Hôm nay,  

GS Francis Halzen được Giải Nobel Vật lý 2026 vì dò ra các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn: hạt vô hình, mỗi giây có hàng nghìn tỷ hạt neutrino từ những vùng xa nhất của vũ trụ đi xuyên qua cơ thể chúng ta, nhưng chúng ta hoàn toàn không cảm nhận được

06/10/202613:04:00(Xem: 1942)
blank

GS Francis Halzen được Giải Nobel Vật lý 2026 vì dò ra các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn: hạt vô hình, mỗi giây có hàng nghìn tỷ hạt neutrino từ những vùng xa nhất của vũ trụ đi xuyên qua cơ thể chúng ta, nhưng chúng ta hoàn toàn không cảm nhận được
.
---- Nhà khoa học tiên phong nghiên cứu neutrino đoạt giải Nobel Vật lý: Francis Halzen được vinh danh nhờ công trình nghiên cứu về các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn. Hôm thứ Ba 6/10/2026, GS Francis Halzen đã thắng giải Nobel Vật lý nhờ những đóng góp cho Đài quan sát Neutrino IceCube và việc phát hiện ra các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn.
"Ông Francis Halzen đã dẫn dắt một nhóm các nhà nghiên cứu và kỹ sư quốc tế để mang đến cho chúng ta một công cụ tuyệt vời. Sự kiên trì và tầm nhìn khoa học của ông đã mở đường cho một lĩnh vực thiên văn học hoàn toàn mới," ông Mark Pearce, Chủ tịch Ủy ban Nobel Vật lý, cho biết trong một tuyên bố. Nhà khoa học 82 tuổi này sinh ra tại Bỉ và hiện đang công tác tại Đại học Wisconsin-Madison (Mỹ). Các nỗ lực liên hệ với ông của hãng tin AP chưa thành công ngay lập tức.
Theo thông tin trên trang web của dự án, Đài quan sát Neutrino IceCube là cơ sở nghiên cứu đặt tại Nam Cực, với Đại học Wisconsin-Madison đóng vai trò là đơn vị chủ trì. Công trình nghiên cứu của Halzen về việc thu nhận các hạt neutrino tại Nam Cực đã bắt đầu từ những năm 1980s. Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển đã công bố giải thưởng này tại Stockholm. Giá trị giải thưởng năm nay là khoảng 1,2 triệu USD, áp dụng cho cả trường hợp cá nhân, nhóm nhỏ các nhà khoa học đoạt giải hoặc một tổ chức.
.
Hạt neutrino là gì? Tự điển Wikipedia giải thích rất phức tạp, nơi đây được giản lược có thể sẽ không chính xác, nhưng sẽ cho chúng ta tạm hiểu về "hạt ma" này. Hãy tưởng tượng vũ trụ giống như một đại dương đầy các hạt nhỏ. Trong đó có một loại hạt rất kỳ lạ gọi là neutrino: không mang điện, khối lượng cực nhỏ, hầu như không va chạm với vật chất. Mỗi giây có hàng nghìn tỷ hạt neutrino đi xuyên qua cơ thể chúng ta, nhưng chúng ta hoàn toàn không cảm nhận được. Vì thế chúng thường được gọi là"hạt ma" (ghost particles).

Hạt "High-energy neutrinos" là gì? Không phải neutrino nào cũng giống nhau. Một số neutrino mang năng lượng rất lớn, được sinh ra trong những nơi cực kỳ dữ dội của vũ trụ như: các vụ nổ siêu tân tinh (supernova), các lỗ đen đang nuốt vật chất, các chuẩn tinh và nhân thiên hà hoạt động mạnh, các vụ bùng nổ tia gamma. Người ta gọi chúng là neutrino năng lượng cao.

Giả sử có một vụ nổ khủng khiếp xảy ra cách Trái Đất hàng triệu năm ánh sáng. Ánh sáng từ vụ nổ đó có thể: bị bụi vũ trụ che khuất, bị bẻ cong, bị hấp thụ một phần trên đường đi. Nhưng neutrino thì khác. Chúng gần như không tương tác với bất cứ thứ gì, nên: bay thẳng từ nguồn đến Trái Đất, không bị đổi hướng, hầu như không mất năng lượng.

Vì vậy neutrino giống như: "Những bức thư nguyên vẹn được gửi trực tiếp từ những nơi bí mật nhất của vũ trụ." Nhưng nếu neutrino khó bắt như vậy, làm sao phát hiện được? Đây chính là ý tưởng thiên tài của Francis Halzen.

Ông nhận ra rằng: Tảng băng khổng lồ ở Nam Cực có thể trở thành một kính thiên văn đặc biệt. Trong băng, người ta chôn hơn 5.000 cảm biến ánh sáng sâu hàng kilomet. Khi cực kỳ hiếm hoi một neutrino va vào hạt nhân nguyên tử trong băng, nó tạo ra một tia chớp xanh rất yếu gọi là bức xạ Cherenkov.
Các cảm biến ghi lại tia chớp này để suy ra: hạt neutrino đến từ hướng nào, mang bao nhiêu năng lượng.

Vậy thì, IceCube là gì? IceCube là một "kính thiên văn neutrino" khổng lồ. Điều đặc biệt là: trong khi kính thiên văn thông thường nhìn ánh sáng, trong khi kính thiên văn radio nghe sóng vô tuyến, nhưng IceCube "nhìn" neutrino. Nó sử dụng khoảng 1 km³ băng Nam Cực làm môi trường phát hiện neutrino.

Khám phá đoạt Nobel là gì? Năm 2013, IceCube lần đầu phát hiện những neutrino năng lượng cực cao đến từ ngoài Hệ Mặt Trời, mở ra ngành khoa học hoàn toàn mới gọi là: Thiên văn học neutrino (Neutrino Astronomy). Trước đó các khoa học giả chủ yếu quan sát vũ trụ bằng: ánh sáng, tia X, sóng radio, hay tia gamma.
Giờ đây con người có thêm một "giác quan" mới: Quan sát vũ trụ bằng neutrino.

Hình ảnh dễ nhớ có thể hình dung là, nếu vũ trụ là một thành phố khổng lồ ban đêm: kính thiên văn quang học nhìn thấy ánh đèn, kính thiên văn vô tuyến nghe thấy âm thanh, nhưng hạt neutrino giống những người đưa thư bí mật đi xuyên qua mọi bức tường.
IceCube chính là trạm bưu điện đầu tiên đủ lớn để bắt được những "người đưa thư" ấy và đọc thông điệp mà chúng mang từ tận những vùng xa xôi nhất của vũ trụ.

Như thế, Giải Nobel Vật lý 2026 được trao vì đã mở ra một cách hoàn toàn mới để quan sát vũ trụ: dùng các neutrino năng lượng cao như những "sứ giả vũ trụ", giúp con người nghiên cứu các lỗ đen, sao nổ và những hiện tượng cực đoan mà ánh sáng thông thường không thể tiết lộ hết.

Từ các đặc điểm trên, có lẽ sẽ thấy gần với triết học trùng trùng duyên khởi của Phật giáo Hoa Nghiêm, thế giới tương tức không ngăn ngại: những hạt gần như vô hình, lặng lẽ xuyên qua cả hành tinh, lại mang theo tin tức từ những nơi xa xăm nhất của vũ trụ. Điều đó nhắc chúng ta rằng thực tại luôn phong phú hơn rất nhiều so với những gì mắt thường có thể thấy.
Các bạn có thể tìm hiểu bằng cách vào YouTube (nhiều video có thể chuyển sang phụ đề tiếng Việt) và gõ chữ "IceCube neutrino" để hiểu về dự án nghiên cứu hạt neutrino.



Tổng thống Donald Trump đã có bài phát biểu Thông điệp Liên bang hôm thứ Ba, trong đó ông mô tả nước Mỹ dưới sự lãnh đạo của ông bằng những lời lẽ tươi sáng, đồng thời kịch liệt chỉ trích các đối thủ chính trị, mặc dù ông đang phải đối mặt với mức ủng hộ giảm sút trong các cuộc thăm dò dư luận.
Sáng Thứ Ba 24/2, dân biểu đảng Cộng Hòa Tony Gonzales, Texas, nói với các phóng “Tôi sẽ không từ chức,” giữa những cáo buộc và cả bằng chứng về quan hệ bất chính của ông ta với một nữ nhân viên tên Regina Santos-Aviles. Người này được cho là đã tự tử vào tháng 9/2025. Các hồ sơ của cảnh sát Uvalde mới được công bố cho biết Regina Santos-Aviles vẫn tỉnh táo và nói chuyện với các sĩ quan khi họ đến hiện trường cô tự thiêu. Cô qua đời vào ngày hôm sau... Theo NBC News, trong lúc nhiều đảng viên Cộng hòa khác chưa bình luận về Gonzales, Dân biểu Lauren Boebert của Colorado và Dân biểu Nancy Mace của North Carolina đã đăng trên mạng xã hội rằng ông ta nên “từ chức.” Tin mới nhất từ Politico cho hay năm dân biểu đảng Cộng Hòa khác tại Hạ viện đã kêu gọi ông Gonzales từ chức, gần đây nhất là các dân biểu Thomas Massie của Kentucky và Tim Burchett của Tennessee, trong khi những người khác cho rằng ông nên chấm dứt chiến dịch tái tranh cử.
• Trump Sẽ Nói Gì Trong Thông Điệp Liên Bang? • Trump Nhận Tỷ Lệ Ủng Hộ Thảm Hại Trước Ngày Đọc Thông Điệp Liên Bang • Cựu Luật Sư ICE: ‘Tôi Nhận Lệnh Bí Mật Dạy Cho Tân Binh Cách Vi Phạm Hiến Pháp’ • Đại Sứ Mỹ Tại Pháp Bị Cấm Cửa, Không Cho Gặp Chính Phủ • Bộ Tư Pháp Loại Bỏ Những Tài Liệu Liên Quan Epstein Và Trump • 10% Thuế Quan Toàn Cầu Do Trump Áp Đặt Có Hiệu Lực • Fedex Kiện Chính Quyền Trump, Đòi Hoàn Lại ‘Thuế Quan Khẩn Cấp’ • Huy Chương Vàng Olympic Khúc Côn Cầu Nữ Từ Chối Lời Mời Của Trump Dự Thông Điệp Liên Bang • Tổng Thống Mexico Cân Nhắc Biện Pháp Trừng Phạt Elon Musk • Quân Đội Mỹ Chiếm Tàu Chở Dầu Thứ 3 Ở Ấn Độ Dương • Iran Sắp Đạt Thỏa Thuận Mua Hỏa Tiễn Siêu Thanh Của Trung Quốc
Đức Giáo Hoàng từ chối lời mời dự Lễ Độc Lập Hoa Kỳ. MAGA giận dữ vì Ngài thư gửi các Giám mục Tây Ban Nha, viết: cực hữu toàn cầu đã giành phiếu bầu của người Công giáo bằng cách bóp méo bản sắc Công giáo. HĐGM Công Giáo Tây Ban Nha đổi lập trường, liền tuyên bố ủng hộ hợp pháp hóa nửa triệu di dân lậu.
Trump bị các lãnh đạo Cơ đốc giáo lên án là chính phủ Trump tàn nhẫn và áp bức, bóp méo đức tin Cơ đốc giáo bằng tư tưởng dị giáo của chủ nghĩa dân tộc Cơ đốc giáo da trắng. Tín hữu phải lên tiếng chống lại sự kiện người nhập cư bị bôi nhọ, mất tích và thậm chí bị giết
Trump hủy các dự án năng lượng sạch đã khiến Mỹ mất 38.000 việc làm, để khí hậu hâm nóng làm kinh tế Mỹ mất 150 tỷ đô/năm, 200.000 ca chết yểu/năm.
Salt Lake City, 23-2- Một hội đồng ba thẩm phán liên bang vừa bác yêu cầu của Cộng hòa Utah đòi ngăn thi hành bản đồ phân chia đơn vị bầu cử mới, qua đó mở đường cho tấm bản đồ này được dùng trong kỳ bầu cử Hạ viện Hoa Kỳ năm nay. Phán quyết đánh dấu lần hụt chân thứ hai liên tiếp của phe Cộng hòa trong vòng ít ngày, sau khi Tối cao Pháp viện Utah cũng đã khước từ kháng cáo của họ tuần rồi.
- Trump gặp Tô Lâm, hứa gỡ VN ra khỏi danh sách hạn chế mua kỹ thuật Mỹ. VN mua 90 phi cơ Boeing, giá 30 tỷ đôla - San Jose: ông gốc Việt nhận tội giả chính phủ để lừa gạt hàng trăm cơ sở kinh doanh, trốn về VN, bị bắt khi quá cảnh Đài Bắc - Georgia: phi cơ Delta Air Lines cất cánh, bốc cháy, quay trở lại kịp - Thẩm phán ra phán lệnh: vĩnh viên cấm phổ biến Tập 2 cuộc điều tra của Smith vụ Trump trộm hồ sơ mật - Trump: Tôi có thể làm những điều kinh khủng với các nước khác, chụp mũ Tòa Tối Cao có thể làm lợi cho nước ngoài (ám chỉ Trung Cộng). - Trump: sẽ áp thuế quan cao hơn đối với các nước dám "chơi chiêu quậy." - Thị trường chứng khoán Mỹ giảm 807 điểm sau khi Trump nói áp thuế toàn cầu 15% - Đơn đặt hàng nhà máy của Mỹ giảm 0,7% trong tháng 1122025 - Trump tiên đoán: Tòa Tối Cao sẽ chống Trump về quyền công dân theo nơi sinh (Trump chống lại: ra đời ở Mỹ tự động là công dân Mỹ). - Lo sợ Iran trả thù, Mỹ di tản hàng chục nhân viên khỏi đại sứ quán Mỹ ở Beirut - Ấn Độ k
“Chúng tôi xin từ chối,” Thủ Tướng Greenland Jens-Frederik Nielsen viết trên trang Facebook cá nhân hôm Chủ Nhật, 22/2, phản hồi lại “lời đề nghị khiếm nhã” của tổng thống Mỹ, Donald Trump. “Ý tưởng của Tổng thống Trump về việc gửi tàu bệnh viện của Mỹ đến Greenland đã được ghi nhận. Nhưng chúng tôi có hệ thống y tế công cộng nơi người dân của chúng tôi được chăm sóc sức khỏe miễn phí,” ông nói. Hôm Thứ Bảy, trên Truth Social Media, “cơ quan báo chí độc lập của chính quyền,” Trump cho biết ông sẽ điều tàu y tế đến Greenland, vùng lãnh thổ tự trị của Đan Mạch mà ông muốn sáp nhập, vì “người dân Greenland không được chăm sóc sức khỏe đầy đủ,” Trump khẳng định như thế. “Cùng với thống đốc tuyệt vời của Louisiana, Jeff Landry, chúng ta sẽ gửi một con tàu bệnh viện hảo hảo đến Greenland để chăm sóc cho nhiều người đang bị bệnh và không được chăm sóc ở đó,” Trump viết. “Nó đang trên đường đến!!!” Tiếc thay, đáp lại, Greenland tuyên bố không cần sự hỗ trợ y tế từ các quốc gia khác
Tối Cao Pháp Viện Hoa Kỳ đã ra phán quyết với tỷ lệ 6-3 trong vụ kiện Trump rằng Đạo Luật Quyền Lực Kinh Tế Khẩn Cấp Quốc Tế (IEEPA) không cho phép tổng thống áp đặt thuế quan, vô hiệu hóa các mức thuế quan rộng khắp đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc, đến Mexico và Canada, đã được chính quyền Trump ban hành nhằm chống lại nạn buôn bán fentanyl và giải quyết thâm hụt thương mại.
Đối với nhiều người Mỹ lớn lên trong môi trường Cơ Đốc giáo bảo thủ, đức tin từng được coi là vấn đề của niềm tin cá nhân và cộng đồng — chứ không phải là lòng trung thành chính trị công khai. Nhưng trong thập niên qua, ranh giới giữa niềm tin và hệ tư tưởng đã trở nên mờ nhạt.
- 4 cuộc thẩm vấn 1 phụ nữ khai Trump đã hiếp 1 bé gái đã bị lặng lẽ xóa khỏi hồ sơ Epstein. - Còn hồ sơ khác về Epstein dài 90.000 trang chưa công bố. - Cô Jess Michaels (nạn nhân của Epstein) được 1 DB Dân Chủ mời tới nghe buổi Trump đọc Thông Điệp Liên Bang. - Thăm dò: 1/2 dân Mỹ tin rằng Trump dính vào các tội ác do Epstein gây ra.
WESTMINSTER (VB) -- Diễn hành Tết đã tưng bừng thực hiện trên đường Bolsa hôm Thứ Bảy, Ngày 21 Tháng 2, Năm 2026, với khán đài chính ở ngay trước Thương xá Phước Lộc Thọ, với tham dự của hàng chục ngàn đồng hương tới trực tiếp, và nhiều người khác xem qua truyền hình và YouTube.
Thẩm phán bảo thủ Neil Gorsuch đã không ngần ngại chỉ trích các đồng nghiệp tại Tòa án Tối cao vì thiếu nhất quán trong cách tiếp cận các tuyên bố rộng rãi về quyền lực tổng thống do Joe Biden và Donald Trump đưa ra. Gorsuch là một phần của đa số 6-3 đã bác bỏ hầu hết các mức thuế quan của Trump hôm thứ Sáu, nhưng ông đã viết một bản luận án riêng dài 46 trang, chỉ trích một số thẩm phán đồng nghiệp về cách họ tiếp cận vụ án.
- Cư dân mạng sững sờ vì Trump dọa “phá hủy nước Mỹ” sau phán quyết của Tối cao Pháp viện. - Trump áp thuế 10% lên hầu hết hàng nhập khẩu sau khi Tối cao Pháp viện bác thuế cũ. - Trump bị yêu cầu hoàn trả 1.700 USD cho mỗi gia đình ở bang Illinois sau phán quyết về thuế quan. - Bộ Tư pháp hất cẳng tân công tố viên Virginia chỉ vài giờ sau khi tòa liên bang bổ nhiệm. - CLB Werder Bremen bỏ chuyến du đấu Minnesota vì chiến dịch bắt di dân của Trump.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.