Đoạn Đường Chiến-Binh: Tejon Pass
Bản đồ Tejon Pass.
Diamond Bích-Ngọc sưu-tầm & biên soạn
Tejon Pass là một đèo ở cuối phía Tây-Nam của dãy núi Tehachapi liên kết miền Nam tới miền Trung California. Đỉnh đèo gần góc hướng Tây-Bắc của quận Los Angeles, phía Bắc của làng Gorman. Điểm cao nhất đo được 4,144 feet (bộ: đơn vị đo lường của Mỹ) cách vùng tây bắc trung-tâm thành-phố Los Angeles 75 miles (dặm) và 47 miles về phía nam của Balersfield.
Nếu từ quận Cam lái xe đến San Jose bằng freeway 5, chúng ta phải đi ngang khu giải-trí Magic Mountain một đoạn rồi mới tới chân đèo Tejon Pass. Độ dốc của đèo bắt đầu đi lên tính từ phần tiếp cận phía Nam thành-phố Santa Clarita là 1,362 feet, chạy đến điểm cao nhất 4,144 feet (như đã nêu trên) là vùng mang tên Lebec và kết thúc độ dốc tại vùng Grapevine khoảng 1,499 feet. Grapevine lấy từ chữ “Cãnada de las Uvas” (Grapevine Canyon).
Sử-Địa Hoa-Kỳ ghi lại rằng: vào năm 1772, người Âu-Châu đầu tiên đi đến vùng Tejon Ranch là Đại-Úy Don Pedro Fages. Sau đó ông trở thành Thống-Đốc bang California dưới luật-lệ của người Tây-Ban-Nha lúc bấy giờ.
Chữ “Tejon” có nghĩa là con chồn (thú) đào hang sống dưới đất; do một Trung-Úy cũng là người Tây-Ban-Nha; ông Francisco Ruiz đã đặt tên cho cả vùng đất đó là “El Tejon”, sau khi một người lính của ông tìm thấy xác của một loài chồn trong động núi đá khoảng năm 1806.
Khi lái xe leo đèo Tejon, chúng ta sẽ nhìn thấy bảng đề chữ “Fort Tejon”. Vào năm 1854 một trạm lính (đồn-trú) quân-đội Hoa-Kỳ được xây dựng trên triền dốc phía bắc ngọn đồi này, đã có khoảng 225 người lính đóng ở đây; bao gồm 15 tòa nhà trị giá xây dựng hơn nửa triệu đô-la. Đến ngày 11, tháng 9, năm 1864 thì đồn lính này bị bỏ hoang.
Đồn Fort Tejon được thành-lập do đề nghị của Trung-Úy Hải-Quân Edward Fitzgerald Beale; ông là người mua lại Tejon Ranch với giá $90,000 đô và chính-thức làm chủ đồn-điền Tejon từ năm 1866, đến năm 1880 thì cả vùng trang trại được ông dùng để nuôi Bò. Ông Beale đã phục-vụ trong quân-đội Hoa-Kỳ suốt thời-gian Mỹ chiến tranh với Mễ-Tây-Cơ; người được mệnh-danh là anh-hùng trong trận chiến vùng San Pasqual và cũng là sứ-giả đầu tiên của Hoa-Kỳ đem tin cho chính-phủ tại Washington D.C biết là vùng California có nhiều mỏ vàng.
Đại-Điền-Chủ tức Trung-Úy Hải-Quân Hoa-Kỳ Edward Fitzgerald Beale qua đời năm 1893, thọ 72 tuổi. Con trai của ông là Truxtun Beale sau đó thay thế điều hành đồn điền Tejon. Năm 1912, một nhóm thương-gia đứng đầu bởi ông Harry Chandler và M.H Sherman đã mua lại Tejon Ranch.
Cho đến năm 1939, cả vùng đất này được hiến tặng cho tiểu-bang (State) California làm thành công-viên lịch-sử mang tên The Fort Tejon State Historical Park cho đến ngày nay.
Sử-Gia Bonnie Ketterl Kane đã viết rằng làng Gorman, ngay phía Nam của đỉnh đèo Tejon hiện còn lại dấu tích của ngôi làng Talaviam của Kulshra’jek là nơi những người Mỹ bản-địa ngày xưa (Native Americans) dùng chỗ làm trạm nghỉ (rest area) đầu tiên.
Nên nhớ phương-tiện di-chuyển thời xưa bằng xe ngựa hoặc đi bộ mà thôi!
Vào năm 1910-1915, con đường đầu tiên cho xe hơi chạy bắt đầu được mở ra nối kết thung-lũng miền Trung California với các lưu-vực Los Angeles. Phía Bắc của xa-lộ này đã trở thành một phần của đường cao-tốc (Route) 99. Đây là một công-trình đào đường xuyên núi được thế-giới công-nhận là vĩ-đại và tuyệt-hảo nhất của Hoa-Kỳ.
Năm 1952, Route 99 mở ra thành 4 “lane” đường, thay cho 3 “lane” trước đây chạy xuyên qua Grapevine.
Đến năm 1963 siêu xa-lộ 5 được làm thành 8 “lane” và từ đó trở thành đại-lộ xuyên bang (freeway 5) xuyên qua vùng Tejon Ranch đến ngày nay.
Cho phép chúng tôi dùng ngôn-từ “đoạn đường chiến-binh” để nói lên sự khó khăn vì gần như phải chiến đấu mỗi khi vượt qua đèo Tejon. Mùa đông luôn bị tuyết rơi và mùa hè thường xảy ra nạn cháy rừng. Những ai không theo-dõi tin-tức thời-tiết trước, đôi khi đến chân đèo thì bị cảnh-sát chặn đường vì sự an-toàn, cấm không cho lái xe qua Tejon Pass để tránh tình-trạng tai-nạn xảy ra khi cháy hoặc bão tuyết vô cùng nguy hiểm.
Tejon Pass phải được coi là “Độc Đạo” con đường bộ duy nhất; huyết mạch để người miền Bắc California như từ San Francisco, San Jose có thể đi xuống miền Nam (Los Angeles, Orange County hay Little Saigon) và ngược lại từ Nam đi lên Bắc (Fresno, Yosemite, Sacramento…) hoặc chúng ta phải lái một vòng rất xa bằng xa-lộ 101 dọc đường biển, gấp 2 lần khoảng cách khi không dùng đoạn đèo này. Tưởng cũng xin nói thêm là đường xe lửa cho đến nay, năm 2011 vẫn chưa thiết-lập nổi để chạy xuyên qua Tejon Pass.
Gia-đình “Chân Quê” chúng tôi đã dọn hẳn về một thị-trấn xa hơn vùng Fresno 15 dặm. Nơi đây hết sức là yên-bình, không bị nghe tiếng hú còi xe của cảnh-sát, Ambulance hoặc tiếng máy bay trực-thăng săn lùng kẻ phạm-pháp mỗi đêm như ở Los Angeles. Buổi sáng nghe tiếng chim hót líu lo trước sân nhà, phía sau là rừng cây Almond và Pistachio ngay hàng thẳng lối. Không phải vướng mắc trong vòng xe cộ ngược xuôi của thị-thành huyên náo, ồn ào.
Tuy vậy, vì không muốn tạm ngưng những chương-trình âm-nhạc thiện-nguyện cuối tuần tại các Nursing-Home như đã theo đuổi suốt 11 năm qua; không nỡ để các bệnh-nhân khán-giả trông chờ mòn mỏi nên mỗi tháng hai hoặc ba lần, gia-đình “Chân Quê” lại phải vượt đèo Tejon Pass để về vùng quận Cam sinh-hoạt.
Lần nào cũng thế, mỗi khi lái xuống dốc đèo, chúng tôi đều chứng kiến cảnh xe Truck bị cháy thắng, xe chết máy ở lưng chừng đèo, cảnh đụng xe nhan nhản diễn ra. Chúng tôi luôn cầu-nguyện và tin chắc rằng lúc nào cũng có các vị Thiên-Thần Hộ Mệnh che chở, phù-trì cho mình đi làm việc nghĩa và luôn tâm-niệm câu:
“Đường Đi Khó Không Khó Vì Ngăn Sông Cách Núi.
Mà Khó Vì Lòng Người Ngại Núi E Sông”.
Gia-đình “Chân Quê” hy-vọng không bao giờ ngại khó, mãi mãi sẽ là nguồn vui không bao giờ cạn, là sức sống hồi-sinh mãnh-liệt cho những bệnh-nhân đang trị-liệu tại các Trung-Tâm-Điều-Dưỡng vùng quận Cam. Mong lắm thay!
www.diamondbichngoc.com
Bản đồ Tejon Pass. Diamond Bích-Ngọc sưu-tầm & biên soạn
Tejon Pass là một đèo ở cuối phía Tây-Nam của dãy núi Tehachapi liên kết miền Nam tới miền Trung California. Đỉnh đèo gần góc hướng Tây-Bắc của quận Los Angeles, phía Bắc của làng Gorman. Điểm cao nhất đo được 4,144 feet (bộ: đơn vị đo lường của Mỹ) cách vùng tây bắc trung-tâm thành-phố Los Angeles 75 miles (dặm) và 47 miles về phía nam của Balersfield.
Nếu từ quận Cam lái xe đến San Jose bằng freeway 5, chúng ta phải đi ngang khu giải-trí Magic Mountain một đoạn rồi mới tới chân đèo Tejon Pass. Độ dốc của đèo bắt đầu đi lên tính từ phần tiếp cận phía Nam thành-phố Santa Clarita là 1,362 feet, chạy đến điểm cao nhất 4,144 feet (như đã nêu trên) là vùng mang tên Lebec và kết thúc độ dốc tại vùng Grapevine khoảng 1,499 feet. Grapevine lấy từ chữ “Cãnada de las Uvas” (Grapevine Canyon).
Sử-Địa Hoa-Kỳ ghi lại rằng: vào năm 1772, người Âu-Châu đầu tiên đi đến vùng Tejon Ranch là Đại-Úy Don Pedro Fages. Sau đó ông trở thành Thống-Đốc bang California dưới luật-lệ của người Tây-Ban-Nha lúc bấy giờ.
Chữ “Tejon” có nghĩa là con chồn (thú) đào hang sống dưới đất; do một Trung-Úy cũng là người Tây-Ban-Nha; ông Francisco Ruiz đã đặt tên cho cả vùng đất đó là “El Tejon”, sau khi một người lính của ông tìm thấy xác của một loài chồn trong động núi đá khoảng năm 1806.
Khi lái xe leo đèo Tejon, chúng ta sẽ nhìn thấy bảng đề chữ “Fort Tejon”. Vào năm 1854 một trạm lính (đồn-trú) quân-đội Hoa-Kỳ được xây dựng trên triền dốc phía bắc ngọn đồi này, đã có khoảng 225 người lính đóng ở đây; bao gồm 15 tòa nhà trị giá xây dựng hơn nửa triệu đô-la. Đến ngày 11, tháng 9, năm 1864 thì đồn lính này bị bỏ hoang.
Đồn Fort Tejon được thành-lập do đề nghị của Trung-Úy Hải-Quân Edward Fitzgerald Beale; ông là người mua lại Tejon Ranch với giá $90,000 đô và chính-thức làm chủ đồn-điền Tejon từ năm 1866, đến năm 1880 thì cả vùng trang trại được ông dùng để nuôi Bò. Ông Beale đã phục-vụ trong quân-đội Hoa-Kỳ suốt thời-gian Mỹ chiến tranh với Mễ-Tây-Cơ; người được mệnh-danh là anh-hùng trong trận chiến vùng San Pasqual và cũng là sứ-giả đầu tiên của Hoa-Kỳ đem tin cho chính-phủ tại Washington D.C biết là vùng California có nhiều mỏ vàng.
Đại-Điền-Chủ tức Trung-Úy Hải-Quân Hoa-Kỳ Edward Fitzgerald Beale qua đời năm 1893, thọ 72 tuổi. Con trai của ông là Truxtun Beale sau đó thay thế điều hành đồn điền Tejon. Năm 1912, một nhóm thương-gia đứng đầu bởi ông Harry Chandler và M.H Sherman đã mua lại Tejon Ranch.
Cho đến năm 1939, cả vùng đất này được hiến tặng cho tiểu-bang (State) California làm thành công-viên lịch-sử mang tên The Fort Tejon State Historical Park cho đến ngày nay.
Sử-Gia Bonnie Ketterl Kane đã viết rằng làng Gorman, ngay phía Nam của đỉnh đèo Tejon hiện còn lại dấu tích của ngôi làng Talaviam của Kulshra’jek là nơi những người Mỹ bản-địa ngày xưa (Native Americans) dùng chỗ làm trạm nghỉ (rest area) đầu tiên.
Nên nhớ phương-tiện di-chuyển thời xưa bằng xe ngựa hoặc đi bộ mà thôi!
Vào năm 1910-1915, con đường đầu tiên cho xe hơi chạy bắt đầu được mở ra nối kết thung-lũng miền Trung California với các lưu-vực Los Angeles. Phía Bắc của xa-lộ này đã trở thành một phần của đường cao-tốc (Route) 99. Đây là một công-trình đào đường xuyên núi được thế-giới công-nhận là vĩ-đại và tuyệt-hảo nhất của Hoa-Kỳ.
Năm 1952, Route 99 mở ra thành 4 “lane” đường, thay cho 3 “lane” trước đây chạy xuyên qua Grapevine.
Đến năm 1963 siêu xa-lộ 5 được làm thành 8 “lane” và từ đó trở thành đại-lộ xuyên bang (freeway 5) xuyên qua vùng Tejon Ranch đến ngày nay.
Cho phép chúng tôi dùng ngôn-từ “đoạn đường chiến-binh” để nói lên sự khó khăn vì gần như phải chiến đấu mỗi khi vượt qua đèo Tejon. Mùa đông luôn bị tuyết rơi và mùa hè thường xảy ra nạn cháy rừng. Những ai không theo-dõi tin-tức thời-tiết trước, đôi khi đến chân đèo thì bị cảnh-sát chặn đường vì sự an-toàn, cấm không cho lái xe qua Tejon Pass để tránh tình-trạng tai-nạn xảy ra khi cháy hoặc bão tuyết vô cùng nguy hiểm.
Tejon Pass phải được coi là “Độc Đạo” con đường bộ duy nhất; huyết mạch để người miền Bắc California như từ San Francisco, San Jose có thể đi xuống miền Nam (Los Angeles, Orange County hay Little Saigon) và ngược lại từ Nam đi lên Bắc (Fresno, Yosemite, Sacramento…) hoặc chúng ta phải lái một vòng rất xa bằng xa-lộ 101 dọc đường biển, gấp 2 lần khoảng cách khi không dùng đoạn đèo này. Tưởng cũng xin nói thêm là đường xe lửa cho đến nay, năm 2011 vẫn chưa thiết-lập nổi để chạy xuyên qua Tejon Pass.
Gia-đình “Chân Quê” chúng tôi đã dọn hẳn về một thị-trấn xa hơn vùng Fresno 15 dặm. Nơi đây hết sức là yên-bình, không bị nghe tiếng hú còi xe của cảnh-sát, Ambulance hoặc tiếng máy bay trực-thăng săn lùng kẻ phạm-pháp mỗi đêm như ở Los Angeles. Buổi sáng nghe tiếng chim hót líu lo trước sân nhà, phía sau là rừng cây Almond và Pistachio ngay hàng thẳng lối. Không phải vướng mắc trong vòng xe cộ ngược xuôi của thị-thành huyên náo, ồn ào.
Tuy vậy, vì không muốn tạm ngưng những chương-trình âm-nhạc thiện-nguyện cuối tuần tại các Nursing-Home như đã theo đuổi suốt 11 năm qua; không nỡ để các bệnh-nhân khán-giả trông chờ mòn mỏi nên mỗi tháng hai hoặc ba lần, gia-đình “Chân Quê” lại phải vượt đèo Tejon Pass để về vùng quận Cam sinh-hoạt.
Lần nào cũng thế, mỗi khi lái xuống dốc đèo, chúng tôi đều chứng kiến cảnh xe Truck bị cháy thắng, xe chết máy ở lưng chừng đèo, cảnh đụng xe nhan nhản diễn ra. Chúng tôi luôn cầu-nguyện và tin chắc rằng lúc nào cũng có các vị Thiên-Thần Hộ Mệnh che chở, phù-trì cho mình đi làm việc nghĩa và luôn tâm-niệm câu:
“Đường Đi Khó Không Khó Vì Ngăn Sông Cách Núi.
Mà Khó Vì Lòng Người Ngại Núi E Sông”.
Gia-đình “Chân Quê” hy-vọng không bao giờ ngại khó, mãi mãi sẽ là nguồn vui không bao giờ cạn, là sức sống hồi-sinh mãnh-liệt cho những bệnh-nhân đang trị-liệu tại các Trung-Tâm-Điều-Dưỡng vùng quận Cam. Mong lắm thay!
www.diamondbichngoc.com
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình