Chiến tranh Iran chuẩn bị bước qua tuần thứ 9. Nay là lúc có thể làm sơ kết xem Trump được gì và mất gì trong chiến tranh do chính ông ta lựa chọn và đưa cả nước Mỹ vào một cuộc khủng hoảng lớn, ảnh hưởng đến toàn cầu, mà đa số dân chúng Mỹ không ủng hộ và không được Quốc Hội Mỹ chấp thuận.
CHI PHÍ QUÂN SỰ
Cuộc xung đột quân sự giữa Hoa Kỳ và Iran, hay còn được gọi là "Chiến Dịch Epic Fury", bắt đầu từ ngày 28 tháng 2 năm 2026 cho đến nay, đã tiêu tốn của chính phủ Hoa Kỳ từ 25 tỷ đến hơn 50 tỷ USD về chi phí quân sự trực tiếp. Chi phí trong giai đoạn đầu được ước tính lên tới 2 tỷ USD cho mỗi ngày. Một số nhà phân tích cho rằng chi phí hàng ngày hiện tại nằm gần mức 1 tỷ USD. Các ước tính khác—chẳng hạn như của tờ Wall Street Journal—đặt mức chi phí trong khoảng từ 25 tỷ đến 35 tỷ USD sau khoảng 46 ngày xung đột.Trong khi đó Bộ Chiến Tranh ước tính chi phí trong sáu ngày đầu của cuộc chiến là 11.3 tỷ USD.
Chi phí chiến tranh cao chủ yếu bắt nguồn từ việc sử dụng các loại đạn dược đắt đỏ—chẳng hạn như tên lửa Tomahawk (2–3 triệu USD/quả) và tên lửa đánh chặn chống tên lửa đạn đạo THAAD (12,8 triệu USD/quả)—cùng với khoản chi phí lớn để vận hành hai nhóm tác chiến tàu sân bay trong khu vực.
Các ước tính cho thấy đòn trả đũa của Iran đã gây thiệt hại đáng kể cho các trang thiết bị và căn cứ của Hoa Kỳ trong vùng Trung Đông; các báo cáo sơ bộ cho thấy chỉ riêng trong vài ngày đầu tiên, chi phí sửa chữa cơ sở hạ tầng và các khoản tổn thất đã lên tới 1.4 tỷ USD.
Tổng Thống Trump ước tính chiến tranh Iran chỉ kéo dài trong khoảng 3-4 tuần. Nhưng trên thực tế, cuộc chiến này đã kéo dài gần gấp đôi thời gian và không có dấu hiệu chấm dứt sớm. Theo các báo cáo, Nhà Trắng đang tìm kiếm một khoản ngân sách bổ sung trị giá hơn 200 tỷ đô la nhằm cung cấp thêm kinh phí cho nỗ lực chiến tranh.
Một số mô hình ước tính cho thấy một chiến dịch kéo dài hai tháng có thể tiêu tốn từ 47 tỷ đến 95 tỷ USD, tùy thuộc vào cường độ của các hoạt động tác chiến. Những con số này thường không bao gồm các khoản chi phí dài hạn, chẳng hạn như việc chăm sóc cựu chiến binh trong tương lai và chi phí thay thế số đạn dược đã sử dụng.
Chiến tranh càng kéo dài, tổn phí càng lên cao trong lúc ngân sách quốc gia bị thiếu hụt trầm trọng khiến chính quyền Trump phải đóng cửa một số cơ quan liên bang, một số chương trình an sinh xã hội. Trump muốn bù đắp sự thiếu hụt này một phần bằng thuế quan nhưng đã bị Tối Cao Pháp Viện mới đây phủ quyết. Trump đang phải hoàn trả lại tất cả tiền thuế đã thâu cho các công ty nhập cảng. Ngân sách quốc gia ngày càng gặp khó khăn và sẽ buộc Trump phải từ bỏ tham vọng xâm lăng Iran như bài báo trước đây của tôi đã nhận định. Hiến Pháp không trói tay được Trump nhưng thực trạng ngân sách và áp lực chống đối của người dân Mỹ có thể làm được điều này.
Báo New York Times (NYT) tường thuật rằng Kể từ khi cuộc chiến tại Iran bùng nổ vào cuối tháng Hai, Hoa Kỳ đã tiêu tốn khoảng 1,100 quả tên lửa hành trình tàng hình tầm xa—loại vũ khí vốn được chế tạo để phục vụ cho một cuộc chiến với Trung Quốc—một con số xấp xỉ với tổng số lượng còn lại trong kho dự trữ của nước này. Quân đội Hoa Kỳ đã phóng đi hơn 1,000 quả tên lửa hành trình Tomahawk, con số này lớn gấp khoảng 10 lần số lượng tên lửa mà họ thường mua mỗi năm.
Theo các ước tính nội bộ của Bộ Quốc Phòng cũng như thông tin từ các quan chức Quốc Hội, Lầu Năm Góc đã sử dụng hơn 1,200 quả tên lửa đánh chặn Patriot trong cuộc chiến này—với chi phí hơn 4 triệu đô la cho mỗi quả—cùng với hơn 1,000 quả tên lửa tấn công chính xác và tên lửa đất đối đất ATACMS; điều này đã khiến lượng võ khí tồn kho sụt giảm xuống mức thấp đáng báo động.
Cũng theo NYT, cuộc chiến tại Iran đã làm cạn kiệt đáng kể nguồn dự trữ đạn dược toàn cầu của quân đội Hoa Kỳ, buộc Lầu Năm Góc phải gấp rút điều chuyển bom, tên lửa và các võ khí khác từ các bộ tư lệnh tại châu Á và châu Âu sang khu vực Trung Đông. Việc rút bớt nguồn lực này đã khiến các bộ tư lệnh khu vực kể trên giảm sút mức độ sẵn sàng chiến đấu để đối phó với các đối thủ tiềm tàng như Nga và Trung Quốc; đồng thời, nó cũng buộc Hoa Kỳ phải tìm mọi cách đẩy mạnh sản xuất nhằm bù đắp cho lượng vũ khí đã bị tiêu hao.
Khi bài phân tích này viết được một nửa, báo chí phổ biến tin Bộ Trưởng Hải Quân John C. Phelan bị cách chức và có hiệu quả ngay lập tức. Thứ Trưởng Hùng Cao tạm thời thay thế Phelan. Theo CNN, sự việc diễn ra trong bối cảnh căng thẳng với Bộ Trưởng Quốc Phòng Pete Hegseth liên quan đến việc ông Phelan triển khai các cải cách đóng tàu cũng như mối quan hệ thân thiết của ông với Tổng thống Donald Trump. Trước đó, ông Hegseth đã có cuộc trao đổi với Tổng thống Trump và thông báo cho ông Phelan rằng ông buộc phải từ chức hoặc sẽ bị sa thải, theo hai nguồn tin am hiểu sự việc. Giữa lúc đang có chiến tranh và Hải Quân đóng vai trò chính, việc thay đổi cấp chỉ huy Hải Quân mang tính chất rủi ro cao, vì ảnh hưởng đến sự liên tục và kinh nghiệm.
HẬU QUẢ KINH TẾ
Giá dầu và khí đốt đã tăng vọt kể từ khi cuộc xung đột nổ ra vào cuối tháng 2 năm 2026, do những gián đoạn tại Eo biển Hormuz—nơi trung chuyển 20% nguồn cung dầu mỏ toàn cầu. Giá dầu thô Brent đã vượt mốc 110–120 USD/thùng, trong khi giá xăng tại Mỹ đã vượt mức 4 USD/gallon, đánh dấu mức tăng từ 30% đến hơn 38% tại nhiều khu vực. Giá dầu diesel đã tăng mạnh hơn, trên 49% theo một số báo cáo, lên tới mức xấp xỉ 5.62 USD mỗi gallon. Cuộc khủng hoảng đã gây ra một trong những sự gián đoạn nguồn cung dầu mỏ lớn nhất trong lịch sử, kéo theo những đợt tăng giá mạnh tại các thị trường mới nổi—bao gồm mức tăng gần 50% tại Nigeria và những đợt tăng đáng kể tại Philippines.
Việc đóng cửa thực sự hoặc hạn chế nghiêm ngặt tuyến đường thủy trọng yếu eo biển Hormuz đã loại bỏ khỏi thị trường khoảng 500 triệu thùng dầu nguồn cung, tương đương mức sụt giảm nguồn cung xấp xỉ 10 triệu thùng mỗi ngày.
Giá xăng dầu leo thang làm gia tăng chi phí cho người tiêu dùng, ảnh hưởng trực tiếp đến các khoản chi phí trong lĩnh vực vận tải, sản xuất và nông nghiệp. Điều này châm ngòi cho lạm phát toàn cầu. Chi phí năng lượng tăng cao khiến hoạt động vận chuyển bằng động cơ diesel trở nên đắt đỏ hơn, đẩy giá phân bón phục vụ sản xuất lương thực lên cao, đồng thời làm tăng chi phí sản xuất đối với các mặt hàng được đóng gói bằng nhựa.
Các ước tính cho thấy cứ mỗi 10 USD tăng thêm trong giá dầu thô mỗi thùng sẽ làm lạm phát tăng 0.2%. Khi các gia đình chi tiêu nhiều hơn cho xăng dầu và sưởi ấm, họ sẽ giảm khoản chi tiêu trong các lĩnh vực khác, làm chậm đà tăng trưởng kinh tế. Nhiên liệu chiếm từ 50% đến 60% chi phí vận chuyển. Sự tăng vọt về giá xăng dầu khiến việc vận chuyển trở nên đắt đỏ hơn và làm tăng giá thành của các sản phẩm khác như thực phẩm.
Việc giá dầu duy trì ở mức cao có thể dẫn đến sự sụt giảm lợi nhuận doanh nghiệp và đẩy nền kinh tế vào suy thoái. Lạm phát do giá dầu tăng cao gây ra có thể khiến các ngân hàng trung ương—chẳng hạn như Cục Dự Trữ Liên Bang—nâng lãi suất để hạn chế lạm phát, do đó làm tăng trưởng kinh tế chậm lại.
Theo Tổ Chức Thương Mại Thế Giới (World Trade Organization - WTO), nếu giá xăng dầu vẫn duy trì ở mức cao trong phần còn lại của năm nay, mức tăng trưởng GDP toàn cầu dự báo cho năm 2026 có thể giảm 0.3%.
Một số khu vực trên thế giới sẽ chịu tác động kinh tế nặng nề hơn nếu chiến tranh kéo dài. WTO ước tính rằng Châu Âu – một khu vực nhập khẩu năng lượng quy mô lớn – có thể sẽ chứng kiến mức tăng trưởng tổng sản phẩm nội địa (gross domestic product – GDP) suy giảm thêm ít nhất 1% so với dự báo trước đó. Vào đầu tuần này, một chuyên gia kinh tế của Goldman Sachs đã dự báo rằng nếu cuộc chiến tiếp diễn đến hết tháng 4, GDP của Kuwait và Qatar có thể sụt giảm tới 14% trong năm nay. Trong khi đó, GDP của Ả Rập Xê Út và Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất (United Arab Emirates - UAE) có thể giảm lần lượt khoảng 3% và 5%. Những dự báo này được đưa ra trước khi xảy ra cuộc tấn công của Iran vào một cơ sở khí đốt trọng yếu tại Qatar trong tuần này – sự kiện mà theo lời Bộ Trưởng Năng Lượng Qatar chia sẻ với Reuters, đã làm tê liệt khoảng 17% năng lực xuất khẩu khí tự nhiên hóa lỏng của quốc gia này.
HOA KỲ BỊ CÔ LẬP TRÊN CHÍNH TRƯỜNG QUỐC TẾ
Cuộc chiến giữa Hoa Kỳ và Iran vào năm 2026 làm rạn nứt các liên minh NATO và đã khiến Hoa Kỳ rơi vào thế cô lập. Việc Hoa Kỳ đơn phương phát động các cuộc tấn công mà không tham khảo đồng minh đã khiến các đối tác như Anh và Pháp tỏ ra ngần ngại trong việc ủng hộ cuộc xung đột này. Cách tiếp cận đơn phương đã làm trầm trọng thêm những rạn nứt xuyên Đại Tây Dương, dẫn đến sự sụt giảm uy tín của Hoa Kỳ trên chính trường quốc tế.
Các quốc gia châu Âu đã phải đối mặt với áp lực trong nước nhằm tránh can dự. Mặc dù Trump kêu gọi cộng tác, nhưng không một nước Âu Châu nào ủng hộ Hoa Kỳ trong việc khai thông và bảo đảm an ninh tại eo biển Hormuz. Hoa Kỳ thất bại trong việc bảo vệ các cơ sở hạ tầng trọng yếu tại những nước Á Rập đồng minh trong khu vực trước đòn trả đũa của Iran khiến uy tín của Hoa Kỳ bị tổn hại.
Cuộc xung đột đã khiến Hoa Kỳ rơi vào một vị thế chiến lược yếu kém, khi cuộc chiến không thể thay đổi hành động của Iran, đồng thời làm tổn hại mối quan hệ của Hoa Kỳ với các đối tác truyền thống.
Dựa trên các báo cáo trong tháng 4 năm 2026 sau lệnh ngừng bắn, Hoa Kỳ đã đạt được các mục tiêu quân sự chiến thuật—tiêu diệt hơn 90% hải quân Iran và gây thiệt hại nặng nề cho cơ sở hạ tầng—nhưng lại thất bại phần lớn trong các mục tiêu chiến lược như thay đổi chế độ hay xóa bỏ chương trình hạt nhân/tên lửa. Mặc dù được một số quan chức gọi là một "chiến thắng", đa số người dân Mỹ lại cho rằng các mục tiêu này vẫn chưa đạt được.
Hoa Kỳ đã thành công làm suy yếu nghiêm trọng hải quân, các hệ thống phòng không và các cơ sở sản xuất tên lửa của Iran. Mặc dù lực lượng hải quân chính quy đã bị tê liệt, Iran vẫn chứng minh được rằng họ có thể phong tỏa eo biển Hormuz huyết mạch thông qua các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái.
Iran duy trì một mạng lưới bao gồm các nhóm vũ trang và các lực lượng đại diện chính trị trong khu vực. Mạng lưới này chủ yếu được tổ chức dưới sự chỉ huy của Vệ Binh Cách Mạng Hồi Giáo (IRGC) nhằm mở rộng tầm ảnh hưởng, răn đe các đối thủ. Trục Kháng chiến này trải dài khắp khu vực Trung Đông—bao gồm Hezbollah (Lebanon), lực lượng Houthi (Yemen), nhiều nhóm dân quân Hồi giáo Shiite tại Iraq, cùng các nhóm khác tại Syria. Bất chấp các cuộc không kích quy mô lớn, năng lực hoạt động của Iran thông qua các mạng lưới ủy nhiệm tại Lebanon và Iraq vẫn chưa bị loại bỏ.
Những mục tiêu chính của Hoa Kỳ trong chiến tranh tại Iran như tháo dỡ năng lực hạt nhân của Iran đã không đạt được. Một số nhà phân tích cảnh báo về nguy cơ xuất hiện một chính quyền cứng rắn và thách thức hơn. Mục tiêu thay đổi chế độ tại Tehran đã không thành hiện thực.
TRUMP LÀM NÔ LỆ CHO DO THÁI?
Cựu Ngoại trưởng Hoa Kỳ John Kerry tiết lộ rằng các tổng thống tiền nhiệm—Bush, Obama và Biden—đã bác bỏ các đề xuất của Thủ Tướng Israel Netanyahu về việc phát động chiến tranh chống lại Iran, bởi họ chưa "tận dụng hết mọi biện pháp trong tiến trình hòa bình". Ông Kerry khẳng định mình đã có mặt trong những cuộc đối thoại này, khi các nhà lãnh đạo nói trên từ chối những kế hoạch đó.
Ông Kerry cho rằng chính quyền kế nhiệm hiện nay là chính quyền của ông Donald Trump đã chấp thuận kế hoạch đó của Netanyahu. Trump là một người ủng hộ Do Thái mạnh mẽ. Ông là người đã di chuyển Tòa Đại Sứ Hoa Kỳ từ Tel Aviv về Jerusalem, đã ủng hộ việc Do Thái sát nhập Golan Heights chiếm được của Syria vào Do Thái và được Do Thái đổi tên thành Trump Heights. Ông là một trong những vị dân cử được tổ chức vận động hàng lang Do Thái AIPAC (American – Israeli Public Affairs Committee) đóng góp tài chánh nhiều nhất. Riêng trong mùa tranh cử 2023-2024, Trump đã nhận được 1 tỷ USD của AIPAC.
Bình Luận Gia Chính Trị Tucker Carlson, trước đây từng cộng tác với Fox News, đã chỉ trích việc Trump can dự vào cuộc chiến chống lại Iran—điều mà ông gọi là "sai lầm lớn nhất" của bất kỳ tổng thống nào trong suốt cuộc đời ông. Carlson đã gọi Donald Trump là một "nô lệ" của Benjamin Netanyahu trong một cuộc phỏng vấn với BBC vào tháng 4 năm 2026. Carlson nói thêm rằng Trump "không được tự do" và thiếu quyền kiểm soát đối với các quyết định liên quan đến chính sách Trung Đông.
Sau những sự kiện này, Carlson bày tỏ sự hối tiếc sâu sắc và cảm giác "dằn vặt" về vai trò của mình trong việc giúp Trump đắc cử, đồng thời khẳng định rằng ông cảm thấy mình đã "làm cho mọi người hiểu lầm".
Trong trường hợp gây chiến tranh với Iran, Trump rõ ràng đã không hành động vì quyền lợi của người dân Hoa Kỳ, mà phục vụ tham vọng làm bá chủ Trung Đông của Do Thái. Trump từng tuyên bố theo đuổi chính sách “America First” và sẽ không ủng hộ bất cứ cuộc chiến tranh nào. Ông đã thất hứa. Trên bình diện quốc tế, Trump xem ra đi ngược giòng. Chủ đích của Trump rõ rệt là “Israel First.”
Nhiều nguồn tin, trong đó có báo Washington Post, cho biết Susie Wiles—người được bổ nhiệm làm Chánh văn phòng Nhà Trắng dưới thời chính quyền Trump vào năm 2025—đã từng làm cố vấn cho chiến dịch tái tranh cử của Benjamin Netanyahu tại Israel vào đầu năm 2020. Điều này cho thấy mối quan hệ mật thiết giữa ông Trump và ông Netanyahu, mang tính cách xung đột lợi ích giữa hai nhân vật này.
KÊU GỌI CHẤM DỨT VIỆN TRỢ QUÂN SỰ VÀ CÔ LẬP DO THÁI.
Thượng Nghị Sĩ Bernie Sanders, Đại Sứ Rahm Emanuel và một số nhân vật dân cử khác gần đây đã kêu gọi chấm dứt hoặc áp đặt các điều kiện nghiêm ngặt đối với viện trợ quân sự của Hoa Kỳ dành cho Israel, phản ánh một sự thay đổi đáng kể trong chính sách của Đảng Dân Chủ. Những lời kêu gọi này xuất phát từ những lo ngại về cuộc khủng hoảng nhân đạo tại Gaza và Lebanon cũng như các cáo buộc vi phạm luật pháp quốc tế. Ngoài ra, 40 thượng nghị sĩ thuộc Đảng Dân Chủ gần đây đã bỏ phiếu nhằm ngăn chặn một số thương vụ bán vũ khí cho Do Thái.
Dân Biểu Hoa Kỳ Thomas Massie (Cộng Hòa, Kentucky) đã đăng tải một tuyên bố trên tài khoản X chính thức của mình nhằm đề cập đến tình hình tại Gaza. Trong bài đăng, ông phát biểu: “Không điều gì có thể biện minh cho số lượng thương vong của thường dân (hàng chục nghìn phụ nữ và trẻ em) do Israel gây ra tại Gaza trong hai năm qua.”
Ông Massie cũng kêu gọi thay đổi chính sách, khẳng định rằng Hoa Kỳ nên chấm dứt mọi khoản viện trợ quân sự dành cho Israel. Những phát biểu của ông đã thu hút sự chú ý trên mạng xã hội, góp phần làm nóng thêm các cuộc tranh luận đang diễn ra tại Hoa Kỳ về chính sách đối ngoại cũng như các vấn đề nhân đạo.
Do Thái là một trong những quốc gia nhận được viện trợ quân sự nhiều nhất của Hoa Kỳ. Theo Bản Ghi nhớ (MOU) hiện hành cho giai đoạn 2019–2028, Hoa Kỳ cung cấp 38 tỷ USD viện trợ quân sự, bao gồm 3.3 tỷ USD mỗi năm cho Tài Trợ Quân Sự Nước Ngoài và 500 triệu USD cho phòng thủ tên lửa.
Quốc Hội Hoa Kỳ đã thông qua khoản ngân sách khẩn cấp dành cho các hệ thống phòng thủ, như hệ thống "Iron Beam". Tính đến tháng 5 năm 2025, hơn 90,000 tấn trang thiết bị đã được chuyển giao. Mặc dù một số loại võ khí—như các quả bom nặng 2,000 pound—đã phải tạm dừng chuyển giao trong một thời gian ngắn, chính quyền Trump sau đó đã nối lại các đợt vận chuyển này vào năm 2025.
Một số quốc gia, chủ yếu tại châu Âu, đã tuyên bố sẽ tuân thủ các nghĩa vụ pháp lý đối với Tòa Án Hình Sự Quốc Tế (ICC) để bắt giữ Thủ Tướng Israel Benjamin Netanyahu nếu ông đến thăm. Cả năm quốc gia Bắc Âu (Đan Mạch, Phần Lan, Iceland, Na Uy, Thụy Điển) đều đã đưa ra những lập trường mạnh mẽ và thống nhất, bao gồm việc đe dọa bắt giữ Thủ Tướng Netanyahu dựa trên các lệnh bắt giữ của ICC, cũng như hạn chế nghiêm ngặt các hoạt động ngoại giao.
Bỉ, Ireland, Nam Phi, Tây Ban Nha và Thụy Sĩ đã bày tỏ sự ủng hộ đối với lệnh bắt giữ này, trong đó một số nước cho biết họ sẽ tuân thủ luật pháp quốc tế. Mặc dù trước đó Hungary từng tuyên bố rằng lệnh bắt giữ sẽ "không có hiệu lực", ban lãnh đạo sắp tới (Péter Magyar) đã bày tỏ ý định tuân thủ ICC.
Một số quốc gia đã cắt đứt hoặc hạ thấp quan hệ ngoại giao với Do Thái, chủ yếu nhằm phản ứng trước các hành động quân sự tại Gaza bắt đầu từ tháng 10 năm 2023. Bolivia, Belize, Colombia và Nicaragua đã chính thức cắt đứt quan hệ. Các quốc gia khác đã triệu hồi đại sứ hoặc đình chỉ quan hệ, bao gồm Chile, Honduras, Jordan, Thổ Nhĩ Kỳ, Bahrain, Nam Phi và Chad.
Những biện pháp này làm nổi bật một làn sóng phản ứng ngoại giao mạnh mẽ trên khắp khu vực Mỹ Latinh, Châu Phi và Trung Đông, với việc nhiều chính phủ viện dẫn các hành vi vi phạm luật pháp quốc tế "không thể chấp nhận được" tại Gaza.
Về phần Âu châu, Tây Ban Nha đã thực hiện biện pháp cứng rắn nhất khi rút vĩnh viễn đại sứ của mình tại Israel. Ireland và Slovenia cũng đã cùng Tây Ban Nha đi đầu trong các nỗ lực đình chỉ Hiệp định Liên kết EU-Israel do cuộc khủng hoảng nhân đạo tại Gaza, bên cạnh những chỉ trích mạnh mẽ từ Bỉ.
Ngoài ra, Na Uy và Thụy Điển đã hạ thấp đáng kể hoặc làm căng thẳng quan hệ với Israel—bao gồm cả việc kêu gọi cô lập nước này—nhằm phản ứng trước các cuộc chiến tại Gaza và Iran.
Mặc dù hầu hết các quốc gia châu Á vẫn duy trì quan hệ ngoại giao chính thức với Israel, một số nước đã thực hiện những hành động nhằm hạ cấp quan hệ, hạn chế nghiêm ngặt việc đi lại, hoặc lên án mạnh mẽ các hành động của Israel, do các cuộc chiến đang diễn ra tại Gaza và tình hình căng thẳng leo thang với Iran—theo các báo cáo trong giai đoạn 2024–2026. Những nước Á châu này bao gồm Trung Quốc, Nam Dương, Mã Lai, Brunei, và Maldives.
Trump ôm chân Netanyahu rõ ràng không phải là một chính sách ngoại giao khôn khéo. Mary Trump, cháu ruột của Donald Trump, phát biểu nói về chiến tranh Iran nguyên văn như sau.
"Đây là một cơn ác mộng do chính nước Mỹ tự tạo ra. Đây là hệ quả khi bạn trao quyền lãnh đạo cho những kẻ bất tài, tham lam, thối nát và — thẳng thắn mà nói — là ngu ngốc như Donald Trump; những kẻ chưa bao giờ rút ra được bài học từ lịch sử, bởi lẽ chính họ chưa bao giờ chịu học hỏi về lịch sử."
Nguyễn Quốc Khải
THAM KHẢO
* Eric Schmitt and Jonathan Swan, “The Pentagon’s rush to rearm its Mideast forces makes it less ready to confront potential adversaries like Russia and China, administration and congressional officials say.” New York Times, April 23, 2026.
* CRF, “The Iran War’s Global Economic Impact.” March 20, 2026.
* Roger Pielke Jr, “The Economic Costs of the Iran War.” AEI, April 2, 2026.
* Matt Spetalnick and David Brunnstrom, “The Iran war has revealed Trump's pressure point: the economy.” April 18, 2026.
* Jeff Cox, “Here are all the ways the Iran war has affected the U.S. economy so far.” CNBC, April 15, 2026.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình