Hôm nay,  

GS Francis Halzen được Giải Nobel Vật lý 2026 vì dò ra các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn: hạt vô hình, mỗi giây có hàng nghìn tỷ hạt neutrino từ những vùng xa nhất của vũ trụ đi xuyên qua cơ thể chúng ta, nhưng chúng ta hoàn toàn không cảm nhận được

06/10/202613:04:00(Xem: 1944)
blank

GS Francis Halzen được Giải Nobel Vật lý 2026 vì dò ra các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn: hạt vô hình, mỗi giây có hàng nghìn tỷ hạt neutrino từ những vùng xa nhất của vũ trụ đi xuyên qua cơ thể chúng ta, nhưng chúng ta hoàn toàn không cảm nhận được
.
---- Nhà khoa học tiên phong nghiên cứu neutrino đoạt giải Nobel Vật lý: Francis Halzen được vinh danh nhờ công trình nghiên cứu về các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn. Hôm thứ Ba 6/10/2026, GS Francis Halzen đã thắng giải Nobel Vật lý nhờ những đóng góp cho Đài quan sát Neutrino IceCube và việc phát hiện ra các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn.
"Ông Francis Halzen đã dẫn dắt một nhóm các nhà nghiên cứu và kỹ sư quốc tế để mang đến cho chúng ta một công cụ tuyệt vời. Sự kiên trì và tầm nhìn khoa học của ông đã mở đường cho một lĩnh vực thiên văn học hoàn toàn mới," ông Mark Pearce, Chủ tịch Ủy ban Nobel Vật lý, cho biết trong một tuyên bố. Nhà khoa học 82 tuổi này sinh ra tại Bỉ và hiện đang công tác tại Đại học Wisconsin-Madison (Mỹ). Các nỗ lực liên hệ với ông của hãng tin AP chưa thành công ngay lập tức.
Theo thông tin trên trang web của dự án, Đài quan sát Neutrino IceCube là cơ sở nghiên cứu đặt tại Nam Cực, với Đại học Wisconsin-Madison đóng vai trò là đơn vị chủ trì. Công trình nghiên cứu của Halzen về việc thu nhận các hạt neutrino tại Nam Cực đã bắt đầu từ những năm 1980s. Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển đã công bố giải thưởng này tại Stockholm. Giá trị giải thưởng năm nay là khoảng 1,2 triệu USD, áp dụng cho cả trường hợp cá nhân, nhóm nhỏ các nhà khoa học đoạt giải hoặc một tổ chức.
.
Hạt neutrino là gì? Tự điển Wikipedia giải thích rất phức tạp, nơi đây được giản lược có thể sẽ không chính xác, nhưng sẽ cho chúng ta tạm hiểu về "hạt ma" này. Hãy tưởng tượng vũ trụ giống như một đại dương đầy các hạt nhỏ. Trong đó có một loại hạt rất kỳ lạ gọi là neutrino: không mang điện, khối lượng cực nhỏ, hầu như không va chạm với vật chất. Mỗi giây có hàng nghìn tỷ hạt neutrino đi xuyên qua cơ thể chúng ta, nhưng chúng ta hoàn toàn không cảm nhận được. Vì thế chúng thường được gọi là"hạt ma" (ghost particles).

Hạt "High-energy neutrinos" là gì? Không phải neutrino nào cũng giống nhau. Một số neutrino mang năng lượng rất lớn, được sinh ra trong những nơi cực kỳ dữ dội của vũ trụ như: các vụ nổ siêu tân tinh (supernova), các lỗ đen đang nuốt vật chất, các chuẩn tinh và nhân thiên hà hoạt động mạnh, các vụ bùng nổ tia gamma. Người ta gọi chúng là neutrino năng lượng cao.

Giả sử có một vụ nổ khủng khiếp xảy ra cách Trái Đất hàng triệu năm ánh sáng. Ánh sáng từ vụ nổ đó có thể: bị bụi vũ trụ che khuất, bị bẻ cong, bị hấp thụ một phần trên đường đi. Nhưng neutrino thì khác. Chúng gần như không tương tác với bất cứ thứ gì, nên: bay thẳng từ nguồn đến Trái Đất, không bị đổi hướng, hầu như không mất năng lượng.

Vì vậy neutrino giống như: "Những bức thư nguyên vẹn được gửi trực tiếp từ những nơi bí mật nhất của vũ trụ." Nhưng nếu neutrino khó bắt như vậy, làm sao phát hiện được? Đây chính là ý tưởng thiên tài của Francis Halzen.

Ông nhận ra rằng: Tảng băng khổng lồ ở Nam Cực có thể trở thành một kính thiên văn đặc biệt. Trong băng, người ta chôn hơn 5.000 cảm biến ánh sáng sâu hàng kilomet. Khi cực kỳ hiếm hoi một neutrino va vào hạt nhân nguyên tử trong băng, nó tạo ra một tia chớp xanh rất yếu gọi là bức xạ Cherenkov.
Các cảm biến ghi lại tia chớp này để suy ra: hạt neutrino đến từ hướng nào, mang bao nhiêu năng lượng.

Vậy thì, IceCube là gì? IceCube là một "kính thiên văn neutrino" khổng lồ. Điều đặc biệt là: trong khi kính thiên văn thông thường nhìn ánh sáng, trong khi kính thiên văn radio nghe sóng vô tuyến, nhưng IceCube "nhìn" neutrino. Nó sử dụng khoảng 1 km³ băng Nam Cực làm môi trường phát hiện neutrino.

Khám phá đoạt Nobel là gì? Năm 2013, IceCube lần đầu phát hiện những neutrino năng lượng cực cao đến từ ngoài Hệ Mặt Trời, mở ra ngành khoa học hoàn toàn mới gọi là: Thiên văn học neutrino (Neutrino Astronomy). Trước đó các khoa học giả chủ yếu quan sát vũ trụ bằng: ánh sáng, tia X, sóng radio, hay tia gamma.
Giờ đây con người có thêm một "giác quan" mới: Quan sát vũ trụ bằng neutrino.

Hình ảnh dễ nhớ có thể hình dung là, nếu vũ trụ là một thành phố khổng lồ ban đêm: kính thiên văn quang học nhìn thấy ánh đèn, kính thiên văn vô tuyến nghe thấy âm thanh, nhưng hạt neutrino giống những người đưa thư bí mật đi xuyên qua mọi bức tường.
IceCube chính là trạm bưu điện đầu tiên đủ lớn để bắt được những "người đưa thư" ấy và đọc thông điệp mà chúng mang từ tận những vùng xa xôi nhất của vũ trụ.

Như thế, Giải Nobel Vật lý 2026 được trao vì đã mở ra một cách hoàn toàn mới để quan sát vũ trụ: dùng các neutrino năng lượng cao như những "sứ giả vũ trụ", giúp con người nghiên cứu các lỗ đen, sao nổ và những hiện tượng cực đoan mà ánh sáng thông thường không thể tiết lộ hết.

Từ các đặc điểm trên, có lẽ sẽ thấy gần với triết học trùng trùng duyên khởi của Phật giáo Hoa Nghiêm, thế giới tương tức không ngăn ngại: những hạt gần như vô hình, lặng lẽ xuyên qua cả hành tinh, lại mang theo tin tức từ những nơi xa xăm nhất của vũ trụ. Điều đó nhắc chúng ta rằng thực tại luôn phong phú hơn rất nhiều so với những gì mắt thường có thể thấy.
Các bạn có thể tìm hiểu bằng cách vào YouTube (nhiều video có thể chuyển sang phụ đề tiếng Việt) và gõ chữ "IceCube neutrino" để hiểu về dự án nghiên cứu hạt neutrino.



Sáng Thứ Sáu 20/2, Tối Cao Pháp Viện (TCPV) đã ném một quả bom vào chính sách thuế quan của Donald Trump với phán quyết 6-3. TCPV phán quyết các mức thuế quan theo diện rộng của Trump, là những khoản thuế nhập cảng do Trump áp bừa bãi lên hầu hết các đối tác thương mại, là hoàn toàn bất hợp pháp. Các chánh án, trong phán quyết do Chánh án John Roberts soạn thảo, được ủng hộ bởi sự kết hợp giữa các chánh án tự do và bảo thủ như Sonia Sotomayor, Elena Kagan, Neil Gorsuch, Amy Coney Barrett và Ketanji Brown Jackson, cho rằng Trump đã vượt quá giới hạn quyền lực theo Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) năm 1977. Những chánh án phản đối phán quyết của hai tòa cấp dưới? Không ngạc nhiên khi đó là những cái tên rất quen thuộc: Clarence Thomas, Brett Kavanaugh và Samuel Alito. CNN nhận định đây không chỉ là cái tát nhẹ, nó phá hủy một phần cốt lõi trong chương trình nghị sự nhiệm kỳ hai của Trump, có thể buộc phải hoàn tiền hơn $130 tỷ đô la thuế quan đã thu...
• Tối Cao Pháp Viện Mỹ bác quyền Tổng Thống Trump áp thuế khẩn cấp lên hàng nhập khẩu • Trump dọa oanh kích Iran, giá dầu nhảy vọt vì mùi thuốc súng vùng Vịnh • Biểu ngữ lớn mang hình Trump xuất hiện trước trụ sở Bộ Tư pháp Hoa Kỳ • Trump: “Mười ngày nữa sẽ rõ” chuyện thỏa ước hạt nhân với Iran giữa lúc Mỹ gia tăng thế trận ở Trung Đông • Trump chỉ thị Ngũ Giác Đài công bố hồ sơ về người ngoài hành tinh • L.A. County xác nhận ca sởi thứ tư, người bệnh từng đến LAX và nhiều nhà hàng • Chồng Bộ trưởng Lao động Mỹ bị tố tấn công tình dục, cấm bén mảng trụ sở • Phong Trào MAHA Quay Lưng Với Trump Sau Sắc Lệnh Về Glyphosate • “Không tuân lệnh tòa”: Thẩm phán mất kiên nhẫn khi chính quyền Trump không trả lại triển lãm về chế độ nô lệ • Bác sĩ từng phục vụ chính quyền Bush nổi giận, chỉ trích RFK Jr. vì tuyên bố “Mỹ là quốc gia bệnh hoạn nhất thế giới” • Meta âm thầm chuẩn bị đưa nhận diện khuôn mặt lên kính thông minh Ray Ban
Sky River Casino đã tổ chức màn biểu diễn Múa Rồng và Múa Lân vào Chủ nhật, ngày 15 tháng 02 năm 2026. Nghi thức đậm chất Tết này đã mang đến không khí rộn ràng khắp sòng bài, chào đón sự thịnh vượng và may mắn cho năm Bính Ngọ. Những chú lân trong sự kiện này được thiết kế riêng cho Sky River Casino, mang thương hiệu và màu sắc đặc trưng của sòng bài, được trình diễn bởi Hiệp Hội Múa Rồng & Lân Leung's White Crane. Màn biểu diễn ấn tượng này tượng trưng cho điềm lành và chào đón vận may cho năm mới.
Đối với các nhà đầu tư nước ngoài đang tìm kiếm con đường ổn định để trở thành thường trú nhân Hoa Kỳ, chương trình Đầu tư di dân EB-5 vẫn là một trong những lựa chọn mạnh mẽ nhất hiện có. Tuy nhiên, thời điểm đầu tư là vô cùng quan trọng.
QUẬN CAM, Calif. (VB) -- Tết tưng bừng, pháo nổ, múa lân, chúc mừng, mọi người hy vọng cho nhau một năm mới an lành. Không chỉ trong các cộng đồng gốc Việt, gốc Hoa, gốc Hàn... người dân Mỹ địa phương cũng chia sẻ niềm vui trong các lễ hội năm mới, từ nhà thờ tới chùa chiền, thương xá và trường học. Có cả lời chúc Tết từ Vatican. Hôm 15/2/2026, Đức Giáo hoàng Leo XIV đã gửi lời chúc mừng đến tất cả những người sẽ đón Tết Nguyên đán, bắt đầu từ ngày 17 tháng 2.
Ba cựu chiến binh Chiến tranh Việt Nam đã kiện chính phủ liên bang nhằm ngăn chặn việc xây dựng một cổng vòm chiến thắng mới cao 73 mét gần Nghĩa trang Quốc gia Arlington vào hôm thứ Năm. Vụ kiện — do nhóm giám sát tiến bộ Public Citizen đệ trình thay mặt các cựu chiến binh — yêu cầu thẩm phán cấm xây dựng dự án, lập luận rằng Tổng thống Donald Trump chưa tìm kiếm sự chấp thuận cần thiết từ Quốc hội hoặc các cơ quan chính phủ độc lập.
rong phát biểu của mình, ông Trump nhiều lần nói tới vai trò của Hội Đồng Hòa Bình bên cạnh Liên Hiệp Quốc. Ông khẳng định sẽ “làm cho Liên Hiệp Quốc mạnh hơn”, nhưng đồng thời mô tả Hội Đồng Hòa Bình như một cơ chế “gần như giám sát” LHQ, “bảo đảm tổ chức này vận hành đúng”, trong bối cảnh Tổng Thư Ký António Guterres đã báo động LHQ có nguy cơ khủng hoảng tài chính nếu các nước không chịu cải tổ cơ chế đóng góp hoặc thanh toán nợ tồn đọng. Hiện riêng Hoa Kỳ đã thiếu hơn 2,1 tỉ Mỹ kim trong ngân sách thường xuyên của tổ chức này.
LONDON – Theo Megan Specia, Michael D. Shear và Lizzie Dearden, tường thuật từ London, bản tin cập nhật ngày 19 tháng 2 năm 2026 cho biết Andrew Mountbatten-Windsor, trước đây được biết đến với tước vị Hoàng tử Andrew, đã được cảnh sát Anh thả vào tối thứ Năm sau nhiều giờ bị câu lưu để thẩm vấn. Cảnh sát cho hay cuộc điều tra vẫn đang tiếp tục.
Rất nhiều cơ sở kinh doanh sụp tiệm vì Trump. Báo Money Wise loan tin nhan đề "'This business needs to pause right now': Woman blames Trump for her $230K business debt."('Cơ sở kinh doanh này cần phải tạm dừng ngay bây giờ': Người phụ nữ đổ lỗi cho Trump về khoản nợ kinh doanh 230.000 đô la của mình). Bài của phóng viên Rebecca Payne.
• “Ông ta chưa bao giờ là hoàng tử”: Gia đình Virginia Giuffre lên tiếng khi Andrew Mountbatten‑Windsor bị bắt tại Anh • Mỹ: Người Tị Nạn Có Thể Bị Bắt Giữ Theo Chính Sách Mới Của Bộ An Ninh Nội Địa • Nhiều nước Âu châu quay lưng với “Hội đồng Hòa bình” của Trump, kể cả Vatican • Đảng Dân chủ chọn Kenny Nguyen lấp chỗ khuyết tại Hạ viện Colorado • Dân biểu Mỹ tố ICE trục xuất bé 2 tháng tuổi đang bệnh, chính quyền nói đã “ổn định, đủ điều kiện đưa ra khỏi nước” • Cựu Tổng thống Hàn Quốc Yoon Suk‑yeol lãnh án chung thân vì tội nổi loạn • Hoa Kỳ rút khỏi WHO, chính quyền Trump muốn chi 2 tỉ đô-la mỗi năm để lập cơ quan thay thế • Việt Nam bị EU liệt vào danh sách đen “thiên đường thuế”
Tạp chí The Diplomat hôm 18/2/2026 có bài viết nhan đề “Why Did Buddhism Decline in Asia?” (Tại sao Phật giáo đã suy giảm ở châu Á?) của Akhilesh Pillalamarri, một nhà văn và là một luật sư chuyên về văn minh, địa chính trị, an ninh và quản trị ở châu Á. Bài viết đưa ra cái nhìn riêng và bao quát của tác giả
Theo chương trình định trước, Thầy Nguyên Tâm cho biết Thầy sẽ tiếp tục viết thư pháp tặng đồng hương vào hai ngày cuối tuần sắp tới -- Thứ Bảy 21/2/2026 và Chủ Nhật 22/2/2026 -- trong khuôn viên Chùa Bảo Quang 713 N Newhope St. Santa Ana, CA 92704
Bản tin My News LA hôm 18/2/2026 cho biết một nữ chuyên gia y tế Mỹ gốc Việt tại UCLA bị quấy nhiễu và kỳ thi. Cựu chuyên gia trị liệu tại UCLA đã đạt thỏa thuận sơ bộ về vụ kiện về phân biệt đối xử với người gốc Việt. Một cựu chuyên gia trị liệu bức xạ (radiation therapist) gốc Việt tại UCLA đã đạt được thỏa thuận sơ bộ trong vụ kiện phân biệt đối xử/trả
Bài phân tích sau của của CREW (Citizens for Responsibility and Ethics in Washington: Công dân vì Trách nhiệm và Đạo đức tại Washington) hôm 17/2/2026. Bài viết nhan đề "Trump is suing the IRS for $10 billion. Here’s what that actually means" (Trump kiện Sở Thuế vụ (IRS) đòi 10 tỷ đô la. Điều đó thực sự có nghĩa là gì) của Robert Maguire and Linnaea Honl-Stuenkel. Bản dịch như sau.
• CBS Kiểm Duyệt The Late Show Của Stephen Colbert Và Hiệu Ứng Ngược • Vatican Tuyên Bố Không Tham Gia Hội Đồng Hòa Bình Của Trump • California: Còn 9 Người Mất Tích Trong Vụ Sạt Lở Tuyết • Cựu Trùm Victoria’s Secret Sắp Điều Trần Kín Về Hồ Sơ Epstein • Dân Biểu Derek Trần Chúc Mừng Tết Nguyên Đán • Dân Chủ Hạ Viện Lên Kế Hoạch Phản Đối Thông Điệp Liên Bang Của Trump • Các Thành Phố Do Dân Chủ Lãnh Đạo Hợp Lực Chặn ICE, Đối Đầu Với Trump • Bộ Trưởng Y Tế Và Kid Rock Diễn Trò Hề • Đàm Phán Hòa Bình Ukraine-Nga Lại Thất Bại • Mỹ Tiết Lộ Thêm Chi Tiết Vụ Cáo Buộc Trung Quốc Thử Hạt Nhân • Mark Zuckerberg Làm Chứng Trong Phiên Tòa Xử Chứng Nghiện Mạng Xã Hội
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.