Hôm nay,  

Tháng Tư Đọc Thơ Tù

18/03/202200:00:00(Xem: 4061)
 
Chiến tranh và ngục tù là bi kịch đau thương nhất trong lịch sử loài người, nó là kinh nghiệm không được rút tỉa để học hỏi và ngăn chặn, cứ thế lặp đi lặp lại khắp nơi trên thế giới, đánh động mãi ký ức con người nên có thể nói rằng không có cuộc chiến và nhà tù nào trở thành quá khứ, nó luôn là hiện tại với dấu lệ và máu không ngừng chảy. Kinh nghiệm chiến tranh, nhà tù, cùng hệ lụy tang thương của nó như vết cắt hằn sâu trong tâm tư tình cảm con dân Việt nam, mà nhà văn Ngô Thế Vinh đã gọi - vết thương không bao giờ lành-, nó sừng sững ở đó, trên đất đá, trên thân thể, trong tâm hồn, trong sử lịch, mà trái tim và lương tâm con người mãi thúc thủ một câu trả lời.

Bây giờ là tháng tư, tháng của vết thương chưa kéo da non ấy, giở lại những trang thơ của những người lính Việt Nam Cộng Hòa viết trong trại tù-cải-tạo- như thể chúng ta đang mở băng dán vết thương, hẳn là sẽ rỉ máu, nhưng đồng thời cũng khơi chút hoài mong, rằng, thơ ấy sẽ có tác dụng như một thứ thuốc sát trùng làm vết thương nguôi ngoai. Bạn đọc sẽ thấy thể hiện nơi thơ của họ nỗi bi thương khiên nhẫn, những cõi mơ nương tựa, và họ đã xoay sở, đối diện, với những oan khốc của tù ngục bằng thứ khí giới mơ mộng hồn nhiên, nhân ái của trái tim thi sĩ. Và hiểu được vì sao họ sống sót.
 
Xin giới thiệu mảng thơ tù của: Nguyễn Xuân Thiệp – Thanh Tâm Tuyền – Trần Dạ Từ - Tô Thùy Yên, và một bài hành bi tráng của Cao Vị Khanh.
 
NGUYỄN XUÂN THIỆP
 
Điệu hoài hương xanh
 
đêm những vùng xanh châu thổ
dịu như một làn hơi men
bỗng bay rực trời đóm lửa
khi điệu kèn hồng rúc lên
 
đêm đưa ta lên miền bắc
với những chấm đèn trong mưa
một đi bóng nhà xa khuất
còn nghe đôi ngọn gió thu
 
khi ta đi lên miền bắc
nụ cười quên dưới trời xưa
trái tim đeo ngoài túi áo
như chuông trước cổ ngựa thồ
 
lưu thân đi trong trời đất
áo quần như gã hề điên
tóc râu dựng bờm cổ thụ
cõi người chợt lạ chợt quen
 
chân ta đi trên miền bắc
qua dăm thôn xóm buồn teo
đâu đám trẻ thơ bụng ỏng
trố đôi mắt buồn dõi theo
buổi chiều trắng bông chẩu rụng
rắc lên quán chợ quê nghèo
 
đi ta đi lên miền bắc
bóng ngày treo ngọn cây cao
buổi trưa tiếng gà hiu hắt
nhớ đầy dăm vạt áo nâu
có đêm sụp trờ mưa lớn
nghe trăm cỗ ngựa qua cầu
tưởng như những loài nấm đỏ
mọc trên thớ gỗ mục sầu
 
đi trên mùa thu đất bắc
nắng lên tưởng chín trái hồng
lá sen trong hồ đã chết
lòng ơi có nhớ cốm vòng
đâu những hội vui ngày trước
ai về dưới mái đình cong
giữa khuya nằm nghe tiếng ếch
trôi về từ một bãi sông
gió thu thổi bùng liếp cửa
bên tai ngỡ giục trống đồng
 
khi ta đi lên miền bắc
uổng công ngậm ngải tìm trầm
thấy con chim rừng sắc tía
nhả những hạt buồn trăm năm
 
ôi những ngày trên đất bắc
nhớ mùi trái chín phương nam
nhớ ơi đồng bông súng nở
ngọn rau con cá trong vàm
nhớ những cuộc tình sông nước
nửa đêm đứt một dây đàn
 
bao giờ giữa mùa thu biếc
cho ta về lại phương nam
nghe tiếng chim chuyền bụi ớt
tưởng chừng động bóng thời gian
hái những đọt mưa xanh ngắt
khi mùa thu rơi trên đầm
 
khi ta đi lên miền bắc
hồn đầy những sắc tạp âm
thổi chùm cỏ khô bay mất
ôi bóng mùa vui biệt tăm
 
1979 (Trại tù Cẩm Nhân-Yên Bái)
NXT
 
 
THANH TÂM TUYỀN

Thanh-Tam-Tuyen_Minh-họa-Chóe
Thanh Tâm Tuyền - Minh họa Chóe
 
Bài nhớ thi sĩ
 
Tặng già Ung
Gửi M.T.
 
Sáng nay thức giấc trong nhà giam
Anh nhớ những câu thơ viết thời trẻ
 
Bừng cháy trong lòng anh bấy lâu u ám quạnh quẽ
Ánh lửa mênh mang buồi tình đầu
 
Mưa bụi rì rào
Gió náo nức mù tối
 
Trễ muộn mùa xuân trên miền cao
Đang lay thức rừng núi biên giới
 
Đã qua đã qua chuỗi ngày lạnh lẽo, anh tự nhủ
Cũng qua cơn khô cạn khác thường
 
Tắt theo ngọn nắng chon von mê hoặc đầu óc quái gở
Từng thiêu đốt anh trên đồi, theo vào đêm dập vùi anh đớn đau
 
Từ lúc nào anh đứng trân trối cô đơn
Hôn ám trời sơ khai nhìn qua song cửa ngục
 
Hoang vu thơ hát lời lá cỏ heo hút
Dẫn anh về tận nẻo nguồn hừng đông lẩn lút
(Hừng đông Hừng đông ôi Hừng đông anh kêu khẽ cảm động muốn khóc
Mai, Mai xa, Mai như hoa, Mai hoa. Mai về tình thơ hôm nay)
 
Em có hay kẻ tội đồ biệt xứ một buổi về ngang cố quận
Xao xuyến ngây ngô hắn dò hỏi lớp bóng mờ tàng ẩn
 
Đêm vây hãm lụn dần
Thủ thỉ mưa ru ngày khốn đốn
 
Em, soi bóng em hồn nhiên ngược lối thời gian
Lặng lẽ anh gầy lửa tinh mơ đầm ấm.
 
(Lào Cai 5/77, Vĩnh Phú 1/78)
TTT
 
TRẦN DẠ TỪ
 
cám ơn dế mèn
 
Ai? Ai đó? Ai. Ai đó vừa kêu tôi
Ahaá, anh dế mèn
Đúng là anh dế mèn năm xưa
 
Ngày nào, đêm mưa
Một mùa giông tố
Có anh dế mèn phất phơ
Lạc vào cát sô
Đùa vui với người tù
Và người và dế và mưa gió
Cùng hát, hát vang hát vang xa
Khúc tình ca gió mưa
Ôi bài hát năm xưa.
Cám ơn, cám ơn em, dế mèn
Tiếng kêu vừa lạ lại vừa quen
Thịt xương đáy ngục xưa thức dậy
Lạnh một bên mà nóng một bên
 
Cám ơn. Cám ơn em, dế mèn
Bao nhiêu năm,
bài hát ấy ta không quên
Cám ơn. Cám ơn em, dế mèn.
TDT
 
TÔ THÙY YÊN

 
To-Thuy-Yen_Minh-họa-Chóe
Tô Thùy Yên - Minh họa Chóe

Tàu đêm (trích đoạn)
 
Tàu đi. Lúc đó, đêm vừa mỏi
Lúc đó, sao trời đã ngủ mê
Tàu rú. Sao ơi, hãy thức dậy
Long lanh muôn mắt tiễn tàu đi
 
Thức dậy, những ai còn sống đó
Nhìn ra nhớ lấy phút giây này
Tàu đi như một cơn giông lửa
Cuồn cuộn sao từ ống khói bay
…
Toa nêm lúc nhúc hồn oan khốc
Đèn bão mờ soi chẳng rõ ai
Ta gọi rụng rời ta thất lạc
Ta còn chẳng đủ nửa ta đây
…
Tàu đi như một cơn điên đảo
Sắt thép kinh hoàng va đập nhau
Ta tưởng chừng nghe thời đại động
Xô đi ầm ĩ một cơn đau
 
Ngồi đây giữa những phân cùng bụi
Trong chuyển dời xung xát bạo tàn
Ta trở thành than, thành súc vật
Tiếng người e cũng đã quên ngang
 
Ta nghe rêm nhói thân tàn rạc
Các thỏi xương lìa đụng chỏi nhau
Nghe cả hồn ta bị cán nghiến
Trên đường lịch sử sắt tuôn mau
 
Dường như ta chợt khóc đau đớn
Lệ nóng cường toan cháy ruột gan
Lệ chảy không ra ngoài khóe mắt
Nghẹn ngào đến cả tiếng than van
…
Đem thân làm gã tù lưu xứ
Xí xóa đời ta với đất trời
Ngàn dặm lìa tan tình cố cựu
Bàng hoàng thân thế cụm mây trôi
 
Đã mấy năm nay quằn quại đói
Thèm ăn như đứa trẻ con nghèo
Mẹ ơi, con nhớ thời thơ dại
Nhớ miếng ăn mà mẹ chắt chiu
 
Liệu còn một bữa cơm đầm ấm
Bên ánh đèn đoàn tụ vợ con
Chia xẻ chút tình cay mặn cũ
Miếng không ngon cũng lấy làm ngon
 
Tàu đi khoan xoáy sâu đêm thép
Tiếng nghiến ghê người, thác lửa sa
Lịch sử dường như rất vội vã
Tàu không đỗ lại các ga qua
…
Có lúc tàu qua những chiếc cầu
Sầm sầm những nhịp động đều nhau
Dưới kia con nước còn thao thức
Bát ngát dềnh lên bãi sậy sầu
…
Người bạn đường kia chắc vẫn thức
Mong tàu đi đến chỗ đêm tan
Có nghe lịch sử mài thê thiết
Cho sáng lên đời đã rỉ han
 
Tàu ơi, hãy kéo còi liên tục
Cho tiếng rền vang dậy địa cầu
Lay động những tầng mê sảng tối...
Loài người, hãy thức, thức cùng nhau
1980
TTY
 
CAO VỊ KHANH
 
BÀI HÀNH THÁNG TƯ
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Từ đêm vỡ tuyến lạc ven đô
Người thua trận chót đền trăm tuổi
Ta gánh thù sâu chốn hải hồ
Những tưởng mười năm đời sáng lại
Ta về bươi kiế́m miểng xương khô
Vét hết oan khiên người lỡ vận
Vùi sâu xóa dấu một hoang mồ
Ta đi rong khắp Nam cùng Bắc
Gom hế́t muôn ngàn vải tám thô
May đủ hai hàng cờ lá phướng
Treo lên trắng toát một cơ đô
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm đủ lạnh một hương nguyền
Người thơm áo mới mùi hoa vải
Ta cứ u hoài một nỗi riêng
Đã quá xa xôi ngày thất tán
Biển xưa chừng lắng những con thuyền
Ôi trinh tiết gái ngoài hoang đảo
Chắc cũng nhạt nhòa chuyện đảo điên
 
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm đánh đổi chuyện keo sơn
Người thân biệt xứ lên rừng núi
Kẻ ngóng đầu non đến mỏi mòn
Thư nhắn trên đầu trang giấy rách
“quên đi mà cứu trẻ măng non
mười năm thân đã mềm như lá
như xác ve sầu đã héo hon
bồng bế con ra ngoài cõi ngoại
giữ lấy giùm nhau chút mộng tròn”
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm giậu đổ nát bìm xanh
Mười năm thôn xóm thành hang ổ
Người sống như loài thú mọc nanh
Con lớn hoang đàng theo cỏ dại
Mẹ buồn như cái vạc sang canh
Mẹ gởi con đi ngoài biển lạnh
Bằng như cọng cỏ ném sau gành
Thuyền con mỏng mảnh trời đen kịt
Mẹ thức từng đêm mắt lạnh tanh
Con đi một sống trăm lần chết
Mẹ đứt từng khoanh ruột đoạn đành
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm ngờ ngợ giữa chiêm bao
Ngày đi tóc rối còn đen mượt
Mắt sáng còn nguyên đốm lửa sao
Lòng đã dặn lòng chờ Câu Tiễn
Gom mộng bình sinh nối chí cao
Ai kẻ mài gươm về đấ́t cũ
Ai mang đoản kiếm nhập Tần sâu
Hẹn nhau xẻ núi dầu sạn đạo
Miễ̃̃̃n thấy cờ bay ải địa đầu
 
Vậy đó tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm nếm đủ vị chua cay
Mười năm mòn lẳn đôi giày cỏ
Ngó lại xem còn mất những ai
Đất khách đãi nhau toàn mật đắng
Tâm giao chưa quá một đêm say
Người ơi ... đất nước mà rao bán
Thiên hạ muôn người sợ lấm tay
 
Vậy đó tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm ... một giấc mộng không thành
Người chờ cho hết đời cô quạnh
Ta đứng bên trời, lệ chảy nhanh
 
C A O V Ị K H A N H
tháng tư 1985
 

James Walkinshaw (Dân Chủ) đã giành chiến thắng áp đảo trước Steward Whitson (Cộng Hòa) trong cuộc bầu cử đặc biệt ngày 9-9-2025 của địa hạt Virginia 11. Tính đến 10 giờ tối qua, Walkinshaw đã giành được gần 75% số phiếu bầu so với 25% của Whitson. Chiến thắng của Đảng Dân Chủ này gửi một thông điệp mạnh mẽ đến những thành viên Cộng Hòa MAGA. Những thảm bại nghiêm trọng đang chờ đợi họ phía trước dưới sự lãnh đạo tồi tệ và tàn phá của Trump.
Charlie Kirk, người sáng lập tổ chức Turning Point USA, một nhân vật then chốt trong việc vận động giới trẻ và định hình chương trình nghị sự ủng hộ Tổng thống Donald Trump, đã bị bắn chết trưa thứ Tư tại Orem, Utah. Ông hưởng dương 31 tuổi, theo The New York Times. Kirk vừa bước lên sân khấu trong một buổi diễn thuyết tại Đại học Utah Valley thì bị bắn vào cổ. Ông được đưa đến bệnh viện nhưng không qua khỏi. Tổng thống Trump xác nhận tin buồn trên mạng xã hội Truth Social. Trump viết: “Charlie Kirk vĩ đại, thậm chí huyền thoại, nay đã qua đời. Không ai hiểu và gắn bó với tuổi trẻ nước Mỹ hơn Charlie. Ông được mọi người thương mến và kính trọng, nhất là tôi…” Ông cũng ra lệnh hạ cờ toàn quốc đến Chủ nhật để tưởng niệm.
Báo cáo kinh doanh thường niên về Trung Quốc của phòng thương mại, dựa trên phản hồi từ 254 công ty được khảo sát từ ngày 19 tháng 5 đến ngày 20 tháng 6, cho thấy 122 đại diện các công ty được hỏi, chiếm 48%, muốn loại bỏ hoàn toàn thuế quan và các rào cản phi thuế quan đối với hàng hóa Trung Quốc, Nikkei đưa tin.
- Ba Lan Yêu Cầu NATO Kích Hoạt Điều 4 Hiệp Ước Bắc Đại Tây Dương. - Ngoại Trưởng Ba Lan: ‘Putin Đang Cười Vào Mặt Trump’. - James Walkinshaw, Đảng Dân Chủ Giành Chiến Thắng Vào Hạ Viện Virginia. - Chánh Án Liên Bang Tạm Chặn Lệnh Sa Thải Thống Đốc Fed Lisa Cook. - Đi Ăn Tối Ở Nhà Hàng D.C, Trump Bị Biểu Tình Và Phản Đối. - Gần 70 Thùng Chứa Hàng ‘Rơi Như Mưa’ Xuống Cảng California. - Thăm Dò: Chỉ 1 Trong Bốn Người Mỹ Tin Chính Sách Vaccine của Trump. - Apple Ra Mắt Dòng Sản Phẩm iPhone 17. - Thần Tượng Kẻ Xả Súng Hàng Loạt, Cậu Bé 13 Tuổi Có 23 Khẩu Súng Trong Nhà. - Trump: Nghi Phạm Giết Cô Gái Ukraine Trên Tàu Hỏa Phải Bị Tử Hình. - Chủ Tịch Ủy Ban Châu Âu Đề Nghị Biện Pháp Trừng Phạt Mới Lên Israel. Vợ Cựu Thủ Tướng Nepal Thiệt Mạng Trong Cuộc Biểu Tình. - Những tiết lộ mới làm phức tạp lời chối bỏ của Trump về Epstein.
Quân đội Ba Lan cho biết rạng sáng thứ Tư, họ đã điều động chiến đấu cơ của NATO và của chính mình để ngăn chặn các máy bay không người lái Nga bay vào không phận Ba Lan khi Nga mở đợt tấn công vào Ukraina. Đây là lần đầu tiên Ba Lan trực tiếp đối đầu với khí tài của Nga kể từ khi cuộc chiến Ukraina bắt đầu năm 2022, theo tin từ NBC News.
Một công cụ trực tuyến mà các viên chức ứng phó khẩn cấp tại Hoa Kỳ thường sử dụng để liên lạc và phối hợp cứu nạn thiên tai có thể sẽ bị FEMA ngừng hỗ trợ từ Thứ Tư (10/9). Trên trang Preparedness Toolkit của Cơ Quan Điều Hành Khẩn Cấp Liên Bang (FEMA) hôm Thứ Ba xuất hiện một dòng thông báo nổi bật: “Lưu ý: Trang web này có thể không còn được hỗ trợ sau ngày 10 tháng 9. VUI LÒNG lưu dữ liệu của quý vị sớm nhất có thể, bởi sau ngày này thông tin có thể sẽ không mở được nữa.”
"Giá cả mà chúng tôi đang nhận được hiện nay giống như thời chúng tôi còn nhỏ, và chi phí canh tác của chúng tôi hiện giờ là vô cùng lớn", Melissa King nói thêm. "Giá của một chiếc máy gặt đập liên hợp khi chúng tôi còn nhỏ là khoảng 20.000 đô la, và bây giờ là 100.000 đô la."
Ngày Thứ Ba, Thống đốc Gavin Newsom công bố văn bản “State of the State”, tố cáo chính quyền Tổng thống Donald Trump đang “bao vây” California bằng cách cắt giảm dịch vụ công, chà đạp luật pháp và gây áp lực lên doanh nghiệp lẫn đại học. Ông nhấn mạnh tiểu bang sẽ không khuất phục, khẳng định “California mạnh mẽ, quyết tâm bảo vệ dân chủ và không bao giờ cúi đầu.”
Theo tin Reuters, dữ liệu hải quan Việt Nam công bố hôm thứ Ba cho thấy xuất cảng của Việt Nam sang Hoa Kỳ đã giảm 2% trong tháng 8 so với tháng 7, xuống còn 13,94 tỷ USD, do mức thuế 20% đối với các lô hàng đến Hoa Kỳ có hiệu lực.
J121. Kusanali Jātaka -- Người Bạn Trung Thành Tóm tắt: Anāthapiṇḍika có một người bạn mang cái tên không may mắn, mà ông vẫn luôn trung thành, như một người bạn chân thành nên làm. Đức Phật kể lại rằng, trong quá khứ, một vị Thần Cỏ tầm thường đã dùng trí tuệ của mình để giúp bảo vệ nơi trú ẩn của một vị Thần Cây.
-- Cô Gái Ukraine Tỵ Nạn Bị Đâm Chết Trên Tàu Hỏa. -- Trump: ‘Epstein Là Vấn Đề Đã Chết Rồi’. -- Tòa Án Tiểu Bang Michigan Bác Cáo Trạng Nhóm “Đại Cử Tri Giả” Ủng Hộ Trump. -- Chính Quyền Trump Cho Phép ICE Không Cần Điền Đơn Biểu Mẫu Trước Khi Bố Ráp. -- ICE Mở Chiến Dịch “Midway Blitz” Ở Chicago, Nhắm Vào Người Di Dân. - - ICE Dùng Các Vụ Kiện Để Áp Lực Di Dân Tự Trục Xuất. -- Hàn Quốc Phẫn Nộ Vụ Công Nhân Bị Bắt Trong Nhà Máy Hyundai. -- Israel Sơ Tán Toàn Bộ Thường Dân Ở Gaza. -- Thủ Tướng Nepal Từ Nhiệm Sau ‘Cuộc Biểu Tình Gen Z’ Đẫm Máu. -- Tổng Thống Venezuela Tuyên Bố Năm Nay Giáng Sinh Đến Sớm. -- Tàu Cứu Trợ Gaza Bị Không Kích. -- Chuyên Gia Lo Ngại Việc Chính Quyền Trump Cắt Giảm Những Chương Trình Sức Khỏe Tâm Thần. -- Việc Làm Tại Mỹ Thấp Hơn Nhiều So Với Báo Cáo Trước.
Như mọi người đều biết, người ta càng lớn tuổi chừng nào, thì người ta lại thường hay nhớ tới những kỷ niệm trong dĩ vãng của mình nhiều bấy nhiêu. Nhất là những người cao niên đã về hưu, không còn bị ràng buộc bởi những công việc làm thường ngày của mình như trước kia, nên có nhiều thì giờ rảnh rỗi ngồi ở nhà một mình, để hồi tưởng lại những kỷ niệm buồn vui khó quên trong cuộc đời mình, rồi để có những lúc tâm sự cho nhau nghe lại những kỷ niệm khó quên này, trong những dịp tiệc tùng họp mặt bạn bè.
(SEOUL, ngày 9 tháng 9, Reuters) – Theo bản tin của KCNA hôm thứ Ba, Tập Cận Bình đang muốn tăng cường trao đổi chiến lược và hợp tác chặt chẽ hơn với Bắc Hàn. KCNA cho biết Tập đã gửi điện mừng tới Kim Jong Un trong dịp kỷ niệm 77 năm ngày thành lập Bắc Hàn. Trong đó, Tập cho biết: “Phía TQ sẵn sàng chung tay cùng phía DPRK (Bắc Hàn) để phát triển tình hữu nghị TQ-Bắc Hàn và thúc đẩy sự nghiệp xã hội chủ nghĩa của hai quốc gia, thông qua trao đổi chiến lược, đẩy mạnh các chuyến thăm và mở rộng hợp tác.”
(HOA KỲ, ngày 8 tháng 9, Reuters) – Viện Hàn Lâm của Bác Sĩ Gia Đình (American Academy of Family Physicians, AAFP) hôm Thứ Hai khuyến nghị tất cả người trưởng thành trên 18 tuổi, cùng với trẻ em và phụ nữ đang mang thai, nên chích ngừa COVID-19. Điều này trái ngược với chính sách mới của chính phủ liên bang.
Boys từ chối tiết lộ số lượng nhân viên mà công ty tuyển dụng tại Alaska, nhưng các tài liệu trước đây do công ty công bố cho biết công ty có “khoảng 1.000 nhân viên tại Alaska”, và trong số đó, khoảng 80% sống tại tiểu bang này.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.