều gửi tiền về Cuba từ năm 2020.
Trung Quốc đang đóng tàu ngầm nhanh hơn bao giờ hết. Tại sao điều đó lại là vấn đề đối với Hoa Kỳ? Đó là bản tin "China is building submarines faster than ever, think tank says. Why that’s a problem for Washington" (Trung Quốc đang đóng tàu ngầm nhanh hơn bao giờ hết, theo một viện nghiên cứu. Tại sao điều đó lại là vấn đề đối với Washington?) của phóng viên Brad Lendon trên mạng CNN hôm Thứ Hai, ngày 16 tháng 2 năm 2026.
• Bính Ngọ 2026 – Sự Trở Lại Rực Rỡ Của Xích Mã 60 Năm Một Lần • Jesse Jackson, Biểu Tượng Phong Trào Dân Quyền Sau Martin Luther King Qua Đời • Anderson Cooper Không Ký Hợp Đồng Mới Với CBS, Rời Chương Trình ‘60 Minutes’ • AOC Phủ Nhận Tham Dự Hội Nghị Munich Vì Muốn Tranh Cử 2028 • Bộ Trưởng Tư Pháp Texas Điều Tra 3 Học Khu Về Cuộc Biểu Tình Của Học Sinh Chống ICE • Rhode Island: Nổ Súng Tại Một Trận Khúc Côn Cầu, 3 Người Chết, 3 Người Bị Thương • Tòa Bắt Chính Quyền Trump Khôi Phục Những Hình Ảnh Về Chế Độ Nô Lệ Ở President’s House • Kremlin Cảnh Báo Châu Âu Về Việc Bắt Giữ Tàu Nga • Tô Lâm Đến Mỹ Dự Khai Mạc Hội Đồng Hòa Bình Của Trump
Bên cạnh truyền thống cúng chư thiên, hầu hết người dân Việt Nam còn giữ phong tục cúng tổ tiên, cúng ông bà... Thời gian gần đây, một số Phật tử nói rằng truyền thống cúng chư thiên và cúng tổ tiên là không đúng Chánh pháp. Có đúng như vậy hay không? Đức Phật đã dạy thế nào về các lễ cúng này?
Các học giả luật và những người ủng hộ quyền bầu cử cho rằng bất chấp lập trường quyết liệt từ các dân biểu Cộng Hòa tại Hạ viện, Hiến Pháp cấm sự can thiệp quá mức của chính phủ liên bang vào việc tổ chức bầu cử của tiểu bang.
Từ việc ám sát chính công dân của mình đến việc kích động những người ly khai ở Alberta, Hoa Kỳ đã thay đổi theo những cách mà Canada vẫn từ chối đối mặt. Quốc hội Mỹ đã trở thành con chó trung thành của Trump.
- Báo Japan Times: tiền kỹ thuật số VN bi đát, nhiều người cháy túi, cơ nguy 100 tỷ đô bốc hơi - VN nhận định về Trump: Mỹ không phải tư bản, mà [Trump] thực chất là đế quốc. Tô Lâm muốn xin thuế quan 18% thay vì 46%. Mỹ hăm VN: đừng thân với TQ. - Colorado: 1 phụ nữ gốc Việt bắn bạn tình cũ 6 phát, lãnh án 40 năm tù - Boston: Mark Huynh nhập cảnh Mỹ, mang file điện tử sex trẻ em, cơ nguy tù 20 năm - Khoảng 10,5 tỷ USD kiều hối 'chảy' vào đầu tư, bất động sản tại TP Sài Gòn - Sau khi tuyên bố người ngoài hành tinh 'có thật', Obama đính chính là 'không thấy bằng chứng' - Cựu DB Marjorie Taylor Greene gọi MAGA và những người ủng hộ Trump là “những tên hề vô cảm” vì đã chế giễu các nạn nhân của Epstein, nói Cộng Hòa sẽ trả giá // Cựu Dân biểu Greene: Trump đã ra sức dìm hồ sơ Epstein, sai lầm lớn là khi nói hồ sơ Epstein là trò lừa bịp của Đảng Dân Chủ - Trump áp thuế quan toàn cầu, 90% dân Mỹ phải è cổ trả thêm 1.000 USD hàng nhập cảng. - Thất nghiệp quá nhiều tại Mỹ: phải trả ti
Một mục tiêu lớn của Trump là xóa sổ bức tường ngăn cách nhà thờ và nhà nước, và khi phá gỡ bức tường xong là mở chiến dịch nhồi sọ tôn giáo các thế hệ trẻ, theo bản tin hôm 15/2/2026 từ CNN tựa đề "Trump has chipped away at the long-standing wall between church and state. It’s just the beginning"
Bản tin hôm Thứ Bảy 14/2/2026 nhan đề "Sorry, US Navy: China’s 'Mach 10 game plan' to sink Navy aircraft carriers comes down to 1 word" (Xin lỗi, Hải quân Mỹ ơi: Kế hoạch "tập trận Mach 10" của Trung Quốc nhằm đánh chìm tàu hàng không mẫu hạm của Hải quân Mỹ gói gọn trong 1 từ) trên báo National Security Journal của Giáo sư Isaac Seitz, một nhà bình luận quốc phòng, tốt nghiệp chương trình Tình báo Chiến lược và An ninh Quốc gia của Đại học Patrick Henry (Virginia, Hoa Kỳ).
-- Trẻ Thơ Tán Loạn, Cộng Đồng Hoảng Sợ Vì Hai Chữ "Ice Tới" -- Bộ Nội An Đóng Cửa: Di Trú Vẫn Siết Chặt. -- Trump Quyết Buộc Cử Tri Trình Thẻ Căn Cước Bất Chấp Quốc Hội Ok Hay Không. -- DHS Đòi Các Mạng Xã Hội Giao Danh Tính Những Ai Chống ICE. -- 4,400 Lần Tòa Phán Giam Người Trái Luật; ICE Vẫn Chi 38.3 Tỉ MK Mở Rộng Trại Giam. -- Liên Bang Muốn Cắt 600 Triệu MK Ngân Sách CDC, Bị Tòa Chặn Ngay.
Bài viết này kể về một cuộc tập trận cho thấy một ưu thế du kích chiến trong hải chiến hiện nay và tương lai. Bài viết tựa đề "$5,500,000,000 nuclear US Navy aircraft carrier sunk by $80,000,000 Canadian diesel sub on battery power" (Mẫu hạm hạt nhân trị giá 5.5 tỷ đô la của Hải quân Hoa Kỳ bị đánh chìm bởi tàu ngầm diesel chạy bằng pin trị giá 80 triệuđô la của Canada) trên tạp chí National Security Journal hôm 13/2/2026 của tác giả Isaac Seitz
-- Chiếc Ghế Marjorie T. Greene Bỏ Lại Ở Georgia: Phép Thử Quyền Lực Trump -- Thượng Viện Bế Tắc Ngân Sách DHS, Cơ Nguy Đóng Cửa Lại Lơ Lửng. -- Cố Vấn Goldman Sachs Từ Chức Sau Khi Tên Mình Xuất Hiện Trong Hồ Sơ Epstein. -- Bộ Trưởng Y Tế RFK Jr. Thú Nhận Từng Hít Cocaine Trên Nắp Bồn Cầu. -- Hạ Viện Muốn Mở Visa H-2C Để Cứu Ngành Xây Dựng Thiếu Thợ. -- Thuế quan Trump 2025: 90% gánh nặng đổ lên vai dân Mỹ. -- Vật Giá Leo Thang, Sợ Cử Tri Nổi Giận, Trump Tính Giảm Bớt Thuế Thép, Nhôm. -- Trump Hủy Quy Định Kiểm Soát Khí Nhà Kính. -- Bạch Ốc rút 15 triệu đô từ ngân sách USAID để thuê vệ sĩ cho Russell Vought. -- Tòa Liên Bang Chặn Ngũ Giác Đài Trừng Phạt TNS Mark Kelly. -- Hoa Kỳ Từng Chi 32 Triệu MK Để “Gửi Nhờ” 300 Di Dân, Rồi Lại Tốn Tiền Đưa Về. -- Chicago: Thẩm Phán Liên Bang Chặn Trump Cắt Tiền Trợ Cấp Y Tế. -- Minnesota: Thẩm Phán Nói ICE Cố Tình Cản Luật Sư, Ra Lệnh Chấn Chỉnh Gấp...
Thực tế: các Thống đốc Cộng Hòa đếm lại từng lá phiếu trong 20 năm và chỉ thấy có 24 trường hợp người không phải công dân bỏ phiếu trong các cuộc bầu cử ở Mỹ từ năm 2003 đến 2023. Cộng Hòa ghét phiếu phụ nữ vì họ bầu Dân Chủ cao hơn nam giới 12%. Hiện nay 1/3 phụ nữ có giấy tờ chứng minh quốc tịch nhưng sai tên hiện tại của họ, chủ yếu là do đổi tên khi kết hôn, dự kiến 34% phụ nữ có thể bị từ chối bỏ phiếu nếu không có đủ giấy tờ cần thiết; trong đó 80 triệu phụ nữ đổi tên theo họ chồng nhưng không ra tòa đổi tên đúng thủ tục.
Trước khi bước chân vào Trung tâm Xử lý Di trú Dilley mùa thu năm ngoái, bé Maria Vargas, 6 tuổi, là một đứa trẻ sống đúng nghĩa tuổi thơ: buổi sáng đến trường, buổi chiều về nhà ở New York, vừa vẽ vời vừa chơi với con mèo Milo, thỉnh thoảng ôm sách truyện đi ngủ trên chiếc ghế sofa trong căn hộ chật mà ấm. Chỉ vài ngày sau khi gia đình bị bắt và chuyển xuống trại Dilley ở miền Nam Texas, mọi thứ sụp đổ. Em bị bắt nhốt vào một nơi “giống nhà tù hơn là trung tâm chăm sóc”, lính gác đi lại suốt hành lang, ánh đèn trắng không bao giờ chịu tắt. Vốn đã bỏ tả từ lâu, em bỗng tè dầm trở lại, lúc thì ướt quần, lúc thì ướt cả chăn. Đêm nào Maria cũng khóc, hỏi mẹ bao giờ mới được về căn hộ của mình ở New York, về với cô giáo, với Milo. Có khi em còn van xin được… bú mẹ lại như hồi còn bé xíu, chỉ để tìm chút an toàn trong vòng tay mẹ.
Chính quyền T.T Trump đã đề xuất một thay đổi lớn về luật “gánh nặng xã hội”. Luật này được sử dụng để quyết định xem một người có đủ điều kiện để nhận thẻ xanh hoặc chiếu khán di dân hay không. Đề xuất này sẽ cho phép các viên chức Sở Di Trú từ chối đơn xin dựa trên đánh giá mang tính chủ quan của họ. Kể từ năm 1999, “Gánh nặng xã hội” đã có một định nghĩa rõ ràng: một người bị xem là gánh nặng xã hội nếu họ phụ thuộc chủ yếu vào chính phủ để đáp ứng các nhu cầu cơ bản, thông qua việc nhận (a) Trợ cấp tiền mặt (như SSI hoặc phúc lợi xã hội), hoặc (b) Chăm sóc dài hạn tại bệnh viện do chính phủ tài trợ.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.