Hình ChatGPT
Như tên gọi, tứ sắc gồm những quân bài có tên: tướng, sĩ, tượng, xe, pháo, mã, và chốt. Mỗi thứ có bốn màu: vàng, đỏ, xanh, trắng, mỗi màu có 4 con. Như vậy mỗi bộ tứ sắc có 112 quân bài và bốn người chơi. Đây là môn bài dân gian rất phổ biến, nhất là ở Huế, nhưng lại là một trong những môn khó chơi nhất vì rất nhiều quy luật tỷ mĩ không thể kể hết ở đây.
Phải đủ bốn người mới đủ để gầy sòng tứ sắc.Thời đó ở vùng quê VN dĩ nhiên chưa có điện thoại, cell phone thuận tiện gọi tiếng là có như bây giờ, vì vậy muốn ráp sòng việc đầu tiên phải có người chạy từ đầu đến cuối xóm, đến từng nhà rủ rê hẹn hò. Nhà ông tôi luôn là địa điểm lý tưởng nhất để gầy sòng vì có phòng khách rộng rãi mát mẻ, và nhất là có hai người làm túc trực để sai bảo. Đang chơi ai cần ly nước chè, hay vấn giùm điếu thuốc Cẩm Lệ, vv… đều được phục vụ chu đáo.
Trải chiếu: Không rõ những nơi khác thế nào, nhưng người Huế thích ngồi chơi dưới đất, vì vậy phải có người… trải chiếu. Ngặt nỗi như một định mệnh nào đó, người trải chiếu hôm đó thường sẽ thua. Ông tôi là chủ nhà nhưng không bao giờ chịu trải chiếu. Để không ai chịu thiệt, tôi luôn được chọn làm nhiệm vụ thiêng liêng này.
Nhưng đó chỉ mới khởi đầu. Một cuộc tứ sắc là một thế chiến với rất nhiều hỷ nộ ái ố mà tôi có nhiệm vụ phân giải. Đơn cử một vài diễn biến thông thường nhất:
Chia bài: Luật tứ sắc ai tới ván trước phải chia bài cho mọi người ván sau. Đây không phải việc dễ dàng với những ôn mệ tuổi già mắt kém. Chia cho bốn người, mỗi người hai mươi cây (nhà cái thì hăm mốt). Chia phải đúng, ai thừa hay thiếu một cây phải xóa bài chia lại, tốn thêm nhiều thì giờ. Chưa hết, mấy mệ đa số nhỏ người tay ngắn, chia bài phải cực nhọc mới rướng tới người đối diện, lại thêm lớn tuổi bàn tay không vững vàng nên lúc chia thỉnh thoảng vụng về làm rớt bài xuống chiếu là chuyện thường. Nhiêu khê vậy đó thì tiếc chi không chi cho thằng nhóc tui vài đồng là hắn lãnh nhiệm vụ chia bài giùm. Bảo đảm chính xác trăm phần trăm, gọn gàng và mau lẹ. Các ôn mệ mặc tình chơi liền tay, không cần ngưng nghĩ.
Bốn người trong sòng kể cả ông nội tôi, mấy người kia cũng sàng sàng sáu bảy mươi cả rồi, ngồi tý là có người muốn… ra ngoài. Các vị đã già cả, mấy nhà xí ngày xưa ở quê đều ở ngoài vườn sau và khá xa, đi đến, xong việc, và trở lại tốn một thời gian không ít trong khi cuộc chiến đang hồi hấp dẫn, không lẽ ngưng lại ngồi chờ? Mà đâu chỉ một người? Cả bốn người đều lần lượt phải ra ngoài, như vậy thời gian sát phạt thì ít, mà chờ nhau mới nhiều.
No problem. Không sao hết. Các ông bà chú bác không phải chờ đợi gì cả bởi vì đã có nhóc tui thế chỗ chơi giùm cho vài ván. Đúng vậy, sau bao ngày ngồi chầu rìa học hỏi, và nhứt là chắc có thiên phú cờ bạc nên chẳng mấy chốc tôi đã thành một cao thủ tứ sắc không thua kém ai, và rất công bằng với tất cả mọi người. Mỗi lần thế chỗ cho ai là chơi hết mình, không hề có chuyện nhân nhượng hay thiên vị ai, nhất là rất có tinh thần trách nhiệm, chơi đàng hoàng tính từng nước một như đang chơi tiền của mình vậy. Có lần tôi thế chỗ bà kia ngồi tay trên ông nội đánh rát quá làm ông than:“Cha mi. Có phải tiền mi mô mà mi đánh dữ rứa?” Đó, ngay cả ông nội mà tôi cũng không hề nương tay chút nào nũa là!
Ngoài việc thế chỗ chơi giùm vài ván, tôi còn nhiệm vụ khác không kém phần quan trọng, đó là được mấy ông bà tin cậy cho làm trọng tài phân xử:
Như đã nhắc đến ở trên, tứ sắc là môn bài khó chơi vì luật lệ, cao thấp hơn thua nhau rắc rối vô cùng. Cùng là rác lẽ phải đánh ra, nhưng con nặng con nhẹ khác nhau. Con gối đầu, con trong bụng cũng phải tính nặng nhẹ. Đánh ra không đúng luật, để người khác tới, phải đền cho cả làng. Biết vậy, nhưng cao thủ tứ sắc vẫn sẵn sàng chơi phá luật để tranh lợi thế giành phần thắng. Có câu “Không vào hang cọp sao bắt được cọp con” là vậy. Xui xẻo bị cọp vồ thì chịu. Chơi tứ sắc cao thấp là ở đây.
Mấy cụ nhà mình coi vậy chứ bướng lắm. Đánh quân bài không đúng bị người khác tới, đền rõ ràng mà vẫn cứ cãi bướng. Thực ra không phải mấy cụ muốn bướng mà vì lớn tuổi nên mù mờ lẫn lộn. Hơn nữa luật tứ sắc nhiều khi có thể sửa đổi chút ít tùy sòng, nhưng phải giao trước mới được. Mấy cụ hay cãi “Tui chơi chỗ tê như ri không đền”. OK, sòng đằng tê không đền,nhưng sòng ni… thì đền mệ ơi, vì chưa giao. Trong trường hợp này, tôi là trọng tài công bình, thiết diện vô tư như Bao Công. Tôi xử thua là thua, đền là đền, không ai cãi hết.
…
Qua Mỹ, tôi cũng có vài dịp điều binh khiển tướng như ngày xưa, chủ yếu là hầu tiếp mấy vị cao niên tiền bối cho họ vui, không tính ăn thua gì cả, nhưng cũng có một lần làm nhớ hoài.
Bữa đó nhân ngày Tết tôi đến nhà cô bạn gái người Huế mới quen chơi, gặp lúc nhà cô đang có 3 tay tứ sắc đang ngồi chờ người thứ 4 tới đủ bộ ráp sòng, nhưng người đó điện thoại nói xe hư không đi được. Có khổ không. Chỉ ba tay đâu thể lập sòng dù cơn ghiền đang đến? Lớ ngớ thế nào tôi vô tình nói mình cũng biết chơi. Vậy là họ mừng như bắt được vàng, nài nỉ tôi ráp sòng cho đủ số bốn người. Mình đang cua con cháu họ, đâu dám chối từ! Vả lại nàng cũng… gật đầu OK, còn lý do gì từ chối nữa.
Cao thủ tứ sắc một thời vậy mà bữa đó thua te tua!
Mèn ơi, cao thủ tới đâu mà bắt ván nào cũng cỡ chục con rác thì có Độc Cô Cầu Bại của ông Kim Dung cũng… đứt chến, nói gì tôi.
Hmmm…!
Tại sao gọi “đứt chến”?
Mỗi sòng tứ sắc khi mới nhập cuộc, không phải ai muốn ngồi đâu thì ngồi, mà phải bốc thăm, trúng màu nào phải ngồi vị trí màu đó, không được tranh cãi. Nhưng vấn đề là gặp chỗ xui xẻo không lẽ cứ bắt một người phải ngồi một chỗ cố định suốt cuộc chơi hay sao? Bất công. Cho nên mới có danh từ “chến” ra đời.
Chến là bốn người bắt đầu chơi cùng bỏ ra một số tiền như nhau gọi là “đậu chến”. Chơi đến khi một người bị thua hết số tiền bỏ ra đó thì gọi là “đứt chến”. Chến bài kết thúc.
Chến kết thúc nhưng cuộc chơi dĩ nhiên vẫn tiếp diễn, bắt đầu đậu chến mới, bốn người lại bốc thăm chọn chỗ lại. Việc này như đã nói ở trên, để người nào đó bốc thăm nhằm chỗ xui xẻo chến trước có cơ hội đổi chỗ khác. Còn nếu đã bốc thăm lại mà vẫn cứ phải bị ngồi chỗ cũ thì đúng là… ý trời.
Như vậy một buổi họp mặt tứ sắc có thể có nhiều chến tùy theo chơi lâu hay mau, và chỗ ngồi cũng thay đổi liên tục. Đứt một chến chưa chắc đã thua bởi vì có thể gỡ lại những chến sau.
Bữa đó tôi nhớ đứt liên tiếp hai chến.dù đã đổi chỗ..
Thua cháy túi, nhưng ra về tự an ủi thôi thì đen bạc đỏ tình!
Ai ngờ tình cũng… đứt chến nốt!
Mấy tháng sau không biết vì duyên cớ chi tôi và nàng Huế cũng chia tay. Ta nói khi vận đen đến thì tình tiền gì cũng theo làn gió cuốn bay xa.
ThaiNC
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình