Với cách biệt chỉ một phiếu, Todd Blanche trở thành bộ trưởng DOJ thứ 88 của Hoa Kỳ, một trong những vị trí quyền lực nhất của chính phủ. (Minh họa: Việt Báo)
Trong phần lớn giai đoạn hậu “Watergate”, từ thời William Barr, Janet Wood Reno dưới thời Bush "cha", đến John Ashcroft, Alberto Gonzales, Eric Holder, Loretta Lynch và Merrick Garland), các ứng viên cho chức bộ trưởng Tư Pháp (DOJ) đều được phê chuẩn với cách biệt lớn từ hai chữ số trở lên, hoặc thậm chí áp đảo, bất chấp những tranh cãi xoay quanh họ. Ngay cả Ashcroft và Gonzales, những ứng viên gây nhiều tranh cãi, cũng được thông qua với cách biệt lần lượt là 16 và 24 phiếu.
Theo tài liệu của DOJ ghi lại, ông Jeff Sessions là người đầu tiên phá vỡ tiền lệ này vào năm 2017 với cách biệt chỉ 5 phiếu, trong cuộc bỏ phiếu phê chuẩn bộ trưởng DOJ sít sao nhất trong nhiều thập niên. Nhưng con số từng là kỷ lục đó đã bị phá vỡ lúc 4 giờ sáng Thứ Bảy, 8/8. Với cách biệt chỉ một phiếu, Todd Blanche trở thành bộ trưởng DOJ thứ 88 của Hoa Kỳ, một trong những vị trí quyền lực nhất trong chính phủ.
Lá Phiếu Sinh Tử
Vị trí của Blanche phụ thuộc vào sự cân nhắc của một cá nhân cụ thể. Và nó không còn có gì ngạc nhiên nữa, dưới thủ thuật bầu nội các của chính quyền Donald Trump. Nếu Cộng Hòa của Thượng Viện có thể chuẩn thuận một người dành cả cuộc đời để bài trừ vaccine, từng thú nhận “hút heroin trên bồn cầu thì chẳng có vấn đề gì” trở thành bộ trưởng Bộ Y Tế, hoặc một người chưa từng chỉ huy một trận đánh nào, huân chương danh giá nhất để bước vào chính trường là xướng ngôn viên của Fox News, để trở thành bộ trưởng Bộ Quốc Phòng, thì cựu luật sư của Trump trở thành bộ trưởng DOJ hoàn toàn không đáng để bất ngờ.
Điều ghi nhận ở đây là ý nghĩa biểu tượng của việc bổ nhiệm Todd Blanche vào vị trí lãnh đạo cao nhất của nhánh tư pháp. Nó thể hiện điều mà Hiến Pháp gọi là "tư vấn và chấp thuận" của Thượng Viện. Điều đó còn có ý nghĩa nữa không?
Theo lịch sử, để thực hiện vai trò này, các TNS buộc phải dựa vào những lời cam kết (có thể mơ hồ) và những sự so sánh (có thể khiên cưỡng) với hiệu suất làm việc của người tiền nhiệm ở các vị trí đó. Nhưng trường hợp này thì khác. Khi cân nhắc liệu Blanche có nên trở thành người đứng đầu cơ quan thực thi pháp luật quốc gia hay không, các TNS Cộng Hòa biết rõ họ đang cần điều gì cho cá nhân. Hay nói cách khác, là họ bỏ phiếu cho “sự chấp thuận đáng xấu hổ đối với việc bổ nhiệm Todd Blanche làm bộ trưởng DOJ” – theo nhận định của nhà bình luận từng được đề cử giải Pulitzer, Ruth Marcus.
Sự ủng hộ của TNS Bill Cassidy đã mang lại cho Blanche lá phiếu thứ 50, tỷ lệ sít sao nhất đối với một ứng cử viên bộ trưởng DOJ kể từ năm 1975, thời điểm Thượng Viện bắt đầu thực hiện quy trình bỏ phiếu ghi danh đối với các đề cử nhân sự nội các. Chừng đó là đủ để Blanche có được vị trí mà ông hằng mong muốn, đồng thời giúp Donald Trump bổ nhiệm được người đứng đầu DOJ mà ông đã tìm kiếm bấy lâu: một người có tiền lệ luôn tuân thủ mọi chỉ đạo của mình, dù nó vi hiến và vô pháp.
Mong Manh Giả Định
Như vài nhân vật nội các khác trong chính quyền hiện tại, quan lộ của Todd Blanche gắn liền với cái tên Donald Trump. Blanche giữ vai trò quyền bộ trưởng DOJ sau khi Trump sa thải Bộ Trưởng Pam Bondi vào tháng 4. Hiệu quả hoạt động của DOJ trong giai đoạn này đã thực sự là một thảm họa. DOJ do Blanche đứng đầu, đã công khai từ bỏ sự độc lập vốn có để chiều theo ý muốn kiện tụng của một tổng thống đầy lòng thù hận, theo đuổi các vụ truy tố thiếu cơ sở pháp lý nhắm vào các đối thủ chính trị của ông ta, đồng thời thanh lọc bộ máy nhân sự liên bang bằng cách loại bỏ những người bị coi là kẻ thù của chính quyền. Hàng loạt luật sư, công tố viên liên quan đến tòa di trú đã bị sa thải không báo trước.
Bên cạnh đó, việc xử lý các hồ sơ liên quan đến tội phạm buôn bán tình dục Jeffrey Epstein cùng sự ưu ái dành cho đồng phạm Ghislaine Maxwell là minh chứng rõ ràng nhất cho “thân chủ” của nhánh tư pháp. Blanche từng tuyên bố “sẽ không mở lại hồ sơ Epstein.”
Cái tát mạnh nhất vào sự hiến định và nền tảng luật pháp mạnh mẽ của nước Mỹ là một thỏa thuận của DOJ để giải quyết vụ Trump kiện chống lại Sở Thuế Vụ (IRS) – cơ quan trong thời điểm Trump làm tổng thống. Trong đó có đề nghị một quỹ trị giá $1.8 tỷ để bồi thường cho những người tự cho rằng chính phủ liên bang đã "vũ khí hóa" quyền lực chống lại họ và chi trả cho cả những người liên quan đến vụ bạo loạn Capitol Jan 6.
Những tưởng điều này là giọt nước tràn ly, nhưng không! Có lẽ dưới chính quyền của Trump, không thể có giọt nước cuối cùng.
Cộng Hòa Thượng Viện vẫn chưa cho đó là hồi chuông lâm nguy cho nền Tư Pháp Hoa Kỳ. Chỉ hai trong số 53 TNS đảng Cộng Hòa, thành viên trong Ủy ban Tư pháp Thượng viện, John Cornyn và Thom Tillis – là hai người sắp rời Quốc Hội và do đó không còn gì để mất về mặt chính trị – đã giữ lại đề cử và đòi cam kết bằng văn bản rằng quỹ đen đó sẽ bị hủy bỏ trước khi họ cho Trump hai lá phiếu bộ trưởng DOJ.
Phải cần đến những kẻ sắp nghỉ hưu, không còn bị đe dọa bởi bất kỳ cuộc bầu cử sơ bộ nào mà Trump có thể dựng lên chống lại họ, mới chỉ CÓ THỂ TẠM DỪNG một đề cử quan trọng như vậy. Thế nhưng cuối cùng, những TNS như Cornyn và Tillis, thừa sự tinh xảo hàng thập niên trong chính trường để hiểu một văn bản cam kết của Todd Blanche (không thể thiếu sự đồng ý của Trump) sẽ không có giá trị gì, vẫn chấp nhận.
Họ chỉ yêu cầu Blanche xác nhận bằng văn bản điều mà ông đã cam kết bằng lời nói: đã hủy bỏ quỹ đen. Cái cam kết về một việc hệ trọng, mang tính án lệ cho một quốc gia, cuối cùng lại nhẹ hơn cả một tờ giấy kết hôn cần có chữ ký xác nhận của bên thứ ba.
Quỹ đen có thể được khôi phục bất cứ lúc nào. Chẳng có gì ngăn cản DOJ giải ngân cho đồng minh của Trump ngay cả khi không có quỹ đó. Cách giải quyết vấn đề thỏa thuận miễn trừ liên quan đến IRS, một đặc ân bất hợp pháp dành cho Trump, điều mà một người nộp thuế bình thường sẽ không bao giờ có được – có thể sống lại bất cứ lúc nào.
Cornyn và Tillis không yêu cầu hủy bỏ thỏa thuận này. Theo phân tích rất rõ của New Yorker, họ chỉ đạt được một tuyên bố không có chữ ký từ DOJ, trong đó nêu rõ rằng quyền miễn trừ chỉ áp dụng cho các bên tham gia vụ kiện của Trump, chứ không bao gồm "các cá nhân có liên quan hoặc có mối liên hệ" như văn bản gốc đã quy định.
TNS Cộng Hòa Bill Cassidy, người trước đó được xem là lá phiếu nặng ký để đánh sập đề cử, tuyên bố ông ta sẽ ủng hộ Blanche sau nhiều tuần được vận động. Trong 30 giây ngắn ngủi và không một lần ngước mặt lên, Cassidy cúi gầm mặt khi đọc tuyên bố dành một phiếu YES cho Trump. Đúng vậy. Chính xác là cho Donald Trump!
Khi đã có được sự ủng hộ của Cassidy, thì việc TNS Collins cùng với TNS Murkowski công khai phản đối, người quan sát đã biết trước bàn cờ này được giải quyết thế nào. Con số cuối cùng dừng lại ở 50–49.
Cassidy lập luận trước Thượng Viện: “Sự lựa chọn ở đây không phải là giữa sự hoàn hảo và ông Blanche, mà là giữa ông Blanche với một quyền bộ trưởng Tư Pháp khác – người có thể sẽ không điều hành bộ một cách hiệu quả dưới thời tổng thống Trump, và thậm chí có thể không làm tốt bằng ông Blanche."
“Đây không phải là cuộc trưng cầu dân ý về tổng thống Trump,” Cassidy nói.
Không có gì trong chuyện này đáng ngạc nhiên. Donald Trump muốn một DOJ coi các rắc rối pháp lý cá nhân của ông ta là việc quốc gia đại sự, và coi các đối thủ chính trị của ông là mục tiêu điều tra. Todd Blanche, người từng nhiều năm làm luật sư riêng cho Trump trước khi trở thành thứ trưởng rồi quyền bộ trưởng rồi nay là bộ trưởng DOJ, không phải là một lựa chọn kỳ lạ cho dự án đó. Todd Blanche chính là dự án đó của Trump.
Một dự án nuốt chửng nền tảng tam quyền phân lập lừng lẫy một thời của nước Mỹ.
Kalynh Ngô
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình