Thời quá vãng

12/04/202520:59:00(Xem: 2553)
John Martono
Tranh John Martono.

mới đó mà buổi chiều
chỉ còn sót lại vài vết nắng ngoài thềm
nắng úa dần qua mái tranh mục rã
từng cọng xơ màu xám tro
tôi nhìn ra khoảng sân nhà vương vấn
những nỗi buồn hiu hắt
từ thuở cây bông giấy vừa chặt xuống
nên thường có những buổi chiều
tôi ra ngồi ngoài hiên
nhìn những đám cỏ dại len vào trong nhà
mẹ tôi thường nói
mai con có rảnh nhớ nhổ đi
cho sạch nhà sạch cửa
tôi dạ dạ nhưng tai thì lắng nghe
tiếng con chim cú 
từ đồng sâu vọng vô trong làng
mà cứ sợ mùa nước lụt cuốn trôi đi
lúa mạ xanh non
làm mất mùa thì khổ lắm

buổi chiều xuống chậm bên kia cồn cát
căn nhà tranh vách đất mẹ cứ đợi ra giêng
mới sửa sang lại
nghe tàn phai từng bẹ cau khô
rụng xuống hồi hôm
mà mình thì chỉ chực chờ ra đi
mộng mơ cũng chẳng còn gì
để tha thiết một sợi khói chiều
khi em ngồi đun bếp
bóng dim ngoài chái cũng vừa sập xuống
khói ùn cay đôi mắt
khổ cực lại ùa về
nên mẹ cứ để mặc cho dòng đời trôi qua
chỉ còn em xanh xao tần tảo
chợ sớm chợ chiều
tôi chỉ là vết nắng héo vô thường
qua thời bể dâu
xin hiểu cho tôi
bởi con sông muôn đời vẫn trôi ra biển
trôi đi trôi đi
trôi theo ánh đèn chài trong đêm
bên kia cửa thuận
mà những chiếc thuyền câu
khua dờn dợn mặt nước lặng thầm

và cũng đã hơn mười năm
căn nhà của mẹ chẳng có ai
để sửa sang lại một lần
những đống mối lại ùn lên
như những nấm mồ hoang
đã chôn vùi thời quá vãng
mà tôi
vẫn chỉ là
vết nắng héo vô thường qua thời bể dâu
nên đợi chờ nhiều khi cũng
loãng tan theo từng bóng đêm
đêm của những tiếng cú dằn dặc thâu canh
nên đêm vẫn âm thầm 
theo con nước ròng trôi ra biển
trôi cùng nhịp đời lặng lẽ âm u

và cũng đã hơn mười năm
cuộc đời vẫn thờ ơ như những buổi chiều 
hôm nào đó ở quê nhà.

-- Huỳnh Liễu Ngạn

tàn. một mùa hè | chỉ còn xác. ve | nụ hôn. ngã vào. quá khứ | mùa thu. trang điểm vàng. khô | ngôn ngữ. ẩn mật lặng. câm
buổi chiều nào se lạnh / mưa đổ muộn xuống mùa hè miền đông bắc / như trận mưa ở saint paul năm nào / ngày thanh tâm tuyền chết./ buổi chiều tôi biết muộn / cái chết của cung tiến...
ở đâu | đôi. đôi bờ. tịch lặng |vẫn còn. tiếng hát |và hoài cảm. khôn nguôi
để dạy lắng nghe bên kia bờ để dạy lắng nghe bên kia tiếng nhạc khi anh buông tay đàn mỉm cười, nằm xuống, ngủ yên.
Di sản nghệ thuật của nhạc sĩ Cung Tiến không nằm ở số lượng, mà đầy ở phẩm chất. Ngoài những ca khúc, tấu khúc thuần tuý giá trị về âm nhạc, ông còn để lại những bài viết, tiểu luận dưới nhiều đề tài văn học, kinh tế, và truyện dịch. Chúng ta đã đọc, đã nghe khá nhiều về tài hoa và khả năng sáng tác của Cung Tiến từ tuổi 15 cho đến những năm tháng sau cùng. Trong những quà tặng ông để lại tôi đặc biệt yêu thích nghệ thuật phổ thơ thành nhạc của ông, chẳng những cho chúng ta thưởng thức giai điệu bán cổ điển tây phương, ngủ âm đông phương, mà còn mang thơ Thanh Tâm Tuyền, một trong vài thi sĩ hàng đầu trong thời đại của ông đến giới thưởng ngoạn nhạc nghệ thuật và lưu trữ vào kho tàng âm nhạc Việt. Thơ Thanh Tâm Tuyền không dễ phổ thành nhạc.
Như những tiếng cầu xin cứu vớt linh hồn chúng tôi / ngoài khơi bí mật đến tự một con tàu biển; / qua những mảnh danh từ dệt nên hồn mầu nhiệm / em vẫn chỉ là tóc mây cổ nõn và môi./ Sau áo len danh từ là thế giới xa vời, / là đêm không trăng sao là trùng dương thăm thẳm; / qua những chuỗi ngọc cười, em vui nước mất đẫm / vai anh, em buồn. Đêm hồn anh dài không nguôi.
Phiến đá là một vầng trán nơi những giấc mơ hiền than thở/ Không một dòng nước uốn quanh và những cây tùng bách giá băng / Phiến đá là một cánh vai trần để chở đi thời gian / Với những cây nước mắt những dải băng và những tinh cầu / Tôi đã thấy những trận mưa xám chạy dài theo những đợt sóng / Giơ cao lên những cánh tay ngọt ngào lỗ chỗ / Để không cho phiến đá duỗi dài với được / Phiến đá chặt tay chân ra thành từng mảnh mà không thèm hút máu
Tháng sáu mưa buồn bất chợt / đẫm đóa bằng lăng tròn giọt / vẽ luống dài ký ức / long lanh của lệ...
hắn có gương mặt vàng võ hốc hác / hai hốc mắt sâu lờ mờ đáy giếng / thêm nếp nhăn không che giấu bụi bờ...
Bây giờ, đồng nội… thảnh thơi / Còn cha với cỏ, mây trời thênh thênh / Nhiều khi con nhớ. Buồn tênh / Khói nhang ngồi đốt, ngày mênh mông ngày…
Một cõi mênh mông các cảnh giới. Cũng là một chiếc kén bé nhỏ gói bí ẩn về giấc mơ một ngày kia sẽ tung ra muôn trùng tơ quấn quít hiện thực. Một khung cửa khép với chờ đợi, với cô lẻ số phận. Một bầu trời cao rộng với những đường bay mạnh mẽ hoan lạc của cánh chim tự do. Một mặt biển bị xao động bởi những con sóng ngầm làm ngạc nhiên thinh lặng của vực sâu. Là cánh cửa được mở tung bởi ngôn ngữ như những tiếng gõ dồn dập. Là bức tường bức phá bởi sức mạnh của ý tưởng. Là con đường hiểm hóc hay mượt cỏ, những bước chân vẫn đi tới đi tới. Ở đó bạn nghe được khát vọng tìm hạnh phúc chân thực như trở về cội nguồn tâm sâu thẳm. Ở đó bạn sẽ thấy cảm xúc mình bung ra như sắc mầu của chiếc kính vạn hoa. Ở đó, những con chữ như nam châm hút cảm xúc người đọc. Ở đó, từ trường say đắm thơ mộng của Đinh Thị Như Thúy, Phạm Thị Ngọc Liên, Nguyễn Thùy Song Thanh, Vũ Quỳnh Hương.
Ngồi đây mượn chén rượu đầy / Mượn thân tứ đại về say đêm này / Mượn thêm bụi trúc gió lay / Mượn hàng liễu rủ chiều nay bên cồn...
Quân Nga xâm lăng bờ cõi Ukraine; khi tiến chiếm một ngôi làng gần biên giới, một người lính Nga trẻ, ngoài hai mươi, đã bắn chết một bà nông dân, bỏ lại đứa con thơ dại. Anh ta lật xác người chết và kinh hoàng thấy bà ta giống mẹ của mình. Khủng hoảng tinh thần, anh ta quyết ý tự sát bằng cách quăng súng, tay không chạy giữa cánh đồng trống về phía phòng tuyến của quân Ukraine, cố ý cho đồng đội bắn chết từ phía sau.Quân Ukraine phản pháo chặn quân Nga, cứu anh ta thoát chết, được đối xử như một tù binh chiến tranh.