Hôm nay,  

Giai điệu từ cơn mơ – Theme from a Dream (*)

5/9/202611:09:00(View: 545)

Tản mạn

DC 001
Tranh Đinh Cường.
Xế trưa và cơn buồn ngủ, chập chờn tình xa mộng mị trong giọng khàn khánh ly làm sao em biết đời sống buồn tênh... ngày tháng nào đã ra đi khi ta còn ngồi lại, như gọi từng phiến buồn rơi rất đều...

Tiếng trumpet của Al Hirt “Theme from a Dream” vọng lại một trưa tháng 5, mơ màng như một giấc mơ đang tan. Cái gì đọng lại sau một cơn mơ nhỉ? Một chốn cũ, một thời đã qua? Tiếng kèn cất lên mồn một, đưa dẫn những bước chân vô định trở về quá khứ. Bản nhạc không lời nên không có câu chuyện kể. Chỉ âm nhạc dập dồn luống nhớ. Như một luồng gió thổi qua, hồi tưởng ngất ngây rồi bay mất. Chớp nhoáng như một ánh mắt, như vệt nắng đậu hờ bờ tóc đã không còn. Như tiếng guốc cuối hành lang và hương tóc ngậm hờn gió biển. Có phải giai điệu từ cơn mơ là những khoảnh khắc ấy? Theme from a Dream?

Thế nào là Theme from a dream? Có thật giấc mơ diễn biến theo một sắp đặt từ đời sống? Rất có thể. Cuối cùng những hoạt cảnh trong đời sống của chúng ta là gì? Những giấc mơ tiếp tục từ phóng cảnh này sang góc thấy khác. Có chăng ta trở thành người quan sát trong giấc mơ. Mọi sự xoay chiều. Có lúc ta làm chủ tình hình, có lúc ta bị lôi cuốn y hệt như dòng đời trôi nổi lúc mở mắt. Trang Tử thấy con bướm trong giấc mơ. Có thể là thật sự có một giấc mơ về con bướm. Nhưng khi con bướm đi ra khỏi giấc mơ nó tạo những mối tư lự. Từ đó có sự so sánh, từ đó có phân biệt và ta cuốn hút mãi trong thế giới của chính mình. Mọi sự nảy sinh từ ý niệm. Tôi suy tư nên tôi hiện hữu như là điều tất yếu, Descartes nói thế.

Có một bài thơ của Hoàng Chân Y (Hwang Jin-yi, 1506-1544) khá thú vị ở chỗ cô nói về mơ ước ngay trong cơn mơ, mộng trung hữu mộng. Hwang Jin-yi là một gisaeng (kỹ nữ) nổi tiếng nhất thời vua Trung Tông (Jungjong), triều đại Joseon Đại Hàn. Nàng còn có kỹ danh là Myeongwol, Minh Nguyệt. Nàng rất đẹp, thông minh và trí tuệ phi thường. Nói đến Minh Nguyệt không thể không nhớ đến nàng Thúy của Đoạn Trường Tân Thanh, mai cốt cách tuyết tinh thần.

Gisaeng là một giai cấp được huấn luyện từ nhỏ về cầm kỳ thi họa để khi lớn lên phục vụ giai cấp thượng lưu và quan lại thời xưa ở Triều Tiên. Gisaeng tương đương như geisha ở Nhật. Gần đây Đại Hàn, Nam cũng như Bắc, đều có phim ảnh, phim bộ nổi tiếng về cuộc đời của bà do nữ tài tử Song Hye Kyo diễn.
Hoàng Chân Y mộng như thế này,

Tương tư mộng
Tương tư tương kiến chỉ bằng mộng 
Nông phỏng hoan thời hoan phỏng nông 
Nguyện sử dao dao tha dạ mộng
Nhất thời đồng tác lộ trung phùng

Dịch nghĩa :

Nhớ nhau gặp nhau chỉ bằng mộng
Ta bắt chước người yêu cùng một lúc người cũng làm theo giống ta
Ước cùng nhau chạy nhanh vào mộng
Để cùng lúc gặp nhau giữa đường trong mộng
 
Nhớ người từ mộng
Nhớ nhau tìm gặp chỉ trong mơ
Ta ngóng theo người, người cũng chờ
Cùng bước thênh thang trôi đêm mộng
Mê lộ trùng phùng giữa bước mơ
(Vũ Hoàng Thư phỏng dịch)
 
