50 năm chờ đợi- Tảo mộ mùa thu
Giao Chỉ, San Jose
Anh ra đi mùa thu, mùa thu không trở lại.
Đầu tháng 9 năm nay trời đất đổi mùa. Nước Mỹ báo tin lập thu nhưng cây cỏ Ca li vẫn còn xinh tươi. San Jose tiễn đưa anh Nguyễn Xuân Hoàng trong 3 ngày cuối tuần. Đã ngoài 70 nhưng ông nhà giáo, nhà văn của miền Bắc Cali vẫn được coi là còn trẻ. Các bạn văn, các học trò và bằng hữu về tiễn đưa từ miền Đông, miền Tây Hoa Kỳ và miền Nam California. Phái đoàn Báo Người Việt với khá đầy đủ anh em. Ngô nhân Dụng, Phạm quốc Bảo, Hà tường Cát, Đinh quang Anh Thái và Phạm Phú Thiện Giao.. Phái đoàn Việt Báo có Nhã Ca, Trần Dạ Từ, Kiều Chinh. Thêm cả cô Hoàng Anh vợ Việt Dzũng. Cũng có cả Huy Phương và Phan Nhật Nam. Anh chị Nguyễn xuân Vinh cũng từ Nam Cali lên tiễn đưa. Còn rất nhiều người khác mà chúng tôi không nhớ hết.
Sau cùng anh Hoàng đã ra đi như ý nguyện của anh, như 1 người viết văn. Ai cũng quản ngại cho cô Trương gia Vy, người ở lại với linh hồn của Nguyễn xuân Hoàng là tờ báo Việt Tribune. Trong số bằng hữu viếng thăm, có những người đồng cảm. Bác Vũ Bình Nghi, chủ biên tờ Thời Báo có bà vợ quán xuyến văn phòng nay không còn nữa. Ông ngồi yên lặng một góc phòng nghĩ về tang gia hôm nay lại nhớ lại đại tang của mình mới hôm qua. Đi theo linh cữu là người vợ của nhà báo Cao Sơn. Anh chàng làm báo ồn ào nhất San Jose đã ra đi, nhưng cô vợ hết sức yên lặng kín đáo vẫn bình tĩnh phát hành tờ Tin Việt theo đúng đường lối của chồng. Và từ nay Tin Việt và Việt Tribune đã trở thành đồng cảnh ngộ. Anh em vẫn còn nhớ Nguyễn Xuân Hoàng. Rồi mai này sẽ tổ chức 49 ngày, 100 ngày tại hai miền Nam Bắc Ca Li...
Mùa thu tại Virginia
Tuy trời đã vào thu khắp nước Mỹ, nhưng lá cây ở miền Đông sẽ đổi màu sớm nhất. Nếu người Việt tại Hoa Kỳ buồn bã tưởng niệm tháng 4 mỗi năm thì lại là mùa hoa anh đào nở trên khắp khu vực lịch sử tại thủ đô Hoa Thịnh Đốn. Cuối tuần này phái đoàn Việt Museum tại San Jose sẽ lên thủ đô với khá nhiều tiết mục. Chúng tôi tham dự dạ tiệc lần thứ tư của hội quân nhân Mỹ gốc Việt. Trong khoảng thời gian chưa đầy 1 tuần lễ chúng tôi sẽ lần lượt theo chương trình như sau. Xin báo cáo bà con tại quê nhà San Jose được rõ. Xin tường trình để bằng hữu thủ đô để cùng tiếp tay yểm trợ.
Khởi hành sáng sớm thứ năm 25 tháng 9-2014 đến thủ đô thì việc đầu tiên ghé lại đài Á Châu Tự Do gọi là trình diện để loan báo chương trình tảo mộ mùa thu và nói chuyện về Việt Museum vào ngày chủ nhật kế tiếp.
Ngay tối thứ năm chúng tôi dự trù họp mặt tại tiệm phở 75 của anh Dũng. Một trong các tiệm phở giây truyền nổi danh của người Việt tại miền Đông. Có thể sẽ gặp cô Mai là con gái bác Đậu Phi Lục, người chúng tôi quen biết từ hồi còn viết cho Chính Luận. Qua ngày hôm sau, anh chị em sẽ có dịp gặp trung tướng Đồng Văn Khuyên, vị chỉ huy ngày xưa của chúng tôi. Bà Khuyên mới ra đi tuần trước. Tang lễ hết sức đơn giản và kín đáo trong phạm vi gia đình. Ông xếp của chúng tôi năm nay đã cao tuổi, xa dần thế sự và hoàn toàn sống trong yên tĩnh với nỗi buồn tang chế. Nể nang lắm chúng tôi mới được tang gia nhận lời để anh chị em từ Cali ghé thăm. Mười năm trước nhân dịp tổ chức 35 năm nhìn lại cuộc đổi đời, niên trưởng Đồng văn Khuyên vẫn còn tươi cười hoạt bát. Sau 1 thập niên hoàn cảnh đã khác xưa. Mười năm trước, anh em chiến hữu của trại Trần Hưng Đạo bộ tổng tham mưu đã cho rằng khó mà có duyên gặp lại. Tuy vậy, thực ra năm nay mới là năm thứ 9. Gặp lại chắc hẳn là lần cuối cùng.
Cũng vào ngày thứ sáu 26 tháng 9-2014, tuy không đông đảo anh em nhưng chúng tôi vẫn gọi là ngày họp mặt toàn ngành tiếp vận tại thủ đô.
Trước sau quân số cũng sẽ tàn dần. Chuyện đời theo thời gian không thể khác được.
Sau 1 ngày dành cho chiến hữu thời quá khứ, tối thứ sau sẽ tham dự buổi hội ngộ với các chiến binh Hoa Kỳ gốc Việt của thời hiện tại. Anh chị em họp bàn để chuẩn bị cho ngày thứ bẩy. Chúng tôi sẽ là quan sát viên của quá khứ có dịp xem anh em tuổi trẻ hướng về tương lai.
Ngày thứ bẩy đáng ghi nhớ
Đó là ngày thứ bẩy 27 tháng 9-2014. Phái đoàn sẽ đi thăm trức và quay phim đường vào nghĩa trang Arlington. Sẽ đi thăm viện bảo tàng Nhân Văn nổi tiếng tại thủ đô là nơi vốn đã có hàng trăm bảo tàng viện danh tiếng đủ loại.. Sau cùng buổi tối thứ bẩy là dạ tiệc của anh em hội VAAFA. Hội của những người chiến binh Hoa Kỳ gốc Việt. Kỳ này các anh chị em chuẩn bị tổ chúc rất chu đáo. Trong số hơn 5000 chiến binh gốc Việt đã từng hiện diện dưới bóng quốc kỳ Hiệp chủng Quốc, đã có 700 thành viên ghi danh nhập hội. Tỷ lệ rất đáng khích lệ. Riêng tối dạ tiệc sẽ có trên 400 chiến binh, gia đình và quan khách tham dự.
Vị tướng hội viên của tổ chức là chuẩn tướng Lương Xuân Việt vì tình hình Trung Đông nên không biết có về thủ đô tham dự hay không. Tuy nhiên tinh thần của anh em hết sức hào hứng. Đây rõ ràng là tương lai của cộng đồng Việt tại Hoa Kỳ. Và xin quý vị đừng quên các chiến binh hội viên với rất nhiều HSQ, sĩ quan các cấp đã có thâm niên quân vụ 10 năm, 20 năm và có cả những người gần 30 năm.
.
Nếu có các em binh sĩ vừa xong trung học thì cũng có các tân sĩ quan West Point hơn 20 tuổi và các chiến binh gần 60 tuổi. Thời gian trong quân ngũ của anh em lại còn lâu hơn các niên trưởng Việt Nam Cộng Hòa.
Câu chuyện chủ nhật
Sau đêm dạ hội với VAAFA, sáng sớm chủ nhật 28 tháng 9-2014 chúng tôi sẽ hẹn gặp nhau tại nghĩa trang Arlington. Quý vị cựu chiến chiến sĩ VNCH, hội Cao Niên, hội Y Tế, Ban đại diện cộng đồng, VAAFA, phái đoàn Texas, phái đoàn California. Chúng tôi sẽ bắt đầu chương trình tảo mộ mùa thu. Đã có sẳn bản đồ và danh tính các khu vực. Chúng tôi sẽ thăm khu vực có mộ phần 10 chiến binh VNCH, hầu hết đã hy sinh trong các phi vụ trực tiếp cùng với chiến binh Hoa Kỳ trong thời kỳ 60/70.
Di hài phần lớn vô danh được chôn chung với các tử sĩ Mỹ. Đa số thuộc binh chủng không quân Việt Nam ngoại trừ 1 đại úy pháo binh VNCH.
Chúng tôi sẽ thăm ngôi mộ của 2 chiến binh trẻ tuổi gốc Việt quân lực Hoa Kỳ. Các anh là những người hiếm hoi trong số hơn 10 tử sĩ gốc Việt đã hy sinh được chôn cất tại đây. Số còn lại thân nhân chôn cất tại các địa phương.
Sau khi đi tảo mộ buổi sáng, đến trưa bác sĩ chủ tịch hội y tế thủ đô sẽ bảo trợ cho bữa cơm thân mật. Chúng tôi sẽ có dịp báo cáo về kết quả Tảo Mộ mùa thu, và bài nói chuyện chính sẽ là thành quả xây dựng Viện Bảo Tàng Thuyền Nhân và Việt Nam Cộng Hòa đã hoàn tất tại San Jose.
Họp khóa sau 60 năm
Ngày thứ hai 29 tháng 9-2014 chúng tôi sẽ dành cho chương trình họp khóa tại thủ đô. Dự trù sẽ đi thăm các bạn và mời anh chị em cùng gặp nhau ghi dấu năm 1954 vào trường cho đến 2014 là đúng 60 năm.
Sẽ có dịp hỏi thăm bạn đại tá Quang dù, ghé thăm mộ ông cò Tùy. Người trên đường đi thăm bạn cũ đã ra đi ngay tại hotel ở quận Cam miền Nam California. Đó là toàn bộ chương trình của phái đoàn Việt Museum San Jose hành hương tình cảm tại thủ đô vào mùa thu năm nay.
Hy vọng rồi sau này, các bạn tôi tại thủ đô tiếp tục ghé thăm các ngôi mộ của 10 tử sĩ VNCH tại nghĩa trang Arlington danh tiếng.
Hàng năm vào mùa thu lá đổi màu, nhưng mong rằng tình quân ngũ gởi người chiến sĩ vô danh không thay đổi. Những năm trước đây, khi gặp chuyện buồn, niên trưởng Đồng Văn Khuyên thường lên nghĩa trang Biên Hòa thăm xác lính. 
Tôi lái xe, ông ngồi một bên hỏi chuyện về ban tham mưu Hoa Kỳ làm việc chung với chúng tôi trong tổ chức Pathfinder. Lần nào lên thăm liên đội chung sự cũng gặp trở ngại vì nơi để xác trục trặc máy lạnh. Ông xếp trợn mắt ra lện công binh lo sửa gấp. Xác chiến binh đưa về từ mọi nơi. Bộ binh từ các chiến trường miền Đông. Nơi xa chở về là lính tổng trừ bị. Những lá cờ vàng mới tinh phủ lên mộ đắp đất chạy 1 hàng dài. Tôi chỉ cho ông xếp hai lô đất đại tá Nguyễn tử Đóa dành cho đại tá Đỗ Tùng và tôi xí phần. Hỏi đùa ông xếp tính sao. Ông Khuyên nói sinh ra ở nhà quê. Lấy vợ dưới quê, sau này chắc cũng về quê. Quận Hoà Đồng, ông Khuyên vừa nói vừa ngó lên trời. Bao nhiêu chuyện phiền phức trong công vụ bỗng thấy vô nghĩa. Chập chạng tối lái xe về chẳng ai cất tiếng vì thấy lòng trống vắng. Bây giờ ông Tùng nằm ở LA. Ông Đóa nằm ở miền Trung Mỹ. Bác Đồng văn Khuyên xuất thân quê mùa Hậu Giang, với tấm lòng yêu nước vô biên, nhiệt thành với công vụ, thời thế đưa lên chức vụ tham mưu trưởng liên quân. Ông sẽ không bao giờ trở lại quận Hòa Đồng. Còn sinh phần của tôi, cô Thanh Nga phụ trách tảo mộ mùa Xuân từ Biên Hòa mới trở về nói rằng lô của bác vẫn còn bỏ trống. Đó là lý do tại sao hơn 40 năm sau chúng tôi vẫn còn nghĩ đến chuyện tảo mộ mùa thu. Đặt bông hoa trên nấm mồ tập thể gửi người tử sĩ vô danh để thấy mình trước sau cũng sẽ vô danh mà thôi.
.
,
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình