World Cup Và Cô Gái Mơ Thành Cầu Thủ

 

Ký ức tuổi thơ còn khắc mãi trong tâm trí tôi là những buổi sáng, chiều, tối, tụ tập cùng đám nhỏ trong xóm, chia phe đá banh. Vào những năm 90, nhà đứa nào cũng nghèo. Dép còn rách, thì làm gì có đôi giày đá banh. Đá chân không! Trên những cánh đồng, trên đường, hoặc trong bất kỳ khoảng đất trống nào.

Trong vô số những trận đá banh đó, tôi là đứa con gái duy nhất trên sân banh. Chưa bao giờ có sự xuất hiện của đứa con gái thứ hai ở những sân banh mà tôi đã đá.

 

Hơn 30 năm sau, tình yêu của tôi dành cho môn túc cầu vẫn chứa chan, da diết. Tôi ráng sắp xếp thời gian để xem các giải túc cầu lớn, như Euro Cup, Copa America, Champions League, World Cup... Lúc đó, tôi ở Sài Gòn. Các trận đấu túc cầu được chiếu trên tivi, xem miễn phí. Nhà ai không có tivi thì qua hàng xóm coi, hoặc tới quán cafe coi cho đỡ ghiền.

 

Tôi từng ‘ước gì’ được xem trực tiếp một vài trận đấu của giải vô địch túc cầu thế giới World Cup cho ‘mãn nhãn’. Nhưng, với một FIFA đã và đang luôn đặt lợi nhuận và quyền lợi lên trên sự yêu mến bình dị của những người hâm mộ, thì cơ hội xem trực tiếp World Cup của tôi ngày càng xa vời.

 

 

Giải vô địch túc cầu thế giới FIFA World Cup từng được ca ngợi là danh giá bậc nhất của thể thao toàn cầu: một giải đấu của niềm tự hào dân tộc, với sự tham dự của các ngôi sao túc cầu, bất chấp rào cản về chính trị và văn hóa. Tuy nhiên, trong hai thập kỷ qua, hình ảnh ấy đã dần phai nhạt. Sự thương mại hóa của World Cup ngày càng sâu rộng, những cáo buộc tham nhũng của các viên chức cấp cao FIFA, giá vé xem trực tiếp các trận đấu ngày càng cao, đã góp phần biến FIFA World Cup thành xa xỉ. Thay là một lễ hội thể thao dành cho tất cả các ‘tín đồ’ của quả bóng tròn, sự thay đổi đã tạo ra làn sóng phẫn nộ đi kèm với những lời kêu gọi tẩy chay World Cup.

 

 

Trọng tâm của những chỉ trích nhắm vào FIFA là các cáo buộc tham nhũng, bao gồm hối lộ, thao túng phiếu bầu, và sự thiếu minh bạch trong việc trao quyền đăng cai các kỳ World Cup. Các cuộc điều tra độc lập đã nêu ra sự quản trị yếu kém mang tính hệ thống của FIFA. Các phân tích của các chuyên gia đã cho thấy mô hình quản trị của FIFA là cực kỳ tập quyền, với cơ chế giải trình trách nhiệm lỏng lẻo, và tạo ra vô số kẽ hở cho các quan chức trục lợi từ những quyết định liên quan đến các giải đấu trị giá hàng tỷ Mỹ kim.

 

Việc trao quyền đăng cai World Cup 2018 cho Nga và World Cup 2022 cho Qatar là minh chứng cho các cáo buộc tham nhũng. Những nghi ngờ này càng trở nên xác thực hơn, khi các nhà chức trách Thụy Sĩ đã bắt giữ một số quan chức FIFA cấp cao tại Zurich theo yêu cầu của Bộ Tư pháp Hoa Kỳ vào năm 2015. Cuộc điều tra của Bộ Tư pháp Hoa Kỳ đã cáo buộc các lãnh đạo và quan chức tiếp thị của FIFA về các hành vi tống tiền, gian lận viễn thông, và rửa tiền, liên quan đến khoản hối lộ trị giá hơn 150 triệu Mỹ kim liên quan đến bản quyền truyền thông và các thỏa thuận tổ chức giải đấu.

 

Trong số những nhân vật cộm cán nhất bị cáo buộc là cựu Chủ tịch CONCACAF, Jeffrey Webb, và cựu thành viên Ban chấp hành FIFA , ack Warner. Sau vụ bê bối này, Chủ tịch FIFA tại nhiệm lâu năm, Sepp Blatter, đã từ chức trước sức ép ngày càng gia tăng, trong khi Chủ tịch UEFA Michel Platini bị đình chỉ công tác do vi phạm liên quan đến các khoản thanh toán gây tranh cãi. Tổng hợp lại những sự kiện này cho thấy tham nhũng trong FIFA không phải là những hành vi sai trái đơn lẻ của một vài cá nhân, mà là một vấn đề mang tính hệ thống, bắt nguồn từ chính cơ cấu quản trị của tổ chức này cũng như quyền kiểm soát đối với các quyết định trị giá hàng tỷ Mỹ kim của World Cup.

 

Ngay cả sau khi FIFA đã đưa ra những cam kết về cải cách quản trị, các nhóm giám sát và tổ chức xã hội dân sự vẫn khẳng định FIFA đã không cam kết thực thi trách nhiệm giải trình. Minh chứng là các quy trình đấu thầu đăng cai World Cup gần đây vẫn bị chỉ trích là thiếu minh bạch. Sự mất lòng tin dai dẳng này chính là nền tảng châm ngòi cho làn sóng bất mãn ngày càng dâng cao trong cộng đồng người hâm mộ.

 

 

World Cup 2026 được quảng bá là kỳ World Cup "bao trùm" nhất trong lịch sử nhờ việc mở rộng quy mô lên 48 đội tham dự và thể thức đồng đăng cai tại ba quốc gia: Hoa Kỳ, Canada, và Mexico. Một trong những vấn đề gây tranh cãi nhất xoay quanh World Cup 2026 chính là giá vé. Các cuộc thảo luận và báo cáo ban đầu cho thấy FIFA đang thử nghiệm các mô hình định giá linh hoạt, phân chia vé cao cấp, và mở rộng các gói dịch vụ tiếp đón đặc biệt (hospitality packages). Chỗ ngồi hạng nhất, trải nghiệm VIP, và các khu vực tiếp khách độc quyền hiện chiếm phần lớn cơ sở hạ tầng sân vận động và mô hình doanh thu. Điều này củng cố nhận định rằng World Cup ngày càng dành cho những khán giả giàu có và các nhà tài trợ doanh nghiệp, thay vì dành cho những người hâm mộ bình dân tại các nước nhà hoặc từ các quốc gia khác.

 

Quy mô địa lý rộng lớn của World Cup 2026 cũng góp phần làm gia tăng chi phí. Việc các trận đấu được trải rộng khắp khu vực Bắc Mỹ đồng nghĩa với việc những người hâm mộ muốn theo chân đội tuyển quốc gia của mình có thể sẽ phải mua vé máy bay, chi phí đi lại, và chi phí ăn ở tại nhiều thành phố khác nhau. Các dự báo sơ bộ về giá vé xem mỗi trận đấu, giá khách sạn cao tại các thành phố lớn, như New York, Los Angeles và Miami, cho thấy ngay cả việc tham dự ở mức cơ bản nhất cũng có thể tốn hàng nghìn Mỹ kim.

 

Ngay cả những cư dân đang sinh sống tại Hoa Kỳ, Canada và Mexico cũng phải đối mặt với chi phí đắt đỏ để có thể trực tiếp trải nghiệm World Cup. Trong một cuộc phỏng vấn qua điện thoại với The New York Post, Tổng thống Hoa Kỳ, Donald J. Trump, đã được cho biết rằng người hâm mộ túc cầu Mỹ đang phải trả mức giá lên tới bốn con số ngay cả cho những ghế ngồi rẻ nhất tại một trận đấu sắp tới. Trump nói ông “không hề hay biết về con số đó,” và “Chắc chắn tôi rất muốn có mặt, nhưng thú thật là tôi cũng sẽ không bỏ tiền ra để mua vé với mức giá đó đâu.”

 

Chính vì thế, mô hình mở rộng World Cup 2026 này đã tạo ra một nghịch lý: trong khi số lượng đội tuyển tham dự và trận đấu tăng, thì các rào cản kinh tế đối của người hâm mộ lại cũng gia tăng theo. Các nhóm cổ động viên đã bày tỏ sự lo ngại trên mạng xã hội rằng giải đấu này đang trở nên nằm ngoài tầm với của những người hâm mộ bình thường. Huyền thoại túc cầu người anh, Ian Wright, chia sẻ về World Cup 2026: “Vé xem, chi phí đi lại, mọi thứ đều đắt cắt cổ. Túc cầu giờ chỉ còn là cuộc chơi dành cho giới nhà giàu. Thật là một điều đáng phẫn nộ. Nếu tôi là cậu bé Ian Wright tám tuổi, sống vào thời World Cup 1970 khi giải đấu được phát sóng miễn phí và tôi đã được xem trọn vẹn mọi vòng đấu—thì nếu là cậu bé Ian Wright ngày ấy, tôi thực sự chẳng biết mình sẽ tìm đâu ra túc cầu để mà xem nữa.”

 

Cho nên, World Cup 2026 cũng đã vấp phải những lời kêu gọi tẩy chay và biểu tình. Những bất bình này không chỉ do giá vé cao vót, mà còn từ sự hoài nghi đối với hệ thống quản trị, các ưu tiên thương mại của FIFA, đặc biệt là sự xa rời giữa FIFA và những người hâm mộ bình thường. Nhiều người hâm mộ lo ngại rằng FIFA đã biến giải đấu này thành một công cụ để tối đa hóa việc khai thác doanh thu, thay vì ưu tiên khả năng tiếp cận của người hâm mộ.

 

 

Vấn đề cốt lõi của FIFA không đơn thuần là tham nhũng, nhưng là vị thế độc quyền của FIFA trong việc quản trị túc cầu toàn cầu. Là cơ quan tổ chức duy nhất của World Cup, FIFA nắm toàn quyền kiểm soát doanh thu trị giá hàng tỷ Mỹ kim, mà hầu như không chịu sự giám sát độc lập nào. Quyền lực độc quyền này cho phép FIFA thu về lợi ích khổng lồ từ các quốc gia đăng cai và các nhà tài trợ, đồng thời duy trì quyền tự chủ trong các quyết định.

 

Sự tập trung quyền lực lâu dài đã khiến việc cải cách trở nên rất khó khăn. Dù phải đối mặt với nhiều cáo buộc pháp lý nghiêm trọng, nhưng sức hút toàn cầu của World Cup đã không tạo đủ áp lực cho những cải cách đáng kể.

 

Mặc dù giải túc cầu thế giới World Cup vẫn luôn là một trong những sự kiện thể thao được yêu mến và mong đợi nhất trên thế giới, nhưng FIFA lại liên tục cho thấy họ đang ưu tiên lợi nhuận, quyền lực, và danh vọng hơn là mang túc cầu đến gần hơn với người hâm mộ. Đối với nhiều người hâm mộ, đặc biệt là tại các quốc gia kém phát triển, World Cup không còn mang lại cảm giác của một lễ hội toàn cầu, mà thay vào đó là một sự kiện ngày càng mang tính độc quyền, được định hình bởi những người giàu có.

 

Đối với tôi và những người hâm mộ thực thụ của quả bóng tròn thì sự thay đổi kỳ quái này thật đáng phẫn nộ!

 

Xu hướng này sẽ tiếp tục? Hay sẽ được xóa bỏ?

 

Câu trả lời phụ thuộc vào việc liệu các quan chức cấp cao FIFA có chấp nhận thay đổi, xóa bỏ tham vọng thương mại và lợi ích tài chính, với tinh thần dân chủ vốn có của túc cầu hay không?

 

Cung Fa