Đang nói về mộng lại vừa hay tin nhà thơ Phạm Thiên Thư đã vĩnh viễn ra đi. Không gì trùng hợp hơn! “Ngày xưa” trong ngày xưa hoàng thị của ông Phạm không phải là mốc thời gian mà chính là một cõi mộng. Mộng của lá me, sân trường, áo trắng, chuông chùa, mùa thu, cỏ hoang… Tất cả vừa rất thật vừa rất xa. Thơ Phạm Thiên Thư nối Tình cùng Đạo. Không nói cao siêu về lẽ đạo nhưng bàng bạc chất vô thường của trần gian. Hoa vui cùng bướm qua xuân rồi hạ, rụng xuống khi gió heo may về, em vào nằm trong đất để bướm khua râu.(**) “Hỡi em ơi, mây đã qua cầu”! Như giấc mộng đấy chứ! Như vòng xích thành, trụ, hoại, không của kiếp nhân sinh.  “Rồi từ đây vườn chùa thanh vắng”, người thơ đã thật sự bước vào cõi mộng hoa vàng. Xin đốt nén trầm, nghiêng mình cùng hương khói đưa tiễn ông, một tài hoa hiếm hoi, trác tuyệt của thi ca Việt!
 
Lại nhớ đến những đêm khuya đối ẩm cùng người bạn Lê Lạc Giao, anh ngồi gục đầu, thỉnh thoảng ghé ly rượu vào tai. Anh bảo chỉ có thính giác mới nhận biết những lời trầm lắng của men. Chúng ta, cõi người, anh nói, “là những dạt trôi tìm một bến bờ vô định”.
 

Ừ những cơn mộng, những dạt trôi, vô bờ...
 

-- Vũ Hoàng Thư

May 7, 2026.

-----------------------------

(*) “Theme from a Dream”, Al Hirt, Honey in the Horn, 1963

https://www.youtube.com/watch?v=m7eMMlV5GyI

 

(**) “Em lễ chùa này”, thơ Phạm Thiên Thư, nhạc Phạm Duy

 

 

Mỗi năm nhân loại xếp hạng lại bảy kỳ quan trên thế giới. Bảy Kỳ Quan của nhân loại được kê khai ra phải đạt được những tiêu chuẩn: Đẹp, lạ, có di tích lịch sử, vẻ đẹp tồn tại của thiên nhiên hoặc một kỳ công của con người. Thí dụ bảy kỳ quan dưới đây: Núi Hy Mã Lạp Sơn: Taj Maha (Kiến trúc nổi tiếng thuộc Agra-India,) Grand Canyon- Mỹ, Kênh Đào Panama, Tòa Cao Ốc Empire State Building(102 từng ở NY; xây1930-1931), Nhà Thờ St. Peter Basilica (Rome),Vạn Lý Trường Thành (Trung Quốc.) Những kỳ quan này thu hút cả thế giới, thu hút những người muốn chinh phục thiên nhiên (Hy Mã Lạp Sơn). Những khách du lịch muốn được xem tận mắt những kỳ công của nhân loại (Empire State Building; Agra-India) Muốn mở lại những trang lịch sử của nhân loại trên những di tích phế, hưng( như Vạn lý Trường Thành; St. Peter Basilica)
Dù trận đấu chưa diễn ra, họ đã biến phòng ăn chật hẹp thành một lễ hội đường phố thu nhỏ. Họ mang theo tinh thần hoang dại, rực lửa, giăng cờ, ca hát và hò reo cổ vũ vô cùng náo nhiệt. Nhìn nhóm Brasil nhuộm vàng cả một góc phòng, tôi hiểu rằng họ có thể chia rẽ vì nhiều thứ, nhưng khi khoác lên mình màu áo biểu tượng quê hương, họ là một thể thống nhất.
Như tên gọi, tứ sắc gồm những quân bài có tên: tướng, sĩ, tượng, xe, pháo, mã, và chốt. Mỗi thứ có bốn màu: vàng, đỏ, xanh, trắng, mỗi màu có 4 con. Như vậy mỗi bộ tứ sắc có 112 quân bài và bốn người chơi. Đây là môn bài dân gian rất phổ biến, nhất là ở Huế, nhưng lại là một trong những môn khó chơi nhất vì rất nhiều quy luật tỷ mĩ không thể kể hết ở đây. Phải đủ bốn người mới đủ để gầy sòng tứ sắc.Thời đó ở vùng quê VN dĩ nhiên chưa có điện thoại, cell phone thuận tiện gọi tiếng là có như bây giờ, vì vậy muốn ráp sòng việc đầu tiên phải có người chạy từ đầu đến cuối xóm, đến từng nhà rủ rê hẹn hò. Nhà ông tôi luôn là địa điểm lý tưởng nhất để gầy sòng vì có phòng khách rộng rãi mát mẻ, và nhất là có hai người làm túc trực để sai bảo. Đang chơi ai cần ly nước chè, hay vấn giùm điếu thuốc Cẩm Lệ, vv… đều được phục vụ chu đáo.
Năm giờ sáng. Bàn viết vẫn trống. Tôi nhìn tờ giấy trắng dưới ánh đèn vàng như nhìn vào miệng hố sâu. Ngoài cửa sổ, Manhattan vẫn chưa tỉnh hẳn. Từ căn studio tầng sáu này, tôi nghe thấy tiếng xe rác nghiến bánh trên phố Mott, ai đó la hét bằng tiếng Quảng Đông ở góc phố. Ba mươi hai tuổi. Sáu năm bỏ luật khoa. Bốn năm làm phụ bếp để trả tiền thuê. Hai năm gửi truyện không ai nhận.
Có nhiều lần bà giải thích với các cháu là mình phải tự mình niệm phật, như tự độ cho mình, lúc còn có thể hiểu kẻo khi già yếu quá, lưỡi líu lại, không nói thành tiếng nữa chúng tôi nắm tay già nua của bà thưa rằng khi bà yếu quá dĩ nhiên tụi cháu niệm phật dùm bà hoặc sẽ có ban độ niệm tiếp tục bà đừng lo lắng…Bà tôi cười hiền: mình lo cho mình yên trí hơn người khác làm dùm mình… vả lại ban hộ niệm có tới niệm phật giúp, thì mình cũng may ra có 2,3 phần cứu rỗi… còn lại 7,8 phần là công đức phước đức của người niệm… bà còn lý giải xa hơn: các con ơi, cây sẽ đổ nằm về phía nó đã chọn nghiêng. Bà tôi cũng lý giải xa xôi bóng bẩy mà có lúc chúng tôi chỉ có thể hiểu lơ mơ lờ mờ…
Những nét vẽ ngoằn ngoèo, bí ẩn, màu vàng nâu đậm trên hai cánh tay trần của những cô bạn người Ả Rập mỗi khi họ về nước thăm gia đình và quay trở lại sở làm, những nét vẽ huyền bí ấy cứ thu hút ánh mắt tôi, tự hỏi không biết những hình vẽ ấy thể hiện điều gì, hay chỉ là nghệ thuật thôi? Ghislaine, cô bạn thân người Ả Rập làm cùng phòng giải thích: Mỗi người có một tên khác nhau, người vẽ sẽ dựa vào tên, ngày sinh và tính cách của mình mà vẽ, mỗi kiểu đều khác nhau, biểu tượng cho niềm vui, tình yêu, sự sung túc và câu chúc phúc cho người đó, ví dụ hình vẽ tròn, mandala nói lên sự trọn vẹn; những nét vẽ vươn lên như những sợi dây leo, ý nói hy vọng, phát triển đến sự thành công; vẽ con mắt, hình học là sự trừ khử những điều xấu, xui xẻo của cuộc đời. Hình vẽ ấy được gọi là Henna, người phụ nữ Ả Rập rất tin vào nét vẽ bói toán Henna này như bùa hộ mệnh của mình, không những là nét đẹp văn hóa, tín ngưỡng mà còn là thời trang nữa.
Trong tĩnh lặng của bóng đêm, tôi tỉnh dậy. Tôi đi qua phòng ngủ của chồng, tôi thấy anh trăn trở trong giấc ngủ, hơi thở nặng nề. Tội nghiệp anh, mấy hôm nay bơ phờ, đầu óc thất tán, ai bảo ăn thì ăn, bảo làm thì làm. Chẳng biết mình ăn gì và làm gì. Tôi đứng lặng nhìn anh một lúc, mái tóc thưa thớt, bạc như những sợi cước; trên khuôn mặt quen thuộc, những vết gấp của thời gian chồng lên nhau, anh thật sự đã già lắm rồi. Tôi cúi xuống, kéo chiếc chăn lên ngực anh, đặt nhẹ trên trán anh một nụ hôn, an ủi.
Rất nhiều lần, mình đã nghĩ các chú kiến này chỉ có thể là các ông tiên, bà tiên hay những “quân lính” cực kỳ tinh vi từ Vũ Trụ mới có thể “linh” như vậy. Càng thêm thương họ và biết ơn Vũ Trụ khi cho các chú kiến xuất hiện trên cõi đời, để chúng phải luôn dõi theo chúng ta từng bước và “nhặt” sạch những gì chúng ta đã vung vải, không để phí phạm bất cứ một thứ gì!
Tất cả mười đứa con đều được Mạ thương đặc biệt. Con đầu, con út tất nhiên được thương thật nhiều. Con lập gia đình trễ, hoặc có con muộn, con qua Đức chậm phải chịu phận uống nước đục, con qua Đức sớm phải xa Ba Mạ khi tuổi vừa xong trung học, con trực tiếp chăm sóc Ba Mạ… Tất cả đều có lý do để được Mạ thương thật nhiều. Riêng tôi, chẳng có lý do nào rõ ràng, nhưng tôi vẫn cảm thấy tình thương vô bờ của Mạ. Mạ thương mỗi đứa con đặc biệt, đơn giản vì bầy con là con của Mạ. Tôi cảm động rưng rưng khi anh cả nhắc chuyện ngày xưa. Anh kể, lúc tôi còn bé, Mạ thương tôi lạ lùng. Cứ trước khi đặt tôi vào trong nôi để ngủ, Mạ hun tôi không biết bao nhiêu lần. Mạ vừa ru, vừa hò: “À ơi, ru con, con ngủ cho muồi…” Tiếng hò ru con của Mạ cứ theo anh, văng vẳng trong tai mỗi khi anh nghĩ đến Mạ. Lúc đó, dù còn quá nhỏ, nhưng những lời ru ngọt ngào của Mạ đã khắc sâu vào tâm khảm tôi. Ba kể, Mạ hay nựng nịu hai đứa út song sinh, nói, ai đem núi vàng tới, Mạ cũng không đổi hai cục cưng của Mạ.
Sau nhà vợ chồng tôi có khu vườn nhỏ, cây to cây bé chen chúc vào nhau với các tàng cây đủ cao để tách thành một vòm trời riêng biệt và hoa trái tạo hương sắc quanh năm. Khách đến ai cũng thích ngồi, ai cũng khen khu vườn ấm áp. Cả chim chóc cũng kéo đến ríu rít hằng ngày. Dù sao chúng tôi vẫn yêu nhất mùa xuân, những búp lá nụ hoa căng tràn sức sống, như yêu tuổi dậy thì của chúng tôi đã bung nở giữa Sài Gòn.
VIETNAMESE REFUGEES CAMP là tấm bảng treo trước cổng trại Palawan. Bên ngoài không khác mấy trại tập trung Tuy Phong ở Phan Thiết nơi giam giữ sĩ quan Cộng hòa cấp úy, nơi gia đình tôi bị bắt giam ba tháng vì tội vượt biên. Không khác, cũng lớp lớp kẽm gai, bao cát, vọng gác với rào chắn. Chung quanh không nhà dân, không bản làng, ngút ngắt rừng xanh với một quán nước duy nhất lợp lá dừa đối diện cổng trại. Bên trong một bên là bãi đất trống sát rừng, một bên là ba gian barracks bằng gỗ ván ép che mái tôn kéo dài ra đến bãi cát đầy đá ngầm. Trại tỵ nạn Palawan lọt thỏm cuối mũi đất nhô ra biển giữa rừng quây kẽm gai, sức chứa năm ngàn người.
Người Việt Nam chúng ta vừa trải qua, ôn lại ký ức tháng 4 với đầy rẩy u buồn, đau thương và tiếc nuối kèm cả oán hận âm ỷ trong lòng. «… 30-04-1975 hàng loạt đạn pháo cuồng nộ đâm xuống biển, tung lên những cột nước cao dìm sâu xuống biển những ghe thuyền tìm cách vượt biên tìm tự do, những con tàu nhỏ, những con người vô phước trúng đạn tung tóe gỗ nát trộn thịt da, chấm dứt những tháng ngày vất vả sống với chế độ độc tài cộng sản miền Bắc tràn vô Nam…» Đúng thế, họ dựa vào thế lực và sự hậu thuẫn của bè đảng Nga Tầu, họ cưỡng chiếm Việt Nam Cộng Hòa của chúng ta. Họ vô nhân đạo cưỡng chiếm của cải tài sản của dân miền Nam qua hai lần đổi tiền tháng 9-1975 và tháng 5-1978. Họ đánh tư sản vơ vét của cải của dân miền Nam thu gom vào túi cán bộ và mang về miến Bắc.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.