Biểu tình tại Nuuk, Greenland, 17-1-2026 chông mưu toan chiếm Greenland của Donald Trump.
Kể từ sau cuộc tấn công của Mỹ vào Venezuela và việc bắt giữ Nicolás Maduro, nhiều quan chức chính phủ Mỹ và chính Tổng Thống Donald Trump đã liên tục nhắc lại những lời đe dọa đối với Greenland. Những lời đe dọa này đã làm Đan Mạch lo ngại hơn so với lần đầu tiên Trump tung ra vào đầu năm 2025.
Đan Mạch đã tuyên bố rõ ràng rằng những lời đe dọa của Mỹ là không thể chấp nhận được. Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen đã đưa ra một tuyên bố vào ngày 12 tháng 1, nhắc nhở chính quyền Trump rằng Mỹ và Đan Mạch là đồng minh NATO và Mỹ đã có quyền tiếp cận Greenland thông qua một thỏa thuận quốc phòng hiện có.
Thỏa thuận quốc phòng Mỹ-Đan Mạch năm 1951 cho phép Mỹ tiếp tục sử dụng căn cứ này, nơi đặt trụ sở của Phi Đội Cảnh Báo Không Gian số 12. Đội ngũ này vận hành hệ thống cảnh báo sớm tên lửa đạn đạo của Mỹ, cũng như một nhóm phụ trách một phần mạng lưới vệ tinh toàn cầu của Mỹ. Căn cứ này có một sân bay hoạt động và cảng nước sâu cực bắc, biến nó thành một trung tâm cơ sở hạ tầng hữu ích.
Trong thời gian Chiến Tranh Lạnh, Mỹ đã đóng quân tới 6,000 binh sĩ tại nhiều căn cứ khác nhau trên khắp hòn đảo. Có thể nói, Mỹ có thể tăng cường sự hiện diện quân sự trở lại nếu cần thiết mà không vi phạm chủ quyền của Đan Mạch.
Thủ tướng Frederiksen cũng cho rằng một cuộc tấn công vào Greenland sẽ chấm dứt NATO. Điều này không phải là nói quá. Thật khó để hình dung liên minh này sẽ phục hồi như thế nào sau một sự vi phạm hiệp ước gây sốc như việc một đồng minh tấn công một đồng minh khác trong NATO để chiếm lãnh thổ.
Để đề phòng, bảy quốc gia thuộc Liên Hiệp Châu Âu (European Union – EU), bao gồm Pháp, Đức, Na Uy, Thụy Điển, Anh, Phần Lan và Hoà Lan, đã cử quân đội đến Greenland để giúp Đan Mạch bảo vệ hòn đảo lớn nhất thế giới này, một vùng lãnh thổ có vị trí chiến lược với nguồn tài nguyên thiên nhiên khổng lồ chưa được khai thác (khoáng sản, đất hiếm, dầu khí).
Theo một chỉ thị năm 1952 được Bộ Quốc phòng Đan Mạch xác nhận vào tháng 1 năm 2026, binh lính Đan Mạch đóng quân tại Greenland được phép – và được chỉ thị rõ ràng – nổ súng mà không cần chờ lệnh trực tiếp nếu lãnh thổ này bị tấn công.
Greenland là vùng lãnh thổ tự trị nhưng thuộc Vương Quốc Đan Mạch, do đó, tấn công Greenland cũng đồng nghĩa với tấn công Đan Mạch, một thành viên của Liên Hiệp Châu Âu. Đan Mạch có thể kích hoạt điều khoản này trong Hiệp Ước EU (Điều 42.7), quy định các quốc gia thành viên khác phải cung cấp "sự hỗ trợ và giúp đỡ bằng mọi phương tiện trong khả năng của họ" nếu một quốc gia thành viên phải đối mặt với sự xâm lược vũ trang, một điều khoản mà một số người cho là mạnh hơn Điều 5 của NATO. Mặc dù EU có các cơ chế pháp lý và ý chí chính trị để hỗ trợ Đan Mạch, nhưng một cuộc đối đầu quân sự trực tiếp với Mỹ về vấn đề Greenland là điều rất khó xảy ra, xét đến sự chênh lệch sức mạnh quá lớn và nguy cơ gây ra những hậu quả nghiêm trọng về kinh tế và an ninh.
Tổng thống Donald Trump dường như đang tức giận và thất vọng với các quốc gia châu Âu vì đã phản đối kế hoạch mua Greenland của ông. Ông đang đe dọa họ bằng thuế quan và gia tăng áp lực, coi sự ủng hộ của họ dành cho Đan Mạch là một "trò chơi nguy hiểm" chống lại lợi ích an ninh của Mỹ ở Bắc Cực. Ông xem sự hiện diện quân sự ngày càng tăng của châu Âu ở Greenland là một thách thức đối với mục tiêu giành quyền sở hữu hòn đảo này vì an ninh quốc gia, đặc biệt là đối với hệ thống phòng thủ "Mái vòm vàng" (Golden Dome) của ông, và đã áp đặt các mức thuế mới để trả đũa.
Trump hôm thứ Bảy cho biết ông sẽ áp thuế 10% mới đối với Đan Mạch và bảy quốc gia châu Âu khác cho đến khi “một thỏa thuận được ký kết về việc mua lại hoàn toàn và trọn vẹn Greenland”. Các quốc gia khác là Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Vương quốc Anh, Hà Lan và Phần Lan.Ông Trump cho biết thuế quan sẽ tăng lên 25% nếu không đạt được thỏa thuận trước ngày 1 tháng 6.
Các nhà lãnh đạo tám nước Âu châu đã cảnh báo quyết liệt trong một tuyên bố chung hôm Chủ nhật rằng các mối đe dọa về thuế quan "làm suy yếu quan hệ xuyên Đại Tây Dương và có nguy cơ dẫn đến một vòng xoáy xuống dốc nguy hiểm." Tuyên bố chung nói thêm: "Chúng tôi sẽ tiếp tục đoàn kết và phối hợp trong phản ứng của mình. Chúng tôi cam kết bảo vệ chủ quyền của mình."
Thủ tướng Thụy Điển Ulf Kristersson tuyên bố. "Chúng tôi sẽ không cho phép mình bị tống tiền. Chỉ có Đan Mạch và Greenland mới có quyền quyết định các vấn đề liên quan đến Đan Mạch và Greenland."
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tuyên bố "không sự đe dọa hay hăm dọa nào có thể ảnh hưởng đến chúng tôi. “các mối đe dọa về thuế quan là không thể chấp nhận được."
Thủ tướng Anh Keir Starmer tuyên bố “Việc áp thuế đối với các đồng minh vì mục đích đảm bảo an ninh tập thể của các nước thành viên NATO là hoàn toàn sai lầm. Chúng tôi chắc chắn sẽ thảo luận trực tiếp vấn đề này với chính quyền Hoa Kỳ.”
Nếu Hoa Kỳ vi phạm luật pháp quốc tế và sáp nhập Greenland, họ sẽ có được quyền tiếp cận các nguồn tài nguyên thiên nhiên khổng lồ, bao gồm dầu mỏ và khoáng sản quý hiếm. Cơ quan Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ ước tính có 17,5 tỷ thùng dầu thô ngoài khơi và 4,19 nghìn tỷ mét khối khí đốt tự nhiên.
Một cuộc xâm lược Greenland của Mỹ dưới thời chính quyền Trump có thể sẽ gây ra một cuộc khủng hoảng nghiêm trọng, có khả năng làm rạn nứt NATO, dẫn đến những hậu quả chính trị và kinh tế đáng kể, và gây ra những phản ứng phi quân sự nhưng nghiêm trọng từ các đồng minh châu Âu, chứ không phải là một cuộc chiến tranh quy mô lớn ngay lập tức, vì Điều 5 của NATO không bao gồm xung đột giữa các thành viên. Tuy nhiên, mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương sẽ gặp nguy cơ sụp đổ, với các hành động như cắt đứt quan hệ tình báo, đóng cửa không phận và áp đặt lệnh trừng phạt. Mặc dù một cuộc chiến tranh trực tiếp giữa EU và Mỹ là khó xảy ra, các quốc gia châu Âu có thể sẽ đoàn kết để chống lại sự xâm lược, làm gián đoạn an ninh toàn cầu và tạo ra một sự rạn nứt chưa từng có trong các liên minh phương Tây.
Nguy cơ chính không phải là Thế Chiến Thứ Ba mà là sự sụp đổ thảm khốc của trật tự quốc tế như sau Thế Chiến Thứ Hai, sự xói mòn lòng tin vào các đảm bảo an ninh của Mỹ, và sự chấm dứt của NATO với tư cách là một liên minh đáng tin cậy, tạo ra một thế giới bất ổn trong đó các đồng minh coi Mỹ là mối đe dọa. Mỹ sẽ mất tất cả các đồng minh truyền thống và bị cô lập.
PHẢN ỨNG CỦA CHÂU ÂU
Một cuộc tấn công vào Đan Mạch (một thành viên NATO) bởi Hoa Kỳ (một thành viên NATO khác) sẽ làm tan vỡ uy tín của liên minh. Điều 5 chỉ bao gồm các cuộc tấn công từ bên ngoài; hành động gây hấn nội bộ như vậy sẽ khiến NATO trở nên vô nghĩa.
Các quốc gia châu Âu có sức mạnh đòn bẩy đáng kể mà chính quyền Hoa Kỳ hiện tại dường như đang cố tình bỏ qua. Nhân viên và thiết bị quân sự của Hoa Kỳ đóng tại châu Âu không chỉ nhằm mục đích tăng cường khả năng răn đe của NATO. Các căn cứ ở châu Âu cũng rất thuận tiện để hỗ trợ các hoạt động của Hoa Kỳ. Nếu Âu châu loại bỏ những căn cứ này, một số hoạt động của Hoa Kỳ ở Trung Đông và vùng Bắc Cực trở nên khó khăn hơn nhiều.
Nếu Mỹ tiếp tục đe dọa các quốc gia thành viên NATO, các nước châu Âu có thể gây khó khăn hơn cho Mỹ. Họ có thể từ chối tiếp nhiên liệu cho tàu chiến Mỹ tại các cảng châu Âu, từ chối tiếp nhận binh sĩ bị thương để điều trị tại các bệnh viện quân sự châu Âu, và yêu cầu khoản phí cao hơn cho việc tiếp tục đóng quân của binh lính Mỹ. Họ cũng có thể đề xuất đóng cửa một số căn cứ quân sự cụ thể.
Liên minh châu Âu có thể áp đặt các biện pháp trừng phạt nghiêm khắc đối với Mỹ, bao gồm chấm dứt hợp tác quân sự/tình báo, đóng cửa không phận đối với các chuyến bay của Mỹ và giảm bớt quan hệ tài chính, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến nền kinh tế Mỹ.
Liên minh châu Âu có thể thay đổi cán cân quyền lực và tăng cường cộng tác với Trung Quốc và Nga về an ninh nếu Mỹ chứng tỏ là không đáng tin cậy. Chuyến thăm Trung Quốc gần đây của Thủ tướng Canada Mark Carney nhằm mục đích thiết lập lại mối quan hệ căng thẳng, chủ yếu là để đa dạng hóa thương mại của Canada, giảm bớt sự phụ thuộc vào Mỹ và thúc đẩy xuất khẩu bằng cách giải quyết các vấn đề thuế quan, đặc biệt là trong lĩnh vực nông nghiệp, đồng thời đón nhận đầu tư của Trung Quốc vào năng lượng sạch và công nghệ. Đổi lại Canada sẽ giảm thuế đối với một số loại xe điện của Trung Quốc, tất cả đều nằm trong khuôn khổ "quan hệ đối tác chiến lược" mới tập trung vào các mối quan hệ kinh tế thực dụng hơn là những tranh chấp dựa trên giá trị trong quá khứ.
HÀNH ĐỘNG CỦA MỸ
Với sức mạnh áp đảo, Mỹ có khả năng thực hiện một cuộc chiếm đóng Greenland nhanh chóng, thậm chí có thể không đổ máu, nhưng với cái giá địa chính trị vô cùng lớn phải trả. Mặt khác, Tổng thống Trump chắc chắn sẽ phải đối mặt với sự phản đối từ Quốc Hội. Các nhà lập pháp có thể viện dẫn Đạo Luật Quyền Lực Chiến Tranh (War Power Act) để ngăn chặn hành động này.
Một phái đoàn lưỡng đảng từ Quốc hội Hoa Kỳ đã đến thăm Đan Mạch vào ngày 16 và 17 tháng 1 năm 2026, và khẳng định sự tôn trọng chủ quyền của Greenland và Đan Mạch. Thượng nghị sĩ Chris Coons (Đảng Dân chủ, Delaware) dẫn đầu phái đoàn gồm tám thành viên. Các nhà lập pháp Mỹ bày tỏ sự ủng hộ đối với Đan Mạch trong bối cảnh Tổng Thống Trump đe dọa "mua" Greenland và cam kết rằng sẽ không có sự ủng hộ nào trong Quốc hội đối với việc mua lại Greenland.
TNS Mitch McConnell (Cộng Hòa, Kentucky), cựu lãnh tụ đa số Thượng Viện tuyên bố tại một buổi họp ở Quốc Hội vào ngày 14/1 rằng “Người dân Mỹ biết điều này, chỉ có 17% cho rằng việc cố gắng kiểm soát Greenland là một ý tưởng hay. Chỉ có 17% nghĩ rằng việc chúng ta chiếm Greenland là một ý tưởng tốt. Thay vào đó, họ hiểu một cách trực giác rằng những đồng minh mạnh mẽ sẽ giúp nước Mỹ an toàn hơn.”
Cựu Phó Tổng Thống Mike Pence (Cộng Hòa, Indiana) đã chỉ trích một số khía cạnh trong chiến lược của Donald Trump đối với Greenland, cụ thể là việc sử dụng thuế quan đơn phương và các mối đe dọa chống lại các đồng minh NATO. Ông cho rằng điều đó gây nguy hiểm cho liên minh. Tuy nhiên, Pence cũng tuyên bố ông ủng hộ mục tiêu mua lại Greenland và nhận thấy lợi ích an ninh quốc gia trong việc này, ông chỉ không đồng tình với các phương pháp hung hăng được sử dụng. Trong quá khứ nước Mỹ đã mua Alaska của Nga vào năm 1867 và Louisiana của Pháp vào năm 1803. Ông bày tỏ lo ngại về thẩm quyền không rõ ràng đối với các loại thuế quan đó và cảnh báo rằng điều đó có thể làm rạn nứt các mối quan hệ vững chắc, đồng thời cũng nói rằng việc sử dụng lực lượng quân sự là một sai lầm và thuế quan không mang lại lợi ích cho người Mỹ.
Trump không những bị Quốc Hội chống đối mà còn phải đối phó với sự phản kháng mãnh liệt của các cử tri Dân Chủ lẫn Cộng Hòa. Một loạt các cuộc thăm dò dư luận gần đây cho thấy việc mua Greenland vẫn là một vấn đề khó khan. Cuộc thăm dò của Reuters-Ipsos tuần này cho thấy chỉ 17% người Mỹ muốn dính líu vào Greenland. Sự chia rẽ đảng phái rất đáng được lưu ý: 40% đảng viên Cộng Hòa tán thành trong khi chỉ có 2% đảng viên Dân Chủ đồng ý. Về vấn đề sử dụng vũ lực, tình hình còn tồi tệ hơn đối với Nhà Trắng: 71% phản đối, bao gồm 60% đảng viên Cộng Hòa và 89% đảng viên Dân Chủ. Về giá trị của liên minh NATO, 40% đảng viên Cộng Hòa cho biết họ lo ngại rằng những nỗ lực của Trump nhằm chiếm Greenland có thể đe dọa liên minh này. Trong số các đảng viên Dân Chủ, nỗi sợ hãi đó gần như chiếm đa số tuyệt đối với 91%.
Những con số của Reuters cũng không phải là những trường hợp cá biệt. Theo một cuộc thăm dò của Đại học Quinnipiac, 55% người Mỹ phản đối việc mua Greenland, bao gồm 22% đảng viên Cộng Hòa. Khi việc sử dụng vũ lực được đưa ra, có tới 86% phản đối ý tưởng này, bao gồm 68% đảng viên Cộng Hòa.
KẾT LUẬN
Occupied Democrate nhận định về tình trạng Greenland hiện nay như sau:
“Không thể nói hết được tình trạng tồi tệ mà nước Mỹ hiện đang phải đối mặt. Các đồng minh thân cận nhất của chúng ta hiện đang chuẩn bị đẩy lùi một cuộc xâm lược có thể xảy ra đối với một thành viên NATO, tất cả chỉ vì Trump tự cho mình là một kẻ chinh phục. Giấc mơ đế quốc của ông ta giống như của một đứa trẻ không thực sự hiểu biết về thế giới. Hoa Kỳ không cần phải chiếm Greenland vì hiện tại không có giới hạn nào về số lượng tài sản quân sự mà chúng ta được phép đóng quân ở đó. Đây chỉ là trò phô trương. Trump đang tuyệt vọng tìm cách tạo dựng di sản khi các chính sách đối nội của ông ta đang sụp đổ.”
“Với một nước Nga ngày càng bành trướng và một Trung Quốc đang trỗi dậy, Mỹ cần các đồng minh châu Âu hơn bao giờ hết. Bất kể vụ việc Greenland này được giải quyết như thế nào, Trump đã gây tổn hại vĩnh viễn đến các liên minh quan trọng nhất của chúng ta.”
Trump thất bại hoàn toàn về các vấn đề quốc nội. Nay những vụ tấn công Venezuela và hăm dọa chiếm Greenland của Đan Mạch cho thấy ông ta thất bại cả về các vấn đề quốc ngoại. Greenland không phải để bán và đa số dân Mỹ cũng không ủng hộ ý tưởng mua chuộc hay xâm lược Greenland của Trump.
Nguyễn Quốc Khải
THAM KHẢO
* James FitzGerald, "Why does Trump want Greenland and what could it mean for NATO?" BBC, January 13, 2026.
* Tamsin Paternoster & Noa Schumann, "Can the EU defend Greenland in a US attack?" Euro News, January 14, 2026.
* Tim Ross, Victor Jack, "Time to dump Trump? Europeans whisper last-resort options to save Greenland ." January 15, 2026.
* Marion Messmer, "US intentions towards Greenland threaten NATO’s future. But European countries are not helpless." Chatham House, January 6, 2025.
* Philip Elliott, “Americans Don’t Want Greenland. Trump Is Convinced He Can Change That.” The Time, January 14, 2026.
* Steve Kopack, “Trump says he'll hit Denmark and 7 other countries with new tariffs until there's a deal to buy Greenland.” NBC News, January 17, 2026.
* Jake Tapper, “Former VP Mike Pence criticizes Trump’s Greenland Strategy.” CNN, January 18, 2026.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình