Hôm nay,  

GS Francis Halzen được Giải Nobel Vật lý 2026 vì dò ra các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn: hạt vô hình, mỗi giây có hàng nghìn tỷ hạt neutrino từ những vùng xa nhất của vũ trụ đi xuyên qua cơ thể chúng ta, nhưng chúng ta hoàn toàn không cảm nhận được

06/10/202613:04:00(Xem: 1912)
blank

GS Francis Halzen được Giải Nobel Vật lý 2026 vì dò ra các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn: hạt vô hình, mỗi giây có hàng nghìn tỷ hạt neutrino từ những vùng xa nhất của vũ trụ đi xuyên qua cơ thể chúng ta, nhưng chúng ta hoàn toàn không cảm nhận được
.
---- Nhà khoa học tiên phong nghiên cứu neutrino đoạt giải Nobel Vật lý: Francis Halzen được vinh danh nhờ công trình nghiên cứu về các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn. Hôm thứ Ba 6/10/2026, GS Francis Halzen đã thắng giải Nobel Vật lý nhờ những đóng góp cho Đài quan sát Neutrino IceCube và việc phát hiện ra các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn.
"Ông Francis Halzen đã dẫn dắt một nhóm các nhà nghiên cứu và kỹ sư quốc tế để mang đến cho chúng ta một công cụ tuyệt vời. Sự kiên trì và tầm nhìn khoa học của ông đã mở đường cho một lĩnh vực thiên văn học hoàn toàn mới," ông Mark Pearce, Chủ tịch Ủy ban Nobel Vật lý, cho biết trong một tuyên bố. Nhà khoa học 82 tuổi này sinh ra tại Bỉ và hiện đang công tác tại Đại học Wisconsin-Madison (Mỹ). Các nỗ lực liên hệ với ông của hãng tin AP chưa thành công ngay lập tức.
Theo thông tin trên trang web của dự án, Đài quan sát Neutrino IceCube là cơ sở nghiên cứu đặt tại Nam Cực, với Đại học Wisconsin-Madison đóng vai trò là đơn vị chủ trì. Công trình nghiên cứu của Halzen về việc thu nhận các hạt neutrino tại Nam Cực đã bắt đầu từ những năm 1980s. Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển đã công bố giải thưởng này tại Stockholm. Giá trị giải thưởng năm nay là khoảng 1,2 triệu USD, áp dụng cho cả trường hợp cá nhân, nhóm nhỏ các nhà khoa học đoạt giải hoặc một tổ chức.
.
Hạt neutrino là gì? Tự điển Wikipedia giải thích rất phức tạp, nơi đây được giản lược có thể sẽ không chính xác, nhưng sẽ cho chúng ta tạm hiểu về "hạt ma" này. Hãy tưởng tượng vũ trụ giống như một đại dương đầy các hạt nhỏ. Trong đó có một loại hạt rất kỳ lạ gọi là neutrino: không mang điện, khối lượng cực nhỏ, hầu như không va chạm với vật chất. Mỗi giây có hàng nghìn tỷ hạt neutrino đi xuyên qua cơ thể chúng ta, nhưng chúng ta hoàn toàn không cảm nhận được. Vì thế chúng thường được gọi là"hạt ma" (ghost particles).

Hạt "High-energy neutrinos" là gì? Không phải neutrino nào cũng giống nhau. Một số neutrino mang năng lượng rất lớn, được sinh ra trong những nơi cực kỳ dữ dội của vũ trụ như: các vụ nổ siêu tân tinh (supernova), các lỗ đen đang nuốt vật chất, các chuẩn tinh và nhân thiên hà hoạt động mạnh, các vụ bùng nổ tia gamma. Người ta gọi chúng là neutrino năng lượng cao.

Giả sử có một vụ nổ khủng khiếp xảy ra cách Trái Đất hàng triệu năm ánh sáng. Ánh sáng từ vụ nổ đó có thể: bị bụi vũ trụ che khuất, bị bẻ cong, bị hấp thụ một phần trên đường đi. Nhưng neutrino thì khác. Chúng gần như không tương tác với bất cứ thứ gì, nên: bay thẳng từ nguồn đến Trái Đất, không bị đổi hướng, hầu như không mất năng lượng.

Vì vậy neutrino giống như: "Những bức thư nguyên vẹn được gửi trực tiếp từ những nơi bí mật nhất của vũ trụ." Nhưng nếu neutrino khó bắt như vậy, làm sao phát hiện được? Đây chính là ý tưởng thiên tài của Francis Halzen.

Ông nhận ra rằng: Tảng băng khổng lồ ở Nam Cực có thể trở thành một kính thiên văn đặc biệt. Trong băng, người ta chôn hơn 5.000 cảm biến ánh sáng sâu hàng kilomet. Khi cực kỳ hiếm hoi một neutrino va vào hạt nhân nguyên tử trong băng, nó tạo ra một tia chớp xanh rất yếu gọi là bức xạ Cherenkov.
Các cảm biến ghi lại tia chớp này để suy ra: hạt neutrino đến từ hướng nào, mang bao nhiêu năng lượng.

Vậy thì, IceCube là gì? IceCube là một "kính thiên văn neutrino" khổng lồ. Điều đặc biệt là: trong khi kính thiên văn thông thường nhìn ánh sáng, trong khi kính thiên văn radio nghe sóng vô tuyến, nhưng IceCube "nhìn" neutrino. Nó sử dụng khoảng 1 km³ băng Nam Cực làm môi trường phát hiện neutrino.

Khám phá đoạt Nobel là gì? Năm 2013, IceCube lần đầu phát hiện những neutrino năng lượng cực cao đến từ ngoài Hệ Mặt Trời, mở ra ngành khoa học hoàn toàn mới gọi là: Thiên văn học neutrino (Neutrino Astronomy). Trước đó các khoa học giả chủ yếu quan sát vũ trụ bằng: ánh sáng, tia X, sóng radio, hay tia gamma.
Giờ đây con người có thêm một "giác quan" mới: Quan sát vũ trụ bằng neutrino.

Hình ảnh dễ nhớ có thể hình dung là, nếu vũ trụ là một thành phố khổng lồ ban đêm: kính thiên văn quang học nhìn thấy ánh đèn, kính thiên văn vô tuyến nghe thấy âm thanh, nhưng hạt neutrino giống những người đưa thư bí mật đi xuyên qua mọi bức tường.
IceCube chính là trạm bưu điện đầu tiên đủ lớn để bắt được những "người đưa thư" ấy và đọc thông điệp mà chúng mang từ tận những vùng xa xôi nhất của vũ trụ.

Như thế, Giải Nobel Vật lý 2026 được trao vì đã mở ra một cách hoàn toàn mới để quan sát vũ trụ: dùng các neutrino năng lượng cao như những "sứ giả vũ trụ", giúp con người nghiên cứu các lỗ đen, sao nổ và những hiện tượng cực đoan mà ánh sáng thông thường không thể tiết lộ hết.

Từ các đặc điểm trên, có lẽ sẽ thấy gần với triết học trùng trùng duyên khởi của Phật giáo Hoa Nghiêm, thế giới tương tức không ngăn ngại: những hạt gần như vô hình, lặng lẽ xuyên qua cả hành tinh, lại mang theo tin tức từ những nơi xa xăm nhất của vũ trụ. Điều đó nhắc chúng ta rằng thực tại luôn phong phú hơn rất nhiều so với những gì mắt thường có thể thấy.
Các bạn có thể tìm hiểu bằng cách vào YouTube (nhiều video có thể chuyển sang phụ đề tiếng Việt) và gõ chữ "IceCube neutrino" để hiểu về dự án nghiên cứu hạt neutrino.



Các nhà sinh học vừa ghi nhận tại miền bắc Queensland (Úc) một loài nhện chưa định danh, có khả năng giăng một loại mạng đặc biệt hoạt động như cơ cấu “máy bắn đá”, phóng con mồi—chủ yếu là kiến cây xanh—vào lưới chính. Loài nhện này, tạm được các nhà nghiên cứu gọi là “nhện ballista” (theo tên loại nỏ lớn của La Mã cổ đại), thuộc giống Propostira. Công trình nghiên cứu được công bố ngày 22 tháng 6 trên tạp chí Current Biology.
Từ ngày 1/7, chính phủ liên bang Mỹ bắt đầu áp dụng quy định mới về tiền vay cho bậc sau đại học, khiến nhiều sinh viên phải tính lại chuyện học hành. Theo luật được Tổng thống Donald Trump ủng hộ, sinh viên cao học chỉ được vay tối đa 20.500 USD mỗi năm, tổng cộng không quá 100.000 USD. Riêng các ngành như luật, y khoa, nha khoa được vay cao hơn, tối đa 50.000 USD mỗi năm và không quá 200.000 USD. Quy định này đánh dấu việc chấm dứt thời kỳ sinh viên có thể vay gần như toàn bộ chi phí học và sinh hoạt từ nguồn vay liên bang. Chính quyền cho rằng cần siết lại để kìm đà tăng học phí và giảm gánh nặng nợ nần kéo dài.
Một tổ chức pháp lý của người Mỹ gốc Iran đã đệ đơn kiện chính quyền Trump, cáo buộc các cơ quan di trú Hoa Kỳ đã chuyển giao thông tin mật liên quan đến người xin tị nạn Iran cho chính phủ Tehran, khiến họ và thân nhân lâm vào tình trạng nguy hiểm. Đơn kiện do Quỹ Bảo vệ Pháp lý Người Mỹ gốc Iran (Iranian American Legal Defense Fund – IALDF) nộp tại thủ đô Washington hôm thứ Ba cho biết, nhiều người Iran xin tị nạn tại Hoa Kỳ là những người biểu tình đòi dân chủ, thành viên các tôn giáo thiểu số, hoặc thuộc cộng đồng LGBTQ — những đối tượng mà theo đơn kiện, “phải rời bỏ quê hương vì những hiểm nguy nghiêm trọng.”
Tổng Thống Donald Trump hôm Thứ Hai đầu tuần đã rung chuông khai mạc phiên giao dịch tại Sở Giao Dịch Chứng Khoán New York từ Phòng Bầu Dục, đánh dấu ngày đầu tiên chương trình “Trump Accounts” dành cho trẻ em chính thức đi vào hoạt động. “Với tiếng chuông khai mạc thị trường chứng khoán, những trương mục này từ nay sẽ bắt đầu lớn lên cùng với nền kinh tế đang bùng nổ của chúng ta,” ông Trump nói. Ông cũng cho biết, chỉ riêng tuần này, khoảng 800 triệu đô la vốn mới sẽ được đưa vào thị trường chứng khoán cho trẻ em Hoa Kỳ, gồm tiền đóng góp của cá nhân và khoản tiền khởi đầu từ chính phủ.
Theo tin từ đài 6ABC-Philadelphia: Vụ lừa đảo du lịch tại Quận Montgomery: Bắt giữ nghi phạm thứ hai khi công tố viên tìm kiếm thêm nạn nhân. Một người thứ hai đã bị bắt giữ liên quan đến vụ lừa đảo du lịch bị cáo buộc nhắm vào khách hàng trên khắp cả nước, bao gồm nhiều người trong cộng đồng người Việt.
FOXBOROUGH, Massachusetts -- Kylian Mbappé đã vực dậy tinh thần sau khi đá hỏng phạt đền để ghi bàn thắng thứ 20 tại World Cup, qua đó giúp Pháp giành vé vào bán kết nhờ chiến thắng 2-0 trước Morocco tại Sân vận động Boston hôm Thứ Năm 8/7/2026.
Một trong những quan tâm của các bậc phụ huynh Phật tử tại Hoa Kỳ, đặc biệt những nơi không gần chùa, là: nên đưa con em mình tới học các lớp dạy Thiền Chánh Niệm do các vị thầy thế tục gần nhà cho tiện, hay nên chịu khó lái xe xa hơn để đưa con em mình tới học trong chùa? Trong khi hiện nay, các lớp dạy Thiền Chánh Niệm mọc lên khắp các phòng thể dục, các nhà dưỡng lão, các y viện, trường học, và ngay cả trong một số nhà thờ Ky Tô Giáo, Do Thái Giáo. Câu trả lời nên là: hãy đưa con em tới chùa, vì nơi này các em sẽ được học pháp giải thoát, chứ không chì là một pháp để giảm căng thẳng. Thêm nữa, nhiều vị thầy thế tục không muốn bàn cụ thể về Phật giáo.
Chuyện xảy ra tại Arizona. Một dân cử Cộng Hòa gốc Việt, nhiều thập niên ra sức hoạt động cho Cộng Hòa. Ông vào Mỹ năm 12 tuổi, tin rằng Cộng Hòa vẫn xem mình bình đẳng như một người da trắng có nhiệt tâm với chính phủ Trump. Một hôm, một nhân sự cấp cao của lực lượng được xem như giới trẻ Cộng Hòa chất vấn ông: Ông có nói được tiếng Anh không?
· Trump Dẹp Thỏa Thuận Ngừng Bắn Với Iran, Dọa ‘Đánh Cho Xong’ · Trump Bỏ Chuyên Cơ Qatar, Dùng Air Force One Cũ Giữa Lo Ngại An Ninh · Tòa Liên Bang Phán Trump Phải Xuất Quỹ Bồi Hoàn 5,8 Triệu Mỹ Kim Cho Bà Carroll · Platner Tạm Ngưng Tranh Cử Thượng Viện Maine Sau Cáo Buộc Hiếp Dâm · Gia Đình Nạn Nhân Bị ICE Bắn Chết Tại Houston Đòi Điều Tra Độc Lập · Trump Dọa Yêu Cầu Tối Cao Pháp Viện Xét Lại Vụ Quốc Tịch, Giới Chuyên Gia Nói Gần Như Không Thể · ABC Tố FCC Viện Luật Thời Lượng Cân Bằng Nhằm Can Thiệp Chương Trình “The View” · Chi Phí Chiến Tranh Iran Dưới Thời Trump Vượt 100 Tỷ Mỹ Kim, Không Có Kế Hoạch Trang Trải · Trump Trao Lợi Thế Lớn Cho Zelensky, Gia Tăng Sức Ép Lên Nga Và Tây Ban Nha · Thăm Dò AP-NORC: Khoảng 3 Trong 10 Người Mỹ Cho Rằng Israel Phạm Tội Diệt Chủng Ở Gaza · Phí Bảo Hiểm ObamaCare Tăng Vọt, Dân Chủ Tố Cộng Hòa “Bán Đứng” Người Mua Bảo Hiểm · Nước Ở Công Viên Được Trump Khoe “Tân Trang Hoàn Toàn” Bỗng Hóa Nâu Đục...
Khi Donald Trump và phái đoàn Mỹ đang trên Air Force One trở về Mỹ, thì quân đội Mỹ mở đợt tấn công mới vào Iran. Cũng lúc đó, trên trang Truth Social, Donald Trump đăng hàng loạt hình ảnh và video về những trận dội bom gây ra biển lửa và nói cuộc tấn công là "để trả đũa vụ Iran đánh bom tàu ​​chiến ngày hôm qua." "Nếu điều đó xảy ra lần nữa, hậu quả sẽ còn tồi tệ hơn nhiều!"
BUDAPEST – Kênh truyền hình M1 của Hungary đã tạm ngưng toàn bộ các chương trình thời sự, và đài phát thanh quốc gia Kossuth cũng đình chỉ phát sóng, như một phần trong chương trình cải tổ nhằm xây dựng một nền truyền thông "độc lập và đáng tin cậy" theo chủ trương của Thủ tướng Péter Magyar.
• ICE Lại Bắn Chết Người • Trump Tuyên Bố Lệnh Ngừng Bắn"Chấm Dứt” Sau Khi Mỹ Và Iran Đáp Trả Nhau • NATO Công Bố Các Thỏa Thuận Quốc Phòng Hàng Tỷ Đô La, Giữa Lúc Trump Tiếp Tục Đòi Mua Greenland • Ứng Cử Viên Do Trump Hậu Thuẫn Ở Texas Gian Lận Bầu Cử 6 Lần • Ai Sẽ Thay Thế Ứng Cử Viên Graham Platner? • Thống Đốc Kentucky Thúc Giục McConnell Cập Nhật Tình Trạng Sức Khỏe • Trump Xây Sân Đáp Trực Thăng Trong Khuôn Viên Tòa Bạch Ốc • Số Ca Nhiễm Bệnh Sởi Ở Mỹ Tăng Hơn 2,100 Trong Năm 2026 • Phố Wall Sụt Giảm Khi Cổ Phiếu AI Hạ Nhiệt • Giá Dầu Tăng Vọt Sau Tuyên Bố Chấm Dứt Ngưng Bắn Với Iran
Bốn trận sau cùng của vòng 1/8 của World Cup trong hai ngày 6 và 7 tháng 7 đã xác định đủ bốn cặp đấu cho vòng từ kết. Những trận đấu này để lại nhiều cảm xúc khác nhau cho giới hâm mộ. Có đội chiến thắng trong nước mắt; có đội dù thua vẫn đầy tự hào; nhưng cũng có đội thua không thể ngẩng cao đầu.
khám xét nhà không thấy bom đạn gì vì có tin đồn cô tính tới thủ đô (mà cô không có tiền mua vé phi cơ tới) để nổ bom võ đài UFC của Trump, rồi hứa trả lương cô 200.000 USD để làm mật báo lấy tin về Antifa (tổ chức cô không biết gì về trụ sở, nhân sự, và chỉ có trong lời chụp mũ của Trump)
Làn sóng sa thải ngành khoa học kỹ thuật năm 2026: Gần 165.000 việc làm bị cắt giảm tại Oracle, Meta, Microsoft, Samsung và nhiều công ty khác. Chúng ta mới đi qua hơn một nửa chặng đường của năm, nhưng ngành công nghệ đã chứng kiến ​​hơn 160.000 vụ sa thải — dưới đây là những thông tin chi tiết, theo Yahoo News.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.