Hôm nay,  

GS Francis Halzen được Giải Nobel Vật lý 2026 vì dò ra các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn: hạt vô hình, mỗi giây có hàng nghìn tỷ hạt neutrino từ những vùng xa nhất của vũ trụ đi xuyên qua cơ thể chúng ta, nhưng chúng ta hoàn toàn không cảm nhận được

06/10/202613:04:00(Xem: 1928)
blank

GS Francis Halzen được Giải Nobel Vật lý 2026 vì dò ra các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn: hạt vô hình, mỗi giây có hàng nghìn tỷ hạt neutrino từ những vùng xa nhất của vũ trụ đi xuyên qua cơ thể chúng ta, nhưng chúng ta hoàn toàn không cảm nhận được
.
---- Nhà khoa học tiên phong nghiên cứu neutrino đoạt giải Nobel Vật lý: Francis Halzen được vinh danh nhờ công trình nghiên cứu về các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn. Hôm thứ Ba 6/10/2026, GS Francis Halzen đã thắng giải Nobel Vật lý nhờ những đóng góp cho Đài quan sát Neutrino IceCube và việc phát hiện ra các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn.
"Ông Francis Halzen đã dẫn dắt một nhóm các nhà nghiên cứu và kỹ sư quốc tế để mang đến cho chúng ta một công cụ tuyệt vời. Sự kiên trì và tầm nhìn khoa học của ông đã mở đường cho một lĩnh vực thiên văn học hoàn toàn mới," ông Mark Pearce, Chủ tịch Ủy ban Nobel Vật lý, cho biết trong một tuyên bố. Nhà khoa học 82 tuổi này sinh ra tại Bỉ và hiện đang công tác tại Đại học Wisconsin-Madison (Mỹ). Các nỗ lực liên hệ với ông của hãng tin AP chưa thành công ngay lập tức.
Theo thông tin trên trang web của dự án, Đài quan sát Neutrino IceCube là cơ sở nghiên cứu đặt tại Nam Cực, với Đại học Wisconsin-Madison đóng vai trò là đơn vị chủ trì. Công trình nghiên cứu của Halzen về việc thu nhận các hạt neutrino tại Nam Cực đã bắt đầu từ những năm 1980s. Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển đã công bố giải thưởng này tại Stockholm. Giá trị giải thưởng năm nay là khoảng 1,2 triệu USD, áp dụng cho cả trường hợp cá nhân, nhóm nhỏ các nhà khoa học đoạt giải hoặc một tổ chức.
.
Hạt neutrino là gì? Tự điển Wikipedia giải thích rất phức tạp, nơi đây được giản lược có thể sẽ không chính xác, nhưng sẽ cho chúng ta tạm hiểu về "hạt ma" này. Hãy tưởng tượng vũ trụ giống như một đại dương đầy các hạt nhỏ. Trong đó có một loại hạt rất kỳ lạ gọi là neutrino: không mang điện, khối lượng cực nhỏ, hầu như không va chạm với vật chất. Mỗi giây có hàng nghìn tỷ hạt neutrino đi xuyên qua cơ thể chúng ta, nhưng chúng ta hoàn toàn không cảm nhận được. Vì thế chúng thường được gọi là"hạt ma" (ghost particles).

Hạt "High-energy neutrinos" là gì? Không phải neutrino nào cũng giống nhau. Một số neutrino mang năng lượng rất lớn, được sinh ra trong những nơi cực kỳ dữ dội của vũ trụ như: các vụ nổ siêu tân tinh (supernova), các lỗ đen đang nuốt vật chất, các chuẩn tinh và nhân thiên hà hoạt động mạnh, các vụ bùng nổ tia gamma. Người ta gọi chúng là neutrino năng lượng cao.

Giả sử có một vụ nổ khủng khiếp xảy ra cách Trái Đất hàng triệu năm ánh sáng. Ánh sáng từ vụ nổ đó có thể: bị bụi vũ trụ che khuất, bị bẻ cong, bị hấp thụ một phần trên đường đi. Nhưng neutrino thì khác. Chúng gần như không tương tác với bất cứ thứ gì, nên: bay thẳng từ nguồn đến Trái Đất, không bị đổi hướng, hầu như không mất năng lượng.

Vì vậy neutrino giống như: "Những bức thư nguyên vẹn được gửi trực tiếp từ những nơi bí mật nhất của vũ trụ." Nhưng nếu neutrino khó bắt như vậy, làm sao phát hiện được? Đây chính là ý tưởng thiên tài của Francis Halzen.

Ông nhận ra rằng: Tảng băng khổng lồ ở Nam Cực có thể trở thành một kính thiên văn đặc biệt. Trong băng, người ta chôn hơn 5.000 cảm biến ánh sáng sâu hàng kilomet. Khi cực kỳ hiếm hoi một neutrino va vào hạt nhân nguyên tử trong băng, nó tạo ra một tia chớp xanh rất yếu gọi là bức xạ Cherenkov.
Các cảm biến ghi lại tia chớp này để suy ra: hạt neutrino đến từ hướng nào, mang bao nhiêu năng lượng.

Vậy thì, IceCube là gì? IceCube là một "kính thiên văn neutrino" khổng lồ. Điều đặc biệt là: trong khi kính thiên văn thông thường nhìn ánh sáng, trong khi kính thiên văn radio nghe sóng vô tuyến, nhưng IceCube "nhìn" neutrino. Nó sử dụng khoảng 1 km³ băng Nam Cực làm môi trường phát hiện neutrino.

Khám phá đoạt Nobel là gì? Năm 2013, IceCube lần đầu phát hiện những neutrino năng lượng cực cao đến từ ngoài Hệ Mặt Trời, mở ra ngành khoa học hoàn toàn mới gọi là: Thiên văn học neutrino (Neutrino Astronomy). Trước đó các khoa học giả chủ yếu quan sát vũ trụ bằng: ánh sáng, tia X, sóng radio, hay tia gamma.
Giờ đây con người có thêm một "giác quan" mới: Quan sát vũ trụ bằng neutrino.

Hình ảnh dễ nhớ có thể hình dung là, nếu vũ trụ là một thành phố khổng lồ ban đêm: kính thiên văn quang học nhìn thấy ánh đèn, kính thiên văn vô tuyến nghe thấy âm thanh, nhưng hạt neutrino giống những người đưa thư bí mật đi xuyên qua mọi bức tường.
IceCube chính là trạm bưu điện đầu tiên đủ lớn để bắt được những "người đưa thư" ấy và đọc thông điệp mà chúng mang từ tận những vùng xa xôi nhất của vũ trụ.

Như thế, Giải Nobel Vật lý 2026 được trao vì đã mở ra một cách hoàn toàn mới để quan sát vũ trụ: dùng các neutrino năng lượng cao như những "sứ giả vũ trụ", giúp con người nghiên cứu các lỗ đen, sao nổ và những hiện tượng cực đoan mà ánh sáng thông thường không thể tiết lộ hết.

Từ các đặc điểm trên, có lẽ sẽ thấy gần với triết học trùng trùng duyên khởi của Phật giáo Hoa Nghiêm, thế giới tương tức không ngăn ngại: những hạt gần như vô hình, lặng lẽ xuyên qua cả hành tinh, lại mang theo tin tức từ những nơi xa xăm nhất của vũ trụ. Điều đó nhắc chúng ta rằng thực tại luôn phong phú hơn rất nhiều so với những gì mắt thường có thể thấy.
Các bạn có thể tìm hiểu bằng cách vào YouTube (nhiều video có thể chuyển sang phụ đề tiếng Việt) và gõ chữ "IceCube neutrino" để hiểu về dự án nghiên cứu hạt neutrino.



Phật Giáo Tây Tạng nói rằng có nhiều trường hợp tái sinh như nguyện, và chuyện đó xảy ra rất bình thường. Nghĩa là, vị tôn giả đó không bị nghiệp lôi kéo, mà chính vị đó có thể chủ động được ý nguyện tái sinh để tiếp tục học pháp hay hoằng pháp. Thí dụ, ngài Đạt Lai Lạt Ma, hay một số vị tăng trưởng và ni trưởng đã có năng lực tâm mạnh như thế. Và khi có một vị tôn túc Phật Giáo Tây Tạng được nói là tái sinh tới hoẳng pháp tại Việt Nam, câu chuyện này lại sôi nổi dư luận. Câu hỏi chúng ta nêu ra trong bài này là: Trong các kinh sơ kỳ -- trong các tạng Kinh Nikaya và Kinh A Hàm -- đã nói như thế nào về các trường hợp tái sinh như nguyện?
• Chiến Sự Iran Đẩy Lạm Phát Mỹ Tăng Vọt, Giá Xăng Và Vé Máy Bay Cùng Leo Thang • Eo Biển Hormuz Vẫn Tê Liệt, Giao Tranh Ở Lebanon Làm Rung Chuyển Thỏa Thuận Ngưng Bắn Mỹ-Iran • Netanyahu Mở Thương Thuyết Trực Tiếp Với Lebanon Sau Sức Ép Từ Hoa Kỳ • Trump Tấn Công Các Cựu Đồng Minh MAGA Giữa Tranh Cãi Về Iran • Bưu Điện Hoa Kỳ Đình Chỉ Góp Quỹ Hưu Bổng, Xin Tăng Giá Tem 4 Xu • Bạch Ốc Bị Tòa Phán Vi Phạm Lệnh Tòa Về Quyền Tác Nghiệp Báo Chí • Nạn Nhân Epstein Chất Vấn Động Cơ Của Melania Trump • Melania Trump Có Mức Tín Nhiệm Thấp Nhất Trong Lịch Sử Các Đệ Nhất Phu Nhân • Thông Điệp Phục Sinh Của Bộ Trưởng Nông Nghiệp Gây Phản Ứng Trong Nội Bộ • 99,9% Người Tị Nạn Vào Mỹ Đến Từ Một Quốc Gia • Người Mỹ Lớn Tuổi Đi Làm Ngày Càng Ít • Tập Cận Bình Gặp Lãnh Đạo Đối Lập Đài Loan Trước Thượng Đỉnh Với Trump • Putin Và Zelenskyy Đồng Ý Ngưng Bắn 32 Giờ Dịp Phục Sinh Chính Thống
25 ngôi sao của Hiệp Hội Golf Chuyên Nghiệp Nữ (LPGA), các nghệ sĩ nổi tiếng từ màn ảnh nhỏ và màn ảnh rộng, cùng nhiều tay golf xuất sắc sẽ hội tụ tại Pechanga Resort Casino nhân Giải Đấu Golf Pechanga Pro-Am 2026 vào thứ Ba, ngày 07 tháng 4 năm 2026. Giải đấu là dịp để các tay golf chuyên nghiệp hàng đầu cùng nhau thư giãn giữa lịch thi đấu dày đặc, tận hưởng những vòng golf vui vẻ và không áp lực, đồng thời giới thiệu sân golf vô địch từng đoạt nhiều giải thưởng — Journey at Pechanga. Năm nay, sáu nghệ sĩ nổi tiếng sẽ cùng các tay golf chuyên nghiệp ra sân, góp phần tạo nên bầu không khí tranh tài sôi động và đầy hứng khởi.
Theo John Broich, giáo sư sử học tại Case Western Reserve University, viết trên The Conversation ngày 7 tháng 4, 2026, chính sách tị nạn của chính quyền Trump dành cho người Afrikaner Nam Phi không phải là một quyết định riêng lẻ, mà là phần nối dài của một dòng lịch sử đã có hơn một thế kỷ: dùng luật di trú để giữ các quốc gia nói tiếng Anh trong quỹ đạo của người da trắng. Có những chính sách không cần hô hoán, người ta vẫn nhìn ra cái lõi của nó. Trong trường hợp này, điều hiện ra khá rõ: màu da đang được đối xử như một thứ giấy thông hành. Cuối năm 2025, chính quyền Trump hạ mức trần nhận người tị nạn cho niên khóa 2026 xuống còn 7.500 người, thấp hơn rất xa mức 125.000 của năm 2024 dưới thời Biden.
Nếu có đủ các thành viên Quốc hội có tư duy đúng đắn, họ có thể thông qua cải tổ di trú thường tình và chấm dứt sự hỗn loạn mà chúng ta đang chứng kiến hiện nay. Một chương trình Lao động Khách mời Hàng năm: chương trình này sẽ cấp tình trạng hợp pháp cho hàng triệu người xứng đáng và làm giảm tác động từ chương trình trục xuất hàng loạt của tổng thống. Khi Ronald Reagan được hỏi ông sẽ làm gì với hàng triệu lao động không giấy tờ, ông đã trả lời: “Hãy cấp giấy tờ cho họ!” Và ông nói nghiêm túc. Dưới sự lãnh đạo của ông, Quốc hội đã thông qua luật cải tổ cho phép hơn 2.5 triệu lao động đã xây dựng cuộc sống tại Hoa Kỳ và đang đóng góp cho xã hội được hưởng tình trạng hợp pháp (“ân xá”). Đây là một giải pháp thực tế và nhân đạo.
Một nữ sinh trung học tại Virginia đã làm ra một bộ lọc nước có thể gạn được 95,52 phần trăm vi nhựa trong nước uống, đồng thời thu hồi lại phần lớn vật liệu lọc để dùng tiếp. Cô học sinh ấy là Mia Heller, 18 tuổi, đang học tại trường Kettle Run High School. Ý nghĩ làm bộ lọc này đến với em sau khi đọc một bản tin địa phương nói về tình trạng nước ở khu Warrenton, Virginia, nơi gia đình em đang sống. Bản tin cho biết nguồn nước ở đó có PFAS và vi nhựa, nhưng cư dân phải tự lo chuyện lọc nước, vì không có ngân khoản công nào được cấp cho việc ấy. Sau đó, cha mẹ Heller mua một hệ thống lọc nước khá tốt cho gia đình. Nhưng loại máy ấy phải thay màng lọc luôn luôn, vừa phiền vừa tốn. Nhìn mẹ mình cứ phải thay hết lần này tới lần khác, Heller nảy ra ý muốn làm một bộ lọc khác, ít tốn công hơn, đỡ phải thay đồ thường xuyên hơn.
Michigan tuy cách chiến trường Iran hơn 6.000 dặm, nhưng trên mặt trận mạng, khoảng cách ấy hầu như không còn ý nghĩa. Vụ tấn công nhằm vào Stryker, một hãng thiết bị y tế đặt trụ sở tại Portage, Michigan, cho thấy xung đột Trung Đông có thể nhanh chóng lan sang các doanh nghiệp và chuỗi cung ứng tại Hoa Kỳ. Một nhóm tin tặc liên hệ với Iran, tự xưng Handala, đã nhận trách nhiệm về cuộc tấn công ngày 11 tháng 3 năm 2026. Reuters cho biết Stryker bị ảnh hưởng ở hệ thống Microsoft nội bộ, làm gián đoạn khâu xử lý đơn hàng, sản xuất và giao nhận; các nguồn khác cũng ghi nhận công ty nói cuộc xâm nhập đã gây “global network disruption” nhưng sau đó được khống chế.
Cư dân California đang tìm việc nên chú ý đến cơ hội việc làm đang tăng trong ngành lâm nghiệp. Chương trình Sáng kiến Việc làm trong Ngành Lâm nghiệp California đang mở rộng tuyển dụng, tập trung vào công tác quản lý rừng, phòng chống cháy rừng, phát triển bền vững. Sáng kiến này không chỉ nhằm giải quyết tình trạng thiếu hụt nhân lực, mà còn tích cực thu hút sự tham gia của các cộng đồng cần sự trợ giúp như phụ nữ, các nhóm thiểu số, cựu chiến binh. Thông qua việc tổ chức giáo dục, đào tạo, sáng kiến này bảo đảm cơ hội công bằng hơn trong công việc lâm nghiệp, góp phần nâng cao trách nhiệm bảo vệ môi trường trên khắp California. Sáng kiến được Bộ Lâm nghiệp và Cơ quan Cứu hỏa California (CAL FIRE) tài trợ từ gần hai năm trước.
Những vụ bắt giữ của ICE không chỉ gây ra đau khổ, chia cắt cho những gia đình di dân, mà còn biến họ thành nạn nhân của các chiêu trò lừa đảo. Hiện nay, các vụ lường gạt nhắm vào cộng đồng người nhập cư có thân nhân bị ICE bắt giữ đang gia tăng đáng báo động.
Ai bơm tiền cá độ vài phút trước quyết định của Trump về cuộc chiến Iran để hốt tiền? Có 50 tài khoản bí ẩn mới lập chỉ đặt cược vài phút Trước khi Trump tuyên bố ngưng bắn Mỹ-Iran
Bản tin sáng nay mở ra với một thế giới chưa yên sau ngày đầu "ngưng bắn". Trump lại dọa đánh tiếp nếu Iran không thi hành thỏa ước; Lebanon tiếp tục chìm trong bom đạn; Vatican và Bạch Ốc thêm rạn nứt; còn NATO lại bị kéo vào một vòng thử lửa khác. Trong nước Mỹ, bản tin ghi nhận thêm các hồ sơ đang gây chú ý tại Washington, từ hồ sơ Epstein, vụ Anthropic, đến kế hoạch ghi danh quân dịch tự động. Ngoài ra còn có các tin về an toàn hàng không, cảnh báo lừa đảo nhắm vào người dùng iPhone, và số sinh đẻ tại Hoa Kỳ xuống mức thấp kỷ lục.
Thêm một cuốn sách phát hành giữa một thời bom đạn bay khắp trời. Bất kể rằng, dòng chữ không ngăn cản được đường đạn bay. Hiển nhiên, bởi vì tác giả Bùi Vĩnh Phúc đang rời khỏi thế giới vật lý của địa cầu, để bước vào một thế giới nơi mà anh gọi là một không gian văn chương rất riêng trong tác phẩm mới, nơi đó là thơ, là văn, là nhạc, là phê bình, là cảm nhận, là những giấc mơ bay bổng từ chiếc đàn dương cầm với các phím là chữ và nghĩa. Như thế đó, tuyển tập các bài viết của Bùi Vĩnh Phúc ấn hành với nhan đề “Chữ Nghĩa & Không Gian Văn Chương” nơi do chính anh tuyển chọn, trích lại các bài viết anh ưa thích nhất.
• Trump Chấp Nhận Một Thỏa Thuận Ngừng Bắn Mâu Thuẫn Đầy ‘TACO’ • Hegseth Tuyên Bố Chiến Thắng Nhưng ‘Không Rút Quân Khỏi Iran’ • Trump Dọa Áp 50% Thuế Lên Quốc Gia Nào Cung Cấp Khí Cụ Cho Iran • Pakistan Cảm Ơn Trung Quốc Và Những Quốc Gia Hỗ Trợ Thỏa Thuận Ngừng Bắn • Bất Chấp Lệnh Ngừng Bắn, Giá Xăng Ở Mỹ Vẫn Tăng • Thăm Dò: 48% Người Dân New York Ủng Hộ Hiệu Suất Làm Việc Của Mamdani • Chánh Án Cấp Tiến Thắng Ghế TCPV Wisconsin • Cộng Hòa Thắng Ghế Dân Biểu Georgia • Thành Viên Dân Chủ Quốc Hội Kêu Gọi Truất Phế Trump • Bill Gates Sẽ Điều Trần Về Vụ Epstein Ngày 10/6
- Tướng nghỉ hưu Mark Hertling: các sĩ quan Mỹ hãy từ chối thi hành mệnh lệnh diệt chủng, tàn sát thường dân. - Cựu tướng Steve Anderson: sẽ có các phiên tòa Nuremberg tương tự ở Mỹ để xử tội ác chiến tranh của nhóm Trump. - Tướng về hưu Barry McCaffrey: hãy đưa Trump khám bệnh tâm thần - Đại sứ Iran raở LHQ: Trump nói sẽ diệt chủng, vi phạm tội ác chiến tranh.
• Trump: ‘Toàn Bộ Nền Văn Minh Sẽ Bị Thiêu Rụi Trong Đêm Nay’ • Giá Dầu Tăng Hơn $116, Thị Trường Chứng Khoán Lao Dốc • Phi Hành Đoàn Artemis II Chiêm Ngưỡng Nhật Thực Từ Không Gian • Hôm Nay, Georgia Quyết Định Ai Sẽ Thay Thế Cựu Dân Biểu Marjorie Taylor Greene • Wisconsin Bỏ Phiếu Chọn Chánh Án Tòa Tối Cao • Trump Dọa Bỏ Tù Nhà Báo Đưa Tin Vụ Phi Công Mỹ Thứ Hai Mất Tích • Đến Cả Fox News Cực Hữu Cũng Lên Án Trump • Texas Chọn Những Đầu Sách Bắt Buộc Đọc Ở Trường, Trong Đó Có Kinh Thánh • Anh Quốc Hủy Lễ Hội Âm Nhạc Vì Kanye West Bị Cấm Nhập Cảnh • Tô Lâm Chính Thức ‘Nhất Thể Hóa’
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.