Nghĩ Về Thơ

02/02/202516:32:00(Xem: 3511)
tuyết trước nhà anh Tùng Nguyễn
Bông hoa hồng duy nhất còn lại sau sân nhà của tác giả. Ảnh: Nguyễn Đức Tùng.



Ngày 2 tháng 2, 2025,

Hôm nay chủ nhật, tuyết rơi từ quá nửa đêm, gần sáng, rơi mờ mịt đất trời. Đây là trận tuyết đầu mùa. Sau một năm khô hạn, thiếu nước, cháy rừng nhiều nơi ở British Columbia và California.

Trên CBC, thủ tướng Trudeau tuyên bố về việc đáp trả quyết định của tổng thống Trump đánh thuế 25 phần trăm lên hàng hoá Canada vào Mỹ, cùng với Mexico 25 phần trăm, China 10 phần trăm. Không phải chỉ là chuyện tiền bạc, chén cơm, nó còn báo hiệu sự chia rẽ đáng tiếc giữa hai đất nước có một lịch sử đồng minh lâu đời. Niềm hy vọng của nhiều người Việt vào việc Trump sẽ kềm chế China cũng đang bị thử thách.

Tôi yêu Canada, và yêu nước Mỹ. Tôi có nhiều người thân ở đó. Căn nhà tuổi thơ của S vẫn còn nằm bên rừng cây rợp bóng mát ở Texas. Tôi nhớ đến bài thơ của Robert Frost, người đọc thơ trong lễ nhậm chức của tổng thống Kennedy. Kennedy có câu nói nổi tiếng được Trudeau nhắc lại: "địa lý làm cho hai nước chúng ta là hàng xóm, nhưng lịch sử làm cho chúng ta trở thành bạn bè."

Bài thơ ngắn của Frost giải toả tâm trạng của tôi. Bài thơ nói về quyền năng của thiên nhiên đối với con người chỉ qua những việc nhỏ bé. Một cái lắc mình của chú quạ làm thay đổi tâm trạng và mang lại cái nhìn tươi sáng mạnh mẽ trong một ngày ảm đạm, lạnh giá.

Dust of Snow

By Robert Frost

The way a crow

Shook down on me

The dust of snow

From a hemlock tree

 

Has given my heart

A change of mood

And saved some part

Of a day I had rued.

*

Bụi Tuyết


Cách mà chú quạ

Lắc mình rũ tuyết

Xuống trên tôi

Từ nhành cây gỗ cần

 

Đã làm trái tim tôi

Thay đổi cả tâm trạng

Và cứu chuộc đôi phần

Một ngày đầy hối tiếc.

Tôi mặc áo khoác, mang giày, chuẩn bị ra đường xúc tuyết. Tiếng lạo xạo làm tôi ngẩng đầu lên, nhìn thấy người hàng xóm đang xúc cả tuyết cho con đường phía trước nhà tôi, tuyết tung lên bụi mù che phủ cả mặt anh, một thứ bụi trắng ngần như khi ta bỏ đi, ngoái lại, nhìn thấy ở cuối đường một ký ức sáng ngời.

Con người sẽ sống được mà chưa cần đến các thiên thần.

Nguyễn Đức Tùng

 

Có những điều không thể chịu đựng | Ta có thể trốn tránh chúng thật lâu | rồi ta chết.
Đa số người Việt thích viết và đọc thơ tình vì khi đối diện với nghệ thuật, chúng ta thích thú bằng cảm tính. Chúng ta không mấy quan tâm về việc sử dụng học thuật để sáng tạo hoặc thưởng thức bài thơ, mà dùng học thuật sẵn có trong truyền thống như mượn thuyền sang sông. Ưu điểm là chúng ta có nhiều bài thơ tình, thơ cảm tính đặc sắc. Khuyết điểm là thơ chúng ta không theo kịp khả năng phát triển của thơ thế giới nói chung và thơ Tây phương nói riêng.
Tôi không gọi là bệnh Tôi gọi là thời tiết cơn địa chấn từ ngực không bản tin nào dự báo Tôi hai mươi tuổi tin rằng mình đặc biệt cách một cơn mưa tin mình là nguyên nhân cơn lụt
Ngồi nhập định một vì sao | Thả hết vây cánh trôi vào mông lung | Khoảng trống ta Cảm Lạnh lùng | Ngoại thân níu kéo từng khung định hình
Cơn mưa đầu của mùa thu ở miền nam CA, tháng 9, mùa thu về rất sẽ dường như có tiếng gió chuyển mùa ở Sài Gòn, hòa âm. Và những ô tâm hồn nhạy cảm bật mở. Họ nhìn, nghe, cảm, sống với từng cung bậc ảo diệu của mùa Thu. Mùa thu hồng, lối biếc nơi Cali của Du Tử Lê làm mưa rơi và ướt trí nhớ ai? Cái gió chuyển mùa đêm qua nơi Sài Gòn của Trung Dũng Kqđ có mùi ngô đồng, và nó rơi xuống khi va phải một giàn giáo ở chợ An Đông.
Tôi nghe rằng ngày xưa | có lẽ nhiều thế kỷ trước | để thừa nhận sự sai lầm của công lý | một lá cờ trắng sẽ được cắm bên mộ người bị hành quyết oan
người dừng lại, phủi tay áo bụi cánh Việt Điều* chở bao lòng núi | chữ xanh trời ở lại ngàn trang
Những câu thơ vứt lại trên bàn như bữa ăn thừa nguội lạnh Tôi định giết mình bằng cách giữ lại những điều muốn viết Bật từng ngọn đèn trong nhà nhìn chúng chiếu vào một bóng tối khác
Rời đi như lời ca bị xé khỏi bài hát chưa kịp nghe Rời đi Như bài thơ Nhấn chìm ngôn ngữ
Thơ. đầy như tiếng thở ra | Có khi khúc hát ngân nga tuổi chiều | Từ em thả một cánh diều | Bay về định hướng liêu xiêu tình buồn
Mưa Mưa Mưa Bên kia biển Mưa có lạnh không em Dúi ngón chân son dưới lòng cát ấm Cát sẽ phủ chân em Biển vuốt ve trìu mến Sóng nhấp nhô mưa đời
Tam quan mái lạnh người không tới | Cả ngôi chùa đứng khóc trong mưa.
Trước khi là một bài thơ, "Hòn Đá Làm Ra Lửa" đã là một hành vi kỳ lạ đối với chính khái niệm văn bản. Nó ra đời không trên trang giấy mà trong trí nhớ, giữa hai trại tù Gia Trung và Hàm Tân, suốt gần một thập niên, chỉ được ghi thành chữ lần đầu khi tác giả đã đặt chân tới Thụy Điển, theo tài liệu, nhưng tôi nghĩ, phải trước đó, khi ra khỏi tù hay đến chốn an toàn, phải ghi lại dù không được tề chỉnh như sau này. Phần đông người đọc dừng lại tắc lưỡi, xem đây là một chi tiết cảm động về nghị lực.